REKLAMA

O konstytucji Wolnego Miasta Gdańsk mówił Piotr Mazurek

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2014-11-17 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
47:34 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM Gdańsk jest dla Polski niezbędne nie może ona oddychać bez tego okna na morzem to Ignacy Jan Paderewski 1919 roku na konferencji Wersalskiej Gdańsk jest najważniejszym punktem naszego państwa bez Gdańska panowania króla pruskiego nie jest możliwe w to Karol August von Hardenberg w 1800 piętnastym na kongresie wiedeńskim w Tegel Wiedeń kończył kilkuletnią historię wolnego miasta Gdańska tuż po wojnach napoleońskich tak Wersal 100 lat później tuż po wielkiej Rozwiń » wojnie też historie na nowo otwierał wolne miasto miało przetrwać tym razem 19 lat raptem, bo Francuzi nie będą chcieli za Gdańsk umierać, ale na razie jest rok 1920 piąta to obsadza portowe miasto swoimi wojskami dla zabezpieczenia jego bytu przybywa brytyjski generał i amerykański okręt ludność znakomitej większości niemiecka protestuje wzrasta bezrobocie ceny żywności stosunek do odradzającej się Polski i niechętne lub wsi, ale mocarstwa już dawno temu zdecydowały wybrały wyjście pozornie salomonowe mający oba narody zadowolić on w rezultacie niesatysfakcjonujący nikogo w, tyle że traktat wersalski podpisany art. 103 otrzymał brzmienie konstytucja wolnego miasta Gdańska opracowana zostanie w porozumieniu z komisarzy Naczelnej związku narodów przez prawidłowo wskazanych przedstawicieli wolnego miasta znajdować się ona będzie pod gwarancją związku narodów ponad rok później konstytucja wolnego miasta Gdańska wchodzi w życie jest środa 17 listopada 1920 roku o tak jeśli mam szczęśliwym być to w Gdańsku muszą żyć wysłuchali państwo hymnu wolnego miasta Gdańska z nami już Piotr Mazurek z założycieli kustosz muzeum strefa historyczna wolne miasto Gdańsk prezes Towarzystwa przyjaciół Gdańska dobry wieczór dobry wieczór państwu, kiedy ten hymn powstał kolędę link na zamówienie Fausta gdyńskiego napisał go w 1924 roku muzyka stworzona nieco później na temat tego utworu można wiele oczywiście mówić już sama pierwsze jego pierwszego słowa czy czy znasz to miasto położone na bursztynową plażą to pokazuje to co było najważniejsze w Gdańsku ów przy we wprowadzeniu takiej miała okazję, żeby mówić mówi pani m. in . o tym, że Gdańsk był szczególnie ważny zarówno dla Rzeczpospolitej jak i dla państwa pruskiego można zaryzykować powiedzenie, że w zasadzie dla całej Europy, bo Wisła zawsze była ważnym traktem handlowym, a dla Rzeczpospolitej i tak naprawdę Europy i siedemnastego do dziewiętnastego w zasadzie dwudziestego wieku chyba najważniejszym źródłem dobrobytu w 1920 roku mamy powtórkę z historii, ponieważ wolne miasto Gdańsk już istniało w wieku dziewiętnastym w latach 18071814 net tuż po pokoju w, tyle że mam na mocy z treścią tego pokoju utworzone pod protektoratem Rosji Saksonii, chociaż pod faktycznym nadzorem we Francji długo nie przetrwałoby raptem kilka lat celem Kongres wiedeński oczywiście wolne miasto Gdańsk zlikwidował w lidze, więc teraz przenosimy się do wieku dwudziestego, kiedy to Niemcy przegrywają pierwszą wojnę światową, a odradzająca się Polska wyciąga rękę to tereny, które są jej bliskie nie powiedziałbym, że wyciąga rękę przepraszam prezydent Stanów zjednoczonych łączyło ich sąd w 1918 roku zagwarantowało Polakom, iż w nagrodę za to, że przyłączą się Adrian do działań wojsk alianckich otrzymają z całą samodzielność, czyli odzyskają oni Kindle Voyage to z dostępem do morza i tak naprawdę mówienie o tym, że wyciągnęliśmy rękę wydają się co najmniej niestosowne, bo to był 1 z najważniejszych warunków Polska bez morza nie istniała wcześniej tak trzeba powiedzieć, że większość osiągnięć gospodarczych Rzeczpospolitej w tej wcześniejszej również ojciec 171618 wiecznej to przecież to to przecież Wisła to przecież może po torze udało nam się po tych 140 latach niebytu można powiedzieć tak możemy wrócić i tożsamość narodową jeszcze tam w jaki sposób wykrzesać, bo przecież wolne miasto tak jak też zaznaczała pani tutaj już wcześniej euforią powołanie wolnego miasta nie było, bo było to rozwiązanie złe od samego początku zarówno Niemcy jak i Polacy wiedzieli, że z tego nic dobrego nie będzie biorąc jeszcze pod uwagę to, że rozumie wolne miasto Gdańsk powstało tylko, dlatego że tak silny był opór ludności, która tam mieszkała ludności niemieckiej niekoniecznie niego, toteż w zależności od tego z której swojej strony należy analizuje wydarzenia historyczne bardziej i coraz częściej historię historycy o tym, mówią była to kwestia niechętnego stosunku przede wszystkim państwa francuskiego do tego, żeby Polska tak szybko mogła zacząć stanowić o swojej wielkości w oparciu o ten dostęp do morza to się też pamiętać, że jednak ten odcinek, który do nas trafił był już znacznie większy tak to nie tylko pod Gdański to nie tylko ten fragment bezpośrednio przylegającym do miasta Gdańska niestety tak naprawdę to polityka międzynarodowa spowodowała, że gdańszczanie osiągnęli sukces, bo dla Gdańska tak naprawdę dla gdańszczan nie Polaków dla gdańszczan powołanie wolnego miasta Gdańska to swego rodzaju sukces natomiast dla Polaków wileńskich niekoniecznie struktura ludnościowa była tam dla Polski wyjątkowo niekorzystna, bo znalazłem informację, że Polacy stanowili od 3 do 15 % tak to jest prawda tylko, że chciałoby się zacytować specjalistów z dawnej epoki jest coś takiego jak prawda czasu prawda ekranu tak, dlaczego o tym, tutaj z czego nieco mówię Otóż proszę wyobrazić sobie prostą sytuację mamy rok mamy rok 190018 listopad odzyskujemy niepodległość tak i ci, którzy byli gdańszczanami z polskimi korzeniami raptem stają przed wyborem masz okazję zostać Polakiem tak aż 435 miesięcy, żeby podjąć decyzje czy zostaje w tym Polakiem czy nie, ale z drugiej strony jestem związany pracą jest związany z przyjaźniami z różnymi całym systemem tego wszystkiego co tak naprawdę nazywa się życiem tak i ja ty musisz podjąć decyzje, że przestaje być obywatelem państwa pruskiego zostaje z Polakiem w wolnym mieście czy była to łatwa decyzja nie nie było była to decyzja myślę wielokrotnie niemożliwa do podjęcia ze względu na to, że warunki życia w Gdańsku i tak były lepsze niż w Niemczech po zakończeniu działań wojennych tak trzeba powiedzieć dość wyraźnie, że alianci, którzy no w sumie wygrali wojnę należało im się z tego tytułu odpraw i dach i te odprawy zostały bardzo precyzyjnie określone i po prostu pozyskiwano złoto ze strony gospodarki niemieckiej w efekcie wielki kryzys kryzys, bo przecież w państwie niemieckim był na tyle ogromny, że inflację odliczyło się w tysiącach procent miesięcznie jest on był nieco inny w Gdańsku tak nieco inny też w Polsce, które mimo wszystko gospodarczo była bardzo związana z państwem niemieckim jak w Wersalu wykuwa się wolne miasto Gdańsk jak to wygląda dyplomatycznie o tak jak mówię mieliśmy to gwarancje i ta gwarancja była najistotniejszym elementem wodne, wokół którego prowadzone były te wszystkie rozmowy dla Polski wstąpienie w jeśli chodzi o o utworzenie wolnego miasta niejako w Rzeczpospolitej gdzie, gdzie gdańszczanie mają swoje prawo do samostanowienia i funkcjonowania było bardzo trudne natomiast mieliśmy na pewno 1 sukces art. 104 tejże właśnie gwarantował, że Polska Rzeczpospolita Polska decyduje o z wszelkich sprawach i kontaktach zagranicznych wolnego miasta Gdańska i proszę zwrócić łączyli prowadzenie spraw zagranicznych ochrony interesu obywateli zagranicą zawieranie umów międzynarodowych ta jest i jaki mamy tutaj paradoksu za przeproszeniem co to za państwo, gdzie wszelkie najważniejsze sprawy związane z potencjalnym zagranicznym z zagranicznymi kontaktami z sprawami ważnymi i Kostyk również militarnie przecież, chociaż Gdańsk pozostawał w strefie zdemilitaryzowanej również z wystawy związane z z kontaktami między, ale i to wszystko złe słowo przez inne państwo to państwo nie suwerenny, ponieważ prowadzenie własnej polityki zagranicznej uczelni skwerów, która jest chyba myślę, że najważniejsze myślę, że jest ono jeszcze chyba no no tak, ale może też wziąć pod uwagę, że mieliśmy my przynajmniej jako Polacy ja odbieram to jako też wielki plus i z Polsce pozostawiono jednak to poczucie, że wolne miasto Gdańsk jest to jednak terytorium Rzeczpospolitej wydzielone z Rzeczpospolitej, które pozostaje pod zarządem wysokiego komisarza ligi narodów do generalnej ligi narodów tak, dlaczego możemy tak wnioskować proszę zwrócić uwagę czy Rzeczpospolita miała konsulaty idea miała swojego komisarza każdy inny każde inne państwo musiało mi swoją jednostkę konsularną przedstawiciela konsularnego co jeszcze czy Polacy potrzebowali dowolnego miasta Gdańska i dokumentów szczególne, żeby wjechać i nie wystarczył dowód osobisty ewentualnie lista zbiorowa dla tych, którzy chcieli przybyć do miasta w ramach wyraz zbiorowego na jak wyglądało to z innymi za każdym razem potrzebny był paszport i wielokrotnie jeśli już możemy tutaj nawiązać do tego wszystkiego wielokrotnie awantury, które występowały na linii Senat wolnego miasta Rzeczpospolita to były właśnie te kwestie nierówności Niemcy odbierali to sposób szczególnie dotkliwy dla siebie dom, bo przecież faktem jest, że to oni przez te ponad 100 lat wstecz budowali wielkość tego miasta, bo tu trzeba wyraźnie powiedzieć, że nowoczesny Gdańsk ówczesnej nowoczesnej Gdańsk to są przecież to jest ciężka praca nad nimi z niemieckiego i gdańszczan gdańszczan, którzy tam lokalnie rozumieli, że ten ich własny Heimat ma swoje szczególne znaczenie no dobrze im bardzo szybko to uprawnienie polskiej, o których pan mówi zaczynają być zabudowane zgadza się tak, ale wynika to myślę z tego, że Polska, która odzyskała niepodległość w sumie spodziewają się tego ale, ale nie była w stanie zagospodarować 3 różnych fragmentów państwowości, które do nas powróciły i na dodatek wielkiego, czyli dla kont i pełnego konfliktów politycznych, które się z 2 Gdańsk należy też jest 1 niżej niż miesiąc skomplikowana sprawa przerosła polskich polityków raczej nasze możliwości interwencji były za małe wtedy nie liczono się z nami szczególnie w tym wszystkim tak i tak dużo dużo osób z z linii pomocy ze strony polityków alianckich twierdziła, że i tak Polacy dostali dużo więcej niż powinni art. 103 np. tejże konstytucji, o których mówiliśmy mówimy tutaj dzisiaj m. in. mówił też, że wolne miasto Gdańsk ma prawo do zarządzania koleją pocztą Inwest również we własnym zakresie, chociaż art. 104 gwarantował Polsce, że to Polacy będą w tym w ramach będą tymi samymi rzeczami w ramach wolnego miasta zarządzać stąd polskie koleje państwowe stąd poczta Polska i mało, kto rozróżnia pocztę polską, a pocztę Gdańską zarząd dróg wodnych to samo mówiliśmy do ponad pół tak no i kościele składnicę wojskową na wojskowa składnica tranzytowa na Westerplatte to zupełnie inna historia tak naprawdę zgodnie z konsternacją zgodnie z konstytucją to oddolny mienie powinno być tak, bo one jednak stanowiła jakąś namiastkę takiego pkt Inter, skąd można było podjąć militarną interwencję tak, ale dla narodów w 2004 . roku wyraziła zgodę to nowy raziła, bo tak naprawdę też należało zrozumieć potrzeby państwa polskiego, ale z drugiej strony jako ciekawostka, że wyobrazić sobie dla tych, którzy znają nie są Gdańsk to wiedzą, że na terenach obecnych stoczniowych 1 z elementów zakładów stoczniowych jest wyspa Ostrów nazywana kiedyś Bestu wyspą Bornholm nazwa historyczna tego tej wyspy to Holding Otóż pierwszą propozycją, gdzie chciano ulokować wojskową składnicę tranzytową to była właśnie wyspa hołd proszę sobie wyobrazić w jaki sposób zabezpieczyć interesy militarne państwa polskiego jak rozładować towary wojenne i nie tylko, bo przecież ta w składnicy Odjazdowa obsługiwała tak wygląda, więc tak naprawdę wiele jeszcze innych zadań tak nie tylko militarnych jak to zrobić, żeby z każdej stronie być obserwowany wyspa jest wyspa z każdej strony można przepłynąć sobie stateczkiem kontrolnym to co z tego, że nie można wejść na teren po to nie był olbrzymi teren, który można było wysokim płotem grodzić to problem dopiero po 2004 . roku rzeczywiście zlikwidowano kąpielisko morskie kąpielisko morskie na Westerplatte część terenów tam odpowiednio przygotowano filmy warszawskie doprowadziły ten teren jako takiego znaczenia Dead Echo takiego to teren o charakterze nieco obrony nieco, bo przecież to tak naprawdę niebyła żadna wielka twierdza wolne miasto Gdańsk, czyli o, jakim terenie mówimy jak wyznaczono granice to też ciekawostka często gości, którzy przychodzą do naszego muzeum jest ich wielu rzeczywiście, zwłaszcza w sezonie ludzie stają przed mapą wolnego miasta, iż dziwiono się nie dziwię się dziwią, że za mało czy za dużo wolne miasto to się wydaje miasto, a to się okazuje, że to wcale nie miasto, a bardzo duży, bo prawie 2000 km ² obszar działań w 1093 tys tak jest obszar ziemi znajdujący się w widłach delty Wild delty Wisły Nogatu plus spora część ziem kaszubskich lasach pod nową osobą to oczywiście o celibat Sopot wielkiego wielki kurort przede wszystkim Opera Leśna miejsce, gdzie elity z całej Europy zjeżdżały się właśnie przede wszystkim nie dlatego kurortu, a dla tej opery leśnej Tanowo Izrael pierścień Nibelungów wszystkie najważniejsze wydarzenie operowe Europy to był właśnie Sopot mało, kto o tym, pamięta czy Corso kwiatowe realizowane też tam właśnie, które w, którego wynikiem było np. wygranie następnych wczasów za rok, w którym można było za najpiękniejsze przystrojenie bryczki samochodu kwiatami dostali nagrodę Sopot był możliwy Sopot to jego nieraz go teraz tak tylko teraz mamy za sobą już nieco inne, ale ciągle w granicach to prawda ustrój była konstytucja o tym, już wiemy, bo od tego zaczęliśmy był hymnem, którego wysłuchaliśmy był parlament i był Senat stanowiący władzę wykonawczą jak to funkcjonowało 720 osób 20 osób Senatu Senat tak naprawdę pełnią ratownicy najważniejszą był był pełnią pełnił funkcję zwierzchnią w stosunku do pozostałych instytucji, które w chustach to 100 osób oczywiście razem 120 ciekawostką natomiast było ich z senatorów wybierano w taki sposób przesunięciem półroczne można powiedzieć tak, czyli nie były to wybory i jednorazowe tylko dobierano w chcący mieć pewną realną możliwość wymiany kadr, która by się mogło nie sprawdzić jakiś w jaki sposób czy te instytucje miały miały rzeczywiście duże znaczenie dla funkcjonowania państwa no na pewno na pewno adres proszę pamiętać, że to nie było państwo ja bardzo często raczej mówić tutaj o szczególnie rozbudowanej z rozbudowanymi obszarze 1 samorząd był rozwinięty naprawdę bardzo znacznym zakresie stworzono takie wrażenie także mamy tutaj do czynienia z państwem, ale tu państwo niestety samą jakość jako, jakoby 3 państwowe nie miał szans przetrwać, chociaż gospodarczo to też trzeba tutaj sobie wyraźnie powiedzieć Gdańsk wolne miasto Gdańsk był no wyjątkowo wystarczą one jeśli chodzi o zwrot samowystarczalne jeśli chodzi o produkcję wielu rzeczy również przemysłu ciężkiego mało, kto jest, że gdańszczanie wspólnie z elblążan nami produkowali znakomite samochody ciężarowe mało, kto wie, że mieliśmy własną fabrykę parowozów mieliśmy własną fabrykę wagonów limanowskich powiem więcej o własną kopalnię węgla do dzisiaj 1 z nich obraz autokar wjazd prawie o takich jak żyć panie Piotrze biegło w Gdańsku po 1920 roku jak to wygląda w morze inaczej ze wspomnień rodzinnych, jako że ja mam wyjątkową okazję, że jestem powiedzmy gdańszczaninem w powiedzmy czwartym pokoleniu i pamiętam jak wyglądały relacje, które opowiadała moja prababcia babcia było trudno było niestety trudno to to, o czym mówiłem, czyli decyzja niemiecka przekładała się również na miasto Gdańsk, ale tak naprawdę to należałoby wyjść nieco wcześniej jeszcze mówiliśmy tutaj o czasach napoleońskich o tym, że to pierwsze wolne miasto ŻUŻEL to efekt tego wszystkiego był 1 tylko przede wszystkim po ostatnim rozbiorze Polski, kiedy wiadomo już może Rzeczpospolitej nad nad morzem nie ma postanowiono obawiają się żywiołu polskiego, który jednak był tutaj solą ziemi kilka słów bici flisacy, więc cały handel Gdański oparty także o bo przecież biznes Polski można to tak powiedzieć państwo pruskie postanowiły zmienić to miasto tak ten wizerunek miasta handlowego został skutecznie zmienione ten proces był procesem niestety ustawicznym to co realizowała Hakata to co nazywano u nas z i rzeczywiście zrealizowano również w Gdańsku z długami pruskimi to wszystko za skutkowało ich nastąpiła wymiana również ludności, ale to nie tylko, dlatego że Polacy, którzy mieszkali w Gdańsku się z nim, czyli przeciwnie oni zostali zmuszeni do wyjazdu pas powie z południa Niemiec docierali inni, ale wracając do mojego wątku rodzinnego moi dziadkowie pochodzili z niewielkiej miejscowości Warlubie to jest niedaleko 120 km od Gdańska w 1908 roku udali się w poszukiwaniu za chlebem do Berlina jako Polacy stanie wszyscy tak nazywała się moja rodzina to nazwisko mojej mamy, więc udaje się do Berlina w poszukiwaniu pracy w Berlinie wytrzymali 10 lat i to berlińczycy im powiedzieli Słuchajcie przecież jesteście Polacy zobaczcie odradza się wasze państwo jeszcze do Gdańska, bo w Gdańsku może być lepiej ich filie w 1918 roku przyjechali do Gdańska od tamtego momentu można już znanej w gdańskiej spisał adresowanych także funkcjonują gdzieś tam ciekawe natomiast było łatwo było zawsze trudno było zawsze trudno łatwiej może nie grzeszy natomiast trudno, bo gospodarka Gdańska tak naprawdę była bardzo nastawiona NATO wymianę handlową, ale jej koszty utrzymania były też ogromne, którzy wyobrazili sobie, iż minister Kownacki, który jak wiadomo był przedstawicielem rządu polskiego w ostatnim okresie wolnym mieście Gdańsku z tytułu pracy w Gdańsku dostawał stuprocentowy dodatek finansowy jeśli normalnie miał pensję na poziomie 550 zł to za sam fakt, iż pracuje w Gdańsku dostawał jeszcze 5 stów, bo tak było drogą, bo tak było trudno się dostać, bo tak niechętnie sprzedawano nam to wady przynajmniej w tej ostatniej ostatniej fazie wolnego miasta, bo dla mnie złe wspomnienie moich dziadków czy mojej mamy trend ten okres niewłaściwego traktowania Polaków też bardzo różni się układało ten rok 1920, o których mówimy, kiedy mamy do czynienia ze sterydami Dokerów, kiedy występuje się przeciwko to przepraszam przeciwko, by ich gospodarce gdańskiej, która chce eksploatować nowszymi należne prawa do portu gdańskiego, która w tym zaczyna się w jaki sposób zmieniać tak proszę zwrócić uwagę, kiedy nie udało się formalnie wyegzekwować od Gdańska praw do korzystania z autu co co robimy jak Rzeczpospolita o podium podejmujemy najmądrzejszą decyzją gospodarczą w tamtym okresie decydujemy o budowie portu w Gdyni w Gdyni tak w efekcie Thorgal podgrzewa w efekcie tego po 3 latach Senat Gdański pisze do państwa polskiego zwraca się bezpośrednio zaprasza do rządu polskiego bardzo przepraszamy nie rozumiemy, dlaczego wy musicie swoje towary prowadzić aż do Gdyni my tutaj mamy pod Gdańsk, w którym jest tyle wolnych dobrze, że nie trzeba było wielkiej polityki ich po prostu gospodarka Chin, ale też, kiedy my nie dano nam prawa do tego, żeby marynarka wojenna stacjonowała no to Józef Piłsudski też postąpił dość zdecydowanie nawet radykalnie, wysyłając okręt wojenny los zgadza się z wnuków jeśli mieliśmy prawo reprezentacji przyjmowania w zasadzie pełni gospodarzy pełnienia roli gospodarza w stosunku do naszych jednostek zaprzyjaźnionych, które mają Floty dla ich przybywać Łagoda myślimy o tym, słynnym incydencie to żadni 9003002. 3002. dla mnie jest to oczywiste tak oczywiste musieliśmy egzekwować swoje prawa i bardzo dobrze ja mogę tylko jako ciekawostkę podać jeszcze 1 taki przykład może nie tak znany nie tak spektakularne jak ten akurat, ale zdarzyło się, iż zostało umorzone z Filadelfii wolnego miasta Gdańska zostali zaproszeni na międzynarodową wystawę filatelistyczne Ameryki Południowej Józef Rolewicz prosta sytuacja i jedziemy jedziemy w ogrodzie się przygotowali wszystko zostało załatwione i w tym momencie pojawiła się u krótka informacja zaraz za zużywany do jego państwo wiecie o wizji ani jeśli chcecie pojechać dziś to Polski MSZ jako reprezentant wolnego miasta Gdańska musi przeprowadzić to całą procedurę jeśli chcecie pojechać pojedziecie z polskimi filatelista mi i czym się skończyło ach, pojechali z polskimi filatelista mi tak to musiało działać niestety byliśmy za słabi zarówno militarnie jak i politycznie przede wszystkim politycznie drobne sukcesy nie mieliśmy to w, a jak to się stało panie Piotrze, że Gdańsk wolne miasto Gdańsk stało się Zagłębiem w futbolowym, dlaczego mnie, dlaczego nie po pierwsze, tych drużyn drużyn piłkarskich wiele było było 18 dobrze pamiętam od 18 doszła ta i Triada ilość tych drużyn to wszystko wynikało z tego, że już dobre warunki i tak przemysł stoczniowy ułożył też na rozwój na rozwój i sportu natomiast były też dobre warunki jeśli chodzi o samo samą sam Fox tak, który zobowiązywał się do dobrego dla dobrego i harmonijnego rozwoju człowieka, a piłkarze drużyny były dobre, bo cały ten cały ten okres styl okres jakoś był korzystnie można podzielić ustawiony do piłki nożnej tak, chociaż Polacy mieli tam swoją biedą drużynę Gedania, które jak parę razy udało im się wciągnąć drużynom gdańskim to wielokrotnie musieli uciekać z meczów, a były napięcia narodowościowe oczywiste, że były poważne bardzo poważne nawet zdawać Kotwicy o charakterze można będzie dyplomatycznym, ale w protest tak jak mówiłem wcześniej podszedłem do tego znowu na kilku płaszczyznach tak do roku mniej więcej tego 2005. 2008 . to wszystko się docierało tak i mówilibyśmy raczej o konfliktach, które wynikały po pierwsze z obawy gdańszczan, że to co prowadzi Polska może nie do końca być dla nich korzystne, bo przecież, dlaczego mają takie odnajdą wanie się w nowej rzeczywistość nie jest mogło być trudne i jak to znakomicie rozumiem tak natomiast z drugiej strony dopiero teraz my dowiadujemy się burzy wyobrazić sobie, że tak naprawdę do 1919 początek roku 1920 wolne miasto żyje dzięki polskim ziemiach polskich ziemniaki z Bydgoszczy Torunia transportem transportem kolejowym były załatwiane przez na potrzeby mieszkańców wolnego miasta w po wtedy panował nie jest to olbrzymi głód przez pierwszego pełnomocnika rządu polskiego baletu pisali biesiady czeskiego, kto o tym, teraz mówi niech Polska biedna Polska państwie to nieprawda są to informacje, które po prostu trzeba podawać wracając do konfliktów to wtedy te konflikty raczej polegały na tym, że to jakiś się, pod jaką felgę, która może miała swojego franka, a jak ktoś komuś do udziału w przepraszam za kolokwializm to wynika z wodą chętniej, gdy ze zwykłych ludzkich stosunków międzyludzkich Targ niż z polityki polityka przyszła później przyszła wraz z 3003 . rokiem i z nowych realiach wcześniej przez przychodziła już nieco wcześniej tak Albert Forster, który przygotowany został specjalnie do dopełnienia tej funkcji na swoim pierwszym spotkaniu w Cafe del Lu na gdańskich Siedlcach i dobrze pamiętam zgromadził tylko 19 aktywistów i ta niewielka grupa ludzi była w stanie tak zamieszać w no w sumie 408  000 ludzi, bo na ten temat umknęła nam ta informacja ta 408  000 ludzi to są dane Johnny czwarty rok dane z 3004. 3005. roku to jest masa tak w tej chwili Gdańsk ma 460  001 dobrze pamiętam, że jesteś za ludzi na świecie polskie prowokacje represje wymierzone Żydów gdańskich likwidacja opozycyjnych partii politycznych i ja myślę, że najważniejszym krokiem i pierwszym to właśnie była likwidacja opozycyjnych partii, bo jednak demokrację gdyńska opierała się na tym, że była spora różnorodność gdańskiej gazety, których wychodziło kilkanaście tytułów tak po roku 3007. zostały już tylko 2 już nie mówi o tytułach polskich, które zostały całkowicie wykasowane tak Gazeta Gdańska po prostu przestała wychodzić ze względów czysto ekonomicznych robiono wszystko, żeby Drukarnia, która drukowała nie była w stanie zarobić na swoje funkcjonowanie później próbowaliśmy przyniesie druk tych gazet, by do Gdyni mówi k został oczywiście zrealizowane, ale wtedy u innych po prostu z gazety były konfiskowane na granicy polsko gdyńskiej polską gdańskiej przepraszam nie wyrzucamy śmieci co do konfliktów no to były i narastały nazizm natomiast nadał tym konfliktom całkiem inne oblicze, a ich takim najbardziej skrajnym przykładem może może być z sytuacja, której wielokrotnie wcale której, która wielokrotnie dotykała polskich inspektorów celnych tak duży frazowanie w tym terenie szczególnie trudne, bo poza Wiśle prawda te tereny, gdzie tak naprawdę nie było żadnych porządnych posterunków oni tak naprawdę pracowali z ludźmi ani z bronią, a oni wielokrotnie narażeni byli na te bezpośrednie ataki często też z też gdzieś tam na murach pojawiały się informacje, że nie wiem polscy inspektorzy celni gwałcą niemieckiej dziewczyny tak do tego 2 nazwiska słynna afera afera dyplomatyczna udało się tak z drugiej strony ten sam nazizm spowodował, że w 3009 . roku w 1 z restauracji wrzeszczańskich, w której oprócz gdańszczan u, do której uczęszczają głównie studenci polskiego Bratniaka pojawiła się krótka malutka karteczka Polakom i psom wstęp wzbroniony tak ta atmosfera tego ciągłego ciągłego prześladowania ona rzeczywiście narastała tak, ale to był wynik tak naprawdę polityki nie tylko gdańskiej mamy mamy w zbiorach naszego muzeum m. in. we Francji lub faksem dokumentów z lipca 3009 . roku, kiedy już w lipcu policja Gdańska planowała w jaki sposób zaatakować studentów na wypadek podjęcia działań wojennych już w lipcu wiedziano, kto mieszka na danej ulicy i jest osób, które są zainteresowane ewentualnie wsparcie Polaków i t d . tak dalej to nie był przypadek natomiast naziści perfekcyjnie rozegrali sprawę Gdańską dla wywołania wojny ale zanim do tego doszło to jeszcze Albert Forster to nazwisko już padło mroczna postać, która odcisnęła swoje piętno na Gdańsku członek NSDAP nr 1924 legitymacja SS 158 bardzo zaangażowany tak tak to był człowiek, który obiecał Hitlerowi, iż on to miasto przekaże rzuci Gdańsk rzuci Gdańsk do jego studia i udało mu się to niestety zrobić natomiast ja w zasadzie jeśli pani pozwoli w nawiązaniu jeszcze do nieco tych lepszych czasów chciałbym jednak też powiedzieć, że były też sukcesy rok 19242005 . wymiana pieniędzy w Rzeczpospolitej odbywa się tu słynna reforma Grabskiego gdańszczanie fundują sobie w tym samym czasie taką samą reformę, dlaczego Otóż Rzeczpospolita była największym klientem na towary, które przychodziły już wtedy przez pod gdańskim po raz kolejny oczywiście obowiązywały polskie stawki celne to dlatego warto było, żeby Valletta waluta była wymieniana także, by było łatwo dokonywać wszystkich transakcji, żeby stawki celne były czytelne dlatego gdańszczanie zrezygnowali ze swojej marki gdańskiej przeszli na złotego gdańskiego liceum to się nazywa tak dobrze nazwijmy go może tak natomiast guldeny znaczy złoty medal złoty Gdański, a Polacy przeszli z marki polskiej na złotego polskiego dało się ten system funkcjonował do 3009 . roku przecież i tak naprawdę dopiero hitlerowcy 14 września 3009 . roku zmusili władze Gdańska wtedy już niemieckiego Gdańska obok Times Benz przecież włączono o godzinie 1100 w specjalnym ukazem do rzeszy niemieckiej zmuszono do wymiany waluty na markę na markę, która była w stosunku do guldena i pieniądzem bezwartościowe musi zwrócić się do tej mrocznych postaci Forster mówił tak Gdańsk już dziś jest prawie niemieckie wkrótce będzie całkowicie niemiecki wprawdzie mówi się, że stają temu na przeszkodzie układy, ale układy są na papieża papier można podrzeć tak w natomiast jakakolwiek dyskusja na temat postaci Alberta Forstera jest chyba żaden sposób nawet nieuprawniona dla mnie jest to rzeczywiście mroczna postać rozżarzone milczeć tak tak, iż najlepiej i mambo i dodaje odruchowo mówić o inflacji będzie również tym więcej dajemy chwały tak naprawdę wielkiemu politycznemu obozowi dodam tylko buty warte jest informacja, że to był człowiek, który był odpowiedzialny za zorganizowanie obozu w Stutthofie i on już powstał drugiego w wrześniu oraz odpowiedzialny za masowe egzekucje na Kaszubach konto, ale przeważa ten właśnie obóz koncentracyjny w Sztutowie Albert Forster działa ona w błoto poszło może nawet jeszcze głębiej, bo osoby, które trafiały już do Sztutowa one przeszły jeszcze jedno miejsce kaźni ich jest taka szkoła dla pani czy Victoria Schule to było miejsce, do którego trafiali Polacy 1 września to był pierwszy etap kaźni gdańskiej można obejść mało, kto w historii gdańskich zwraca na to uwagę, ale to nie tylko Westerplatte to nie tylko poczta Polska był jeszcze 2 inne miejsca, gdzie odbywała się odbywało się prawdziwe prześladowania Polaków to był dworzec Gdański siedziba polskich kolei państwowych tak tak naprawdę nie wiem czy słyszała pani, ale postęp inwazję Niemcy gdańscy na PKP mówi PKP, czyli Polnische Kaszuby bank w Busku Kaszubska banda pejoratywnie mówiło to wszystko oczywiście nie możemy się z tym zgodzić z żadnym wypadku, ale tak to było, by wracając jednak do tej Victoria Schule Victoria Schule to było to miejsce, gdzie trafili pocztowcy, gdzie trafiły zatrzymane osoby z listy specjalnej wyznaczony źle trafił m. in. minister Chodorowski, który pomnik pomimo posiadanego immunitetu dyplomatycznego też musiał swoje 2 dni odsiedzieć przepraszam o tym jak wielka była niemoc ligi narodów w wolnym mieście pisano wiele książek, ale najlepiej świadczy chyba fakt, iż prof. Burkhardt, który był ostatnim przedstawicielem ostatnim wysokim komisarzem tak naprawdę przez ostatni 2 lata swojej bytności w Gdańsku nie miał prawa wyjść ze swojej willi, bo pozostawał w areszcie domowym i dodaje także, że liga narodów nie tylko w Gdańsku była słaba w ogóle była słaba bardzo słabo powiem szczerze, że dzisiejszy ONZ też chyba do tuzów jeśli chodzi o siłę nie należy co prawda tutaj niestety wypada mi się zgodzić by kiedy było jasnym, że Niemcy zrobią wszystko, by Gdańsk odzyskać to znaczy wcielić ja myślę, że rok 3003 . pech to już dla wielu polityków był wyraźny sygnał, że Niemcy nie pozostawią tego tak dalej tak kiedyś zresztą, kiedy zresztą okazało się, że Europa jest na tyle słaba, że sama oddaje Targ myślę tutaj o o przecież Austrii myślę o Czechach nieco później o tym wszystkim co się działo o tym, że ilość prowokacji przecież przekraczała naprawdę zdrowy rozsądek to co się działo dalej i za każdym razem można było to w jaki sposób wytłumaczyć start do tego to co było jest najgorsze w tym wszystkim przedstawiciele ligi narodów niestety nie byli za polską tak tak naprawdę tych spośród kilkunastu, których ich przecież przez tych prawie 20 lat było większość oni byli raczej pro niemieccy byli nastawieni bardziej mocarstwową ani jakaś zaściankowa Polska dla tak naprawdę w tym okresie największą naszą zasługą miało być postawienie barierek przeciwko Rosji sowieckiej tak i to najlepiej ludzkiej, bo żadnej innej nie potrzebuję straszliwie Polakom przeszkadzam im osiedlać się firmy zakładać i grunty kupować tak, ale byliśmy na tyle zdolni, że mówisz, że było nas tylko 15 %, a Lech gra w Gdańsku mieliśmy 6 banków mieliśmy 250 stowarzyszeń organizacji pozarządowych umownie tak mieliśmy swoje swoje linie żeglugowe przypomina, że stocznia Gdańska w połowie należała do Rzeczpospolitej to wszystko nie jest niestety takie proste jak bardzo często, zwłaszcza jeśli nie jest i podczas prowadzenia, kiedy przyjadę, kiedy pojawiają się goście zagraniczni i właśnie pytają jak to jest możliwe, że 15 % Polaków chciało rządzić 810 % Niemców i 5 proc najmniej wydajnym i zawsze wyciągał tylko z PiS adresowe mamy ich kilka w zbiorach muzealnych i proste, żeby otworzyć przypadkowo kartkę przypadkowo i popatrzeć jak wygląda stosunek nazwisk polskich w po z polską żyjących do niemieckich umownie gdańskich ach to nikt nie jest inaczej jak 40 do 6040 % oczywiście zawsze można tutaj wyciągnąć wysunąć argument, że już dziś polskie nazwisko nie nie musi oznaczać Polaka tak, ale ja przypominam drugi pruskie 120 lat działania przeciwko państwu polskiemu i różnych narodowości polskiej musiało tak działa w trasę odwołam się do pańskich wspomnień rodzinnych i zapytam jak się żyło w Gdańsku w końcówce lat trzydziestych strasznie trudno strasznie trudno było to już ten okres, kiedy mój dziadek był pracownikiem stoczni gdańskiej pracował jako stałe potem szofer, więc jego wynagrodzenia były niewielkie natomiast wystarczające, żeby utrzymać ośmioosobową rodzinę, bo takich tam taka taka spora gromadka sesją jemu stworzyć taką sporą gromadkę stworzył natomiast gdańszczanie byli sobie bardzo przyjaźnie, bo to trzeba tutaj też powiedzieć, że gdańszczanie nie rozróżnia i Polak Gdański Polak niemiecki rozróżnia i dopiero wtedy wie, kiedy pojawił się brunatne koszule wcześniej ich gościli się na działkach wspólnota była wspólnota był ten mały Heimat mała ojczyzna była rzeczywiście wyczuwalna ja też to wielokrotnie podkreślał, bo tu w Gdańsku widać jak Gdańsk w odróżnieniu od innych miast, które do powróci wszy do macierzy nie zostały tak jakby od Niemcom my w tym w Gdańsku mimo wszystko mógł jak ktoś uważnie obserwuje gdańskie ulice to znajdzie bardzo wiele jeszcze śladów tego tego miasta sprzed 100 lat i może nawet nieco więcej i to w żaden sposób nie razi tak ta język urzędowy był niemieckim językiem urzędowym był język niemiecki, ale przypominam jeśli pani pozwoli art. 4 tejże konstytucji, o której tutaj mówimy językiem urzędowym jest język niemiecki polskojęzycznej ludności zapewnia się prawodawstwem i administracją wojny narodowej rozwój szczególnie przez używanie języka ojczystego w szkolnictwie jak i wewnętrznej administracji oraz w wymiarze sprawiedliwości w szczegóły oczywiście reguluje ustawa niż do zagwarantował da korzystaliśmy z LO k z realizacją z realizacją bardzo proste zrealizowano, bo tak trzeba było przykładem polskie koleje państwowe jak już mówiliśmy tutaj one zarządzały drogami żelaznymi na terenie wolnego miasta natomiast Polska kolej Państwowa miała obowiązek zatrudniania gdańszczan i Niemców w parytecie 5050, ale był 1 warunek zatrudnialiśmy gdańszczanina w Niemcach musiał uczyć polskiego tak samo wszyscy polscy urzędnicy musieli zdać się akurat w tej strefie język niemiecki zostały wydane specjalne podręczniki, które temu służyły mamy takie egzemplarze nawet w muzeum można sobie obejrzeć wyjątkowo ciekawa praca książka podzielona 2 strony polsko-niemiecka ożywa co uznajesz pracujesz nie zdaje do wizyt w druga wojna światowa zaczęło się w Gdańsku od ostrzału Westerplatte i nos są tacy, którzy mówią, że nie zaczęło się w Gdańsku tak tylko te parę minut wcześniej w Wieluniu, ale my jednak jesteśmy chyba już nie czepiają się tych kilku minut rzeczywiście będzie czwarta 41 będzie czwarta 45 i Westerplatte i poczta Polska tak poczta Polska, które już tutaj mówiłem o szczególnym znaczeniu, bo tak naprawdę to był symbol poczta Polska była tak naprawdę symbolem państwowości polskiej w wolnym mieście Gdańsku bo, bo tak naprawdę mieliśmy tylko miejsce 10 skrzynek pocztowych poczta Polska ma tylko 10 skrzynek 3 oddziały otworzyły się wyszukać chiński rząd celowo wiedzieć, gdzie są tak jak oddział Pocztowy ten, który służył obsłudze mieszkańców to był właśnie ten Gdański 1 poczta Polska przechył mediów plac, ale nic pozostałe to były tak naprawdę urzędy służące wymianie za morskiej 3 przy obsłudze ruchu pocztowego koleją, ale symbol pozostał symbolem jest takie jest ze znaczkami pocztowymi i tak nie mieliśmy pocztowego znaczka z Gdańska był po co robisz w Polsce tak mieliśmy tylko znaczek Rzeczypospolitej polskiej z nadrukiem porty Gdańsk jesteśmy u siebie strasznie to bolało Niemców, którzy uważali, że tak naprawdę my nie chcemy respektowanie założeń postanowimy zasadzić traktatu wersalskiego, który mówił niby o wolnym mieście no ale gdzie tu wolne miasto jak MSZ w Warszawie no to prawda druga wojna światowa to strasznie trudny strasznie trudny temat choćby z tego względu, że gdańszczanie pozostali to bardzo się pierwsze godziny pierwsza, gdy pierwsze 2 dni to był koniec Polski tak naprawdę wolnym mieście, bo przecież z po ataku na pocztę polską to samo stało się z zysku z kolejarzami gdańskimi ten sam los z spotkał po tych, którzy po przeciwstawiali się w różnych innych oddziałach związanej bez również myślał inspektora celnych, ale wiadomo Westerplatte walczyło tak natomiast z ministerstwami pocztowcy trafili do gier do więzienia na kurkowej w islamie potem do część z nich do jej lub handlową z żelaza do szkoły Victorii, czyli do Victoria Schule następnie obóz koncentracyjny, który budowali dla siebie tak początkowo niejako konserwacyjne początkowo miał być obóz pracy dopiero po 2 tygodniach zmieniono jego rangę na szczęście tak naprawdę problem żydowski w Gdańsku w tamtym okresie już nie istniał tak, bo Żydzi gdańscy, których go mniejszość funkcjonalnie obrzeża była na około 10  000 osób oni w większości byli w stanie wyjechać, więc do gdańskiej było bardzo mało i tak naprawdę tymczasowy na 100 może 200 osób Żydzi nie stanowi tutaj problemu natomiast Polacy tak z tym, że ci, którzy powinni w tym większości udało się wyjechać, bo cała reszta podlegała zwykłym eksterminacji tak jak wszyscy inni i tak kończyło się wolne miasto Gdańsk 1939 roku po 19 latach istnienia o tym wszystkim opowiadał nam Piotr Mazurek założycieli kustosz muzeum strefa historyczna wolne miasto Gdańsk bardzo serdecznie dziękuję za wizytę w naszym studiu dziękuję państwu, a państwo zaprasza na informację Radia TOK FM w Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA