REKLAMA

Ostatnia kolonia Afryki. Sahara Zachodnia i Maroko

Niebezpieczne związki
Data emisji:
2023-04-27 17:00
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
52:56 min.
Udostępnij:

Marokańczycy wkroczyli do Sahary Zachodniej w 1975 roku. Zastąpili tam Hiszpanów, których terytorium było kolonią. Ale Saharyjczycy nie chcieli okupantów. Rozpoczęła się wojna, zakończona rozejmem na początku lat dziewięćdziesiątych. Jak wygląda tam sytuacja teraz? Czy konflikt ma szanse na dyplomatyczne rozwiązanie? Jaki jest status prawny Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej? W poszukiwaniu odpowiedzi na te pytania pomaga gość podcastu - Bartek Sabela - dziennikarz, reporter, autor książki o Saharze Zachodniej " Wszystkie ziarna piasku", człowiek, do którego przedstawiciel państwa dzwoni w środku nocy.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Saharę zachodnią Hiszpanie nazywali Rio de euro złota rzeka, bo kiedyś sądzono, że można tam znaleźć złoto jeszcze kilkadziesiąt lat temu Sahara zachodnia była Saharę hiszpańską kolonią Madrytu gen. Franco nie chciał się stamtąd wycofywać wszystko zmieniło się nagle, gdy dyktator zaczął umierać w 1975 roku przewinęli Regent misia ma set 4 punkty król Maroka Hassan drugi wpadł wtedy na pomysł pokojowej inwazji aneksji terytorium Sahary zachodniej miała się ona Rozwiń » zrealizować poprzez zielony marsz masowy marsz marokańskich obywateli do granicy i przekroczenie jej w tej inwazji wzięły udział setki tysięcy ludzi Hiszpanię odpuścili, mimo że obiecywali Sahary czy com nie zostawimy was będziemy walczyć o Saharę większa część terytorium Sahary na północy przypadła Marokańczyk com mniejsza Południowa Mauretanii dokonano rozbioru Saharę ten podział trwa do dzisiaj w międzyczasie wybuchła kilkunastoletnia wojna, która zakończyła się zawieszeniem broni w 1991 roku król Maroka Muhammad szósty następca Hassana drugiego podkreśla dla chcemy ten na chwilę sytuacja afer w ostatnich latach poczyniliśmy wielkie postępy na poziomie regionalnym międzynarodowym wszystkie postępy były korzystne dla naszego sprawiedliwego i uprawnionego stanowiska w sprawie marokańskiej Sahary dzięki temu wiele wpływowych krajów, które szanują pełna suwerenność terytorialną Maroka wezwało otwartość i poparcie dla inicjatywy autonomii ona jest postrzegana jako jedyny sposób rozwiązania tego sztucznego konfliktu Regionalnego GH 21 zanieśli Russell wówczas ZARY czy oferowano autonomii jednak nie chcą domagają się niepodległości w 1976 roku front polisario, czyli wojskowa polityczna organizacja Zachary czeków ogłosił powstanie saharyjskiej arabskiej Republiki Demokratycznej nie uznała jej nie uznaje większość państw świata przedstawiciele frontu zaznaczają na fanów łatwa do uli ATA Klim znajdujemy się w nowej sytuacji międzynarodowej i regionalnej Maroko utkwiło jednak w przeszłości i próbuje narzucić politykę faktów dokonanych to nie jest możliwe doświadczenie pokazało, że w rejsie są gotowi kontynuować walkę wszelkimi środkami prawnymi bez materializacji prawo do samostanowienia i niezależności Fart haków takiej masy ciała jest zwykle działa lub mamy taj organizacja narodów Zjednoczonych zaniedbywała nasze prawa przez 30 lat i nie wywiązywała się ze swoich obowiązków za co dzisiaj płaci cenę my, a rok Harry czeków w walce o niepodległość wspierała przede wszystkim Algieria, ale też Libia Kuba Korea Północna czy Wietnam byli, więc częścią wschodniego obozu odpowiednio Maroku pomagali Francuzi Amerykanie, czyli zachód bliskie relacje na linii Paryż rabat trwają do dzisiaj, o czym wspomina szefowa francuskiej dyplomacji Catherine Colonna sieci 58 jak Eli mogę powiedzieć, że nasze stanowisko jest na korzyść Maroka pokazaliśmy w przeszłości w szczególności wołają zaczęła nawet gdy byliśmy jedynymi, którzy chcieli popchnąć niektóre pomysły do przodu my się nie zmieniliśmy Maroko wie, że może liczyć na wsparcie Francji, zwłaszcza teraz, gdy wróciły napięcia zaobserwowano naruszenia zawieszenia broni Dorsey usłyszy ją tylko stety on głaszcząc hera i analiz jeśli chodzi o Saharę zachodnią to z Marokiem zdecydowanie wspieramy wysiłki Stefana remis, który specjalnego wysłannika ONZ polskiego sekretarza generalnego do spraw Sahary zachodniej robimy to będąc otwarci by znaleźć rozwiązanie, które doprowadzi do trwałego i możliwego do zaakceptowania przez wszystkich wyniku nadal postrzegamy plan Maroka w sprawie autonomii jako poważny wiarygodny i realistyczne jest skwer, bo Ng kwestię dodawała zastępczyni amerykańskiego sekretarza stanu błędy Shermana czy konflikt Saharę zachodnią to zimnowojennych relikt czy uda się go rozwiązać dyplomatycznie jak Marokańczycy traktują ludność Sahary zachodniej i jaki jest status prawny saharyjskiej arabskiej Republiki Demokratycznej o tym wszystkim nowych niebezpiecznych związkach Bóg był pół niebezpieczne związki dzień dobry dzisiaj gościem niebezpiecznych związków jest Bartek Sabela dziennikarz reporter autor książki o Saharze zachodniej pt. wszystkie ziarna piasku dzień dobry dzień dobry państwu barku wobec jak Polski reporter ląduje w Saharze zachodniej zamiarem napisania książki wydarzyło się to dość przypadkiem sta to było już teraz 10 lat temu po prostu szukałem tematu, którym mógłbym sposób takim metodyczny planowy opisać tematu reporterskiego życia najlepiej takiego, który nie byłby reporterską opisane i zupełnie przypadkiem żywiąc, gdyż tam po po internecie trafię na taki stary tlący się konflikt, a nawiązałem kontakty z paroma dziennikarzami hiszpańskimi, którzy się zajmowali tematem i poparł Mela okazało się, że przedstawiciel tego kraju, który zaraz będziemy mówić uznawanego ale, ale nieuznawanego, a jest w Polsce jest w Warszawie parę dni później umówiłem się z nim i tak się zaczęła przygoda z Saharą zachodnią umożliwił wyjazd różne miejsca on do siebie w ogóle od dzwonią w środku nocy tak do mnie dzwonił w środku nocy tak dobrze, że to przecież to było niesamowite Alexem de człowieka maila on do mnie od razu w środku nocy dzwoni tak fajnie było jak przedstawiciele wszystkich państw tak do nas oddzwania dziennikarzy to prawda stroje książki wynika, bo ja, że Sahara zachodnia jest takie miejsce, gdzie się dostać bardzo trudno nie było także sobie tam pojechała się od tak to zależy to zależy, o czym mówimy w ogóle są samo pojęcie Sahara zachodnia potrzebujemy trochę sprecyzować żeby, żeby słuchacze mogli się odnaleźć, jeżeli pytasz o to czy jest tam trudno pojechać to zależy od tego, jaką część Sahary zachodniej jedziemy, bo skutek 16 lat wojny i późniejszych wielu lat pertraktacji pokojowych obszar Sahary zachodniej ten, który był hiszpańską Polonią został podzielony pomiędzy strefy strefę wpływów mniej więcej 23 zachodnia część Sahary zachodniej trafiła pod okupację marokańską natomiast 13 taki pas wschodniej jest pod kontrolą frontu polisario, czyli organizacji reprezentującej interesy rdzennej ludności Sahary pomiędzy tymi 2 częściami nie ma nie ma żadnej komunikacji te 2 części są oddzielone fortyfikacjami wojskowymi słynnym murem marokańskim i w zależności od tego gdzie się jedzie to jest jeszcze od strony innych państw cmentarz obowiązują trochę inne zasady poruszania się na tych terenach tych murów to w ogóle w latach osiemdziesiątych powstało 6 i ostatnio powstał siódmy, a one są chyba stworzone z jakiegoś piasku te byłyby czytam sobie międzynarodowe media i oni piszą Sandu głos tak dech w języku angielskim jest stosowana terminy termin sam głos to jest chyba też tak w języku polskim funkcjonuje najczęściej za mur marokański co może budzić jakieś odniesienie do nie wiedzą muru chińskiego, bo muru berlińskiego zupełnie nie natomiast jest to największa na świecie funkcjonująca fortyfikacja wojskowa to są pasma murów nadziemnych miejscami dwukrotne miejscami trzykrotne wzbogaca one wszelkimi urządzeniami instalacjami wojskowymi, jakie możemy sobie wyobrazić no i obsadzonym dostęp dostęp amerykańskiego wojska nieprawdopodobne tak naprawdę trudne do określenia ilości min na przedpolu tego tej fortyfikacji, a zasiłki przeciwpancerne cała cała infrastruktura, a całość tej instalacji ma długość 2700 km ona nie jest równym stopniu państwo intensywna rozbudowana na całym odcinku są miejsca bardziej obsadzone są miejsca bez troszkę odpuszczone, niemniej na całej tej długości ta fortyfikacji funkcjonuje i kim jest ten lud Zahavi to jest po prostu równość i ludność rdzenna pochodzenia pochodzenia arabskiego muzułmanie tak tak tak tak absolutnie, która w latach siedemdziesiątych, kiedy już większość kolonii europejskich w Afryce przekształciła się niepodległe państwa, a Sahara zachodnia zwana też wcześniej za Saharą hiszpańską nadal jeszcze nie nie przeszła procesu dekolonizacji to o te miejscowe miejscowe plemiona Bona ród naród Sacha składa się szereg różnych dróg i etnicznych, a zaczęły upominać o swoje plan o swoje prawa i zaczęły rościć pretensje do tego terytorium nie jako jedyny niestety, bo roszczenia wysunęły także wszystkim królestwo Maroka, ale także od południa Mauretania i tak pod koniec lat sześćdziesiątych to napięcie między tymi 3 stronami konfliktu no zaczęło narastać na dobre jak to się stało, że ci Marokańczycy tam weszli wytłumaczyłem, a wskutek brutalnej was rok siedemdziesiąty piąty, kiedy Hiszpanie w końcu decydują się porzucić swoją dotychczasową kolanie umiera gen. Franco Hiszpania jest w kryzysie naciski ONZ NATO, żeby Hiszpania w końcu opuściła swoją kolonię są coraz coraz mocniejsze, ale Hiszpania aha dla uciekać do takiego podstępu nie przeprowadza procesu dekolonizacji zdefiniowanego przez przez ONZ przez kolejne rezolucja ONZ zamiast tego, a podpisuje takie tajne traktaty Truck trójstronne z Marokiem Mauretanią, które prowadzą de facto do rozbioru tej kolonii hiszpańskiej, ale zaraz zaraz Hiszpanii Hiszpanie mówili, że będą bronić tej Sahary zachodniej i oni mówili jest Sary czekam też Otóż ta Otóż chciałem do tego zmierzałem dzieje się to zupełnie ponad głowami Sahary czeków Sahary czy Sacra to jest to samo tak tylko wyjaśnienie dla dla słuchaczy, mimo że stosunki między metropolią czy Hiszpanią, a kolonią, czyli Saharą były dość poprawne z tego co rozmawiałem z wieloma Sahary ciekami będą z tamtych rejonach to te relacje z Hiszpanami hiszpańskim osadnikami z hiszpańską administracją były całkiem poprawne często nawet serdeczne i w ostatnich dniach przed przed przed konfliktem, który rozpoczął 71005. roku, a sam król hiszpański zapewniał, że Hiszpania zawsze będzie stać powstanie swojej byłej kolonii powstanie Sahary czeków i nie dopuści do tego żeby, żeby Maroko tutaj, ale wdarło się z inwazją Sojusz się wszyscy wszyscy przeczuwali, że tak prawdopodobnie się skończy niestety kłamał i w pierwszych dniach listopada 71005. roku Maroko od północy, a Mauretania od południa dokonały inwazji na Saharę zachodnią to to jest wydarzenie, które jest w pewnym sensie fundamentem współczesnej historii, a Maroka to jest ten słynny zielony ma setki tysięcy Marokańczyków i po prostu zasiedliły tereny tak zebrano ogromną ilość miejsc z całego Maroka w dużej mierze jest w dużej mierze z północy, którym obiecano nowe ziemie mlekiem młode miodem płynące to wszystko zostało fantastycznie ograne w mediach sprzedane dzisiaj byśmy powiedzieli PR-ową i do świata trafił ten obraz marokańskich osadników ruszających by odzyskać swoje dawne swoje dane ziemię, bo to oczywiście było wszystko podbudowane też tzw. mitem wielkiego wielkiego Królestwa marokańskiego rozciągało się daleko daleko poza poza tereny, które dziś na mapie widzimy, jaką jako Maroko a o co chodzi z tym wielkim królestwem marokańskim ja wiem, że dla ciebie to będzie trudne, bo te wpisy brzydko, mówiąc że w dupie obiektywizm w tej książce jest też po stronie Harry i cieków, ale czy mogły się tak czuć pozycję Maroka i wytłumaczyć nam jak jest podejście rabatu do kwestii Sahary, dlaczego w ogóle uważam, że to jest ich oczywiście te pretensje do tych ziemi są ma sam częścią pewnej filozofii, która kształtowała się w Maroku sięgającej głęboko głęboko do, a do historii i wg której tereny marokańskiej obejmują nie tylko to co właśnie dzisiaj znamy na mapach jako Maroko, ale też obejmują Saharę zachodnią całą aurę tanie część mali i część orgie ta ekspansywna polityka marokańska nowe za z za skutkowało zarówno wojną na Saharze zachodniej jak kilka wcześniej wojną z Algierią musimy wziąć pod uwagę że, a królestwo marokańskie w 100 latach sześćdziesiątych siedemdziesiątych było poważnym kryzysie, a król Hassan drugi cudem wyszedł z kilku z kilku zamachów na swoje życie organizowanych przez armie samo Maroko no było było jest nadal mocno niejednolicie niejednolite etnicznie chociażby górale z dryfu góry listwę z północy mieli ciągoty narodowowyzwoleńczej chcieli oddzielić od Maroka, więc nawet w samym Maroku się działo bardzo duża, czyli on potrzebował takiego czynnika konsolidacyjnego tak takiego nacjonalistyczne wzmożenie Otóż to co robi każdy szanujący się dyktator w momencie, kiedy grunt musi pani pod nogami ogłasza jakieś ogromne plany najczęściej związane z inwazją na na sąsiednich na sąsiadujący kraj podbudowane jakąś ideologią sięgającą do głębokiej historii tu oczywiście o uczciwie trzeba zaznaczyć, że to nie jest zupełnie tak, że ta, że ta dla ideologię wielkiego Maroka jest wymyślone nie te ziemie w trzynastym wieku, a dwunastym trzynastym faktycznie po części były były pod panowaniem trudno powiedzieć marokańskim, ale dynastii które, które były związane z Marokiem to trzeba to trzeba uczciwie powiedzieć natomiast to jeszcze nie jest powód, żeby dziś znaczy radzić te kilkadziesiąt lat temu wysuwać te same roszczenia reszta na początku lat siedemdziesiątych Trybunał międzynarodowy został poproszony o stworzenie opinii czy istnieje połączenie między między Sahara zachodnia i Marokiem czy ziemi ziemi powinny być przyznane w Maroku i ta opinia była negatywna, mimo że oczywiście uznaną szereg wspólnej historii to jednak nie stwierdzono aż tak silnych więcej żeby, żeby można było nazwać te tereny marokańskim należy mówi że, który był trzynasty wie, kto tak na tej zasadzie można by powiedzieć, że Polska ma prawa do do Moskwy kontrolowania Otóż to słuszne słuszne porównanie tak słuchaj są tacy Sahary czy, którzy popierają Maroko tak Sahary etycy to jest cały tak jak wspomniałem cała grupa różnych, a na ile różnych grup etnicznych żyjących obecnie zarówno na, a na południu Maroka jak na tym co dziś nazywane Saharą zachodnią, ale także w Algierii na i na północy na rękę i mimo o wspólnego języka wspólnej kultury te grupy są różne i są takie są grupy, które popierały wybrały stronę marokańską w tym sporze tak byli też ludzie z dowództwa frontu polisario, czyli tego w organizacji reprezentującej interesy Chińczyków, którzy w trakcie konfliktu przechodzi na stronę marokańską tak, ale dlaczego, bo ich przekupywać na różnych względów Maroko tak królestwo na królestwo bardzo dobrze wynagradza akty lojalności, zwłaszcza w kontekście Sahary zachodniej to też w wielu przypadkach na pewno było było czynnikiem, ale w innych z tego co rozmawiałem z Sahary czekami, którzy pamiętają tamte lata brali udział w działaniach wojennych i w przypadku innych było też czynniki było też po prostu zmęczeni długotrwałym konfliktem i dziś brakiem widoków na mego rozwiązań, a mówiłeś o wynagradzaniu przez królestwo macha tobie ktoś proponował jakieś łapówki żeby, żeby pisać pomyśli rabatu nie minie natomiast wszystko co pisałem spotykało się bardzo stanowczą reakcją ambasady w Warszawie stanowczo, czyli jako były wydawane jak minister musiał sobie przypomnieć, bo już kilka lat minęło od tych wydarzeń pamiętam, że była reakcja, że ambasada marokańska wysyłała pisma do dziennikarzy które, którzy ze mną rozmawiali, więc korzysta się takiego spodziewać pani mają dobry nasłuch ma się Sahary zachodniej przedstawiciela ambasady przychodzili na moje spotkania autorskie w żart nigdy nie mówili, że są wszyscy właśnie przez przedstawiali jako po prostu Marokańczycy czasami nawet Sardyńczycy w tym momencie zatrzymywali to spotkanie raz nawet przyjęli mikrofon w ogóle nie chcieli go oddać też wydarzyło w bibliotece Raczyńskich w Poznaniu szereg było takich takich przypadków przez kilka miesięcy toczyłem bardzo intensywną korespondencję z ze z ambasadą, wymieniając się tam przed różnymi argumentami tak trochę tych różnych różnych pism było w roku wokół książki, bo Maroko prowadzi dosyć taką represyjną ofensywną politykę u siebie w szczególności jak byłeś falują, czyli w nieoficjalnej stolicy Sahary zachodniej to po prostu za tobą jeżdżono cieśle Bono tak ta część kupowana Sahary zachodniej to jest to jest rejon, w którym represje są bardzo bardzo mocne zarówno w stosunku do zdominowanej już dzisiaj i będący mniejszością ludności saharyjskiej, bo przez te kilkadziesiąt lat z Maroka napłynęło tam mnóstwo osadników na pan tam się osiedla, bo po prostu bardzo preferencyjne warunki więcej się zarabiało tak dokładnie, więc się zarabiało zwolnienia z podatku z podatków prawie pewna praca i szereg różnych udogodnień Zacharewicz mieszkający na tych terenach byli poddawani bardzo brutalnym represjom, zwłaszcza w latach osiemdziesiątych, gdy jeszcze trwała wojna, ale także później w latach dziewięćdziesiątych zwłaszcza, bo kilku powstaniach powstanie może nie do końca dobre słowa po kilka takich masowych masowych protestach Zachary czeków ludzie trafiali do do więzień część z nich znikała byli poddawani torturom mordowani ich tam były permanentnie atakowane przez policję i to nie jest także to jest coś się skończyło, owszem, skala represji jest mniejsza niż w latach osiemdziesiątych dziewięćdziesiątych natomiast nadal czołowi, ale czołowi aktywiści SACH rejsy mieszkający chociażby badają czy smarze czy darli to jest to jest bardzo niebezpieczną działalność i domy są bardzo często atakowane przez policję są atakowani prześladowani torturowani aresztowani wszelkie możliwe represji torturowani, czyli Beach czyje to są jakieś bardziej wymyślne formy tortur Wojtak no tych form tortur jest jest sporo rozmawiałem z ludźmi, którzy dziś tego doświadczyli Drużno w latach dziewięćdziesiątych jak i jaki później bicie to jest to jest taki zupełnie zupełnie podstawowa forma, ale topienie używanie prądu szereg bardzo brutalnych metod łamanie kończyn teraz się na chwilę zatrzymajmy wróćmy może do historii mamy ten 70 piąty rok Hiszpanie wychodzą wchodzą Marokańczycy i zaczyna się wojna między Marokańczyka ami frontem polisario, który reprezentuje lud naród SA chwały i ta wojna trwa od dziewięćdziesiątego pierwszego roku i ona jest tak naprawdę odzwierciedleniem wojny konfrontacji zimnowojennej no bo Saharę zachodnią wspierają ci, których dzisiaj byśmy nie powiedzieć, że ta był obóz fajnych gości jest Libia Kaddafiego Korea Północna Kimów Kuba Wietnam Rosja, a po drugiej stronie mamy Maroko i Francję oraz stany Zjednoczone z dzisiejszej perspektywy tobyśmy powiedzieli, że jednak na co Maroko jest de Bourges tak by można było spojrzeć NATO faktycznie dzisiejszej perspektywy wtedy ten świat zupełnie inaczej wyglądało Maroka zawsze było stowarzyszone przede wszystkim z Francją jako byłą metropolią, więc siłą rzeczy z całym stałem obozem zachodni front polisario był od początku stowarzyszone z Algierią i w ogóle u źródła zresztą dzisiaj tak tak to funkcjonuje też organizacja bardzo bardzo lewicowa, więc naturalnym kierunkiem szukania szukania pomocy była Algieria i kraje stowarzyszone jest z tym krajem, ale reszta była jedynym krajem, który w momencie napaści zapewnia Sacha Chińczykom jakąkolwiek pomoc mówi zarówno o ochronie uchodźców jak później wsparcie wsparcie humanitarne i wojskowe jak ja udzielała tego wsparcia no do końca do końca wojny, a tego politycznego udziela udziela dzisiaj w pewnym sensie wydarzenia na Saharze zachodniej są o wniesie krystalizuje kot w samym barokiem, a właśnie Algierią te 2 państwa są od dziesięcioleci w mniejszym lub większym konflikcie mamy i konflikt marokańską algierski i konflikt z amerykańsko rosyjskiej, czyli zachód wschód taki oczywiście ten konflikt na Saharze zachodniej jest tutaj jakimś niewielkim bardzo prowincjonalnym, a wydarzeniem odbywającym się na na peryferiach zimnowojennych i przez to, że on nie zdążył się rozwiązać do do upadku związku Radzieckiego satyrycy w pewnym sensie zostali osieroceni, bo ten przełom lat osiemdziesiątych dziewięćdziesiątych nota raz rozpadło drugi dwubiegunowej świata, ale też ogromne problemy z samej Algierii początek wojny domowej z drugiej strony Maroko jest na skraju bankructwa po 16 latach wojny i mimo ogromnej przewagi militarnej w zasadzie przez cały czas trwania konfliktu po tych 16 latach nie jest w stanie opanować całego terytorium Sahary zachodniej, a pod koniec lat osiemdziesiątych Maroko zaczyna zaczyna budować właśnie ten słynny mural, którego zaczęliśmy naszą rozmowę, a przyczyną tego jest fakt, że Maroko jest w stanie kontrolować w zasadzie tylko i wyłącznie ośrodki miejskie pustynie między tymi miastami to jest domena partyzantów flory frontu polisario, którzy są tak skuteczni w swoich w swoich atakach no doprowadzają na na skraju bankructwa Królestwa i sami marokański żołnierze chyba nie mają zbytnich zbytniej woli walki, o co oni mają walczyć w sumie pośrodku jakiś pustyni daleko od domów o tak dokładnie to morale wśród wojsk amerykańskich nigdy nie było zbyt wysokie podczas tego konfliktu, bo jednak pani zdawali sobie sprawę, że ten mit, którym którymi karmiono no to jest tylko mitem i że, że to wielkie Maroko może jest piękną wizją ale, ale nie do końca i tak mamy przede wszystkim ze za to ginąć tysiące kilometrów od od domu, zwłaszcza że po drugiej stronie bardzo szybko sformowała się sformować się front polisario, który jest uznawany za prawdopodobnie najskuteczniejszą partyzantkę Afryki tamtych lat wyczyny frontu polisario może bardzo mili to była nieliczna organizacja w szczytowym okresie powiedzmy, że 20 000 partyzantów no były niezwykle, imponując niezwykle imponujące, mimo że naprzeciw stała profesjonalna armia marokańska hojnie wspierana sprzętem i szkoleniami przez równo Francuzów jak i Amerykanów na to po prostu sobie radzimy mamy wielkie Maroka, ale mamy też fosforyty i złoża, bo to jest chyba też bitwa o złoża oczywiście to też aspekt aspekt jedna z przyczyn tego konfliktu, że mogłoby się wydawać, że ta Sahara zachodnia to jest nic więcej jak po prostu szmat starymi, a prawda jest taka, że to dość bogaty rejon i ten konflikt ma również tą stronę konfliktu osób o surowce naturalne na terenie Sahary znajdują się olbrzymie złoża złoża fosforytów oraz 2 Wybrzeże Sahary zachodniej jest niezwykle sprzyja rybołówstwo to jest dość bogaty dość bogaty obszar do tego potencjalne złoża gazu i ropy naftowej, których w, których poszukiwania trwają od o to od paru lat myślisz, że bez tych bogactw wizja wielkiego Maroka przez króla Hasana próbowała być zmaterializowane czy czy te bogactwa czy one były kluczową rolę czy jednak ten czynnik nacjonalistyczne był ważniejszy ja bym stawiał na czynnik nacjonalistyczne, bo o w moim przekonaniu bogactwa Sahary zachodniej grał jednak drugorzędną rolę przede wszystkim trzeba było utrzymać królestwo jako i integralność terytorialną Królestwa, a ona po prostu się sypało to odwrócenie uwagi również również armię marokańskiej generałów po pomogło stanowi o utrzymanie władzy sądzę, że to jest i przede wszystkim dlatego w pewien sposób aneksję Sahary zachodniej jest tak silnie przyspawane do do idei Królestwa i że obecnie oddzielenie Sahary zachodniej lat przez wielu analityków wiąże jest związane z po prostu z zresztą Królestwa Maroka, więc wydaje się, że tutaj czynniki polityczne wizerunkowe nacjonalistyczne miały przeważające znaczenie w stosunku do tych czysto ekonomicznych, chociaż one też na pewno miały miał jakieś znaczenie wartość wspomnieć o 1 sprawie, gdy spojrzymy na na mapę tamtej części świata i weźmiemy pod uwagę konflikt z Algierią to Sahara zachodnia jest w zasadzie jedynym korytarzem dla Maroka na pozostałą część Afryki w momencie, kiedy Sahara zachodnia by stała się niepodległym państwem w oczywisty sposób stowarzyszonym z Algierią nastawionym anty marokańską no to Maroko w zasadzie jest z zepchnięty do narożnika nie ma połączenia zresztą Afryki drogą lądową, a południowy sąsiad Sahary zachodniej Mauretania rozumiem, że początkowo była wroga Saharze i tamtejszej ludności nowo dokonała wraz z Marokiem rozbioru w latach w połowie lat siedemdziesiątych, ale potem nastąpiła zmiana stanowiska i zaczęła wspierać ludność Sahary zachodniej Mauretanii była stroną tych trójstronnych porozumień Hiszpania Maroko Mauretania przyłączyła się w początkowej fazie do tej aneks z tym, że w środku Mauretanii to było z punktu obrad bójcie, bo raz, że duża duża liczba chaldejczyków mieszka w Mauretanii A2, że w ogóle mory tańczący są dość blisko kulturowo etnicznie Sahary czekam, więc dla nich to była to była bardzo trudna wojna i żołnierzy ma państwo mieli jeszcze niższe morale niż niż Marokańczycy i Mauretania z tej padła bardzo szybko po tego państwa po 2 czy 3 latach ponosząc ogromne straty z starciu z partyzantami frontu polisario oni zdawać stolicę zaatakowali to jeden z niesamowitych wyczynów frontu polisario, zwłaszcza jeżeli weźmiemy sobie przed oczy mapy i oszacujemy odległości partyzantka frontu polisario operowała z baz Algier tam, gdzie dziś są obozy obozy uchodźców do Maltańskiej stolicy nazwać to jest ponad 1500 km chyba i dwukrotnie front polisario dojechał Podstolice Newag śrut i izba bardzo choremu ostrzegał prezes Pałacu Prezydenckim, a front polisario dysponował bardzo prymitywnym uzbrojenie to było wojsko, które poruszało się land rowerach z zamontowanymi na napadach karabinami moździerzami wyrzutniami były takie 5 małe bardzo szybkie zwinnie przemieszczać łące się formację na land rovera czy czy tych Toyota pickupa sławetnych w całej Afryce prawdopodobnie na jednych na drugi, ale tam pamiętam opowieści te land rovery jakieś tak bardzo eksponowane zawsze były land roverem, bo prawdopodobnie toyoty również i takie wypady w głąb terytorium wroga to jest taka strategia nomadów tak oni wygrywali tym, że perfekcyjnie znali znali teren, którego ani Brytyjczycy ani tym bardziej Marokańczycy nie nie znali w takim stopniu to jest niesamowite jak carycy opowiadają o tej pustyni jak znają każdy szczegół jak potrafią płynięcie poruszać, ale przede wszystkim pani mi ogromną determinację bardzo bardzo wysokie morale to pozwalało na często na pokonywanie dla pokonania formacji kilkukrotnie większych niż ich oddziały, a dzisiaj Rosja stany Zjednoczone mają jakiś wpływ na sytuację tam to już się skończyła w ogóle ta zimna wojna rozgrywka i tak zostaliśmy z tym konfliktem mi ją trwa trochę tak ten konflikt no właśnie takim reliktem stosów stosów zimnej wojny nigdy nie został rozwiązany, mimo że po dziewięćdziesiątym pierwszym roku przez lata trwały próby zaprowadzenia zresztą to było tak naprawdę warunkiem zawieszenia broni, że na Saharze zachodniej ma zostać przeprowadzone referendum referendum, który ma ONZ mówiło już od sześćdziesiątego siódmego roku, bo referendum jest jedną z dróg da la, na której czyniono dekolonizacja miejscowa ludność po prostu opowiadała się wypowiadała się co do co do swojej przyszłości takie referendum miało się odbyć na Saharze zachodniej, ale przerwała amerykańska inwazja i dziewięćdziesiątym pierwszym roku temat powrócił był warunkiem zawieszenia broni ze strony ze strony Harris rozpoczęła się negocjacje, ale już po paru latach okazało się jasne, że strona amerykańska nie zamierza przeprowadzić tego referendum ba zamierza zrobić wszystko, żeby w organizacji tego referendum, a przeszkolić i efekty taki, że dzisiaj ono nie została zorganizowana w zasadzie teraz już nawet zniszczenie mnie wspomina, bo jest jasne że, że nie da się po prostu przeprowadzić, dlaczego się nie da, a dlatego, że 23 terenu Sahary jest jest pod kontrolną Maroka Maroko nie dopuszcza możliwości zorganizowania tego tego referendum, bo ma świadomość tego, że prawdopodobnie, że mogłoby się wydarzyć tak, że wynik referendum będzie dla nich negatywne w zamian za to na stole przez przez te lata 1001. roku było całe mnóstwo różnych rozwiązań włącznie z proponowaną przez stronę marokańską autonomią, która oczywiście w ramach tak autorytarna autor czarnego państwa, jakim jest królestwo marokańskie kompletną fikcją i Saudyjczycy nie plan polecania stanowczo się na nią nie zgadza, więc obydwie strony konfliktu pół mają stanowiska które, które kompletnie nie daje się nie daje się pogodzić i ten konflikt tli się jako taki zamrożony taka zamrożona wojna tego 90 tego pierwszego roku od 2 lat ten konflikt troszkę się ożywił, bo zawieszenie zawieszenie broni zostało zerwane, bo po zamieszkach na południu Sahary zachodniej doszło tego do tej od tego czasu do regularnych starć są to polisa Rio i wojsk marokańskich, ale one de facto jest zmieniły sytuacja formalnie rzeczywistości nadal pozostaje pozostaje taka sama status prawny Sahary zachodniej to jaki jest obecnie Corea terytorium niesamodzielne, czyli to jest ostatnia wspomina, że to jest ostatnia Kolonia Afryki tak to jest ostatnia ostatnia Kolonia Kolonia afrykańska co ciekawe to jest nadal Kolonia wg prawa Międzynarodowego hiszpańska okupowana przez Maroko tak naprawdę klucze do rozwiązania tego konfliktu leżą w Madrycie i to do władz hiszpańskich należy pierwszy krok w celu rozwiązania tej sytuacji po formalnie nadal jest to jest to Kolonia hiszpańska np. chcą Sahary czy niektórzy mówią, że oni nadal są obywatelami Hiszpanii, więc nadal obywatelami Unii Europejskiej tak to jest to jest niesamowity paradoks w ostatnich latach funkcjonowania Sahary hiszpańskiej obywatelom Sahary zachodniej wydano marzy dowody osobiste hiszpańskie Wielgus starej czeków, zwłaszcza ci, którzy mieszkają w obozach uchodźców na terenie Algierii nadal dokumenty ma jest, kontynuując no logikę myślenia, a myśl, aby nawet stwierdzić, że są obywatelami Unii Europejskiej przez to, że Hiszpania nie dokonała formalnie dekomunizacji na Saharze zachodniej masz to co powinien od czego powinien zacząć Madryt, żeby zacząć rozwiązywać sytuacje w Saharze zachodniej bardzo trudne pytanie przyznam szczerze, że nie wiem czy jest w stanie ani nie mam odpowiedzieć, bo same relację Madryt trawa są bardzo trudne tu nie do końca można mówić, że to są kraje, które raz dobrze rozumieją A2 współpracują mówi teraz szantażu migracyjnym do chociażby to jest taki taki objaw tej tej tej tej polityki, czyli że Maroko szantażuje Hiszpanii wysyłaniem migrantów, jeżeli Hiszpania nie będzie działać pomyśli ma trochę tak dużym skrócie tak się tak się tak się zdarza i wtedy widzimy te obrazy migrantów atakujących próbujących przedostać się przez te mury otaczające 22 hiszpańskie enklawy każdy ruch, zwłaszcza na poziomie jakiś administracji Państwowej, który jest odczytany przez rabat jako sprzyjanie frontowi polisario wiąże się zazwyczaj z reakcją często bardzo silną władz władz marokańskich Mohammed szósty używa używa migrantów mam więcej tak samo jak Aleksandr Łukaszenka, czyli król marokański, a większość państw państw na świecie nie uznaje niepodległości Sahary zachodniej to kto ją się zdecydował uznać dotychczas mógłbyś powiedzieć sam sam sama Sahara zachodnia została proponowana 71006. roku dzień po tym, jak formalnie skończyła się administracja hiszpańska policja aria proklamował niepodległą Saudyjską arabską Republikę demokratyczną przez kilka następnych lat bardzo wiele państw uznało za zachodnią jako jako niepodległe państwo było to głównie państwa afrykańskie państwa, a kilka państw azjatyckich państwa Ameryki Południowej wśród uznających państwo właśnie było żadnego państwa europejskiego nie było też oczywiście ani ani Stanów zjednoczonych ani ani Kanady oczywiście szereg tych państw, które uznały państwo Sahary zachodniej to były państwa w tym bloku wschodnim, ale wzrost Albania, a Albania tak zapomniałem o tym Albania była wśród państw uznających to prawda wewnątrz samej samej Afryki ten konflikt budził budzi bardzo duże emocje, bo podstawą podstawą polityki afrykańskiej poszanowanie dla samostanowienia, czyli dla, dlatego że też Boże, że kolonie mogło się przekształcić w niepodległej niepodległe narody w granicach kolonii po to, żeby nie dopuścić do do konfliktów nie niedopuszczalnym w tej w tej w tej afrykańskiej polityce wewnątrz afrykańskiej polityce była próba naruszenia tych granic na taką była była inwazja marokańska, więc spora część Afryki opowiedziała się zasad halą po stronie Sahary zachodniej oczywiście były państwa zazwyczaj te związane z Paryżem byłe kolonie francuskie, które opowiedziało się po stronie po stronie marokańskiej, niemniej już w latach osiemdziesiątych Sahara zachodnia jako pełnoprawny członek została przyjęta do do Unii afrykańskiej tedy organizacji jedności afrykańskiej i do dzisiaj tym pełnoprawnym członkiem jest Maroko na znak protestu to był bodajże 803 rok, że jeżeli się niemy wystąpiło z tej organizacji, a w ostatnich latach ponownie w jej szeregi wstąpił przez lata Maroko było jedynym krajem afrykańskim, które która, który nie był członkiem Unii afrykańskiej właśnie z powodu konfliktu, a czemu Francuzi są tacy promami ukraińscy tutaj warto wspomnieć też kontekst algierski, bo jeżeli zestawimy te 2, ale te 2 kraje to są kraj, który w krajach, które w skrajnie różny sposób doszło do swojej niepodległości Maroko to niepodległość otrzymało od od Paryża Algieria ją sobie wywalczyła w bardzo długi bardzo krwawej woli Crew monarchia marokańska była z definicji przychylna przechyla przychylna Paryża owi nowe władze Algierii leczą wzrok był też konflikt taki świat punkt światopoglądowy bardzo bardzo silny i te powiązania między między Marokiem i Paryżem są bardzo serdeczne do dzisiaj one są również na poziomie czysto osobistym w przypadku wielu polityków francuskich i Maroku jest prawdopodobnie najsilniejszym najważniejszym sprzymierzeńcem Francji, a te w Afryce, a w Algierii samej, bo tak mówimy o tej Sahary zachodniej i o tym, że tam jest konflikt jest front polisario, ale też są obozy olbrzymie dla uchodźców saharyjskiej południowo wschodniej Algierii tam tam de facto funkcjonują te wszystkie władze Sahary Ińskiego państwa na uchodźstwie tam byłeś tak tak wielokrotnie to kolejne oblicze Sahary zachodniej wspomniałem wcześniej o tej zachodniej części okupowanej wschodniej kontrolowanej przez front polisario, ale jeszcze trzecia tak naprawdę najważniejsza czyli, czyli obozy uchodźców na terenie samej samej Angeli to Sahara zachodnia uznawana przez przez szereg państw będąca członkiem Unii afrykańskiej to jest de facto państwo na uchodźstwie nie kontrolujące swojego swojego terytorium państwa, którego o wszelkie organy prezydent parlament ministerstwa oraz mniej więcej 250 000 ludzi żyje na uchodźstwie czy nieopodal miasta wielkiego miasta trendów w obozach, które powstały na samym początku wojny jak spojrzymy sobie na mapę tamtego rejonu, a północ Maroko południe Mauretania 80 km granicy z Algierią było jedyną furtką, żeby wydostać się z z okrążenia i tą furtką czekała po prostu Sahary ska ludność przed przed inwazją i już 71006. roku tam zaczęły powstawać pierwsze pierwsze obozy uchodźców te obozy dzisiaj jak to wygląda jak to wygląda co jakiś z blachy budynki czy z z czego są robione to jest taka prowizorka czy są normalne miasta de facto biorąc pod uwagę, że istnieją już 50 lat to oczywiście te obozy uległy przekształceniu tych pierwszych latach od od inwazji na to to były po prostu namioty czas weź pod uwagę, że ten rejon Hindus to jest bardzo bardzo mało zamieszkane Hindus w latach w latach siedemdziesiątych to była w zasadzie tylko włącznie baza wojskowa do najbliższego miasta Beth Hart jest kilkaset kilometrów, więc ci uchodźcy trafili na ziemię, na której nie było dosłownie dosłownie nic dzisiaj oczywiście po tylu latach te obozy wyglądają jak jak miasta będzie oczywiście przesada, bo nie wyglądamy miasta LM w obozach są budynki murowane z takiej brudnej cegły na przemian z znamiona ami warunki tam życia no i mimo wszystko są sami są niezwykle trudne, bo oczywiście to obozy mają wodę są woda jest dostarczana nawet mają chyba już wszystkie wyciągnięty prąd z ringów no natomiast tam nadal panuje nieprawdopodobne poczucie tymczasowości i tego, że te nigdy nie jest to nie jest ich ziemia to nigdy nie będą ich domy tylko coś na taką beznadziejną beznadziejną tymczasowo treści ciągnie tak wiele lat do tego temperatury w tamtych rejonach są są potworne to jest ten remont do takich charakterystycznymi klimat lat jestem niebywale gorąca z kolei zimą w nocy temperatury potrafią spadać spadać w okolice okolice zera no, więc życie w tych obozach jest naprawdę bardzo bardzo trudne, mimo że będąc w obozie można można nie wiem zobaczyć całe mnóstwo różnych sklepików straganów i mieć wrażenie, że życie w jaki sposób się tam normalnie toczy i te obozy są w tej trzeciej części, czyli na terytorium Algierii w środkowej Saharze zachodniej, która jest za chorą zachodnią nie Algierią działa front polisario i tam chyba z tego co czy dowiadywał tak bardzo nic nie ma, a po drugiej stronie muru już jest terytorium Sahary zachodniej kupowane przez Maroko ta misja ONZ-owska minusa, która nazywa misja narodów Zjednoczonych na rzecz referendum w Saharze Saharze zachodniej to gdzie ona działa, na którym terytorium z tych 3 Sahary zachodnich po 12 stronie muru są przedstawicielstwa misji minusa właśnie wspomnieliśmy o tym 1005. pierwszym roku gdy, gdy nastąpiło zawieszenie broni ONZ wprowadził na terenie Sahary misję minus, której w zasadzie jedynym zadaniem była organizacja referendum, które w, którym mówiliśmy placówki tej organizacji są większości oczywiście po stronie po stronie tej kupowanej przez Maroko, ale są również po drugiej stronie mówi Moore i tak niezbyt pozytywnie chyba oceniać tę misję trudno oceniać negatywnie samą misję, bo domyślam się, że pracuje w niej o szereg przez dobrych ludzi, którzy chcieliby, żeby ten konflikt został został rozwiązany ona jednak świadczy o bardzo dużej słabości organizacji narodów Zjednoczonych wystarczy powiedzieć, że misja działająca na terenie konfliktu nie ma prawa do monitorowania praw człowieka i efekt jest taki że, gdy larum o są zamieszki brutalnie tłumione przez przez policję byłem widziałem ONZ misjami dusza nie może zrobić dosłownie nic to jest misja kompletnie fikcyjna, której mandat jest regularnie przedłużany o kolejne pół roku to czasami rok, która nie ma możliwości zrealizowania swojego podstawowego zadania, czyli organizacji referendum, a poza tym nie ma żadnych uprawnień, a czemu ona nie ma większych uprawnień tak, bo nigdy takich uprawnień nie przydzielono bo, a pamiętajmy, że w radzie bezpieczeństwa ONZ zasiada Francję w jako stały przedstawiciel stały członek ma prawo weta tak samo stany Zjednoczone, więc nie ma nie ma możliwości politycznych wewnątrz ONZ żeby, żeby komisję wyposażyć w narzędzia, dzięki którym mogłaby realnie działać na rzecz rozwiązania tego konfliktu w ogóle rozmawiamy w miesiącu, w którym przewodnictwo w radzie bezpieczeństwa ONZ-owskiej sprawuje Rosja to może będzie dobry komentarz do samej rady bezpieczeństwa, a powiedz w ogóle jest szansa dyplomatycznego rozwiązania tego sporu, bo ty wpiszesz w książce powołuje się na takie wypowiedzi, że już Sahary, czego samych, że już nie nie wierzymy w rozwiązanie dyplomatyczne już tylko walka zbrojna pani już od dawna nie wierzą w to rozwiązań jeszcze na początku lat dziewięćdziesiątych wielu Sahary czeków układało jakieś nadzieje w tym procesie pokojowym pod pod przewodnictwem minął stojące tu natomiast rozczarowanie przyszło bardzo bardzo szybko i teraz po o po tych ponad 30 latach nikt nie ma złudzeń, że to, że to dokądkolwiek doprowadzili w tej desperacji pamiętajmy, że większość z nich żyje w obozach uchodźców patrząc z utęsknieniem na swój kraj, który jest niedaleko tak oni jedyną jedyna możliwość odzyskania swoich terenów widzą w akcji zbrojnej i na zasadzie trudno to nasze dzicz, a akcje zbrojne to teraz dochodzi do nich jakiś, bo Szymon pracuje w branży informacyjnej śledzę doniesienia z całego świata i doniesienia z Sahary zachodniej są niezwykle rzadkie tak brakuje bardzo informacji na temat tego jak realnie wygląda te teraz ten tlący się konflikt od momentu, kiedy zerwano zawieszenie broni powiem szczerze, że ja nawet nie jestem pewien rozmawia oczywiście od czasu do czasu moimi znajomymi, a nas w obozach uchodźców jednym z nimi z nich jest człowiek który, który szkoli szkoli partyzantów, a sam był sam był partyzantem przez całe lata wojny i on mnie oczywiście zapewnia o tym że, że też, że akcje militarne cały czas są ja tam nie byłem od tych od tego czasu kiedy zerwano zawieszenie broni, więc nie mogę sam potwierdzić jak jak to wygląda na miejscu faktycznie trudno bardzo znaleźć doniesienia jakiekolwiek z tego mała z tego rejonu, czyli 2020 roku tak tak tak od w listopadzie prawdę bodajże zerwano ten zawieszenie broni z tego co pewnie tak pod koniec listopada, więc odpowiadająca na twoje pytanie w zasadzie nie wiem jak jak wyglądają i czy istnieją czy przebiegają jakieś działania militarne teraz gościem dzisiaj był moim Bartek Sabela dziennikarz reporter autor książki wszystkie ziarna piasku, która traktuje Saharze zachodniej dziękuję bardzo, dziękuję bardzo Bóg był u niebezpieczne związki premier w czwartek na tokfm PL i aplikacji to kasa Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: NIEBEZPIECZNE ZWIĄZKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POSŁUCHAJ RÓWNIEŻ

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium 40% taniej. Radio TOK FM bez reklam, podcasty z audycji i podcasty tylko dla Subskrybentów.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA