REKLAMA

O Muzeum Historii Żydów Polskich opowiadała Małgorzata Niezabitowska w rozmowie z Hanną Zielińską

Popołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2014-10-28 14:00
Czas trwania:
20:10 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
program naszym gościem jest Małgorzata Niezabitowska rozmawiamy zgodnie z zapowiedzią o wielkim otwarciu muzeum historii Żydów polskich, więc dzisiaj przedstawiam paniom przede wszystkim jako inicjatorka budowy członkinie rady muzeum historii Żydów polskich i osobę, która ne od wielu miesięcy, a szczególnie w ostatnich dniach promujemy sam dzień dobry dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zależy mi bardzo na tym, żeby nasi słuchacze ci, którzy nie słyszeli o Rozwiń » historii muzeum historii Żydów polskich usłyszeli kilka słów dziś o tym jak to się zaczęło rok dziewięćdziesiąty trzeci powstało Stowarzyszenie żydowski Instytut historyczny ratusz przywraca ono już tak postuluje Stowarzyszenie żydowski Instytut historyczny powstał po wojnie tak tylko 1 jest taki ruch rzeczywiście jest bardzo skomplikowana historia ma pani prawo się w pełni tutaj lekko podkręcił mianowicie Stowarzyszenie w bardzo istotne jest właścicielem wszystkich zbiorów w jakiej są w żydowskim Instytucie historycznym to są 2 troszeczkę rozdzielne sprawy często mylą w każdej jest bardzo ważne, że Stowarzyszenie posiada wszystkie te zbiory łącznie z nowym wielkim skarbem ogromne skarby mianowicie archiwum Ringelbluma, czyli archiwum getta Warszawskiego, kiedy cała grupa Oneg Szabat się nazywali zbierała i dokumentowała zagłady, po czym został zakopany w skrzyniach i 2 skrzynie przetrwały zostały odkopane po wojnie jednak niestety nigdy nie została odzyskana i tak jest absolutnie bezcenne, ponieważ to nie są wspomnienia są wtedy zbieramy rzeczy, ale wracając do historii muzeum ale, aczkolwiek archiwum Ringelbluma oczywiście jestem bardzo też istotne jako część galerii zagłada jeśli chodzi o w myśl tego, a ścieki marzenie jak wszyscy mówią wtedy się wydawało zupełnie abstrakcyjne to zrodziło się one w głowie Grażyny Pawlak, która była dyrektorem właśnie stowarzyszenia ŻIH, które zresztą w samym Zdzichu nie mieściło i ona pojechała na otwarcie muzeum Holokaustu w Waszyngtonie 91003 . roku i właśnie wtedy zobaczywszy jak i gdzie są w sposób niesamowicie nowoczesny straszliwa zbrodnia, jeżeli w ogóle można jakoś ukazać przynajmniej została przybliżona po pierwsze, zobaczyła jak się robi muzeum właśnie typu nowoczesnego, czyli multimedialnego, a z drugiej strony pomyślała sobie dobrze, ale to jest muzeum śmierci, a co zostało zabite co pokazać co oczywiście w części świat i to oczywiste, iż ludzie z 2  000 000 polskich Żydów i dopiero wtedy też zagłada Tutsi, a tragedia uzyskuje swój wielki i to wielowymiarowy właśnie taki wymiar i przesłać i to była ta pierwsza myśl, która wydawała się jak 2 zupełnie abstrakcyjna Grażyna, a przez pewien czas, bo to się długa historia napisałam ją zresztą, że wyda 70 stronach, więc już skazani willa jest skierowane jest kwestia złożona i nagle zainteresowanych jest właśnie specjalna książka, która jest muzeum, a po o powstawaniu samego muzeum bardzo fascynujące kas Grażyna zapaliła do tej myśli na początku grupę ze stowarzyszenia starszych ludzi przeważnie tych, którzy przeżyli zagładę oni rozumieli wagę tego, chociaż wydawały się to niemożliwe, żeby zbudować takie muzeum później przede wszystkim pozyskała Weinberga jest zły Weinberga, który był twórcą zresztą Żyd pochodzący z Polski od lat w Izraelu później również w stanach lektury i był prekursorem tego nowoczesnego muzealnictwa, czyli właśnie pokazywanie historii nie tyle przez artefakty nie tyle przez samych czy przedmioty, które oczywiście też, jakiego stopnia mają znaczenie, ale jako jakąś opowieść jako taki wielki teatru historii narracja narracja naraz wiary i 2, ale właśnie też teatr to nawet tak określą, gdzie z 1 strony oczywiście na ścianach w różny sposób, kiedy pewne eksponaty, ale stworzony często współcześni odtworzony, ale również oczywiście co szczególnie ważne dla młodego pokolenia różnego typu multi multi media zarówno pasywne, czyli projekcje, jaki interaktywne, kiedy są stoły prawda specjalnej można sobie samemu do różnych rzeczy dochodzi Weinberg się bardzo do tego zapalił to było ogromnie ważne, ponieważ on miał wielki autorytet to była rzeczywiście wielka gwiazda tego muzealnictwa uznany na całym świecie no i zaczęto z 1 strony zbierać fundusze początkowo Torrado zagrał też historia jest historia i ponieważ właśnie nikt w to nie wierzył w Polsce próbowano pozyskać i polskie władze i tyle notuje się udało jest bardzo ważna rola Marcina Święcickiego, który był prezydentem Warszawy w latach dziewięćdziesiątych i właśnie wtedy, gdy z jego inicjatywy oczywiście po długich, bo te trwały oczywiście różne sprawy prawda lekarz został przekazany wreszcie rada gminy centrum przekazała miejsce, które Grażyna jest czuła wymarzyli sobie od razu na to muzeum, a mianowicie to bardzo zresztą symboliczna oczywiście jak wszystko jeszcze w tym muzeum mianowicie naprzeciwko pomnika bohaterów getta w samym sercu dawnej dzielnicy żydowskiej, a później getta było i plac wolnych miejsc, jakby czekało prawdę, bo tam się jeść wszystko po wojnie zmieniło, bo taka ścisła zabudowa Muranowa, a tutaj zostało miejsce duże, bo oni od razu wiedzieli, że ta musi być dłużej tam rada Warszawy przeznaczyła te w ostatecznie wystraszony ciekawostką muzeum jest pierwszą w Polsce instytucją kultury opartą na partnerstwie publiczno prywatnym także folder pełen sukces pod tym względem, kiedy pani dokończyła oficjalnie dowództwo media dołączamy dosyć szybko, ponieważ Marcin Święcicki, kiedy przestał być prezydentem stworzył taki komitet projekt wspierania budowy muzeum, do którego się bardzo szybko dołączyłam wyjeżdża bardzo mocno odczułam potrzebę wybudowania tego muzeum i pokazania właśnie tego dokładnie co było pomysłem Grażyny później Grażyna odeszła przyjęto Halbersztadt DCT koniecznie podkreślić, że przez wiele lat i bardzo mocno w ogromną odegrał wpły w bardzo mocno cisną się na całym projekcie Jerzy Halbersztadt natomiast jeśli chodzi o moją rolę Joanny napisałam książkę 1 ze zdjęciami mojego męża Tomka Tomaszewskiego ostatni współcześni Żydzi polscy ostatnich, dlatego że o naj tak oni sami się tak nazywali wtedy, a były to lata osiemdziesiąte i później ta książka na nie mogła wyjść w Polsce z powodów cenzuralnych wówczas została wydana w Ameryce i ziemia ważymy sam tak przemycone jak w wycenach sensacyjny sposób przez Sejm, by wypaść dyplomatyczne i później ta wydana, dlaczego o tym, mówię też ziemian po pierwsze bardzo dużo spotkań no tak to była tam wtedy ani nawet tego nie zdała, czyli promocja teraz oczywiste wtedy nie, a tam oczywiste, czyli media amerykańskie, ale z drugiej również środowiska żydowskie plemię zaprasza i ja się zetknęłam się z tym zupełnie niesamowity mianowicie z jej z 1 strony jakoś ogromną agresją wobec Polski co było dla mnie szokiem i Polski Polaków, że właśnie Polska kojarzyła się tylko zagładą tylko ze zbrodnią, a tylko z antysemityzmem i za kimś takim wręcz no i niebywały miasta na nasze standardy wręcz szokującym udziałem w ziemi w myślach w obrazie w tym prawdy, jakim się do pewnego rodzaju stereotypie udziałem Polaków zagładzie Żydów dla niektórych nawet nie wypowiadali otwartym tekstem Polacy byli gorsi niż Niemcy, więc oczywiście ja to wszystko tłumaczyłam bycie przeciwstawia się temu wizerunkowi opowiadałam przede wszystkim biada wam jedno jedyne pytanie, dlaczego zagładą odbyła się w Polsce i oczywiście oni mieli odpowiedź fałszywą antysemityzm chwyt dobrze, ale ale, dlaczego w Polsce było 3 ,51 000 000 Żydów, dlaczego nie było we Francji w Anglii samych Niemczech we włoszech z tych wspaniałych ponoć krajach prawda tylko w tej strasznej Polsce drugie badanie, kto ją zorganizował tak do tak to oczywiście po pierwsze, prawda, że naziści Niemcy, ale i tak, ale później, dlaczego tu, dlaczego tu przecież 3 ,51 000 000 Żydów tylko w Polsce nosi się okazywało, że w wiedzy nie było żadnej, więc jak wróciłem z tym głębokim przekonaniem, że jak zwykle doświadczyła reaguje na własnej skórze bardzo mocno, że trzeba pokazać ten świat nawet nie chce się obrony Polski, chociaż oczywiście razem też na tym zależało, żeby Polska nie umniejszając naszych grzechów, ale na prawdzie to oprzeć ani na stereotypach w więc, a z drugiej strony oczywiście ze strony Polaków, by tak samo mi zależało na tym, żeby Polacy, żebyśmy zrozumieli, że była diaspora żydowska w Polsce jak ona była ważna strona wniosła o dobrego, ale też czasami złego, ale to zła oczywiście częściowo jak zawsze nie oskarżamy to była trwa i szerzej do komunii a kiedy myśmy robili naszą książkę to z 1 strony od tych nielicznych Żydów ja słyszałam do każdego, do którego żeśmy docierali wówczas w Polsce to było właściwie, że każdy Polak to prawie żadne z ziemi ta, a z drugiej strony i ze strony Polaków oczywiście mówiliśmy naszym przyjaciołom robimy historię dotarła jak to to już żydokomuna robić jak, więc niesamowite zbitka stereotypów dlatego się do tego włączyłam no i następne lata to bardzo ważny moment pani poruszyła mianowicie przełomowy moment 2000 piąty rok, kiedy z tej inicjatywy społecznej i nie jest wielką determinacją i coraz większym sukcesem, ale ciągle nie było przełomu w prowadziło Stowarzyszenie ŻIH dołącza ministerstwo kultury jeszcze wtedy bez dziedzictwa Narodowego 1 i ministerstwo kultury i miasto Warszawa prezydent Lech Kaczyński i Waldemar Dąbrowski wówczas jako minister prezydent Lech Kaczyński jako prezydent Warszawy wielka zasługa, dlatego że on właściwie pierwszy powiedział, że byłam czają się władze polskie do wypadku samorządowe, że w bardzo dużą sumę jak dziś zarezerwuje w budżecie w 40  000 000 zł, ale nie może tego dać i po prostu i organizacji społecznej, że czas stworzyć i wówczas użyto to też pionierskie znało w tym muzeum wielokrotnie różne pionierskie sprawy się dzieją mianowicie ich prawnicy dla miasta prawnicy ministerstwa i stowarzyszenia stworzyli sięgnęli do ustawy nie użytej od dziewięćdziesiątego pierwszego roku jesteśmy w 2000 piątym ani razu mianowicie stworzenie instytucji kultury, które jest partnerstwem publiczno prywatnym tutaj drodzy państwo zawieszamy naszą opowieść, ale też dopiero pierwszej części zaprasza na informacje zaraz po nich wracamy do rozmowy naszym gościem jest Małgorzata Niezabitowska rozmawiamy się muzeum historii Żydów polskich zostawiamy historię muzeum reszta do przeczytania opracowania autorstwa pani Małgorzaty Niezabitowskiej opowiedzmy o wielkich uroczystościach dziś oficjalne oręż w uroczystości z udziałem prezydentów Polski Izraela plenerowe widowisko my na otwarcie oprócz tego jutro pojutrze, czyli 2009. trzydziestego dni otwarte muzeum będzie można zwiedzać od rana do nocy murze bali powiedzieć państwu, że oczywiście ja będąc w radzie muzeum, a nie uczestniczą zresztą taka jest prerogatywa rad mówią o zatwierdzeniu całej wystawy, uczestnicząc w tym, gdzie ma być straciłam, gdyż ta zdaje sobie zdać sprawę z 1 strony z ogromu pracy i euro, ale z drugiej strony oczywiście się przyzwyczaiłam do tego czym jest ta wystawa natomiast od pewnego czasu również w ostatnich dniach na terenie szczególnie, kiedy przybywają delegacje darczyńcy z całego świata środowiska żydowskie, bo mieliśmy już otwarcia dla poszczególnych grup, a dziś mamy to wielkie otwarcie publicznej dla wszystkich i przybył i oglądają wystawę i po prostu są pozytywnie zaszokowani ich domów mówią, że jest to i mówiąc to zarówno Żydzi z całego świata, którzy przybyli, jaki Polacy jak i dyplomaci, którzy widzieli jak dziennikarze, którzy widzieli, że jest to najwspanialsze muzeum w Europie tego typu oczywiście mówimy nie muzeom, które posiada zbiory tylko to jest muzeum wydający narracyjne nowoczesne muzeum narracyjne jest to niebywale piękna różnorodna jej nie do ogarnięcia od razu mówię za za pierwszą wizytą wystawa, która pokazuje całe 1000 lat naszych wspólnych, gdzie ona jest bardzo mocno osadzone w historii polskim, aczkolwiek co jest istotne to jest żydowskiej perspektywy oczywiście żydowska perspektywa łączy się z polską wielokrotnie jest moim zdaniem niezwykle też ciekawe dla nas Polaków weszli spojrzeć na to trochę żydowskiej perspektywy, ale zarazem mieć przekrój naszej historii jest ona na wielu poziomach tak jak twórcy, którzy obrażali to znaczy jest ten poziom pierwszy, kiedy się postu przechodzi przez te wszystkie sale jest niebywałe bogactwo jej właśnie w ciemno nie określiła nastrój tej wystawy, bo my nie nie wiem nie, widząc jeszcze tej wystawy myślimy sobie pewnie tam jest mocno zdziwieni, że to jest w ogóle muzeum życia to co do pierwszej części wyjałowienie wszyscy państwo słyszeli ryk ideą było, że to nie jest muzeum śmierci, ponieważ oczywiście z Żydami w Polsce kojarzyła się do tej pory zagłada gotuj z muzeum życia oczywiście zakłada też istnieje też wielki Kontrapunkt galeria nr 7 stan zagłady pokazujemy zresztą niezwykle poruszający sposób natomiast przede wszystkim jest to muzeum Radost jest muzeum niebywałej ilości i różnorodnych powiązań działań i kultury i polityki obyczaju rekonstrukcja przepiękna rekonstrukcja synagogi w gąszczu alejek synagogi synagogi drewnianej z pięknymi malowidłami, ale mnóstwo innych rzeczy tak, że każdy znajdzie tam coś dla siebie odpowiedziami jest kilka warst w i pierwsza warstwa jest taka prosta opowieść historyczna dalej wgłąb można wchodzić na tę sesję powiedziała tak, dlaczego to możemy tak ogromnie ważny i dla dla nas Polaków dla Żydów w Polska po 60 latach przestaje być żydowski cmentarz to co my czy myśmy byli w świadomości świata i samego samych Żydów w diasporze EOG i Izraelu to był tylko wyłącznie cmentarz, więc przestajemy być cmentarzem zaczynamy być miejscem, gdzie Żydzi żyli co więcej kwitła ich cywilizacja przez prawie 1000 lat Szymon Peres, który był objęty honorowym przewodniczącym komitetu budowy w pewnym momencie lepiej był pierwszym, a piesi prezydent Izraela Roman Hertz zagrać pierwszy w tamtym czasie, kiedy muzeum powstawało później Szymon Peres powiedział w pewnym momencie, że bez Polski nie byłoby Izrael, że nie nie, zapominając o tym jak i mieliśmy trudne momenty on żywi dla Polski wielką wdzięczność, że Polska była brzemienna Izraelem, że bez Polski nie nie zachowalibyśmy tak powiedział naszego dziedzictwa naszej tożsamości naszej historii jest to dla Żydów, a jeśli chodzi o Polskę to po prostu tak i wystawa to muzeum przywraca Żydów w Polsce, dlatego że Żydzi zniknęli z naszych historii oczywiście zyskiem z to ich wina w miejscach i Holokaust na zagładę, ale oczywiście również następnie systemu komunistycznego, który zupełnie wymazał Żydów z naszej historii wspólnej, a co więcej w ogóle sprawy żydowskiej jakikolwiek nie tylko antysemityzm ja wiem, bo z kolei próbowałam o tym, pisać w latach osiemdziesiątych i nie było nic tak cenzurowane kryzysy obejrzy postanie wojennym o Solidarności się przebiec całe moje reportaże dla tygodnika powszechnego oczywiście nie wszystkie, ale mogłam zrobić jestem natomiast o Żydach nie tak nie mówi, jakby dzisiaj właściwie była otwarta dyskusja i pełna zgoda co do narracji historycznej na temat historii Żydów polskich, a jednak dziennikarze co nieco wiedzą mniej lub więcej, że samo powstawanie muzą i w szczególności komponowanie wystawy stałej zatytułowanej 1000 lat historii Żydów polskich wzbudzało i wzbudza do tej pory dyskusje kontrowersje i tam, gdzie tak i bardzo dobrze, dlatego że niema 1 widzenia historii kredytowej w tym w tej wystawy są takie dyskusyjne, gdzie zabił, bo ja bym jej gracze oczywiście jej najbardziej zawsze dyskusyjne jest to co najbliżej prawdy, bo jeśli patrzymy na średniowiecze czy patrzymy na okres renesansu, gdzie zresztą wakat pamflety tak określały, ale mówiło się paraliż video room, czyli raj żydowski, a pamflety w tym sensie, że ci, którzy ich autorzy uważali, że właśnie jest to raj żydowski oni to krytykowali także to w tym sensie było mówione rzeczywiście w Polsce była nadzwyczajna tolerancja w porównaniu z i najzwyczajniej dobre miejsce dlatego Żydzi do nas wsi Trześń i czy przybywali z osiedla, ale do pani pytania, więc oczywiście im bliżej kiedyś zaczął rodzić nowoczesne antysemity w dziewiętnastym wieku osiedlił się nie rodził w Polsce w czeskim Bóg przychodzi do nas w Rosji nie było państwa polskiego, ale wtedy zaczynają się problemy, a więc od dziewiętnastego wieku też w mniejszym stopniu naturalnie największa największe największy ból idei to co nas wszystkich najbardziej boli po decyzji okres Holokaustu i okres powojenny, czyli właśnie udział Żydów jest w systemie komunistycznym antysemityzmie pogrom, ale kielecki ale, choć Ashton jak najmniejszym stopniu, bo to żeśmy blady róż oraz biegli winny za lat rolę, a jej rola sprawiedliwych oczyszczona nawet nie były dyskutowane bo, bo to nie zniewala w pamięci w erze w pamięci dzisiejszej roli jak i uważamy, że sprawiedliwie muszą absolutnie zająć godne miejsce i nawet to jest bardzo ważne w momencie otwarcia dzisiaj wystawy i głównej wystawy stałej teraz tak się nazywa jest również otwarta wystawa na cześć i o Irenie Sendlerowej, a frank biografia wyszła kolejna biografia i zdobyliśmy od rodziny mówi zdobyliśmy jako muzeum punkt jej medal od rodziny jest wystawiony na takim szczególnie honorowym miejscu nawet nie na wystawie tylko przy niedaleko wejścia jest specjalne miejsce specjalnie oświetlone specjalnie pokazany z medalem sprawiedliwy sprawiedliwego dla Ireny Sendler, ale oczywiście będą dyskusje i temu ma służyć muzeum jest miejscem otwartym muzeum wyje jak w intencji swoich twórców ma być wspólnym domem Żydów Polaków to nie jest żydowski dom nie jest Polski dom to nie jest nasza wersja to jest jak bierze do statystyk tych co nie znaczy, że ona nie nie łączy się z nas o tym, że nie podlega pewnej weryfikacji na stronie Polin PL znajdą państwo wszystkie informacje dotyczące oficjalnych i nie oficjalnych uroczystości związanych z otwarciem muzeum historii Żydów polskich to przez najbliższe 3 dni wszelkiego rodzaju wydarzenia widowisko plenerowe już dzisiaj wieczorem jutro pojutrze n p . występ chóru Paulinho rów warszawiaków niż reszta będzie bardzo ciekawe poza tym warsztaty rodzinne koncerty i mnóstwo innych wydarzeń kogo szczególnie pani zaprasza dziś jutro pojutrze do muzeum na otwarcie wszystkich zapraszam zapraszam tych, którzy mury ma już wiedzą jak to jest, żeby zobaczyli jakich prawdy i zapraszam tych, którzy nic nie wiedzą i chcą się dowiedzieć zapraszam tych, których sprawy są bliskie myślę, że będą niezwykle osad cenowa usatysfakcjonowani zaproszą tych do sprawy są obcy, żeby stały się bliskie, bo one na to zasługują także ogromnie państwa zapraszam jestem pewna, że nikogo to muzeum nie pozostanie pozostawia obojętnym chcę tylko powiedzieć, że akurat mój wnuk ze swoją klasą gimnazjalista już tam byli na warsztatach, bo były takie te inwestujące w, a ponieważ jego szkoła jest w programie dialog polsko żydowskiej, więc 2 troszeczkę pro domo sua, ale jak najbardziej chyba w sensie słusznie, bo obok USA od lat to przerabiali szkołę byli zachwyceni, więc jeśli trzynastoletni chłopiec mówi o nim Barbie to było bardzo ciekawe i nostalgia pomyślałem mgła, a o chyba się uda na pewno się po to, była rekomendacja wnuka Małgorzaty Niezabitowskiej Małgorzata Niezabitowska była naszym gościem współtwórczyni muzeum historii Żydów polskich inicjatorka jego budowy również członkini rady muzeum dziękuję bardzo za rozmowę dziękuję Bachus zaprasza na Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 40% zniżką! Dobrego słuchania w 2023!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA