REKLAMA

O Konfederacji barskiej opowiadał prof. Wojciech Kriegseisen

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2014-10-13 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
47:11 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
z Radia TOK FM w, a w naszym studiu już prof. Wojciech Kriegseisen dyrektor Instytutu historii mienia Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk dobry wieczór panie profesorze dobrze już pędzi do danych o mnie, że pan profesor był naszym gościem także tydzień temu, ale dał się namówić i wyświadczył nam ten zaszczyt, że poświęcił nam jeszcze 1 poniedziałkowy wieczór tego miesiąca, bo jesteśmy w epoce, tyle że teraz będziemy 20 lat wcześniej, bo w latach 17681772 Rozwiń » Konfederacja Barska nas interesuje od razu powie mi wyjaśnia, że ja mam z Konfederacją Barską, która przez niektórych historyków jest nazywana pierwszą post powstaniem niepodległościowym spory problem w taki poznawczym, bo z 1 strony trudno odmówić tym, którzy powstali szlachetności uczy szlachetnych intencji, ale z drugiej strony trochę mam takie wrażenie, że oni walczyli o Polskę tylko walczyli o demokrację szlachecką, a demokracja szlachecka w tym okresie to za dobre dla Polski dla Korony nie była czy oni walczyli o demokrację szlachecką to ja mam poważne wątpliwości jeśli walczyli o coś do swojego wyobrażenia na temat tego jak powinna wyglądać Rzeczpospolita i demokracja szlachecka odmówiła demokracja szlachecka to miałam namyśli szlacheckie przywileje w tak, ale to jest zespół problemów, które można, by analizować twórczo i przekonując są dla okresu osy to 150 od wcześniejszego problem demokracji szlacheckiej i różnych niuansów z tym związanych to też bardzo interesujący problem badawczy to jest jednak druga połowa szesnastego pierwszą połowę siedemnastego wieku my w osiemnastym wieku nie mamy do czynienia z demokracją szlachecką tylko z taką dziwną mieszaniną o przywileje szlacheckie ciągle obowiązuje, ale to co jest śmietanką będącą efektem funkcjonowania tych przywilejów szlacheckich zbieranie Szlachta tylko Krym de la Kreml to nie cała Szlachta tylko ta śmietanka szlachecka, która się w polskim języku politycznym nazywa czasem ma materią czasu można władztwo to są ci ludzie to jest to górne to są państwa w państwie, kiedy czytam, że dziś ordynacja Zamoyskich miała 70  000 km ², czyli te obszary, które rodzina Zamoyskich zgromadziła cerkiewki 14 polskiej obecnej no nie znam liczb nie potrafię w dnie Niemców ściąga mnie pani na cienki lód w związku z tym nie nie potrafiłbym tego być może to jest 14 polskiej obecnej to były oczy to był oczywiście ogromny obszar, ale proszę niemieć złudzeń ta jest ordynacja Zamoyska nie była w całości własnością Zamoyskich to była jak mówiono w 1819 wieku kolokacji oto mieszkało bardzo wielu ludzi bardzo wielu przedstawicieli drobnej średniej szlachty to była taka społeczność lokalna ja nie jestem zwolennikiem tezy o tym, że w osiemnastym wieku Rzeczpospolita była federacją państewek magnackich, bo te magnackich włości to magnackie wtedy mówiono rzeczywiście państwa, ale to nie znaczy tego co dzisiaj znaczy państwo to były obszary, na których ci ten krem de la krew szlachty polskiej przeprasza mieszam trochę języki ta elita majątkowa szlachty polskiej sieci Zamoyscy, a jeszcze bardziej Potoccy jeszcze bardziej Lubomirscy w Małopolsce jeszcze bardziej Czartoryscy, a i, a najbardziej może Radziwiłłowie wielkim Księstwie litewskim, ale można także wymieniać Mniszków Czapski bardzo wiele rodzin magnackich od tych rodzin magnackich było bardzo wiele, ale było ich kilkadziesiąt to nie była demokracja szlachecka w rezultacie system był klienteli styczne to był patron był klient i cała reszta szlachty w dobrach tych Zamość i klamki 3 arabskich Radziwiłłów Potockich wisiały jak pani powiedziała całe grona mniej czy bardziej uzależniony klienteli magnackich generalnie rzecz biorąc to był system wygodne i bardziej wygodne dla szefów, czyli patronów takich wśród osób nazywa szefów czasu używa się takiego określenia egzotycznego mata dołoży magnat tez różnych określeń różnych określeń źródłowo się używa to było dla nich najwygodniejsze, ale ci, którzy byli piętro niżej 2 piętra niżej aż po tych na najniższym poziomie też szlachtę zagrodową, której jakoś tam była uzależniona od sum takie opisy źródłowe pod od magnatów, którzy aktywizować się raz czy do roku na zjeżdżają się na sejmiki to wszystko było dla nich bardzo wygodne to byli ludzie, z których część wzięła od sześćdziesiątego ósmego wszy 1009. 0710 . roku udział w Konfederacji warszawskiej i oczywiście, że w w oczy to jest kwestia tego co marksiści nazwali fałszywą świadomością nie wiem, ale w 1 z ich motywacji była obrona status quo to znaczy tego, jaką Rzeczpospolita jest i to cena ma być taka ma być to jest ich wyobrażenie o nim nie myśleli o demokracji szlacheckiej oni myśleli o tym w 2 i teraz, a druga podstawowa motywacja potężna dominująca decydująca to była motywacja w kwestii, które z, którą po dzień dzisiejszy musimy się liczyć jedno to się podoba drugiemu nie to znaczy jest motywacja religijna wyznanie w to jest kwestia światopoglądu i tutaj trzeba być bardzo ostrożnym bardzo uważnym, bo nic gorszego niż przy proszą o włożenie z butami Duduś prawda do cudzych dusz tak panie profesorze możemy zaryzykować takie stwierdzenie, że po tych rozlicznych siedemnastowiecznych wojnach i w Polsce wytwarza się taka nową mentalność ksenofobiczna, bo ten na miejsca, o czym mówiłam państwu we wstępie to było najczęściej ktoś wierzący w innego Boga albo inaczej pojmowanego i siłą rzeczy innowiercy SA był tożsamy z wrogiem, więc skoro o rodzi się ta mentalność ksenofobiczna to potem ona eksploduje w wieku 18 w tej niechęci wobec przyznania ci pomysłu pomysłu przyznania innowiercy jakichkolwiek praw, które oczywiście są na rękę mocarstwom ościennym niewykluczone są na rękę mocarstwa ościenne na zimno i bezwzględnie to wykorzystują, ale przepraszam polityka taka jest, jeżeli się tworzy naszym przeciwnikom rywalom partnerom czasem polityczną możliwości politycznego działania to oni to wykorzystują zżera jak przeciwnik pozwala aż użyję metafory mimo naszych obowiązków należy grać także, by jak naj, żeby przeciwnikowi jak najbardziej utrudnić sytuację, jeżeli się mówiąc kolokwialnie podkładamy nie miejmy pretensje, że Rosja Prusy, a na końcu także bardzo katolicka Austria i te sytuacje wykorzystała ma pani rację, że w połowie siedemnastego wieku rozpoczął się w Rzeczypospolitej szlacheckiej to jest rzecz bardzo interesująco drugi etap tego co historycy nazywają konfesję nowelizacją trzeci etap takiego oswajania przez społeczeństwo cały czas mówiąc społeczeństwo myśli społeczeństwo Szlacheckim przede wszystkim, bo to było na co było politycznie istotne to jest społeczeństwo to ten naród polityczny Rzeczypospolitej chłopi mieszczanie odgrywają ze smutkiem to trzeba powiedzieć czy IT 90 % 55 być może procent społeczeństwa w tym systemie nie role mało istotną w związku z tym jak mówił demokracja szlachecka trzeba pamiętać, że to w ogóle nie jest demokracja demokracja szlachecka też takie demokracja socjalistyczna, czyli zaprzeczenie twierdzy coś co nie jest demokracją z istoty swojej Szlachta miała tam dostaje od 20 lat Brendan szlachecką socjalistyczną, ale w dalszym ciągu są to są to sprzeczne są polską tradycję i adiunkt w Otóż rzeczywiście w połowie 8 siedemnastego wieku po wojnach ze Szwecją Brandenburgią Prusami siedmio grodem i Rosją proszę pamiętać Brandenburgia Prusy to kraj luterański reformowany form formalnie reformowany, czyli to są karniści prawda, ale generalnie rzecz biorąc przy przeważali luteranie Szwecja to są luteranie Rosjanie to są prawosławni siedmio gród wreszcie to są głównie Calvi niż ci protestować Kozacy, czyli Ukraina to jest prawosławie rzeczywiście wytwarza się taki nastrój potężnej społecznej mobilizacji takie połączenie tożsamości nie narodowej jeszcze tylko poczucia państwowości patriotyzmu państwowego z patriotyzmem jeszcze można to tak określić otworzy się syndrom Polak katolik no to będzie miało swój wyraz w konstytucji 3 maja będzie miał swój wyraz w Stuttgarcie 3 maja godzina lichwiarz jeszcze funkcjonuje jako użyłem określenia syndrom, czyli takiego określenia się dystansuje od tego to jest ja nie wiem czy każdy Polak ma obowiązek być katolikiem nie wydaje mi się, żeby to był obowiązek patriotyczny, ale tak to odbierano w drugiej połowie siedemnastego wieku i w osiemnastym wieku coraz intensywniej Polak katolik patriota Polak katolik porządny Polak jest katolikiem to zaczyna być taki aksjomat to one także drugą stronę ten, który katolikiem nie jest jest Polakiem podejrzanym, nawet jeżeli się nazywa Kowalski jest podejrzany, dlaczego Kowalski nie jest katolikiem tylko z prawosławnym albo luteraninem notabene tych prawosławne w drugiej połowie siedemnastego wieku było w Polsce już naprawdę bardzo niewielu, ale luteranów czy kalwinistów, czyli ewangelików w całości było jednak dość dużo proszę pamiętać, że Prusy królewskie, że Gdańsk, że Toruń, że cała tradycja reformacji polskiej szesnastego wieku to jest dość jeszcze znaczące znaczący element społeczeństwa polskiego może to nie może nie tyle z punktu widzenia liczbowego co takiego potencjału politycznego intelektualnego oni siedemnastym wieku w wyniku tego procesu umiędzynarodowienia katolicyzmu mówiąc dzisiejszym językiem czy upaństwowienie patriotycznie jak katolicyzmu inne tracą naznaczeniu i w osiemnastym wieku mamy do czynienia ze zjawiskiem paradoksalnym historycy z tym sobie nie bardzo dajemy radę, dlatego że był taki niegdyś aksjomat walka klasowa zaostrza się w miarę postępów socjalizmu prawda im dalej las tym więcej drzew Otóż im bardziej się katolicy wzorował w konfesjonale izolował oswajał katolicką społeczeństwo polskie, tym bardziej innowiercy byli odbierani jako zagrożenie to dość naturalny proces tak, ale dziwne z punktu widzenia mogły to być realiów prawda, bo i zagrożenie jest mniejszy, tym bardziej się boimy tego wroga im tego wroga jest mniej w naszych szeregach, tym bardziej jesteśmy nim przerażeni ostatecznie w 1707 szesnastym siedemnastym roku innowierców pozbawia się znacznej części praw politycznych i innowierców jest już stosunkowo niewielu nie są oni wielkim zagrożeniem politycznym, ale w to mi w miejsce tego zagrożenia politycznego zacznę chodzić sąsiedzi prawosławną Rosją i protestanckie Prusy nie da tylko, że wróg pomaga w konsolidacji wspólny wróg tak poczuć się tak to, ale w dość żałosne były to próby politycznego instrumentalistów Ania sprawy ze strony polskich innowierców to głównie były inicjatywa szczerze mówiąc inicjatywa pruska my na początku wspierana przez Rosję potem przez Rosję tak jakoś kontrolowana w latach dwudziestych trzydziestych czterdziestych pięćdziesiątych osiemnastego wieku elementem zapalnym, który doprowadził do takiego wybuchu po powstańczego wybuchu Konfederacja Barska była rzeczywiście powstaniem mord nie nie użyłbym określenia Narodowy, dlatego że nie mamy jeszcze do czynienia z narodem dzisiaj nazywamy narodem prawda mamy do czynienia ze społeczeństwem szlachecki, ale to rzeczywiście znaczna część szlachty Rzeczypospolitej angażuje się w Konfederację Barską czynienie lub biernie, dlatego że zapalnikiem stały się pospieszna i forsowane z pomocą rosyjską reformy Stanisława Augusta 1700 sześćdziesiąty czwarte tak jest przy 1003 . po śmierci Augusta trzeciego Czartoryscy i ich kandydat do tronu, czyli na 3 i ich człowiek Stanisław jeszcze wtedy nie Stanisław August tylko Stanisław Poniatowski zostaje kandydatem do tronu zostaje koronowany i rozpoczyna realizację zba w, czego ośmielę się jedynie słusznego jedynie rozsądnego na tym rynku idei politycznych, które wtedy był jedynego rozsądnego programu reform politycznych on był tylko obciążonej 1 z koszmarnymi jak się okazało serwitutów nie dało się go zrealizować bez pomocy Rosji, a ta pomoc Rosji wyraża się w obecności armii rosyjskiej na terytorium Rzeczpospolitej w to troszkę tak analogicznie jeśli mogę zrobić nie zgrabną i ale zrozumieją być może dla słuchaczy analogie to tak jakby gen. Jaruzelski po osiemdziesiątym pierwszym roku wprowadził stan wojenny, a potem zaczął wprowadzać rzeczywiste reformy, bo jakiś tam reformy wprowadzone były czysto kosmetyczne wprowadzał radykalne reformy, korzystając z opieki i protekcji i protekcji związku Radzieckiego na domy znalazłyby one odpowiedniego rezonans wszyscy bylibyśmy wszyscy bylibyśmy za wojenne przeci w tak emocjonalna reakcja i taką emocjonalną reakcją było, że był sprzeci w wobec reform Stanisława Augusta Poniatowskiego 3 dziesiątego czwarte czwartego roku panele z mieszkań z profesorze co on chciał zrobić wie pani on w razem z dwójami, czyli Czartoryski mi, którzy się po, którzy się potem jednak już ono z tego wycofali zorientowali się, że gra jest zbyt trudna, więc wycofali się, ale w KRUS Stanisław znać Czartoryscy król Stanisław, bo to złości na początku ich decyzje Czartoryskich o mniejszym stopniu króla w pobliże lidera, która wydaje się dzisiaj bardzo wątpliwą mianowicie oni za rosyjski pieniądz z wojskową pomocą Rosji wzięli sobie za cel wyrzucenie Rosji z o usunięcie Rosji dominację Rzeczpospolitej Rosja jest krajem, który dominuje Rzeczpospolita 1700 siedemnastego może od 1700 dwudziestego roku jest rosyjskim w pewnym sensie protektorat trudno mówić o suwerenności Rzeczypospolitej w ostatnich latach panowania Augusta drugiego i przez to panowania Augusta trzeciego to w stosunku to jest kwestia niuansów można na ten temat dyskutować, ale w pełni to nie to nie jest w pełni suwerenny kraj Rosja jest tutaj czynnikiem dominującym i ostatni błysk w przedostatniej bezkrólewie to znaczy lata 33173335, kiedy Rosja ostatecznie narzuciła Augusta trzeciego jako władcy są tutaj rozstrzygające prawda to pokazuje Otóż Czartoryscy Stanisław August sumach dzieli zbyt ambitne jak się okazało na siebie zadania zreformowania Rzeczpospolitej wzmocnienia Rzeczpospolitej w praktyce celem ostatecznym była był taki pomysł polityczny za rosyjskie pieniądze od rosyjskiego wojska reformujemy państwo w mocnych wrażeń z Rosją, a potem mówimy Rosjanom, a państwu dziękuję Otóż problem polega na tym, że można Rosja nie lubić, ale nie należy ich nie doceniać głupi to oni nie być Katarzyna druga Nikita panien wspomniane przez panią Repnin to byli ludzie nie sympatyczni z naszego punktu widzenia, ale nie byli idioci nie można zakładać, że oni pewnych uwarunkowań politycznych nie widzi w czasie toruńscy i Stanisław August prowadzili bardzo cienką grę i odnosili bardzo poważne sukcesy w latach 646566 mieś cie odnoszą bardzo poważne sukcesy no no cóż ukoronowaniem tego sukcesu było coś niewyobrażalnego mianowicie udało się Rosjan wymanewrować i doprowadzić do tego, że Sejm Rzeczypospolitej East News liberum veto, czyli podstawowe narzędzie rosyjskiej kontroli nad polskim procesem ustawodawczym nagle się okazało, żeby liberum veto przy pomocy, bo takiej skomplikowanej jedni twierdzą, że rosyjscy posłowie znaczy letnimi Kajzer linka zranić replik w tej kolejności nie zorientowali się, a inni twierdzą, że każdy z nich po prostu przymknął oczy, bo był zaprzyjaźniony z królem Czartoryskim nic, a Repnin był młody głupi tego nie dostrzegł ja nie wiem jak to jest do tego się w rosyjskich źródłach nie da przeczytać rzecz jest dość skomplikowana, ale faktem jest, że zniesiono to co było podstawową blokadą skuteczności działania polskiego parlamentaryzmu, czyli otwarto drogę do racjonalizacji oświeceniowej racjonalizacji systemu politycznego Rzeczypospolitej szlacheckiej dzisiaj tą nazwą modernizacją kiedyś nazywano postęp, ale wzmacnianie państwa siłą rzeczy nie mogło się podobać szlachcie, która przez dziesiątki lat poprzedzających dążyła do tego, żeby Korona bułek najsłabsza wzmacnianie państwa rozumianego jako wzmacnianie władzy królewskiej nie podawał nie podobało się stać z ideologicznego punktu widzenia, bo król król, który ma władzę realną jest zagrożeniem dla tej równowagi, którą kiedyś ta ustaliła demokracja jak szlachcic na zagrodzie jest ważne ogniwo w zagrodzie równy wojewodzie i równe w rezultacie monarszej niesie monarcha nie wtrąca nasz nasz jest prywatne sprawy np. nasze relacje między szlachtą chłopak da, ale o tym jeszcze w ogóle mowy nie było tak naprawdę chodziło o przepraszam panią od 2 bardzo trywialne spra w o reformę podatkową Szlachta płaciła podatki takie, że wszyscy dziś chętnie, by się w tylnych drzwi, by mu wrócimy nikt nie lubi płacić odda nam tutaj i wtrąca panie profesorze, bo jak w liczbach odnotowałam z Jana sowy efektywne opodatkowanie szlachty na poziomie około 5 % można różnie to można liczyć, ale generalnie rzecz biorąc były to śmieszne kwoty no wystarczy powiedzieć to jest paradoks pewnego rodzaju w pierwszej połowie u schyłku siedemnastego wieku na początku osiemnastego wieku Rzeczpospolita szlachecka była najbardziej zmilitaryzowany państwem w całej Europie, dlatego że około 95 % budżetu państwa pochłaniały wydatki na armię każdy obecny minister spraw wojskowych czy minister obrony oszalał ze szczęścia, jakbym powiedziała założę się burza 13 % mu dają prawda, a ówcześni ministrowie obrony, czyli hetmani mieli około 95 % budżetu państwa do wykorzystania na wydatki wojenne, ale tu było wynikiem tego, że ten budżet był tak śmiesznie mizerny, że przeznaczono aż tylko na to starczyło i te 5 % zostawała też dam jeszcze na finansowanie jakiś poseł w zagranicznych czy czegoś podobnego nie ma jeszcze jedno artykuły henrykowskie, które ograniczało armię posiadaną przez króla obowiązywały tak w nie artykuły henrykowskie nie ograniczały armii posiadanej przez króla artykuły henrykowskie ograniczały liczbę żołnierzy, które bezpośrednio podporządkowana królowie, a ustawy z Sejmu 1700 siedemnastego roku mówiły, że armia koronna jej armia litewska nie mogą liczyć na więcej niż 1812 już nie pamiętam tych tych kwot tysięcy ludzi honoru obowiązywały do końca odbyć się do czasów Sejmu czteroletniego prawda, ale w tym pani, żeby wzmocnić armię, żeby zaciągnąć następne 502050  000 żołnierzy trzeba najpier w móc to sfinansować, czyli trzeba wprowadzić reformę podatkową to się dzisiaj nazywa reformą finansów publicznych to jest problem także dzisiaj bardzo ważne to było nie do przejścia z punktu widzenia szlachty, ponieważ to oznaczało wzmocnienie ciężarów już jest opodatkowanie także mniej pieniędzy w kieszeni mniej pieniędzy w kieszeni więcej pieniędzy w skarbie i to po pierwsze, mniej pieniędzy w mojej kieszeni to mnie boli, a poza tym jest jeszcze pytanie co ten, kto dostanie tempie te pieniądze, czyli król Hetman czy ktoś kamienny z tymi pieniędzmi zrobi może on wykorzysta te pieniądze przeciwko nam może zaciągnie wojsko, które nas zacznę prześladować zmuszać do jakiego to przyznać, że nasi też trzymają swoje armie to armie nie były wielkie, ale oni część pieniędzy oni tak argumentowali, że oni trzymają swoje oddziały na 2 rejony są w każdej chwili do dyspozycji z rzeczy pospolite ranga tych cieków wodnych pożytek był taki ich z przeproszeniem czy żaden inny i drugi element poza finansowym, który jest decydujący, który stał się zapalnikiem to jest to są sprawy wyznanie w IT jest cały ogromny kompleks reformy modernizacji oświeceniowej Stanisław August Poniatowski było 1 z najwybitniejszych przedstawicieli oświecenia takiego późniejszego świece takie francuskie gry wyprzedził swoją funkcję nie nie nie nie wyprzedzą swojej epoki w sensie europejskim sosie polskim oczywiście wyprzedzał w bok był człowiekiem, który był zaopatrzony we wzorce brytyjskie, które nie francuskie tylko brytyjskie polityczne, ale zdawał sobie sprawę z tego, że nie da się zrobić Rzeczpospolitej szlacheckiej Wielkiej Brytanii mimo, że to kraj parlament to system parlamentarny to system parlamentarny, ale starał się reformować państwo Wolf małymi krokami od strony podatkowej wojskowej organizacyjnej administracyjnej i szybkimi krokami od strony edukacyjnej w no wie pani późniejsze komisji edukacji narodowej cała ta propaganda oświeceniowe, a przede wszystkim to co podchwycili i wykorzystali przeciwko Stanisławowi Augustowi Rosjanie, dlatego że Rosjanie dość szybko już 3 tysiące piątym roku może nawet 3000 czwartym orientują się, że nie są w stanie zapanować nad Stanisławem Augustem to jest ich człowiek, który za zgodą Katarzyny do końca życia mu wytykano, że gdzieś tam zamierzchłej przeszłości był jej nie widzieli amantem kochankiem narzeczonym w Petersburgu w czasach sporów w w we wcześniejszych czasach, kiedy był tam przed sekretarzem wzrosną też Lem było w nim bardzo długo zakochany w hołdzie pani ja znam korespondencji Stanisława Augusta one zresztą łatwo dostępna opublikowana po części z Katarzyną i nie potrafię oddzielić języka frazesów politycznego on do niej pisze, odwołując się do różnego rodzaju prywatnych emocji, ale gdy, jakiego stopnia te są autentyczne do jakiego stopnia jest to gra próba przekonania religijne cofnięcia to była dość bezwzględna kobieta, ale też człowiek prawda, więc można było liczyć na to że, że coś widzą w duszy zagra coś coś co siódma była niedziela to właśnie po to jest bardzo charakterystyczną cechą Stanisława Augusta wielu ma mu za złe, że on płakał, że on się tak sentymentalnie zachowywał, jakby zapominali o tym, że duch epoki jest taki, ale wracając do polityki kluczem zapalnikiem to są sprawy wyznaniowe pani we wstępie dotknęła tę Lutra i Calvin to też Krymu jest bardzo brzydkim słowem w języku polskim i to często było wykorzystywane Otóż Stanisław August próbuje już podpisany przez Rosję i przez Brukselę, a wynegocjować taką taki kompromis, który zadowoli naszych innowierców, przywracając im znaczną część spraw wyznaniowych n p . prawo do budowania kościołów ani takiego prawa nie mieli oni prawo do odprawienia publicznych nabożeńst w w miastach oni takiego prawa już wtedy niemiecki z wyjątkiem tych miast pruskich bić się liczba osób, a było w żelazne religijna tolerancja się skończyło w połowie siedemnastego wieku to Stanisław August próbuje wynegocjować taki kompromis Rosjanie w sześćdziesiątym czwartym na pewno się 1005 . roku orientują się, że sprawa wyznaniowa jest tak drażliwa dla Polaków dla polskich katolików, że mogą urząd z wykupu wykorzystać to jako narzędzie nacisku na króla i naciskają bezwzględnie żądają od Stanisława Augusta wprowadzenia pełnego politycznego i wyznaniowego równouprawnienia prawosławnych protestantów co to znaczy w praktyce, że do Sejmu i do ministerstw oraz do Senatu będą wprowadzeni posłowie senatorowie ministrowie protestanccy prawosławny, a to oznacza obecność w niej różne kur to nie znaczy mniej synekur to znaczy, że to nawet nie synekur, choć to znaczy o to, że będziemy mieli w Polskiej polityce grupa ludzi, którzy są całkowicie oddaną Rosji z grupą kontrują kontrolującą polską polityk nie ma żadnych złudzeń ci ludzie będą w Polskiej polityce działać pod dyktando Rosji, bo tylko Rosja będzie w stanie zagwarantować tylko rosyjska protekcja będzie im zagwarantować będziemy w stanie zagwarantować bezpieczeństwo to jest w społeczeństwie całkowicie prawie całkowicie już katolickim polskim bardzo niechętnym barbarzyńską wrogi innowiercom trudno nam to sobie nawet dzisiaj trudno tu sobie wyobrazić jak wyglądały te są to ponad 5 i niechęci ci protestanccy urzędnicy będą całkowicie skazani na protekcję ambasady rosyjskiej, czyli będą taką grupą kontrolującą polską porządek kolumn w piątą szóstą śladów my tu i teraz, jeżeli to Rosjanie domagają się jednocześnie przywrócenia liberum veto tegoż już po sześćdziesiątego szóstego roku domagają i równouprawnienia politycznego i Stanisław August gotów jest równo uprawnić wyznaniowo względom kultu każdy ma prawo chodzić do takiego kościoła do jakiego chce im modlić się do tak się modlić do tego samego Boga jak ja jak mu się podoba, ale Stanisław August nie chce się zgodzić na to, żeby protestanci i ta niewielka liczba już bardzo niewielka liczba prawosławnych miała te same prawa polityczne co katolicy nie, dlatego że nie lubił protestantów katolików to ja powiedziałem człowiek oświecenia w jest takie placówki zimą Fish jest mi obojętne problemy z myślą, że Stanisław August w taki był trochę obojętny na tę datę sprawili może był prawą wiernymi i przyzwoitą katolikiem wszystko to świadczy skład tak wiele o tym, świadczy z katolickiego punktu widzenia, ale na pewno nie był fanatykiem, ale z politycznego punktu widzenia było to całkowicie nie do zaakceptowania i on się na to równouprawnienie polityczna innowierców nie zgadza, a Rosjanie naciskają i w rezultacie mamy Sejm 31006 . roku, kiedy Czartoryscy do tej pory współdziałający z królem uznają, że ta linia polityczna nie ma sensu wchodzimy w coraz głębszy konflikt z Rosją i coś źle skończyć się skończyć konfliktem rozbiorem ingerencją Czartoryscy się wycofują król zostaje sam, a opozycja magnacka szlachecka, jaka tam pani chce te ugrupowania pozostały po czasach Augusto trzeciego wykorzystują ten moment i we współpracy z Rosją panie we wstępie powiedziała, że na Retkini zorganizował Konfederację dysydenckiego zorganizowała Konfederacja Tarnogród skąd, owszem to Konfederacja radomską to wszystko było zorganizowane za rosyjski pieniądz sprowadzono z zagranicy Karola Stanisława Radziwiłła słownego panie kochanku, żeby został marszałkiem Konfederacji radomskiej przy nim urzędował na na krótkiej smyczy doprowadził rosyjski pułkownik z resztą irlandzkiego czy też angielskiego pochodzenia o nazwisku Ka, który go kontrolował to to był człowiek, który w ku swojemu wielkiemu późniejsza Logi styk do Łodzi wykonywał wykonywało rosyjskie rosyjskie polecenia Konfederacja Radomsko na Sejmie 1700 sześćdziesiątego siódmego roku przeżywa wielkie rozczarowanie, ponieważ oni liczyli na detronizację Stanisława Augusta i przejęcia władzy Rzeczypospolitej z rosyjską pomocą, czyli krótko mówiąc chcieli wejść w buty Stanisława Augusta Czartoryskich i też z pomocą rosyjską w w rosyjskie pieniądze pochodzą głównie ludzie mu zwrot VAT mówi dziś uzurpator mówili, że Czartoryscy okropnie, ale sami chcieli odegrać rolę, czyli władz i na Sejmie sześćdziesiątego siódmego roku Repnin powiedział im przepraszam von der wieli innych to aż tak daleko nie idziemy nie detronizując Stanisława Augusta i dochodzi do takiego kulawego kompromisu polegającego na tym, że zawiera 3 z podyktowane zostaje przez Rosję, a także z ulg to plusy także są stroną tego porozumienia traktat pani użyła sformułowania nie przypominam sobie w tej chwili we wstępie traktat wieczystej przyjaźni to nie jest traktat wieczystej przyjaźni, dlatego że traktat wieczystej przyjaźni oznaczą Sojusz to nie jest traktatu Sojuszu to jest traktat z ustalający rosyjskie gwarancje dla ustroju Rzeczypospolitej szlacheckiej, ale bez gwarancji terytorium tych rzeczy pospolitej, gdyby Rosjanie gwarantowali jednocześnie integralność terytorium Rzeczypospolitej to byłoby trochę lepiej, ale oni tego zrobić nie chcieli, ponieważ w ten sposób wisiał cały czas myśleć później Łodzią klasa miecz Damoklesa potencjalnego rozbioru, a czy Rosjanie oczywiście tym brali pod uwagę rozbiórkę znacząco wcześniej nim do niego doszło w Japonii oraz znacząco wcześniej w tego nie wiemy tak naprawdę nie wiemy, dlaczego Rosjanie podjęli decyzję o rozbiorze o ostatecznym wejściu do rozbiórki, a nie musieli tego zrobić w moim przekonaniu ze względu na sytuację międzynarodową wojnę z Turcją to są rzeczy, o których nie chcę w tej chwili mówić po to, by wymagało jakiejś długiego wykładu, ale w moim przekonaniu Rosja bardzo długo bronił się przed potrzeb dywanem ciągle przez Prusy wyjściem rozbiorą owym, dlatego że nie chce stracić Rosja kontroluje od 1700 czternastego dwudziestego roku całość, którego nie umrzeć wraz z wyboru na rzecz Prus mówił, że bijemy na dużym stole to poco mamy dopuszczać jeszcze współbiesiadników jakich jakiś Prusy jakoś Austrii nie wiadomo co będzie za 10 lat może to Prusy Austria i pasą się na tej Rzeczpospolitej, a potem wystąpią przeciwko nam prosto w ostatecznie gdzieś tam 700107. 1002 . roku być może, dlatego że Konfederacja Barska staje się na tyle dokuczliwa na tyle męcząca na tyle bolący jest to szokujące jest to czerni w boku, bo nie było to jakieś zagrożenie dla Rosji, ale było to męczące i jakoś było trzeba ten problem rozwiązać Rosjanie zdecydowali, że rozwiążą je poprzez dopuszczenie Austriaków i Rosjan do podziału Rzeczpospolitej i specyfikuje 700 zł o zgrozo jest teraz wśród garstka byłaby spiritus movens pierwszego rozbioru pani to jest dyskusja o tym, sztuka nie dotyka sprawy bardzo wrażliwej bardzo delikatnych w Polskiej historiografii są 2 stanowiska, a on w dyskusji o pierwszym rozbiorze apotem wszystkich kolejnych powstaniach aż do powstania Warszawskiego to jest pytanie o to czy bić się niełatwy spór romantyków pozytywiści tam w pewnym sensie tak historyków Piłsudczyków z historykami ich o innej o innej proweniencji historyków, którzy tak jak Władysław Konopczyński zdawali sobie w pełni sprawy od najwybitniejszych badaczy dziejów Konfederacji Barskiej autor 2 takich grubych tomów na jej temat na napisanej w tym którzy, który napisał książkę jest inna dziwna, bo z 1 strony osób zdaje sprawę z tego wszystkiego co jest czarnymi z tych wszystkich czarnych stron Konfederacji Barskiej, ale z drugiej strony, pisząc to w czasach takiego uniesienia odzyskaniem niepodległości w 1908 po odzyskaniu niepodległości w 1000 w Polsce międzywojennej po 1918 roku nie jest w stanie przyznać czy pogodzić z tym, że Konfederacja Barska była 1 i bardzo to wyraźnie podkreślam 1 z elementów, który się przyczynił do genezy pierwszego rozbioru jestem daleki od tezy, że to konfederaci barscy doprowadzili do pierwszego rozbioru, ale też nie zgadzam się z tymi moimi kolegami z najbliższymi moimi współpracownikami żył palca i pokazywać po nazwiskach, bo to jest ciągły ciągła dyskusja, którzy twierdzą, że Konfederacja Barska nie miała z żadnego znaczenia dla rosyjskiej decyzji o zgodzie na rok 2 rozbiór moim zdaniem niemożność stłumienia Konfederacji Barskiej taka rosyjska to był taki rosyjski problem tak jątrzące liberalną dla kraju Rzeczpospolita była tkwić wstanie ciągłego wrzenia w żołądku wrzenia i ciągle można się było liczyć z tym, że to ci to tamci to Austria oraz to trudno dziś notowanych było trudne, że ta jak dotąd 6100243 lata tak naprawdę się wreszcie to co ciągle jest wykorzystywany przez Rosję i wreszcie Rosjanie dochodzą do wniosku, że dość tego mechanizmu decyzji nie znam w w Petersburgu ścierały się różne tendencje mamy to dość dobrze rozpoznane, ale jak ktoś z historyków pani powie rząd dokładnie wie, kto pod, którego nie podjął decyzję o tym, że idziemy w kierunku decyzji rozbiórkowej to radziłbym być ostrożny to nie jest to nie jest takie pewne archiwa rosyjskie są dobrze zachowany, ale znowu nie aż tak niektóre rzeczy podejmowano decydowano po prostu w rozmowach bezpośrednich papierów niezłe papiery nie został niema papierów i i musimy tylko w przybliżać prawdopodobieństwo faktem jest, że z 1 strony, o czym tu fakt w moim przekonaniu jest, że z 1 strony Konfederacja Barska to było w ruch o charakterze społecznym zaś szlachecki, w którym tysiące ludzi uczestniczyły w najstarszej w intencji obrony tego co nazywano niepodległością indeks tendencji Rzeczypospolitej z około 100  000 ludzi to są prawdziwe szacunki myślę myślę, że trzeba być bardzo ostrożny, dlatego że powiedziałem, że jedni uczestniczyli czynnie to znaczy walczyli inni uczy biernie finansowali to inni tylko wspomagali no przecież wiemy jak się to jak się to przepraszam historia Polska jest pełna tego rodzaju tego rodzaju przykładów zaangażowania + 2 nie wszyscy zaraz muszą uchwalić na barykadzie ktoś od czasu do czasu musi nabijać te armaty albo przeproszą rzecz szarpie, żeby rząd opatrywać rany, ale rzeczywiście i to wykazał Władysław Konopczyński był to istotne Społem było to istotne społeczne zaangażowanie szczególnie w warstwach średni i niższej szlachty, ale z drugiej strony ich podstawową motywacją było to co dzisiaj bez wahania nazwalibyśmy fanatyzm ci ludzie naprawdę wierzy, że idąc do walki w szeregach konfederatów i przegrywając kolejne potyczki Konfederacja Barska nie wygrała ani 1 walnej bitwy nie potrafiła od lat Rosjanom stawić oporu realnego poza skutecznymi na krótką metę obronę gości głos jest rozproszony im ze względu na pełnych wojska rosyjskiego rozwija się połączyć tak, ale Rosjanie nie angażowali całej swojej strony rosyjskiej jednostki działające oratorium terytorium Rzeczypospolitej to jest niewielka część rosyjskiego potencjału wojskowego oni nas trochę lekceważyli, ponieważ pamięta pani ten cytat z pana Tadeusza po nich leków Kamrat Kamrat, żeby śnieg rodaków nie chodził bez armat to jest jakiś mickiewiczowski pogłos Konfederacji Barskiej wystarczą 23 armaty i parę razy trzeba wystrzelić do tej do tej szlacheckiej słuchawki do tej nieregularne Kawalerii i wszystko to idzie wszystko to się rozprasza przez kolejnych miesięcy tak jasno ceny część należną za tonę wyższe niż ich krzyż to będzie tak to ten to samo źródło, ale to, kto to to kilkadziesiąt to są teksty w kilkadziesiąt lat później pisano, chociaż pod wrażeniem chciałbym podkreślić, że Konfederacja Barska z 1 strony to są dziesiątki tysięcy ludzi, którzy w dobrej wierze, chociaż taki fanatycznym szła w takim fanatycznych oszołomieni w takim przekonaniu, że rzeczywiście innowiercy i prawosławni są zagrożeniem dla katolicyzmu próbuje dzisiaj wiemy, że takiego zagrożenia nie było i było to absolutnie niemożliwe nikt nie miał takiego pomysłu a, a z drugiej strony mamy politykę Konfederacji Barskiej tych menedżerów Konfederacji wybitnie się przedstawicielom polityki Bażant był biskup koniem Kamieniecki Adam Krasiński to nie był bardzo wybitnych politykach najwybitniejszy z tych, którzy kierowali politycznej Konfederacji, a w jego otoczeniu byli ludzie, którzy w pani w pewien dyplomata Europejskiej Czartoryskich czy z najwybitniejszych politykach ludziach, którzy cieszą się opinią na jej mających najlepsze rozeznanie polityczne wśród polityków polskich osiemnastego wieku powiedział kiedyś się jak chodzi o sprawy wewnętrzne Rzeczpospolitej to oni są genialni oni są absolutnie kompetentni, a jak przychodzi o w ds. polityki międzynarodowej to Czartoryscy rozumują jak dzieci to jest cytat Otóż to jest najłagodniejsze określenie, które jak się czyta korespondencję konfederatów Barskich przeczytajcie manifest szczególnie ten dotowane Landau w Alzacji manifest siedemdziesiątego trzeciego roku, czyli już takie właśnie pożegnanie z generalną z Konfederacji jak się czyta ten manifest to ich świadomość realiów politycznych jest żal przygnębienie Jon son to jest coś zupełnie obezwładniające pew no ale taki był poziom kultury politycznej elit tych opozycyjnych elit w na początku w latach sześćdziesiątych na początku lat siedemdziesiątych dostają żywność już dziś Saski wcześniej właśnie synów niszczono zagranica wysyłać ludziom przecież mogliby się w jaki sposób tam pod wszystko co jest najmądrzejsze gol najlepszego to jest tu i teraz, czyli w Rzeczpospolitej wie pani na wpły w zakazy studiów zagranicznych pojawiają się Rzeczypospolitej szlacheckiej usług siedemnastego wieku to jest coś co nam się dzisiaj wydaje się lenistwo, ale być może w świadomości tamtych ludzi przekonanie o bliskiemu o tym, że ustrój Rzeczypospolitej przez system polityczny tamtejszych ludzi tamtejszej szlachty znowu trzeba podkreślić to jest 5 % społeczeństwa przekonanie o doskonałości systemu politycznego Rzeczypospolitej szlacheckiej do tego właśnie wprowadziło takie samozadowolenie przekonanie o tym, że jesteśmy najlepsi, a jeśli nawet nam coś grozi z zewnątrz to przecież, bo pani znana maksyma najpopularniejszą maksymy polityczną pierwszej połowy osiemnastego wieku Polska nierządem stoi, ale to nie znaczy, że Polska stoi bałagan trzeba rozdzielić nie rządy Polska stoimy nierządem w sensie jakąś płacą tylko cnotami swoich obywateli mówi ciąg dalszy obywatele są tacy wspaniali my obywatele jesteśmy tacy wspaniali czy nie potrzeba żadnego rządu jesteśmy po prostu cnotliwy i w Łomży waleczni z natury my jesteśmy szlachtę polską Polska nierządem stoi tylko dodam, bo mam na podorędziu 1600 siedemdziesiąty pierwsze roku jezuita Walenty PE z Walentyną to jest przypisywane renty lubelskiemu tak naprawdę to nie jesteśmy do końca pewni, kto ten nie jak dotąd tekst napisał o tym, że znaczek rzuca 1 rzecz to mi się od razu skojarzyło dementowała w 1700 dwunastym roku szwedzki marszałek, pisząc w liście sprawozdanie uznał, że polskim parlamentem można nazwać zebrani niezdolne do podjęcia jakiejkolwiek decyzji słynna pani profesor chciałbym poznać tego szwedzkiego marszałka, dlatego że w kilkadziesiąt lat później Magnus stand-up Magnus w ten bok tak, w jakich jest specjalistą od rabowania od przepraszam logistyki zaopatrzenia w ministerstwie też chęci, by pracowali z mody bardzo szlachetna skądinąd bardzo ciekawe skądinąd postać w szwedzkich muzeach i nie i zamkach po dzień dzisiejszy jest co przechowuje się wszystko zostało skatalogowane tak przechowuje się jeszcze łupy nie z okresu wojny północ ski Otto z północnej od ZUS Otóż Magnus von bok coś takiego pisał, ale nie miał osobistego doświadczenia jeśli chodzi o Sejm późniejsi dyplomaci szwedzcy brytyjscy francuscy Ruscy rosyjscy wielokrotnie wypowiadali się na temat Sejmu polskiego mówi mocno z ówcześni dziennikarze przepraszam pisali to jest bardzo takie były trafne porównanie, że Sejm Polski to jest jakby ktoś z worka w trzasnął Gromada wróbli przer w wtorek Rosja jest zawsze każdy tak by, lecz wsłuchują w swoją stronę, ale to wszystko są sumą przepraszam za określenie dziennikarskie porównania do klastra jest angażowanie osób zaledwie 2 hal, gdzie 3 Polaków nie gdzie 2 polderów oraz 3 partii tak tu 3 zdania albo 3 partie się dzisiaj mówi problem polegał na tym, że od schyłku siedemnastego wieku do reform Stanisława Augusta nie byliśmy w stanie zrealizować żadnej decyzji politycznej, ponieważ nie było żadnej władzy realnej ustawodawczej wykonawczej, a reformy Stanisława Augusta zostały w najlepszej intencji przez konfederatów Barskich zablokowane to jest 1 z przyczyn 1 z przyczyn klęski Rzeczpospolitej wyznaczy pierwszego i 1 z przyczyn pierwszego rozbioru prof. Wojciech Kriegseisen był naszym gościem bardzo dziękuję panie profesorze za tę rozmowę państwa zapraszamy informacja Radia TOK FM, bo już dwudziesta trzecia na zegarach Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA