REKLAMA

O lwowskiej szkole matematycznej opowiadał Mariusz Urbanek

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2014-11-28 21:00
Prowadzący:
Czas trwania:
40:42 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
radio TOK FM dwudziesta pierwsza 14 piątkowy wieczór Radia TOK FM przy mikrofonie Hanna Zielińska z nami jest już nasz gość Mariusz Urbanek dobry wieczór w dobrych meczów taki dobry wieczór słuchaczy jest pan dziennikarzem jest pan pisarzem specjalnej specjalizuje się Panny w biografiach, ale dotychczas to były postaci albo świata kultury albo postaci historyczne tutaj też oczywiście mamy postać historyczna, ale szczególne na tytuł pana ostatniej książki to genialni Rozwiń » Lwowska szkoła matematyczna, dlaczego zdecydował się pan zająć naszymi zapomnianymi nieco polskimi geniusza, dlatego że oni po prostu na to za zasługi Walia rzeczywiście do tej pory Donalda znaleźli się należy pisać jest rządowa lista nie i to wyłącznie dlatego ten nie był wybór taki, że lwowscy matematycy Lwowska szkoła matematyczna to jest jak uważają specjaliści tłumnie nie odkrywa niczego największy wkład polskiej nauki w naukę światową bydgoska szkoła matematyczna jest hasłem, które się pojawia wszędzie we wszystkich encyklopediach tylko encyklopediach nauki, ale też encyklopediach powszechnych ale gdyby to był tylko ten powód tę się tym nie zajął mogą one tematem nie jest matematykiem z wykształcenia znów matematyka nie jest do końca mówiąc oględnie przedmiotem moich zainteresowań natomiast ludzie, którzy tworzyli tu szkołę to są ludzie o fantastycznej biografii jednocześnie bardzo sobie żartuje przecież mamy stereotyp matematyka, który jest skryty introwertyczny ME nudziarzem no to one, gdy mamy nadzieję, że nasza rozmowa później dla tych, którzy zechcą lektura książki będzie on zaprzeczeniem tego, bo książka opowiada o całej szkole natomiast oparta jest na 4 biografie biografie 4 głównych postaci tej tej szkoły Stefana Banacha Hugon Steinhaus za Stanisława lama i Stanisława Mazura, więc może wszystko od 4 powiem to pokaże, jakie go do jakiego rodzaju to są postacie Stefan Banach ewidentnie najjaśniejsza gwiazda włoskiej szkoły matematycznej to jest lata utracjuszy to już jako dorosły, ale warto poza tym jak skończy się wywodzi, skąd przyszedł z nich lub radcy prawni chlubne tym nieślubne dziecko niepiśmiennych góralki i żołnierza CK armii z w austro Węgrzech to nieładnie mówiąc pocięty mnie, że w trakcie przepustki tego żołnierza porzucony przez matkę wychowany dopisz się, że przez Raczki to była porządna Krakowska mieszczan właścicielka zakładu prawniczego i ich właściwie tyle w bitwie pod Lwowem i mam pochodzenie środowisko rodzinne nie predysponuje przed sterował absolutnie do zrobienia kariery naukowej los sprawił także pieniądze na to nie pozwalały w końcu ukończył tylko 22 lata studiów, więc los sprawił, że lot jest ewidentną gwiazdą jest to dzisiaj internet pozwala sprawdzić jest drugim po aukcji, gdyż najczęściej cytowanym matematykiem na świecie, a my mamy takie kompleksy, tak więc to jest przypadek Banacha Hugo Steinhaus odkryła związany z przypadkiem Banacha jako odkrywca odkrywca talentu Banacha wywodzący się z bardzo bogatej żydowskiej rodziny o korzeniach tradycjach politycznych prawniczych stryj był posłem do parlamentów austro Węgrzech byli właścicielami sklepu i sporej ilości nieruchomości w Jaśle w taki najbardziej profesorskiej najbardziej schematyczne tak można powiedzieć ten a ten Steinhaus kolejna postać Stanisław, a i i reszty Steinhaus był także autorem aforyzmów i dzisiaj nazwisko brzmi Steinhaus za jego aforyzmy są w antologii światowych aforyzmów obok nazwisk takich jak Oskar żyła jest jak Mark Twain jak George Bernard sho w, czyli półkach ani Polsce nowy Wiśni okręt wydaje się ta wraz z zalet, ale one nic nie wszak najwyższe nie są to prawda w ich trzeci Stanisław kula w Tesco drugie pokolenie szkoły Lwowskiej człowiek, który w czasie drugiej wojny światowej współpracował przy projekcie Manhattan projekt Manhattan to był zebrana w Los Alamos w górach w stany Zjednoczone grupa najwybitniejszych umysłów światowych fizyków matematyków trzymać mili wygrać wyścig z uczonymi niemieckimi, kto pierwszy wyprodukuje tzw. cudowną broń, czyli bombę atomową w nowym wyścig był to o porządek świata albo po wojnie, bo wiadomo, kto pierwszy był wyprodukował ten był urządzał świat po je po wojnie i LO wśród tych noblistów było Nolan, który otarł się o Nobla nie dostał go, ale został do tej grupy do proszony i to pokazuje, jakiego od wieków jego nazwisko było oceniane w czwartym filarem to jest Stanisław Mazurek taki najbardziej polityczny element tej tej układanki przedwojenny komunista, ale tak zawsze wierzący komunista, który nigdy nie korzystał z przywilejów oferowanych przez ten przestrzenny ustrój później, ale ideowi z Białowieży, chociaż szalone dni do owiec jak najbardziej później sekretarz Polskiej Akademii Nauk poseł do Sejmu ustawodawczego ustawodawczego człowiek ponoć talentem dorównujący Banachowicz i talentem matematycznym dorównujący Banachowicz, ale jeszcze bardziej niż Banach lubiący publikować swoich prac, więc mnóstwo mnóstwo mnóstwo od jego idei pomysłów dowodów twierdzeń po prostu przepadło, bo nigdy nie został zanotowany notowaną fontanną 4 filary Lwowskiej szkoły matematycznej bohaterowie książki, które dzisiaj rozmawiamy o tytuł genialni Lwowska szkoła matematyczna książka oczywiście będzie dla państwa prezentem pod koniec naszej rozmowy proszę słuchać, skąd tylu wybitnych matematyków znalazło się we Lwowie po pierwszej wojnie światowej właśnie to jest pytanie, na które najtrudniej o to jak wpłyną one odpowiedzieć no bez posłużenia się słowem, że był w tym przypadek, by było w tym w być może tchnienie opatrzność znów nad tym konkretnym miastem w tym konkretnym czasie, czyli tuż po powojnie rozbiła się, by nie z matematyką nazwijmy to taki sposób, ale miasto i czas był szczególny to był początek nowej Polski Polska tyle co odzyskała niepodległość wszystko było nowe bujaki entuzjazm wśród ludzi chęć pracowania dla tej Polski chęć budowania w taki sposób jak kto potrafił uczeni zrobili naukę państwo inwestowało wtedy w naukę, dochodząc do wniosku, że to i tak się mną tak można odbudować odbudować polską budować kulturę odbudować inteligencji, jeżeli państwo zapomniało rozwijając, rozwijając naukowiec zainwestował dodatkowo był to jeszcze Lwów Lwów, który czasem powiedzieć w Polsce po odzyskaniu niepodległości stracił nieco na znaczeniu po z monarchii austro-węgierskiej był stolicą całej Galicji w po wyzwoleniu stał się co prawda z miastem wolnym miastem polskim został tylko 1 z kilkunastu województ w trochę i tak podrażniona ambicja Lwowa podrażniona ambicja Uniwersytetu pozwala podejrzeć podrażniona ambicja tamtejszych uczonych w dworze chcieli pokazać, że oni są co najmniej równi w Warszawie Krakowowi, a w niektórych dziedzinach lepsi w matematyce okazał się lepszy jak szybko jak to się stało dalej, żeby trafić nie tylko do Lwowa, ale też zajmowali stanowiska czy też uczyni się w Szczuczynie innych na Uniwersytecie lwowskim Stefan Banach Hugo Steinhaus Stanisław Lem Stanisław Mazur tutaj mamy właściwie różnica może nie pokoleniom, chociaż w pewnym sensie tak, ale oni wszyscy razem nie pracowali czy pracowali naraz tak do wody to był też specyfika i fenomen Lwowskiej szkoły matematycznej, bo 1 z szkoły naukowe istnieją, ale zwykle ich efekt ich pracy powstaje z układanki elementów lub wykonywanych przez różne osoby oddzielnie z w swoich gabinetach mylny natomiast specyfiką szkoły Lwowskiej było to, że oni pracowali patrząc na sobie w oczy nie byli zamknięci w gabinetach nie byli zamknięci w tych wieżach z kości Słoniowej tych naukowych spotkań w ogóle nie było Uniwersytet tam, gdzie oni patrzyli sobie bardziej rozmawiali spotykali się w miejscu, które bez, której ta szkoła, gdzie powstała w miejscu przeszli na zwał kawiarnia szkocka tam przy małych stolikach z marmurowymi blatami przy kawie i w niejednym kieliszku czegoś mocniejszego zachowania istnieje, że no niestety nie miejsce istnieje kamienica istnieje można zobaczyć to jest niestety już dzisiaj jest bank po prostu tak jak w Polsce tak nas banki zajęły najlepsze miejsce w bardzo prestiżowych punktach ważnych miast, ale ta powinna być izba pamięci filmowców i warzywa pojazd ma wyraźnych w każdej plac już, używając naz w przedwojennych plac akademicki ruch ulicy Fredry we Lwowie tam można zobaczyć ile te same witryny te same okna wszystko wygląda jak na przedwojennych pocztówkach i zabawiała tam bohemy matematyczna tak jak przychodzili Stanisław kula we wspomnieniach pisze, że ktoś, kto ich widział tych matematyków siedzący przy stoliku mógł odnieść rany to grupa szaleńców w studni siedzi grono on do poważnie wyglądający dobrze ubranych ludzi, którzy n p . przez godzinę 23 i nic nie mówią patrzą sobie tylko w oczy jakimś szaleńczym błyskiem w tych oczach wyobrażam sobie, że wtedy między głowami przelatują te impulsy zwoje zwoje się grzeją nagle w pewnym momencie pisze Ula, który wybucha szaleńczym śmiechem to jest w ten błysk wygnanie z matematycznego geniusza i chemicznym ołówkiem na tym marmurowy blacie stolika zaczyna coś, by zgrać matematyczne symbole mnie to wskażemy, że coś co jest niezrozumiałe dla zdecydowanej większości ludzi coś zaczyna pisać i w ten sposób okazuje się, że na tym stoliku kawiarni szkockiej powstają ważne matematyczne twierdzenia do dzisiaj do dzisiaj żywa do dziś obecny w matematyce noszące nazwiska swoich wynalazców i to bardzo jestem wszystkim sobą mnóstwo tych twierdzeń na początku przypadało po prostu zwyczajnie przebadał 1 żony kupiła zaszyć się ku tak przypadał, dlatego że nów, gdzie matematycy znani z grali swoje zrobili swoje, czyli coś wymyśli już byli szczęśliwi, bo dla nich tuszy i ich zadanie się kończyło w w myśliwi zostało zapisane, ale potem przychodziła pani sprzątająca zejście wprowadziła też otrzeźwienie, więc mogli zapomnieć w pionie to też, ale przede wszystkim przychodziła ze Szczyrku z nazywała ten czas grał, bo taki, by taka była ich rola czyściła czyściła stolik w, więc najpier w było także dziekan wydziału matematyki Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie przed porozumienie z właścicielem kawiarni szkockiej, żeby do następnego dnia, kiedy przyjdą studenci i Spiszu wszystko z tych stolików stolika nie ścierać nie bardzo nowoczesne podejście tak i to trochę działałam na aż do dnia, który jest datą szalenie ważną w historii włoskiej szkoły szkoły matematycznej, czyli do dnia 17 lipca 1935 roku, kiedy żona Stefana Banacha kupiła najzwyczajniej się zeszyt w barbórkowej okładce 100 stronicowy w kratkę wręczyła płatnicze mów tejże kawiarni szkockiej szczególna funkcja kelnerzy byli od ponoszenia trunków i kawy płatniczy było pobierania pieniędzy rozdzielono to było i płatniczy miał na wręczać tą matematyką matematycy tam wpisywali zagadnienia z tym sami sobie nie my nie potrafili poradzić albo robili takie wyzwania dla kolegów konkursu ogłaszali dla kolegów ze do rozwiązania dlatego na 1 stronie było zadanie na drugiej stronie była pozostawiona pusta strona, gdzie ktoś mógł wpisać rozwiązanie i wygrać nagrody taka księga wpisów tak otwarty krach i były wyznaczone nagrody najróżniejsze w zależności od trudności zadania, czyli mała kawa np. albo jeśli mogę opowiedzieć się w radio małe piwo albo 5 pi w albo obiad w najlepszym w restauracji najlepszego włoskiego hotelu George albo obiad w Londynie, bo takie nagrody były no i najbardziej anegdotyczny nagroda, jaką ogłoszą ogłosił za swoje zadanie Stanisław Mazur, czyli żywot niż co zabawne to zadanie Mazura czekało nas w rozwiązaniu 35 lat szwedzki uczony szwedzki matematyk Prenzlau po to, rozwiązanie to zadanie 71002 . roku szczęśliwie Mazur jeszcze wtedy żył i wręczenie tej żywej gęsi odbyła się miła urosła zdjęcia z tej uroczystości, bo świat było przed kamerą te w obliczu telewizyjnych telewizyjnych kamer kaczka została wręczona żelazna pięść przepraszamy za straty liczone w 2 w koszu no tylko przepisy celne świeckie nie pozwalały tej gęsi w wyjeździe do Szwecji w związku z tym została w dobrym matematycznym towarzystwie zjedzona, zwłaszcza w tym tak naprawdę nasi matematycy się zajmowali, bo o można odnieść wrażenie, że to była rozrywka aż to były takie trochę bardziej skomplikowane łamigłówki, że świetnie się przy tym bawili, a co tam Uniwersytet gdzieś tam w tle oni siedzieli w tej kawiarni szkockiej oni mieli swoje zajęcia i czy oni się kontaktowali na pewno w najlepsze z innym ze światem matematyków europejskim amerykańskim czy w wypracowali razem, jakie się rozwiązania czy łączyli się jakieś międzynarodowe zespoły oczywiście dzisiaj też bardzo łatwy i właśnie tak to się robi to były zupełnie inne czasy nie wiem jak można położyć wtedy bez internetu w międzynarodowe projekty naukowe matematyczne prowadzić, ale na ile to nad czym oni pracowali miało przełożenie na rzeczywistość na innowacyjność przedsiębiorczość w 2 czy to jest najtrudniejsze miało zdecydowanie te prace matematyczne i dorobek Lwowskiej szkoły matematycznej do dzisiaj są jest są wykorzystywane i przez ekonomię i przez wojskową jest teoria gier w taki styl teoria strategicznych to jest oczywiście ten poziom abstrakcji ten ten poziom matematyki, który jest od nich nie do pojęcia nawet przez przez ludzi, którzy bardzo porządną maturę z matematyczną zdali na bardzo dobry wynik nie ma takiej siły toczą my rzeczywiście wykształcenie matematyczne uniwersyteckie, żeby to to pojąć natomiast ból Lwowska szkoła została bardzo szybko doceniona przez świat, ale to polegało na, ale na tym że, choć nie było internetu, ale prace matematyczne po pierwsze, były pisane w taki to już jest ten poziom ma matematycznego wtajemniczenia, że opisane w tym w tym specyficznym matematycznym języki międzynarodowe pełnym symboli tak i t d. a po drugie, były pisane po prostu po to, żeby być zrozumiały po francusku francuski był językiem matematyki w tym w tym czasie, więc prace były publikowane, więc od razu były pisane oni pisali po polsku swoich pracowni pisali od razu po, a czym większość nie pisali jedni pisali po polsku, ale w większość była od razu pisana po francusku, bo po angielsku taki sposób była publikowana w także w taki nieformalny organ szkoły matematycznej, czyli rocznik rocznik w podtytule studia matematyczne wydawane we Lwowie, skąd publikował artykuły w 6 językach niż sobie nawet nie zagadnienie nie tłumaczono tego nie ujednolicono ktoś przysłał artykuł po rosyjsku był publikowany po rosyjsku tuż po francusku to po francusku i to przez matematyków było na świecie zrozumiał to pismo było rozsyłane do wszystkich ważnych uniwersytetów ważnych środowisk matematycznych w Europie i na świecie i bardzo szybko ta myśl lwowiaków weszła do obiegu zrób to pokazuje na fenomenalny kariera, gdy Banacha na trojga, ale on akurat nie był specjalnie chętny do publikowania do zapisywania swoich odkryć się dowodów w teorii nawet hipotez czegokolwiek notowania tego co się działo w jego głowie to by przeczyło temu natychmiastowemu publikowaniu po francusku wszystkiego co ekipa Lwowskich matematyków wypracował znaleziono na to sposób na nas na Banacha też na znaleziono sposób mamy rzeczywiście w tym parę rzeczy trzeba było zrobić, bo to, że on i jest geniuszem to Steinhaus powiedział po już po po nudnym pierwszym spotkaniu potem po kilku rozmowach przekonują, że spotkanie można też powiedzieć, bo to bardzo podsłuchu pewną rozmowę z prośbą o planach to taki ukłon w stronę Krakowa Lwowska szkoła matematyczna urodziła się na Plantach z latem 1916 roku w Krakowie, kiedy inny Hugo Steinhaus, który tam no delikatnie mówiąc, gdy szykował się przed 2 przed wojskiem modne jest w PRL pójść na na front w noc przed tymi Plantami i nagle złowił uchem dobiegający z jakich ławki słowa Całka, ale deska w coś co dzisiaj niewielu osobom mówi trener cokolwiek to pojęcie, a wtedy było to po to, być absolutnie świeże pojawiło się w matematyce raptem 233 lata przed tym momentem będzie czekał zaintrygowany, że ktoś w ogóle coś takiego to pojęcie oznacza, że pojawia się ono w towarzyskiej rozmowie na ławce na Plantach podszedł zobaczył 2 młodych ludzi rozmawiających o tym, 1 z nich był Stefan Banach, gdy zaczęła się rozmowa i tu polega, więc na tym polega wielkość Steinhaus, a potem także innych matematyków włoskich turze mając do czynienia z kimś co, w którego nie ma wątpliwości, że jest wybitnie dziś, że jest większym umysłem jest po prostu umysłem genialnym i próbuje się tego kogoś schować przykryć utrudnić no bo sam wiadomo, że zostaniemy prze rośnięcia i ci ludzie najpier w Steinhaus, a potem inni we Lwowie zrobili wszystko, żeby ta gwiazda Banacha rozbłysła itu wracamy do tego co pani zapytała, czyli nie o jego legendarną wręcz niechęć do publikowania w pana się pojawił z sal Lwowie dostał asystenturę na Politechnice załatwiono mu przez Stein hausa, ale był problem, bo tylko 2 lata studiów o mandat powinien zrobić doktorat tego nie było studia ścisłe matematyczne oraz politechniczna zawodowe na Politechnice w nowo docelowo miał być inżynierem, ale zabrakło pieniędzy na kontynuowanie tych tych studiów, ale wiadomo już było, że to geniusz chodzi po prostu tryska tymi matematycznymi pomysłami na wszystkie są sposoby wobec czego i 1 z mądrych profesorów uniwersytetów wysłał, zanim wysyłał, zanim asystentów, którzy mieli po prostu chodzić słuchać Banacha i notować to co poza do siebie mówić o formę nie dotyczy siedzieli coś co opowiada i jakie ma matematyczne pomysły tak się stało oni to wszystko oczywiście spisywali potem Lech Banach to zostałby dostał tylko do zatwierdzenia zatwierdził, że wszystko jest zgodne z tym co mówił i w ten sposób powstała jak jak głoszą świadkowie tamtych lat i tamtych czasów w ten sposób powstała praca doktorska, ale to dopiero pierwszy moment el Condor dostał ten warunek zrobienia doktoratu wyrok Ts skoro chce, aby jako osoba po nieukończonych studiach zostać matematyki na Uniwersytecie lwowskim tak, bo gmina Borne, by byli tam też tacy, którzy dość niechętnie nagi na niego patrzyli myśli, że to postawimy warunek, że w czasie roku Mazury ten doktorat napisać obronić i będziemy mieli po roku statki, bo tego po prostu zwyczajnie nie zrobi on tymczasem w Londynie dość, że w ciągu pół roku Senat i dzięki temu portalowi 1 z profesorów prace przedłożył, ale pojawił się drugi problem, bo to jest dopiero w napisaniu pracy czy powstanie et des pierwszy etap jeszcze trzeba ją obronić Albarn Banachowicz też nie chciał najkrócej mówiąc poddawać jakimś formalnym wymogom typu publiczna obrona pracy doktorskiej znowu zastosowano port fortel, ale i to są kolejne dowody na wielkość tego środowiska z zastosowano fortel następujący pewnego dnia został wezwany przez dziekana poinformowane, że jest grupa gości z Warszawy co mają jakiś problem matematyczny, który chcieliby przedyskutować z Banacha i czy on mógłby to z nimi właśnie przedyskutować co, gdzie odmawiał rozmów o matematyce, więc poszedł porozmawiać i w ten sposób odbyła się jego rozprawa o obronę rozprawy doktorskiej wyrosnąć, a potem 2 lata później habilitacja tylko o opublikowanie tych jego prac w języku francuskim i po prostu ich kariera w razie coś złowrogiego Żyda, tak więc i Węgry jednak uwagę tylko w dla mnie szalenie ważna, bo ja pytałem profesorów na uczelniach polskich dzisiaj czy taka procedura dzisiaj byłaby możliwa się bierze człowieka, który nie skończył studiów nie ma zamiaru się skończy tych studiów kończyć i robi się z niego dr, więc popis dzisiaj jest niemożliwe takie procedury tabelki punktacja w zasadzie wtedy w zasadzie wtedy to też było niemożliwe tylko, że ta nowa Polska to, że wszystko robi się nawet nad ci ludzie włożyli ogromnie dużo inicjatywy i Energi w to, żeby złamać ileż przepisów nagiąć ilość przepisów przekonać ministra ktoś nazwał wtedy ministerstwo wyznań wyznań jeśli w ministerstwo nauki i oświecenia religijnego nie ministerstwo oświecenia i występ Legii religijnych przepraszam bardzo w przekonać ministra, że to, że trzeba przed Banach jest tego wart nauki i udało się, gdybym teraz pana poprosiła o przedstawienie naszym słuchaczom na czym polegał dorobek Banacha, ale ten matematyczne czy czyta się da tak laikom albo nawet nie laikom po prostu inteligentnym ludziom naszym słuchaczom wytłumaczyć Jasnej krótko bądź też coś nie da jasny, gdy tego się nie da jasny i krótko wytłumaczyć to Our z 1 z życia przyjęć na wiarę, ale ktoś nie chce przyjąć na wiarę niech wspomniany przez panią in cykl otworzy internet wpisze przez niemal tak nazwisko, gdy Banacha i zobaczy ile wynika z matematycznych pojęć poczynając od słynnych przestrzeni Banacha wiąże się z tym nazwiskiem itd i to będzie to będzie podstawowy dowód, bo mnie do dla tych, którzy w maju leki, chociaż pojęcia o tym, to takie wybory i przestrzeni analiza funkcjonalna rzeczy dla matematyków dzisiaj podstawowe ciągle to jest zasługa lwowiaków, ale w Rudzie niemający przygotowania matematycznego wymuszą to przyjąć na wiarę wtedy jest nie na wiarę mogą przyjąć, że było 4 Polaków, którzy w poprą mieli fantastyczne biografie, a jedyny w, współpracując z robiące razem matematykę rano przyłożyli się do rozsławienia Polski przynajmniej w świecie mam nadzieję, że teraz zostaną słabnie także w Polsce, w jakich materiałów o krótszym z rozmów z dzisiejszymi profesorami matematyki polskimi pan korzysta, jakie źródła pozostałe w i mówiąca o tym, jacy to byli ludzie jak funkcjonowała ta Bohema matematyczna w kawiarni szkockiej, jakimi osobowości potem też całkiem sporo pisze pan w ciąży za zaraz o tym, porozmawiamy z jakiego typu materiały źródłowe zostaną do akurat to było podobne prace jak i jaką wykonywałem przyjętą w biografiach Tuwima czy Broniewskiego 3 czy Brzechwy, ale te postaci jeśli ktoś do nich napisał list to zazwyczaj te listy były przechowywane Craig OJ tak tutaj pewnie by po pierwsze nie było tak bogatej korespondencji jest trudniej, bo niemal nie ma świadectw sadzili zdarzyło się od siebie nie pisali do siebie, a jeśli już pisali to właśnie pani szczera mowa w latach bardzo ciekawe wspomnienia pozostawił Steinhaus gruba książka to takie w trochę wymieszanie Dziennika ze wspomnieniami ale, ale to bardzo bardzo ciekawe Ula pod koniec życia napisał autobiografię, która się nazwa przygody przygody matematyka Banacha akurat nie, ale legenda Banacha w środowisku matematycznym jest tak duża, że ileś osób jak ty przy przywołuje te artykuły te wspomnienia Banacha ileż ileś osób wspominało albo swoje studia w dna we Lwowie albo czas, kiedy Banacha znało w czasie w czasie wojny albo nawet te czasy czasy krakowskie to były rzeczy i publikowane w bardzo mikroskopijnych należy nakładać zwykle są matematyczne czasopisma typu ty wiadomości rocznik wiadomości matematyczne także dziś to te ślady te informacje były na tych kolumny trzeba ją było w po wyciągać i poskładać razem po to, żeby nota ta szkoła i ci ludzie mogli zabłysnąć tak jak na to zasługują Opowiedz nam teraz od tej prywatnej stronie życia matematyków o Stefanie Banach dowiadujemy się nie tylko, tyle że był taki niefrasobliwy jeśli chodzi o swoje teorie matematyczne odkrycia, ale też był pracusiem nie dba o swoje zdrowie ani finansowym lubił szokować zezwala mu karę potrafił wyjść na różnice w krótkim rękawku biały dzień czym wywoływał skandale za to np. Hugo Steinhaus wydaje się, że był pedantem i ogrom konserwatystą matematyczno językowym przywiązywał wagę do tego jak się do niego zwracano jak się ktoś się wysławia bardzo był taki sztywny tak jak znajdźmy w swoich zasadach i oni się jakoś się we dogadywać, a do tego doszliście Stanisław Mazur na zaśnieżonym terenie skończył studiów o znaczy to różnica między nim, a panach polega na tym, że Mazur jednak dojechał do końca studiów tylko nie zakończył tego magister, dlaczego ludzi chciało po prostu tak, bo już on już studiuje już raz 2 studiując już miał kontakt z profesorami już interesowała go to matematyka na zupełnie wyższym wyższym poziomie po jedno tacy byli byli ponadto forma pewne formalne wymogi, ale osobowość Banach Steinhaus szczególnie wydaje mi się tak ani przez Jacka 1 do drugiej ciekawa jestem czy zostały jakieś ślady np. po konfliktach po konkurencji między nimi, bo przecież te jednak każdy z nich w ostateczności pracował na swoje nazwisko oprócz tego żona Marka niosła we Lwowskiej szkoły matematycznej Noto też jak Grozny każdemu zależało, żeby samemu coś w pracach zdecydowanie tak, ale tutaj nie było jeśliby była konkurencja to nie było jej wynik tego co niestety on coraz to nie mój wynalazek to wielu z tych rozmów z profesorami, na które się powoływałem nie było w tym zawiści nie było w tym zawiści Steinhaus był pod koniec życia wprost mówił najważniejszym moim wkładem w matematykę i jest wynalezienie Stefana Banacha po prostu uznał to wielkości, a rzeczywiście pani pięknie powiedziała, że jak to brzmiał może być Banach nie szanował swego zdrowia tańcem to co kryje się w potem żal palił jak smok po kilka paczek dziennie było wiadomo, że tam, gdzie w na Uniwersytecie lwowskim widać największą chmurę i zbliża się wymaga finansowego to tam właśnie jest Banach pił sporo zręczna, ale to już tego dziś sprawdzimy wręcz, że niektórzy pisali, że to już ocierał się alkoholizm, ale ty nie wydaje mi się na tyle na ile mogę to sądzić po mnie tym wszystkim co co przeczytałem, ale był osobą powiedziałem, jakiego wysiać środowiska, skąd trafił do tegoż one rzeczywiście preferował rozrywki plebejskie tak nie było to on w od koncertu czy w Operze Lwowskiej wolał mecz Pogoni Lwów nos Lwów tak jak kiedyś, kiedy Pogoń Lwów, gdzie grała akurat we Lwowie, więc była wolna niedziela pochodził z synem na grunt dzisiaj mówił na Westerplatte, by się mówiło na filmy kowbojskie ludzie chętnie chodzili do kina na nas na filmy kowbojskie do końca TOZ też Steinhaus przybył w nim taki krakowski Andrus po prostu konkretny krakowskiej Andrus ani profesor stąd to z Lwów był zbulwersowany tak, kiedy obowiązek profesor logistyczny obejmował pełny garnitur koszulę z długim rękawem krawat i kapelusz niezależnie od tego stylu życia po tak inni i niezależnie od pogody, czyli lato 30 stopni też to by i nagle prof. Uniwersytetu Jana Kazimierza Stefan Banach wychodzący w koszuli z krótkim rękawem i bez krawata do burd po po prostu w jakimś towarzyskim absolutnie skandalem i torze on, kiedy już zamykają mu szkocką, a on jeszcze nie wszystko z tej matematyki przemyślał potrzebuje dalej tego tego szumu potrzebuje tej kawiarnianej grają bez okupacji nie zamykają się, bo jest dwudziesta druga w po prostu w jej on wtedy idzie na dworzec kolejowy we Lwowie, bo tam jest knajpa, która jest otwarta 24 godzinna dobę i może sobie opracowuje szkliwo i dalej pracować myśleć o matematyce na to wszystko kompletnie nie pasowało do do matematyki w świat jest w tak, jaki był status takiego profesora, który gdzieś tam przełamywał takie straty to Niemcy nie wyglądał nie zachowywał się jak autorytet, a jednak tego wówczas oczekiwano od takiej postaci, która jest i profesorem i bardzo wysoko zaszła nie tylko tam tutaj od po i Banacha jak wówczas traktowano taką elitą akademicką Nigela tutaj był wysoki ten status społeczny dzisiaj on się systematycznie obniżać dzisiaj to już nie jest nim nie ma też takiego sztywnego podziału właśnie między profesorami doktorami ze studentami to już nie robi takiego wrażenia, ale rozumiem, że to jednak jeszcze były czasy, kiedy profesor to był ktoś tak zdecydowanie Press to był ktoś do zostania profesorem droga prowadzi była bardzo długa i dla wielu osób trudna, ale mnie też to był absolutny Top środowiska naukowego i NIK ten prestiż i pieniądze i pozycja na Uniwersytecie dot dotyczyła tych 2 profesorów zwyczajnych wszystko co było poniżej, czyli trudne przy ogólnym, przekładając serial to stopnie i normy dzisiejszy jest habilitacja nie dawała właściwie niczego habilitacja ci wtedy to wtedy otrzymywało się tytuły docenta dawało prawo wykładania taka jest za darmo nie dostawało się za to pieniędzy zagrozili wówczas uczyli w gimnazjach idol to, gdy jest los sporej części ludzi, którzy przeszli do historii matematyki z ich nazwiskami są związane twierdzenia encyklopedyczne i oni właściwie do końca życia dorabiali w gimnazjum, bo potrzebowali pieniędzy, bo na Uniwersytecie nie było etatów profesorskich tak było także każdy musiał zostać profesor muszą być etat etatów było mało, bo etaty były związane z katedry własną katedrą Banach do pewnego momentu ratował się udzielaniem korepetycji, a nawet opieką nad dzieckiem profesora, którego mieszka no tak to to był ten moment, kiedy Steinhaus go sprowadził do Lwowa załatwił mu to asystentury na Politechnice Lwowskiej, ale Knot to był ubogi człowiek, który nie miał właściwie żadnych dochodów i ich w mieszkał kątem swojego profesora leży w żywił się u swego profesora kontem, czyli gabinety pod biurkiem chłopców z Lecha pewnie miał posłanie w Nokii, a 1 z takich dowodów czy sposobów odwdzięczenia się zatem wikt opierunek to było opiekować się dym dzieckiem dzieckiem profesor, ale to tak to to jest też na wynik tego, że tam było wszystko wszystko nowe i właśnie wszystko budowane od od zera, a to już to, o czym rozmawialiśmy z myślą, że to jesteś bardzo inspirujący dla wszystkich dzisiejszych studentów młodych naukowców, którzy mają możliwość uzyskania różnych grantów stypendiów, a jednak z tym źle i igraszkom wtedy naprawdę trzeba było włożyć ogromnie ogromnie dużo wysiłku w to, żeby to on tą drogę przejść i niestety nie wszystkim się udawało dotrzeć na końcu do do tego wymarzonego do wymarzonego szczytu, ale to była to byli prawdziwi uczeni to była taka droga, którą chcieli iść, nawet jeżeli trzeba było przy tym na równo płacić ten serwis jakoby, jakim było od zawsze dla wybitnego uczonego użerania się z chłopakami z gimnazjum, w których uczyli się uczyć matematyki na to, że to oni byli gotowi za to płacić w z opisu Lwowskiej szkoły matematycznej w pana książce wynika, że w zasadzie to był świat bez kobiet jedno tak, bo oni kochali matematykę i 500 byli tak bardzo skupieni na tej na tej matematyce, że to zawód oczywiście zauważyli zauważali kobiety wokół, ale te kobiety były potrzebne, żeby jakoś być koło koło nich ból w sytuacji skrajnej to nie wszystko we wszystkich tak tak, bo w sytuacji skrajnej wybitnego umysłu matematycznego geniusza szał Dera, który do, dochodząc w pewnym momencie czy pod czterdziestkę do wniosku, że jednak w czasie ożenić wybrał sobie co uznał, że ożeni się z 1 z 2 studentek matematyki na Uniwersytecie, bo to po pierwsze, będzie wiedziała, o czym on mówi będzie mu pomagała redagować artykuły w dom w matematyczne do do periodyków jury od razu zaznaczył jej funkcja Stankiewicz 3 piętra niżej, ale dalej również zdecydował, że to będzie 1 z tych 2, ale nie widział, która spośród poradzić z dietą się podoba bardziej niż druga nieco mniej, ale w porze poradzić się Banacha zaś jest, w którą tak naprawdę powinni się ożenić Banach wskazał ja się z tą właśnie ożenił nikt nie bardzo romantyczna i bardzo romantyczne, ale noty tacy byli z drugiej strony to nie było środowisko bardzo przyciągający dla kobiet to oni nie byli tak szczególnie atrakcyjnie jak np. poeci jak aktorzy oni przyciągali też nie było czegoś co się po w języku rosyjskim takie piękne określenie koła ligi, a koła literatur najczęściej na, więc takich kół matematycznych kobiet niż 2 przyszła wojna trzeba było jakoś to przetrwać się okupacja Lwowa w kawiarni szkocka przez jakiś czas jeszcze działała na pewno Bond czytam, że nic nie spotykali się póki mogli w tej kawiarni nawet sobie nieco żartowaliśmy, że przeżyją Stalina to kupa z jej próbowali jakoś podchodzić do tego z humorem, ale potem losy się po komplikował co się stało jest członkami Lwowskiej szkoły matematycznej w czasie wojny, jakie były ich losy powojenne Niemcy pierwsza okupacja, czyli okupacja okupacja sowiecka po po wejściu armii czerwonej do Lwowa była dla włoskiej szkole matematycznej dość łagodna co prawda został Uniwersytet Jana Kazimierza został przemianowany na ukraiński Uniwersytet imienia Iwana franki, ale oni mogli robić dalej co dotyczy to co robić Banach był dziekanem wydziału matematycznego Steinhaus inni byli szefami katedr działa kawiarnia szkocka tynk robili dopły w wody de facto to samo parę osób ma im to dzisiaj za złe, że cnoty czy to był taki rodzaj może być z organizmu tak konformizmu na pewno winni kolaboracji z Mars Jan z wyjątkiem Mazura no ale MKS Kor był komunista tak, ale konformizmu tak, ale potem 100 czterdziestym pierwszym roku okupacja sowiecka zamieniła się na okupację hitlerowską i zaczął być w zupełnie inaczej to znaczy po pierwsze, Uniwersytet został zamknięty nie przemianowany kot zwyczajnie zamknięty po drugie, część matematyków z włoskiej szkoły żydowskie w matematycznej było pochodzenia żydowskiego wobec czego niczego dobrego nie mogę nie mogli się spodziewać, więc Steinhaus to jest jego przypadek ten uciekł z wyjechał ze Lwowa postarał się o metrykę chrztu zmienił nazwisko i ukrywał się przez resztę wojny Niemcy Mazurów ukrywał się na terenie Lwowa Ula mieście PL przed wojną zdążył wyjechać do Stanów i wybuch wojny go za zastał w Ameryce i szkół pochodzenia żydowskiego nie miał po co wracać natomiast Stefan Banach został karmić Lenę wszy w Instytucie Rudolfa Weigla pracującego nad szczepionką przeciwko tężcowi dla wojska zatrudniano karmić i wszy, bo to jest ta szczepionka była produkowana z nie będę wchodził szczegóły, bo to dość obrzydliwe jest, ale z łączności wraz z wdzięczności przy czym jest ci, których zatrudniony jako karmić, czyli dostawali bardzo solidne mocne niemieckie papiery, które chroniły przed wywózką chroniły przed łapami go jak Rudolf Weigl zatrudniał tam również elity Lwowską, bo to ratował w ten sposób inteligencję był osobny stolik prosto z profesorskiej taki matematyczno fizyczna osobny stół profesorów humanistycznych oni tam sobie siedzieli mieli do nóg po przymocowane tak jak w pole dla teczki 20 n p . w każdy 53 i teraz wszy to przepraszam to dobrze dziwnie brzmi, ale tak jest całych kresów siedzących ludzi oni w tym czasie rozmawiali sobie o matematyce bądź przy stole humanistycznym o problemach humanistycznych i dzięki temu dzięki temu przeżyli od dalszych losach powojennych latach 5060, a nawet 7 można przeczytać w książce genialni Lwowska szkoła matematyczna w polecamy państwu lekturę mamy dla państwa egzemplarze od wydawnictwa Iskry prosimy o maila na adres wieczór małpa TOK Konopka SM wieczór małpa tak krótka FM, a ja bardzo dziękuję za rozmowę dziś o Lwowskiej szkole matematycznej opowiadał nam autor książki na ten temat pisarz dziennikarz Mariusz Urbanek dziękuję bardzo się też dziękuję bardzo i dziękuje słuchaczom za uwagę zapraszam państwa na informację Radia TOK FM zaraz po nich na kobiecy eter bohaterką dzisiejszej audycji będziemy się sercem Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - HANNA ZIELIŃSKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA