REKLAMA

Gościem był Arkadiusz Pacholski

Zrozumieć Świat - najciekawsze rozmowy
Data emisji:
2014-09-22 20:00
Prowadzący:
Czas trwania:
48:25 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
do rejestru państwo Wiktor Osiatyński witam kolejnej audycji zrozumieć świat dzisiaj cały świat obchodzi dzień bez samochodu zaprosiłem jak naszego rozmówcy gościa pana Arkadiusza Machulskiego to by jak pan wydał serdecznie pan Pacholski był gościem audycji zrozumieć świat prawie 2 lata temu 19 listopada 2 tysięcznego dwunastego roku była to szósta audycja z tego cyklu minęły prawie 2 lata wtedy rozmawialiśmy o dziedzictwie pańszczyzny w Polsce był pan wówczas Rozwiń » prekursorem tego tematu od tej pory bardzo wiele i rozpraw książek m. in . Diana sowy, więc i innymi Cassano Wildera, które dotychczas dotykają tych problemów pokazały się jest sporo dyskusji, którą pan zapoczątkował David w czasie, który opłynął pan znowu wrócił do tego tematu, ale bardzo interesujący sposób o tym, właśnie szlacheckie 3 o przejawach i pozostałościach szlachectwa w komunikacji w jelitach po pierwsze musi mu się trochę tutaj zaprotestować nie rozpocząłem tego tematu ja byłem 1 z wielu ich którymś tam w kolejce, który zaczął o tym, mówić może miałem to wielkie większe szczęście od innych, że przemawiała za pomocą publikacji na łamach gazety wyborczej i to spowodowało, że one jako stał się tak bardziej słyszalny na jedno jest prostowanie i dołączy w tej audycji zrozumieć świat był to pierwszy tak, ale robi np. moje moja praca w tej dziedzinie w tym tłumaczeniu tego straszliwego dziedzictwa sarmackiego, który wciąż jest obecny w Polsce w Polaku n p . w porównaniu z dziełem Janka sowy takim stricte naukowym, który musnął ogromną erudycją nie może się z tym porównywać także ja sobie tak jestem harcownicy Jan nie jest skromnym, który tutaj Nana na Łęgach uprawia w niej uprawia publicystykę w tym w tym w tym zakresie jestem 1 z 1 z wielu, ale jak pan powiedział ta publicystyka jednak jest bardzo nośna znowu w spółkę od pół roku temu w marcu 2 tysiące osiemnastego roku napisał pan o tym, że przyczyną tragedii na polskich drogach jest alkohol, ale nawyki wyniesione z dawnych wieków jeździmy tak jak jeździli panowie Szlachta artykuł nazywa się samochodu za Polonika w te to może trochę tajemnicy tajemnicy jest trochę został skrócony i to nie jest może precyzyjnie oddaje moją myśl lata w artykule jest później wyjaśnione ja zwróciłem uwagę NATO w, że oczywiście alkoholi jest jakimś tutaj ostatecznym czynnikiem, który powoduje wiele śmierci natomiast trzeba by zbadać przyczynę w ogóle mnie zjawiska, a jesienią to, że w Polsce samochód traktowany jest, zwłaszcza w miastach jako podstawowy środek przemieszczania się obywatela ulicami tychże miast jej co powoduje, że bardzo dużo obywateli się przemieszczała, ponieważ kultura jazdy polskiego przeciętnego polskiego kierowcy jest niska, a one albo nie zna przepisów albo te przepisy z premedytacją świadomie łamie, więc siłą rzeczy to żniwo śmiertelne jesteś jesteś duży, ale i dopiero kiedy zmienimy w trend ten model na pewno od razu nieśmiertelność na polskich filmów polskich drogach spadnie to może pomówmy o zmianie modelu panda razem z kilkoma współpracownikami współpracownikami też w marcu 2000 czternastego roku wystosowaliśmy list do radnych Kalisza on mieszka w Kaliszu, który w dotyczy właśnie tego w jaki sposób z samochodu, poza którą bank w tym samym czasie określił zmieniła i przekształciła i zburzyła miasto Kalisz i wiele innych znaczenie w życiu miasta Kalisza nas, bo siła w ogóle i przekształciła miasta na całym świecie to trzeba zacząć od tego i tak to trzeba zawsze tłumaczyć radnym burmistrzom ministrom premierom, ale także także zwykłym mieszkańcom miast to jest tak w tej chwili w miastach europejskich także w miastach polskich my mamy 2 modele komunikacyjne jeśli chodzi o przemieszczaniu się mieszkańcy miast pomieści pierwszy model to jest model, który zrodził się w Ameryce w latach pięćdziesiątych w IT jest model, w którym właśnie obywatel ma wozić się po mieście sam, a nie komunikacją publiczną, czyli mamy swój własny samochód nim jeździ wszędzie do pracy do szkoły do przedszkola wozić dzieci do klubu tanecznego do teatru do kina i t d . na zakupy w ten model szybko zdenerwował się już sami Ameryce, gdzie się bardzo łatwo przyjął ale, ponieważ gumy, jakimi nastąpił tam gospodarczym w latach pięćdziesiątych spowodował, że ludzie bardzo łatwo mogli sobie kupić samochód znajdował w Ameryce, którą dość dobrze znam nie da się dojechać busami marzną, bo nie ma komunikat wygenerowany miasta są dalekie a kiedy średnia klasa zaczęła przenosić na Przedmieścia to już tylko samochodem mogłaby je no właśnie Otóż tak się Amerykanie zaczęli kupować samochody jeździ nimi pomieści tych samochodów przybywało okazało się, że list jest ich, tyle że one się tych miastach mieszka co w związku z tym zrobili zrobiono pod wpływem bardzo silnego lobby budowę autostrad A1 oraz lobby produkującego samochody zaczęto wprowadzać autostrady do centrów miast centrów tych olbrzymich metropolii wielomilionowych burzono całe kwartały domów i wiedziano do nich do środka nie autostradami to oczywiście nie rozładowało tych wszystkich korków i tego tego zagęszczenia samochodów na ulicach przeciwnie wzmogło jeszcze, bo teraz więcej ulic tym więcej animozje dla ulicznych więcej było samochody, bo to jest w ogóle prawo, którego jakoś się w Polsce urzędnicy samorządowcy rządzący nie chcą zrozumieć prawo to, mówi że im większe czyni się ułatwienia dla jakiegoś rodzaju ruchu, tym bardziej ten ruch, tym bardziej te ułatwienia szybciej przestają wystarczać jej nigdy nigdy w żadnym mieście na świecie nie uczynimy tyle udogodnień dla osób jeżdżących po mieście autami osobowymi, żeby wszyscy, których stać na te auta mogli po tych miastach jeździć wygodnie szybko, żeby wszędzie mieli miejsce parkingowe to jest niemożliwe i to widać także doskonale w polskich miastach także w Kaliszu garaż nowy Jork jest duży i daleko akurat świetna komunikacja, zwłaszcza metro, ale też autobusy, ale dla Sandecji z wielkim miastem 26 przedmieść w poszukiwaniu centrum natomiast Kalisz jest stosunkowo niewielkim miastem ma 100  000 mieszkańców nie jak wielkie obszary w kilometrach kwadratowych pan pewnie wie, iż tam jest zdaje się prawie 1 samochód na 1 mieszkańca i Nareau nie miał przy narodzinach syna, chociaż taktownie, ale 800 Kalisz tel 80 wg danych z dwunastego roku oficjalnych 865 aut osobowych mamy zarejestrowanych na 1000 mieszkańców tej sterowanej mieszkańców nie rodzina z mieszkań mieszkańców w domu dziecko odejście w tym miejscu tak oczywiście dla wszystkich mieszkańców także to jest olbrzymi, bo to się tak mierzy współczynnik motoryzacji ile w danym mieście jest aut osobowych zarejestrowanych na 1000 mieszkańców 865 to jest monstrualna liczba dodajmy, że średnia Polska to jest jakiś tam bodaj 46070 teraz dokładnie pamiętam w Warszawie to będzie w tej chwili jakieś 550, więc to jest ta liczba, jaką mamy w Kaliszu jest monstrualna duży zawód też dla porównania w Amsterdamie też 350 w Berlinie w stolicy największego najpotężniejszego kraju Unii Europejskiej to było kilka lat temu czysto 18 i ciekawostka w Berlinie i w Niemczech w ogóle całych jako kraju liczba aut osobowych rejestrowanych w 1000 mieszkańców spada, dlaczego dlatego, że władze państwa niemieckiego miast niemieckich, ale idący idąc wzorem Duńczyków Holendrów postanowiły, że mieszkańcy miast niemieckich mają się poruszać po tych miastach transportem publicznym, czyli większych miastach też metro tramwaj w mniejszych autobus lub na rowerze ani autem osobowym w budują, czego to zrobił i tak po prostu sami siebie doszli do wniosku czy ktoś na nich wpłyną będą mieli mieli doskonały wzór w postaci Duńczyków Holendrów a dlaczego Duńczycy Holendrzy to zrobić Otóż oni jako pierwsi w Europie już w końcu lat pięćdziesiątych Danish, więc one się w Kopenhadze, że to, że nie da się nigdy miasta uczynić właśnie wygodnym do jeżdżenia autem osobowym, że zawsze tych aut będzie będzie za dużo choćby nie wiem, choć wybudować tam parkingi wielopoziomowe zawsze listy będą zastawiony i że traci na tym cała społeczność, dlaczego traci na bolidzie zmieniają się parkingi ulice, które są do przemieszczania się Iskry są dla ludzi zmieniał się w parkingi w PRL, ponieważ tyle aut jeździ po tych ulicach asfalt się szybko niszczy trzeba go szybko zmieniać to są olbrzymie wydatki, by wydatki na drogownictwo to są jedne z największych wydatków, jakie ponoszą w polskie miasta i stwierdzona i te pieniądze idą w ten asfalt za kilka lat znowu trzeba inwestować te pieniądze z laminowanej mają interes producenci asfaltu na drodze w Chinach i producenci samochodów na to, że mój interes w tym mają radni i posłowie i ludzie sprawujący władzę no myślę, że jeśli chodzi o Polskę interesu finansowego może ściśle nie mają, ale po pierwsze, jeno nasi nasi radni nasi posłowie nasi prezydenci miast burmistrzowie mnóstwo szczęścia w polityce życzę tego społeczeństwa co znaczy w tej chwili mają interes polityczny, który polega na tym, że oni wierzą niezbicie, że pewny, że głosy kierowców dają zwycięstwo wyborcze, że tych obywateli, którzy jeżdżą samochodem i którzy taką wagę do tego przywiązują żaden samochód jest dla nich czymś najważniejszym w życiu przesłania im przesłania jęczał całą tę resztę potrzeb, jakie powinien mieć obywatel jest tylu, że używają te głosy zwycięstwo wyborcze jeśli popatrzymy na inwestycje w polskich miastach, zwłaszcza wzrok w latach wyborczych to zobaczymy, że to są głównie właśnie inwestycje drogowe inwestycje bas obiecują obiecują drogi do prostego w Kaliszu, kiedy 4 lata temu prezydent nasz cel sobie kupił zwycięstwo teraz tzw. trasą bursztynową filtry zrobione na ścieżkę rowerową, ale tak skandalicznie w jego wykonaną, że ona mogłaby ona w Danii Holandii na podstawie tej ścieżki uczono by jak należy ścieżek rowerowych projektować w w tym roku wielka cały Kalisz 00 tym mieniem miasto robi inwestycje właśnie za w sumie 57  000 000 i to jest głównie właśnie wymienią asfalt w i są asfaltem będzie wymieniany na głównych ulicach, które przechodzą przez centrum miasta była to świetna okazja, żeby porobić nam ścieżki rowerowe, ale nie zrobiono tyle lat tylko czy to, dlatego że rzeczywiście kierowcy stanowią większość kierowcy stanowią łososie chcieliby jak w procesie otwartym w demokratycznym odwołać się z pytaniem do ludności Kalisza do mieszkańców to myśli pan, że wasza inicjatywa, czyli ta inicjatywa kaliskich rowerzystów czy ludzi dbających o kosze rowerem do nowoczesności nazywa inicjatywa czy Stowarzyszenie 3 odzyskali byście się o poparcie większości mieszkańców nie wiem jeszcze w tym roku, ale myślę, że tak, dlatego że po pierwsze, ta grupa grupa właścicieli aut po pierwsze, ona nie jest wcale nie stanowi największe jakiś taki grób wychodzi z pewno dosyć dosyć Warta po drugie, na, toteż kierowca pamiętajmy, że kierowca rowerzysta pieszy to są pewne funkcje, które my spełniamy w trakcie dnia w dal 6 w dal w zależności od tego jak się przemieszczane przez miasto ja jestem rowerzystą, ale jestem też pieszym nie jestem kierowcą, ponieważ nie posiadam auta w naszym stowarzyszeniu, którego pełna nazwa brzmi porozumienie rowerzystów pieszych kierowców rowerem do nowoczesności większość członków posiada także auto także oni w ciągu dnia są i pieszymi rowerzystami i są także kierowca w i oni się jak w swoim umyśle porozumieli sami ze sobą jak bowiem nazwa tego stowarzyszenia i powiedzieli sobie że, owszem, mam auto, ale to nie znaczy, że mam tym autem jeździć wszędzie dosłownie wszędzie w każdym celu o każdej porze dnia 4 i takich jak i to wyjście ludzi młodych widać byśmy teraz zrobić taką ankietę zrobiliśmy 360 tych ankiet zrobimy jeszcze trochę, żeby było razem 500 i pytaliśmy wielu młodych ludzi pytaliśmy też robiliśmy im banki dziś taką metryczkę robi pytaliśmy w ramach tej metryki trzymają autem ci ludzie ci rowerzyści, których koncertowaliśmy większość z nich ma auto, ale oni mówili wyraźnie, bo też było takie pytanie, że zdają sobie sprawę, że zrobienie ścieżek rowerowych w całym Kaliszu w całym Śródmieściu Kalisza, żeby rowery można było się wszczęcia do przedszkola do szkoły w na zakup do pracy może może stać się tylko kosztem likwidacji znacznej części miejsc parkingowych oni rozumieją to akceptują, więc taka grupa się pojawi dla młodych mieszkańców tylko władze tego tego jakby nie widział mnie nie doceniają jej siły tych mieszkańców myśli mam nadzieję, że mnie, że zostaną za to niedoceniani w trakcie zbliżających się w tegorocznych wyborów samorządowych i mocno Hej, ukarani w zyski pan, że tyle macie poparcia wśród mieszkańców Kalisza, żeby osoba, na której z, którą chodzi tylko o głosowanie przeci w tylko głosowanie przeci w z tego właśnie powodu to bardzo trudno jest Bondem określić, ale myśli pan, że mi się ten proces się w bardzo nasila wróćmy do tych modeli transportowych miejsce na modele amerykańskiej o tym, autem osobowym jako głównym środkiem przewozu w mieście osiąga za skrajnie nieefektywny co zobaczyli już nam życie w końcu lat pięćdziesiątych i Holendrzy, którzy te 2 nacje tak najpóźniej do początku lat osiemdziesiątych przedstawił, zupełnie jakby swoje miasta przyjęły taką politykę, że Holender Duńczyk ma po mieście jeździć środkami transportu Miejskiego chodzić na piechotę albo na rowerze w ich to jest jedyny model nowoczesny tamten model amerykański autem osobowym jest modelem anachronicznym to jest to rupieć cywilizacyjny nieekonomiczny niedemokratyczne szkodliwej dnia ekologicznie szkodliwy pod każdym względem jedynym modelem nowoczesnym w tej chwili jest właśnie ten model duński holenderski, który przejmuje powoli przejmują miasto na całym świecie w Niemczech już prawie w każdym niemieckim mieście można można swobodnie jeździć po ścieżkach rowerowych w centrach miast model ten został już dawno eksperymentalnie wprowadzony w austriackim raczył miasto 250  000 mieszkańców, którym nie ograniczono szybkość samochodu do 30 km w całym 2150 mieście nie można autem jeździć szybciej niż 30 km na godzinę po to, właśnie m. in. żeby po pierwsze, poprawi warunki bezpieczeństwa, lecz także zachęcić ludzi do tego nie szabliści na rok 23 w tej w tej w tej w tym bardzo bardzo bardzo szczegółowym bardzo dokładnym liście do radnych Kalisza państwo wasze Stowarzyszenie napisaliście o 2 sprawach jednych to, żeby zachęcić ludzi do jeżdżenia rowerami autobusami do chodzenia pieszo oponuje zniechęcić właścicieli jaz dem Renault do przemieszczania się pomieszczą one po pierwsze nie wymaga wiele tylko zachęcania to drugie wymaga działania władz wymaga zdecydowanych działań władz no właśnie nie do nieistniejącej już masa nie jest do końca tak po pierwsze, jeśli chodzi o zachęcenie to też wymaga zdecydowanego działania władz, dlaczego dlatego, że jak pokazuje doświadczenie właśnie duńską holenderskiej jest innego miasta, które przyjęły ten model transportu najlepszym środkiem zachęcenia mieszkańców do tego, żeby jedziemy samochodem jeździli jeździli na rowerze jest zbudowanie ścieżek rowerowych bezpiecznych w tej chwili po polskich miastach jazda na rowerze po polskich miastach jest udręką, dlatego że niebezpiecznie jest niebezpieczna jeśli jeździmy zgodnie z przepisami jest nią jest niebezpieczna dlatego kierowcy nie widział ostentacyjnie nie widział rowerzystów na drodze zachowują się niektórzy z nich zachowują się prowokacyjnie szczerze to jest niewielka grupa kierowców zachowuje się w taki sposób, ale jednak 1 wystarczy 1 kierowca zawiezie cię zabić, żeby zabić człowieka tak w jeśli jeździmy chodnikiem jesteśmy karani mandatami ewentualnie ewentualnie inny, ale ja należę do tych, którzy uważają, że chodniki są dla pieszych w chodniki są dla pieszych w naszych miastach mieszkamy właśnie 3 kategorie osób przemieszczających się, czyli piesi kierowcy rowerzyści każda powinna mieć swój bezpieczny pas ruchu chodniki są dla pieszych jeżdżą chodnikiem jeździsz wolno jeździ się niewygodnie można potrącić pieszego z tego są kłopoty w, więc ja staram się tego nie robić natomiast większość rowerzystów w Kaliszu n p . mnie też w innych miastach Polski iść chodnikiem po boją się jeśli dziecko i wolą ryzykować mandat wolą ryzykować awanturę z pieszym potrąconym przez nich mniej czy jakoś elbląscy jeśli temu pierwszemu potrąconemu na chodniku sobie jakąś większą krzywdę niż jeździć niech będą miejscem jako, gdy trochę bezstronny obserwator życia potencjalne konsekwencje potrącenia pieszego przez rowerzystę są bez ich nie da się porównać z potencjalnymi konsekwencjami potrącenia rowerzysty przez samochód no AmA pan ma pan rację porównajmy sobie takie liczby iść skoro mówimy o bezpieczeństwie w Kaliszu innych cennych ginie rocznie jakiś paręnaście wg danych z zeszłego roku nie przytoczy dokładnej liczby liczbami byłoby w nich paręnaście osób na ulicach stutysięcznego miasta w Amsterdamie, który liczy 750  000 mieszkańców jest dla nas się jak dziś parędziesiąt tysięcy stale tam przybywa różnych miast tańców nie jest winien taka sama liczba osób mniej więcej w w in w w roku siedemdziesiątym pierwszym, kiedy jest w Holandii jeszcze obowiązywał ten model samochodowy amerykański w dnie zginęło na drogach Holandii 400 dzieci to był 1 z takich w ogóle przełomowych momentów, kiedy ludzie się wkurzyli powiedzieli coś im się zrobić w tej chwili na drogach Holandii ginie rocznie czworo dzieci, dlaczego dlatego, że jeszcze doprowadzono do tego, że ludzie przesiedli się na rowery czy też przesiedli się do środków komunikacji miejskiej jeżdżą mało samochodami to w ogóle nie ma okazji nie nie ma tej najgorszej okazji które, która która, jakby sprzyjała tym tym wszystkim wypadkom śmiertelnym matek oczywiście także zmniejszenie prędkości w miastach holenderskich nie podstawowa prędkość to jesteś przy 30 km na godzinę najwyższe to jest 40, ale i to powoduje, że tych tych wypadków jest na wolność to Sandwich, ale w miasteczkach i na wsiach w Polsce też ginie wypadkach sam potrącenia przez samochodu nieproporcjonalnie więcej dzieci i też kobiet niż mężczyzn, ponieważ mężczyźni jeżdżą samochodem, a kobiety i dzieci wracające ze szkoły nie mają u drogi chodnika nie tylko, że nie ma ścieżek rowerowych nie ma chodnika jest tylko szansach jedzie samochód z poboczami dziecko i to 1 z głównych postulatów gender, czyli tego ruchu na rzecz równości płci w małych miasteczkach miastach zawsze budowanie chodników dla klas dla dzieci dla dzieci dla kobiet, które chodzą, a nie jeżdżą samochody najbardziej słusznie na stronie nie możemy naszym słuchaczom pokazać, ale w internecie mnóstwo filmów, które pokazują kask jak dzieci holenderski jadą do szkoły także dziecina się już na rowerach obok szosy jest obok szosy jest ścieżka rowerowa jest fantastyczna sobie samej grupie na dobre zresztą tak samo jest jest w miastach w Chinach na okres budowania ścieżek to jeszcze są takie rzeczy w Danii, gdzie bywam dosyć często po prostu opłata podatek za posiadanie samochodu jest tak wysoki, że się nie opłaca go posiada zaś bardzo komunikacja miejska stosunkowo tania i dostępnej tu wracamy do tego do tego zagadnienia jak zachęcić do jeżdżenia rowerem zniechęcić do jeżdżenia samochodem, więc największa MAK powiedziałem formą zachęcenia do jazdy rowerem jest budowanie miasta sieci ścieżek wygodnych bez bezpiecznych dobrze poprowadzony ścieżek rowerowych i nie trzeba, więc natomiast trzeba jednocześnie zniechęcać kierowców do jazdy samochodem to są też bardzo proste wypróbowany sposób Daniele de nocować w Kopenhadze, że kiedy przeforsowano ten model model nowy model transportu likwidowano poczynając od ścisłego centrum tego starego zabytkowego miasta 2 do 3 % miejsc parkingowych rocznie likwidowane na amen to nie znaczy także likwidowano tam na jakiś ulicy, ale robiono na innej po prostu likwidowano w ogóle przyjęto zasadę, że jeśli obywatel miasta kupił sobie samochód to niech zadba teraz kupić sobie garaż w kombinuje nie wiem, kto jest jego sprawa jeśli upiera się przy tym, żeby jeździć po mieście samochodem to niech to niech to niech kombinuje sobie, gdzie będzie ten samochód jej garażową w je tak samo Legionowo później Wolański w tamę likwidowane miejsca parkingowe planowo nie budowano nowych i jednocześnie wprowadzono bardzo wysokie opłaty za parkowanie w Polsce to opłaty są są śmiesznie mamy do tego do tego one mogą mieć ustawowe najwyżej wynosić 3 zł za godzinę, a rady też mieć nie można wprowadzać w soboty w niedzielę w no no właśnie no i jeszcze taki system zostanie uruchomiony rozstał się bardzo szybko będzie działo, bo to jest jakby maszyneria, która się sama napędzana będzie powodem, że coraz mniej nie powodować coraz mniej ludzi pracowała wysłaliśmy w tej sprawie jak mój niezwykle kompetentny listy do radnych czy dostaliście odpowiedź w nie dostaliśmy, ale jesteśmy przekonani, że przynajmniej z tego listu wreszcie nasi radni dowiedzieli się w ogóle zdobyli całą tę wiedzę o tym, modele transportu, który jest w moim przekonaniu absolutnie nie nie nie posiadali także w medal zaczęliśmy działać w sierpniu zeszłego roku i taka ostra kampania informacyjna, którą zrobiliśmy po to, żeby ludziom właśnie świadomy istoty problemu myślę, jakby w tym mieście miała takie usługi taką swoją kumulacji tu w mniej ci rządzący naszym miastem dostali już jakąś taką taki twardy wiadomości napytanie jest to nic z tego zrozumie liczy, że rozumieli i 3 i czy nadal to co tutaj jest ta wiedza, którą tu podaliśmy jest dla nich ważniejsza od tych kalkulacji, jakby egoistycznych kino, które każą im wierzyć, że ten asfalt zapewni wyborczy zwycięstw to może do tego do tego wrócił po chwili przerwy dziękuję świat ponownie Wiktor Osiatyński rozmawiam z panem Arkadiusz Pacholski na temat samochodu z polskiej na temat negatywnych stron nadmiernego ruchu samochodowego na temat rowerów chodzenia pieszo i skończyliśmy na tym, że radny kaliszan, którzy dostali list bardzo szczegółowe manifest porozumienia rowerzystów pieszych kierowców rowerem do nowoczesności może już teraz będą wiedzieć co robić tylko jak pan jest taki czysty pieca wystarczy, jeżeli pan mówi pan proponuje, żeby zmienić strukturę komunikacyjną w Polsce to ma pan za sobą i rowerzystów pieszych, których możecie przekonać ma pan pośrodku radnych parlamentarzystów, którzy będą głosować tam, gdzie bytują te podróże mam głosy, a przeciwko sobie ma pan tak producentów samochodów, którzy po prostu w tej chwili rozpędzili się tak niesamowicie się cała reklama ogromne pieniądze sugerują, że są nie tylko, że te 865 osób w Kaliszu ma mieć samochód alem co 2 lata ma ten samochód wymienić, a jak się dla nas mili ludzie tam na coraz większym jak się zepsuje to też raczej wymienisz naprawiać, bo na tym polegają różne mechanizmy oddaje samochód użyty dostaniesz nowy po drugie, ma pan przeciwko sobie oczywiście tych, którzy drogi budują i tych, którzy inwestują te drogi i którzy przy tym pracują, ale ma pan przeciwko sobie też ogromne loggie naftową benzynowe w największym polskim przedsiębiorstwem Solnym w pierwszej dziesiątce hossą chyba jeszcze 2 inne koncerny naftowe i które produkują benzynę, ale i to nie jest tak, że wystarczy, że oni zrozumieją, bo tam są nieludzkie pieniądze w sumie, której do Leszna przekonywanie do celów, które służą tym interesu w asyście, choć lobby naftowe to ja szczerze ono może być niebezpieczny jeśli chodzi o jakieś tutaj przekonywanie władz państwa myślę, że ten niszczy, choć samorządy miast to ono raczej ma niewiele niewielkie możliwości działania i wpływu no chyba, żeby po prostu płaciło w prosty prosty łapówki, ale ja jestem tutaj nie sądzę, żeby był idealistą jeśli powiem, że jestem przekonany, że większość samorządowców jest uczciwa pod tym względem in na takie żadne układy zdecydowana większość samorządowców absolutnie nic w największym problemem jest właśnie samochodu osaczyli samochodu za ja przez to rozumiemy pewną chorobę pewnych zły stan świadomości fałszywy, który mówi, że auto osobowe jest najlepszym środkiem do przemieszczania się powieść nie jest może wymienimy je w in w wymienionych w kolejce po pierwsze, auto jest straszliwie drogi w nowy samochód taki, do którego od biedy może wyjść czteroosobowa trzyosobowa czteroosobowa rodzina na koszt jakieś 50  000 zł prawda w 4 rowery kosztują mojej dobrej klasy będą kosztować 4000 zł rowery co nie trzeba ich nie trzeba do nich benzyny kupować się części zamienne jakiś tam to w skali roku to jest od 4 rowerów to będzie paręset złotych w taki rower dobrze utrzymany jest dobrze konserwowany może jeszcze paręnaście lat być nie być używane samochód teraz nawet jak na niego chuchać dmuchać są tak robione zresztą, żeby one się szybko dosyć siły, żeby właśnie kupować następne więc, więc jeśli chcemy mieć przez całe życie samochód musimy tam co jakiś no powiedzmy 10 lat zmieniać na nowy więc, więc co się robi z tego jakieś 250300  000 w skali życia w ludzkiego, więc koszty zakupu przez rodziny jest nieporównywalny koszt utrzymania później tego samochodu jest nieporównywalne, bo to jest paręset złotych miesięcznie idzie na benzynę w teraz tak spójrzmy na koszta, jakie ponosi społeczność lokalna musi ciągle budować nowe drogi musi odświeżać kłaść nowy asfalt rozjeżdżane przez te samochody w związku z tym idą na to olbrzymie pieniądze, których nie można zainwestować w dobrą edukację, w których nie można dać na kulturę, których nie można dać na na inne służby zdrowia na Jesionowej sten potem potem ten człowiek ma ten samochód więzieniem potem Kalisz czy innym mieście rozjeżdża go, ale za to tak no nie ma dobrej oferty w teatrze nie ma dobrej oferty kulturalnej innego rodzaju ma słabą służby zdrowia nie, a dziecko po szkole musi wysyłać po szkole tej Państwowej bezpłatnej przed południem musi wysyłać do drugiej szkoły, czyli na korepetycje musi za to płacić jak ktoś ma do samochodów noweli do jest tak że, gdyby tak wyobraźmy sobie taką teraz straty dla budżetu gminy budżetu Miejskiego w Kaliszu stanowią wydatki czy pomoże mniej więcej ogólne związane z 8 mandatów są od każdej w każdej z Kalisza w każdym czasie, ale jeszcze jest w każdym mieście w Polsce jest to wydatki w część inwestycji wydatki na drogi na drogi to jest zawsze największa największa pozycja w budżecie, która jest wielokrotnością wydatków na inne na inne cele mogę panu powiedzieć, że w tym roku właśnie w Kaliszu na inwestycje drogowe mówi miedzi 57  000 000, a na inwestycje w kulturę no niech pan zgadnie 55, czego milionów 250  000 w no widzi pan teraz wyobraźmy sobie, że miasto, jakby tak tak przyjmijmy teoretycznie kończy z tym modelem buduje ścieżki rowerowe i w ścieżki rowerowe i zniechęca ludzi do jeżdżenia samochodem pomieścili jeśli liczba samochodów będzie maleć w Kaliszu i że liczba przyjazdów powiedz, że maleje tak przykładowo połowę co to oznacza, że ten asfalt się niszczy 2 × wolniej w związku z tym trzeba go odnawiać w dłuższych okresach czasu i zaoszczędzone pieniądze można wydać na inwestycje właśnie w inne ważne dziedziny życia w końcu człowiek nie kończy się tylko jakby dawny nie jest przedłużeniem samochodu ma inne potrzeby w przekonała mnie pan, a teraz mam tak mamy w Kaliszu jak wszędzie jeszcze ludzi starszych nie jest i niedołężnych, którzy po dzieci i innych, którzy niekoniecznie będą jeździć na rowerach i chciałbym jeszcze porozmawiać chwilę o tym co można zrobić z komunikacją publiczną, bo jednak jest jeszcze coś takiego jako dobra komunikacja publiczna, która zastępuje samochód w Kopenhadze oczekują Nowym Jorku żony jest oczywiście to jest jakby ta cała rewolucja, którą my chcemy grać w co robić w Polsce to czasami używam skrótu roweru wartego prawie rewolucja transportować rowery jest 1 z elementów drugim elementem jest dobra komunikacja publiczna w ty zwariował znad właśnie, żebyś dotyczącej ile na drogi jak na komunikację publiczną, ale jeśli powiem coś innego w Kaliszu od wielu lat zmaleje cały czas spada z roku na rok na rok liczba osób jeżdżących autobusami miejskimi, dlaczego tzw . plan transportowy miasta Kalisza przyjęty w 2013 roku przez radę miejską i zaraz po tym co dziesiąty pytany czemu służą stwierdza wyraźnie przygotowany przez wrocławską firmę, że powodem tego jest to, że ludzie jeżdżą po swoimi samochodami skoro kolejni kaliszanie kupują kolejne samochody no to nie po to, kupujący samochody, żeby jeździć po mieście autobusem i ta liczba przewozów będzie maleć dopóki dopóki głównym środkiem przewozu będzie samą krew kilka lat temu jej taką bezsensowną próbę kaliskie linie autobusowe przy podjęły chciał trochę ujęć uatrakcyjnić swoje Przewozy komentowały jakieś telewizory w autobusach tam wyświetlana dziś lekcja dziś jest dobre wiadomości nic nie pomogło, bo to nie w tym rzecz pasażer transportu publicznego chce, żeby autobus jeździł z siebie, że jeździł często po pierwsze, żeby był tani bilet, żeby było wiele tras, żeby można było tym autobusem wszędzie dojechać Otóż jeśli teraz wracam znowu do tej rady miasta bezpłatnej komunikacji samochody autobusy nowej miejskiej to jest 1 nie jest to konieczne niech ona będzie tania lekko, żeby była dobra ludzi tam wysuwają nabiegać, żeby mogli dojechać nim zięć i teraz wróćmy do tej naszej reformy jeśli zmusimy za pomocą tych restrykcji, którym mówiliśmy ludzi, którzy do tej pory jeżdżą samochodem, żeby przestali nimi jeśli otoczenie będziemy opłacać, bo będą tak drogiej opłaty parkingowe i tak utrudniony przejazd przez Śródmieście czy to po prostu nie będzie miało sensu NoToCo niedrogo trzęsie przysięgę na rowery część przesiądzie się do komunikacji miejskiej jak komunikacja miejska jest ona będzie jeszcze doczekać tego czasu jeździ się przesiądą LOT -u zasilą swoimi, jakby kupując bilet zasilą kasę do komunikacji spowodują one się będzie mogła rozwijać będzie mogła uruchomić nowe trasy i t d. też byłby prosty system naczyń połączonych z ekipą zastosuje do kolei jest, żeby dojechać wraz z Kalisza do Warszawy samochód czy najgorzej jest ona przewieźć towary z Niemiec Rosji, skąd indziej samochody 3 kolegia uważamy, że należę do tych, którzy uważają, że taka reforma powinna być też przeprowadzona w skali państwa i to z kolei elementem kolejnymi z kolei w ogóle zaczniemy od tego, że my właśnie w osiemdziesiątym dziewiątym roku Polska wybrała ten model transportu amerykańskiego jeśli chodzi o miasta dostał jeśli chodzi o Przewozy między miastami też w związku z tym po osiemdziesiątym dziewiątym roku zachęcaliśmy mieszkańców miast, żeby pomieścić, czyli własnym autem osobowym, żeby między miastami jeździli własnym autem osobowym, a kolei żeśmy z 1 kolejne połączenia żeśmy zlikwidowali zamykali i czym doprowadziliśmy do tego, że teraz ludzie też jeżdżą między miastami się poruszają również samochodami, żeby one związek się w 80 w dziewiątym roku w ogóle w całej w dziedzinie ekonomii gospodarki społeczeństwa poszliśmy w kierunku wybujałe ego indywidualizmu, który Suzanne jest niewątpliwie wrócimy, że samochód jest czymś indywidualnie zwrócili na niego kolektywnym, czego zaczynaliśmy mianowicie, że od tego, gdy ta tradycja tego neoliberalizmu w północno amerykańskim wydaniu nie jest tego, że każdy ma radzić sobie sam ona się doskonale się tak szybko przyjęła tworzy ona się doskonale wpisuje w kre w polską tradycję państwa szlacheckiego moim dzieciństwie, czyli w latach 50 rower był głównym środkiem komunikacji, bo już nie było konia i wozów w mieście jeszcze nie było samochodu ja mieszkam na ulice w dna w dzielnicy Ochota i przy całej dosyć długiej ulicy Mochnackiego stały 2 samochody po pięćdziesiątym czwartym roku wpada wszyscy jeździli na rowerach z tym się zresztą wiązała niesamowita popularność wyścigu pokoju wyścig pokoju trudniej było coś takiego Warszawa Berlin Praga tonie było sportowe tylko to błoto czy każdy się z tym utożsamiał, bo prawie każdy jeździł na rowerze i tak w Polsce jak w Chinach w ciągu ostatnich 15 lat są rowery z GM zniknęły i ludzie przesiedli się na samochód i Chinach nie nie było tego modelu feudalną szlacheckiego też to nastąpiło 3 nie ma czegoś tak straszny finał atrakcyjnego razem ja doskonale pamiętamy z lat osiemdziesiątych zdjęcia Dziennika telewizyjnego, kiedy pokazywano pekińską ulice i tam po prostu Armada rowerzystę aż 2 lata temu nie widziałem żadnego tak boisz, że poznali kapitalizmem takim najgorszym znowu takim feudalnym wydaniu, że pojawiła się oto klasa średnia, która chce chce jeździć samochodami, a tam, gdzie rowerzyści zostają spychani z dobrze spełnić ulic w w Polsce to jest także teraz jednak nigdy nie mieliśmy tylu rowerzystów co mamy w Polsce obecnie oczywiście rowery kiedyś był był pewnym środkiem komunikacji, ale nie był też taki popularny na Zachodzie taniej czy Holandii właśnie z powodu tego, że on jednak przed wojną np. w Polsce to było jednak drugie to by drogi, bo jest to nie każdy mógł sobie na to pozwolić, a poza tym jej w tym społeczeństwie po Szlacheckim jednak właśnie ten samochód był tym, gdy następstwem konia konia konia i erotyczne widzimy co widzimy do dzisiaj ja chciałbym wrócić jeszcze do tej do tych przemian po osiemdziesiątym dziewiątym roku, których wtedy wybraliśmy ten właśnie półroczne amerykański model kapitalizmu, gdyż ten północnoamerykański automatycznie nie model transportu i powiedzieć o jego jeszcze inne niedemokratyczne ości gra polega na tym, że właśnie tymi ludźmi, którzy mają samochody jeżdżące policja po polskich miast parkujące na chodnikach zagradzające do ulicy no to jest nasza klasa średnia mam już rodziny, w których w, których członkowie mają po 2 po 3 samochody w, więc oni przyjeżdżają do miasta przyjeżdża po całym mieście nim trzeba ten asfalt robić żądają miejsc parkingowych żądają likwidacji trawników, a jej subsydiowanie są właśnie przez tych, którzy chodzą na piechotę przyjeżdżają jeżdżą transporty miejsc należnych podatków te wszystkie Dawida infrastruktura i gospodarki oraz miejskie ale, ale pieniądze idą właśnie na te inwestycje drogowe dla tej 1 klasy, więc to jest skrajnie niesprawiedliwie pokazuje też taki dokładny sposób nierówności, jakie powstały w Polsce po roku osiemdziesiątym dziewiątym, które są właściwie w inny junior Ross Ross pędzono pewne mechanizmy, które nierówności systematycznie ubywa mówi to nie tylko nierówności, ale również kronikarz państwa, która jest po stronie tych, które można jej Szycha nie po stronie tych biedniejszych, bo ona także nasi nasi, ale one cały czas jest gnębi jedno pytanie o tych wartościach ludzi nie szlacheckich pan cytuje w tym artykule samochodu za Polonika sprzed pół roku pan cytował historia chłopów polskich pod redakcją Stefana Inglota i taką anegdotę pan wspomina, że w latach dwudziestych starano się przekonać właścicieli karłowatych gospodarz sprzedali konia, którzy w odniesieniu do wiosny prawie nie pracuje, a jeść musi zastój w pasie tej ziemi obrabiali krową przyniosło to mizerne efekty utrzymywanie darmo zjadać, czyli konia była absurdalna, ale ważniejszy okazał się prestiż koń był łącznikiem ze światem tych, którzy nie chadzają na piechotę to nie jest szlachcic chłop to nie jest Polski, ale klasa wyższa tylko testem z klasy niższej pękł, których był kłopot robotnikiem albo się przeniósł ją chce wsiąść w ten samochód na tego konia z 1 no tak, ale to się odbija pewien podział społeczny pewien, który wygenerował jest wymyślenie myślenie Polaków my mieliśmy mieliśmy szlachty mieliśmy chłopów przez tyle lat jej po IR rozbieżność między szlachtą różnica w położeniu społecznym USA Howard biegunowo różna była tak wielka i przez tyle lat trwała tyle pokoleń, że chłop nie myślał o tym, żeby zostać wolnym człowiekiem obywatel, bo obywatelem marzył o tym, żeby sam system dziedzicem no tak, mimo że liczba wolnych mają zostać właścicielem nie wolno ich tą salą ma być znany dzisiaj, kiedy bezrobotny patrzy na tego przedstawiciela klasy średniej, który ma już 23 samochody narodziny i on chce chce chce chce dołączyć przynajmniej swojej świadomości wyobraźni chce też być członkiem klasy średniej bo, bo uważa, że to dopiero przynosi prestiż społeczny w związku z tym kupuje sobie samochód jakiś tamy piętnastoletni ten samochód rujnuje budżet tego tego bezrobotnego idei tej ubogiej rodziny, ale alei, ale mam samochód rodzinny w międzynarodowych samochód jest przepustką do klasy średniej dla kogoś, kto inaczej, gdyby się nie znalazł no no właśnie ja wierzę wierzę jeśli chodzi o całą tę sprawę wie, że w siłę nowoczesność Polska jest członkiem Unii Europejskiej i Zachodu płyną do nas wzory ten model transportu, którym cały czas mówimy nowoczesnego, w którym auto osobowe mieście zostaje zepchnięta na margines jest tylko elementem uzupełniającym on gdzieś Unii Europejskiej i zachód on jeszcze nie do końca oczywiście panował też całą Europę, bo fantastycznie przyjęło się w Holandii Danii, ale to jest model, który powoli powielają jej kolejne miasta i państwa na Zachodzie w nowym Jorku burmistrz Bloomberg kilka lat temu zaczął też reformy rowerową zbudował kilkaset tysięcy szczerze kilkaset kilometrów ścieżek rowerowych my chcemy być 6000 w nowym Jorku na Manhattanie pani może jeździć rowerem oczywiście one nie są aż tak wiele wspaniałej tak bezpieczny jak jesteś jedenastki czy holenderskie w ale już sami wystarczy być na ulice nowego Jorku zobaczymy tam się pojawiło się pojawił rowerzysty, więc jeśli ten nowy Jork miasto stolica tego kapitalizmu amerykańskiego, który te samochody ze w ogóle wyprodukował zaczyna kopiować wzory zachodniej Europy to kto to pokazuje, że to jest nowoczesny wzór Bogota jeszcze jest wreszcie skończy Bogota olbrzymie miasto zmieniła się za sprawą burmistrza, który zbudował wszędzie ścieżki rowerowe dał tym, iż dzięki tym ścieżką mieszkańcy tabeli, którzy do tej pory nie mieli jak dotrzeć do centrów miast, gdzie była praca mogą teraz nie kupując biletu autobusowego przemieścić się na rowerze zdobyć pracy i zamiast się zmieniło także teraz ma pan widzi nie tylko o samym samochodzie jak pan mówi też o 2 rzeczach dodatkowych i kiedy pan przyszedł dzisiaj do Radia TOK FM, który mieści się w redakcji GazetyWyborczej i pierwsza ze stopą poszedł obejrzeć parking, czego pan słuchał na parkingu po pierwsze, czy jest dużo rowerów rzeczywiście bardzo dużo bardzo mi to cieszy, a po drugie, chciałem zobaczyć, jakie samochody stoją na parkingu i cieszyłem się też, że większość to są małe samochody zgrabny samochodzik średniej wielkości, które znakomicie służą można nim przewieźć całą czteroosobową rodzinę wyrwać się od 233233 lat dalej wielkości czołgu, a takie właśnie samochody nie tzw. SUV-y stały się zmorą polskich miast, bo już tej polskiej klasy średniej tym nowobogacki naszym nie wystarcza, że mają, że mają samochód czy 2 samochody narodziny 1 z tych samochodów to musi być wielkości stodoły w KRS też szlacheckie i gdyby oczywiści oczywiście to jest to niewątpliwie ma w tym korzenie to są też kompleksy nuworysz na nowo bliższa, które nie bardzo wolno jak ułożyć się drogi dla Borysa, ale ma być za rok razem zaczynali w Polsce, ale w Polsce to ma być przede wszystkim deski ma być duże w ja myślę, że w Polsce torze nuworysze kupują sobie te olbrzymie samochody wynika z tradycji szlacheckiej bo gdyby chodziło tylko pokazanie pieniędzy zdobytych są samochody też luksusowe drogie niewielki mnóstwo jest takich samochodów natomiast ta wielkość nieprzypadkowa i Śleziona bierze się z tej tradycji z takim najgorszym wydaniu to znaczy ten, który kupi sobie wielką landa wejściu zaparkują w poprzek chodnika utrudnia życie innym pokazuje jak tu jestem panem jak mawia, że pan Dziedzic przyjechałem do miasta oddychamy macie Azję strzelali z drogi zaczęły się pan, że dałoby się domyślić się zrobić jak ludzie produkują samochody do jazdy po mieście i te samochody mają fabrycznie ograniczono prędkość, a ja myślę, że co do tego aż do czegoś takiego dojdzie jeszcze, że gdzieś tam w Holandii Danii w Europie zachodniej się wykluwają się takie takich jak takie myślenie takie mniej i takie takie próby na jeśliby to rzeczywiście nie ma sensu jeśli samochód może po mieście jeździć w 3040 na godzinę, żeby miał jakiś większość liczy przynajmniej przynajmniej szczerze do czegoś takiego dojdzie, ale młodzież do waszych odnosił w Kaliszu nie tylko do waszego porozumienia rowerzystów pieszych i kierowców ja widzę bardzo dużo w Warszawie młodych ludzi jeżdżących rowerami ani też często mają samochody czy chcą mieć to są czy też pokolenia, na które myśli pan trzeba się też ogoleni, ale jest pokolenie, w którym bierzemy także ja nie wiem jak się skończą wybory samorządowe w tym roku my będziemy starali się doprowadzić do tego taki jest nasz cel strategiczny do tego zachęcamy w ogóle aktywistów miejskich w innych miastach, żeby doprowadzić do tego, żeby wszyscy, którzy kandydują na radnych na burmistrzów zdeklarowali się twardo, że są za rozbudową ścieżek rowerowych w centrach miast i ograniczeniem ruchu samochodowego jednocześnie nie dopuścić do tego, że gdyby, żeby wybrać tych, którzy są za te samochody, że w Polsce i miasta odpowiedzialni, którzy nie chcą zmienić się swojego nastawienia w tej sprawie nie wiem jak nam się powiedzie w tym roku, ale szczerze za 4 lata po uszy, ale już będziemy walą tu taką atmosferę pytanie może sugestie po wybory są wielo tematyczne i postawienie 1 tematu oczywiście bardzo ważnego jako główny moty w wyborów, żeby o nich opowiedzieli może być częściowo tylko skuteczne, bo ludzie głosują na różne obietnice na różne rzeczy dla mnie ten temat byłby tematem lokalnego referendum np. też, bo lokalne referendum dotyczy 1 zacina czka w lokalnym referendum, żeby ograniczyć prędkość w całym mieście do 30 km albo coś tak, żeby tego działania może konkretne dotyczące 1 rzeczy z drewna w dobrym pomysłem i my też takie tam też takie pomysły mamy im szczerze będziemy je próbować się realizować tylko musimy jeszcze trochę inny trochę poczekać musimy jeść jeszcze trochę pozmieniać w głowach trochę poczekać na 14 i daje się w nie rozejdą po ludziach i zyskamy więcej zwolenników na razie nie zostaje nam nic innego niż tłumaczyć te wszystkie sprawy już w ośmieszać krytykować atakować postawę tę postawę, która doprowadziła do tego, że całe nasze miasto nie miasto Kalisz jak większość wiele miast polskich więcej właściwie zamieniła się składowiska składowiska Sanok rejony miasta mają mieszkać ludzie miasta mają jednak ludzie nie dla samochodu, a czy myśli pan, że może warto byłoby zachęcić Rafała Majkę, by stało się twarzą kampanii rowerem na szczyt w kod być może, chociaż ja pewnie rowerzyści zawodowi cykliści to jest jakby od dawna pewna kategoria ja znam znamy wielu rowerzystów takich, którzy przez cały tydzień Boży dzień jeżdżą po mieście wyłącznie samochodem, a mają sportowe rowery, które mierzą w kanale jeżdżą także, by zrobić coś nowego semestru do zdrowia nie są w ogóle zainteresowani tym, żeby miasto mniej udostępnić dla rowerzystów jeżdżących właśnie poruszających się rowerem jako środkiem zwykłym środkiem lokomocji do poruszania się w pomieszczeniu, aby raczej wolał, żeby to był ktoś taki właśnie, kto do tego celu używany rower myślę z firm trzeba używać wszelkich środków ja z kolegą, który jest operatorem filmowym właścicielem takiego małego studia filmowego tygodnia żonę zrobiliśmy ostatnio spot Nate, które można zobaczyć na YouTubie w holu oraz nawinęła się nazywa Insights and in Polish squash City, czyli tak takim ładnym tłumaczeniu rowerem po mieście po polskim mieście samochodów w zachęcam do do obejrzenia i marże są też środki, które taki tego typu którymi łatwo dotrzeć do do do młodych ludzi będziemy tego robić więcej jedyne co nam przeszkadza to po prostu jednak nie da się tego robić zupełnie takiej kampanii społecznej prowadzić bez funduszy także teraz nasze Stowarzyszenie, które było do tej pory jej grupą właściwie nieformalną będziemy już rejestrować w sądzie i walczyć jak bardzo bardzo dziękuję życzę powodzenia życzę dotacji jest ich sukcesu w tych wszystkich działaniach, a także szczodrości współobywateli Nowa Sól rzecz w moim i państwa gościem w światowym dniu bez samochodu był pan Arkadiusz Pacholski założyciel porozumienia rowerzystów pieszych kierowców rowerem do nowoczesności w Kaliszu dziękuję bardzo dobra w Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ZROZUMIEĆ ŚWIAT

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Aż 60% taniej! Największa obniżka cen TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 60% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA