REKLAMA

Czym była i czemu służyła Wyspa Węża? O tym prof. Janusz Zuziak

Poranek Radia TOK FM - Weekend
Data emisji:
2015-02-14 08:00
Prowadzący:
Czas trwania:
25:22 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
koło historii w radiu TOK FM ósma 6 Karolina Głowacka to jest audycja koło historii moim gościem jest pan prof. Janusz z orzeczeń dobry panie profesorze dzień dobry będzie dalej państwo historyk wojskowości z Akademii obrony narodowej nerwy najnowszej karcie czytam takie oto inne zdanie z korespondencji między gen. Tadeuszem Kasprzycki przedwojennym ministrem spra w wojskowych, a gen. Władysławem Sikorskim Kasprzycki pisze otrzymawszy informację, że również oficerowie Rozwiń » służby czynnej wojska polskiego winni zgłaszać swą gotowość do służby w wojsku polskim sformowanym we Francji proszę o jakikolwiek przydział na co Sikorski odpisuje powołać pana do służby czynnej nowym wojsku nie mogę ponieść odpowiedzialny za nieprzygotowanie narodu i wojska do wojny nowoczesnej, a więc i poniesioną przez nas klęskę, która nie jest wolna od hańby ojczyzna nie chcę pana i usług, dlaczego Sikorski to nie byto wyjaśnia w tym momencie, ale zrezygnować ze generała z wielu innych oficerów co tu chodzi Sikorski rzeczywiście zrezygnował z wielu oficerów Kasprzycki jest 1 z 1 z generałów, ale było kilkudziesięciu generałów setki pułkowników i tysiące oficerów i i innych żołnierzy win innych przedstawicieli kadry wojska polskiego to wynikało to jest bardzo skomplikowany z 1 strony skomplikowany problem z drugiej strony mniej skomplikowana skomplikowana o, tyle że tutaj zagrały pewne elementy no powiedziałbym amunicję małostkowości ambicjonalne i pewnej mściwości gen. Sikorskiego ma niestety wielu uważa gen. Sikorski za męża stanu, a w moim przekonaniu właśnie te działania w stosunku do nie tylko do kadry generalskie tylko dla wojskowych, ale i do polityków wie do wielu polityków świadczą o tym, że to małostkowość tutaj i te względy emisja ambicją nano oczywiście zdecydowanie odegrały swoją rolę to powiedzmy co się dzieje 3009 . jest ewakuacja władz do Rumunii później sformowanie wojska polskiego za granicą i Sikorski niektórych innych nie przyjmuje do tego Toma swoje źródła tak to się zaczyna właśnie już po i po internowaniu siedemnastego 1718 września przejście na terytorium Rumunii, ale ta ma swoje źródła w jeszcze w latach dwudziestych przed przewrotem majowym, kiedy to gen. Sikorski po przewrocie majowym został odsunięty przez marszałka Piłsudskiego nona taki margines w zasadzie morza możemy powiedzieć, że poza wojsko on nie był zwolniony formalnie z wojska dopiero po wielu latach przepraszam całe 10 lat praktycznie 13 lat był poza służbą, ale niezwolnione z wojska to widać zmiany związane ręce zadania związane ręce chodziło o to, żeby nie mógł się jako wojskowo angażować polityka przeciwko sanacji przeciwko rządom Piłsudskiego czy późniejszych rządów sanacji Sikorski miał to za złe i oczywiście to tkwiło w nim bardzo głęboko i w momencie, kiedy nastąpiła tragedia wrześniowe ewakuacja i internowanie w Rumunii następuje powoływanie nowego rządu tutaj już niema może czasu mówienie o naciskach i niemieckich na Rumunię w sprawie internowania radzieckich obawach rumuńskich rząd został internowany Sikorski pojawia się krótko po 17 września właśnie w Bukareszcie i podejmuje decyzję o wspólnie z Francuzami rząd będzie się nadawał do Francja już w Bukareszcie zostawia listę kilkudziesięciu nazwisk, które należy przepuścić do Francji do Paryża, a który należy to uniemożliwić zostawia polisę płk. Zakrzewski Emu attaché wojskowemu w Rumunii, bo Sikorski udaje się do Francji we Francji oczywiście dla całej procedurze utworzenia rządu Sikorski w pierwszym przemówieniu mówił, że Polska jest w dramatycznej sytuacji, że trzeba się zjednoczyć w walce z okupantem przywracanie narodu o przywrócenie suwerenności zarówno, jeżeli na pokład chciał zwierzęce na pokład tak i dodaje tam takie słynne słowo, że nie będzie miejsca na politykach w wojsku nie będzie miejsca na politykę, a w zasadzie od razu dno praktycznie tego samego dnia może nawet jeszcze wcześniej albo zaraz po tym, zdaniu dokładnie jest miejsce na politykę, bo już pierwszy taki obóz izolacyjny, o którym właśnie wspomniana pani piszemy w karcie to jest obóz Service way porównywany do brzmi to podobnie jak Bereza serem za Bereza porównywano Suareza i francuska porównywano do Berezy Kartuskiej, gdzie 3004 . roku został utworzony specjalny obóz dla wrogów państwa polskiego głównie dla wrogów politycznych państwa polskiego już w pierwszych dniach właściwie władzy Sikorskiego tam jest skierowanych kilkudziesięciu i polityków i wojskowych m. in. wojskowe, o których nie wymienialiśmy jeszcze jest chociażby gen. Stanisław Rupert były lekarz marszałka Piłsudskiego znakomity lekarz jeśli chodzi o badania nad zdolnościami nad wydolnością fizyczną znane badania w świecie członek Międzynarodowego komitetu olimpijskiego dodam jeszcze dla słuchaczy z Warszawą, że tez były prezes był byłym prezesem klubu sportowego Legia Warszawa jest postać naprawdę niezwykle zasłużona znakomity lekarz znała się tam również były wojewoda Śląski Michał Grażyński wielu wielu innych mitem są skazani na 1 wielką bezczynność co też pozostało nie bez ram skutków nie do odbiła się także na ich psychice powiem jeszcze o dokładnie tym obozie natomiast w ogóle atmosfera, jaka się wytworzyła w tym momencie, kiedy Anna jest tragedia kraj w zasadzie jest cały okupowany, a czytam, że cały czas w karcie Stanisław Bereś Micek urzędnik przedwojennego MSZ ułomny takie słowa pierwsze kroki kieruje do prezydium rady ministrów mieści się ono jak ministerstwo spraw wojskowych gminy w hotelu zarekwirowany na potrzeby rządu polskiego przed hotelem kilkudziesięciu oficerów czeka na dopuszczenie do wnętrza i wymienia między sobą informacje na kogoś, kto pisze to jest, przeciwko któremu z wyższych oficerów formułuje oskarżenia uważany za najprostszy sposób udokumentowania swojej praworządności 1 słowem chodziło o to, żeby udowodnić, że sam wcale się z sanacją nie było to w tym momencie jest czas na takie rzeczy tak została powołana zaraz po objęciu władzy przez Sikorskiego została powołana komisja badania przyczyn klęski wrześniowej i współpracujące możemy powiedzieć, że bardzo blisko współpracujące z tą komisją biura rejestracyjne wojskowe komisja, której mówię zajmowała się na czele tej komisji stał gen. Józef Haller zadaniem wydawał się zadaniem tej komisji było gromadzenie doświadczeń, dlaczego tak się stało, a nie inaczej, dlaczego Polska poniosła klęskę, jakie z tych doświadczeń można byłoby wyciągnąć wnioski tylko okazało się, że rzeczywiście no tam pierwsze skrzypce też odgrywał i Stanisław kot bardzo bliscy przyjaciele gen. Sikorskiego i kod i pułkownik późniejszy gen. Izydor Modelski zajęli wojsko i w polityce bardzo wysokie stanowiska czy Sikorskim i oni kierowali sprawami personalnymi zarówno jeśli chodzi o kwestie te ogólne polityczne, ale przede wszystkim w wojsku tutaj Izydor Modelski jak to inny przyjaciel Sikorskiego Marian Kukiel profesor generał omawiał szalony i rząd mówiąc może na niemalże użył takiego słowa, że zwariował w tej swojej właściwości właśnie odgrywaniu się na oficerach sanacyjnych jak to mówią, czyli otoczenie wiedziało o otoczenie widziało i nawet nawet wielu zwracało Sikorskiemu uwagę na to m. in . Kukiel, który zdobył niezwykle dalecy od danych Sikorskiemu rzadko sobie pozwalał w stosunku do Sikorskiego jako najbliższego przyjaciela, jakie słowa krytyki, ale i o tym, też mówił, że dzieje się źle w regionie w tym hotelu, o którym pani mówi właśnie to biuro rejestracyjny funkcjonowało jeszcze takie osławione koszary bestie tam też właśnie spisywano te wszystkie dane Aleh od razu, kiedy oficerowie przechodzili to jest to jest niesamowita rzeźba, kiedy oficerowie przechodzili generałowie oficerowie i pisali te swoje zeznania mami wiele to są naprawdę czasami bardzo bardzo smutne rzeczy, bo wymagano od nich od razu, zanim przystąpi do pisania wymagano od nich, że jeżeli chcą znaleźć dla siebie miejsce w siłach zbrojnych to powinni jak najgorzej napisać o ówczesnej władzy o przygotowaniach krótko mówiąc nawet wymyślano różnego rodzaju nieprawdziwe historie po to, żeby pogrążyć wszystkich, którzy przez swoich przełożonych na ważnych stanowiskach po prostu wiele takich raportów, z których oczernia Ano odpowiedzialny za państwo polskie zarówno urzędników cywilnych jak i wojskowych i tak naprawdę Modelski uzależniał od tego kto im bardziej, że tak powiem nas skarży na swoich przełożonych współpracowników na większe szanse zajęcia stanowiska w wojsku no myślę, że te instytucje ciekawe rzeczy z dokumentami tej komisji weryfikacyjnej dlatego żonę po wojnie zostały spalone zniszczone przez długie lata po wojnie w ogóle o tej pracy tej komisji nie mówiono, tłumacząc to tym, że ta emigracja na wojskową polityczną, a uchodźstwa może bardziej nie emigracja to wojskowo polityczny nie chciało rozdrapywać ran tak naprawdę ten spór pomiędzy Sikorsky kamień piłsudczyk tam jest do dzisiaj obecny i on ma m. in. właśnie korzenie, a my się przede wszystkim ma korzenie w tym czasie został później będzie jeszcze sprawa pojawiała tych kolejnych obozów ten serwis i we Francji koła żerdzie władzy rządu, gdzie rząd Polski we Francji pracował przez kilka miesięcy Sikorski jak bowiem noc zapowiada, że nie będzie polityki wojska, ale jednocześnie zwraca się do rządu francuskiego o wydzierżawienie jakiegoś więzienia 33 czy 3 byłych koszar, które nadawałoby się na tego typu instytucje na więzienie po to, żeby właśnie umieścić tam tych wszystkich niepoprawnych politycznie przeciwników politycznych czy też tych, których uważał za odpowiedzialnych klęski wrześniowej Francuzi się na to nie zgodzili teraz odpowiedzialny za klęskę wrześniową A 2 jednak podkreślimy dla tych, którzy go odsunęli od życia publicznego i tutaj znów czytam w karcie mjr Kazimierz rany Kosmalski zaciętość tępienie miała podłoże psychologiczne, ale i cele praktyczne gen. Sikorski był aż do przesady czuły na punkcie swojego autorytetu to jest audycja koło historii za chwilę wrócimy do rozmowy moim gościem jest pan prof. Janusz z łóżek koło historii w radiu TOK FM w ósma 21 rozmawiałem z prof. Januszem Woźniakiem historykiem wojskowości z Akademii obrony narodowej przy okazji dnem tekstu zbiorą z archiwów w swym najnowszym najnowszej karcie wyspa węży chodzi o to im, że wielu oficerów zostało wyjętych z czynnej służby wojskowej w zasadzie za to, że współpracowali z sanacją też byli w ogóle w obozie sanacji, a gen. Sikorski, który przejął władzę po wybuchu wojny miało sanacji wiele za złe uporządkujmy trochę panie profesorze, czyli ile osób zostało właśnie te trzymane w odosobnieniu to się na giełdzie we Francję potem, że zostaje przeniesiona do Wielkiej Brytanii we Francji się na mniejszą skalę tam we Francji pierwsza grupa jest około 50 osób w kilku generał kilku wojewodów to na większą skalę miało miejsce już później Szkocji na terenie Szkocji większość z tych pensjonariuszy, że tak powiem Service way została nam w jaki sposób ewakuowana albo w sposób zorganizowany albo też sami w później w tym chaosie wojennym ewakuowali się na wyspy brytyjskie tam od razu też zostali umieszczeni w pewnej izolacji też była gorsza izolacja, bo to mówimy o tym, że to był obóz izolacyjny na wyspie węży na wyspie biust miejscowości rodzącej to jest proste to jest znany przedwojenny 1 z najładniejszych kurortów szkockich około 40 km od Glasgow na wyspie i na tej wyspie właśnie, którą później tak nazwano wyspa węży również tam się tam się ten obóz znajdował tam zostali ci wszyscy pensjonariusze serwis i wielu wielu innych skierowany w sumie przestano bóstwo od razu pyta pani o skalę szacuje się, że przez to, że przez ten obóz dokumentów, które ja od lat badam już w tej sprawie wynika, że około 17001800 oficerów przeszło przez ten obóz dorosłej i pod obóz zorganizowany jeszcze dla drugiej specjalnej grupy w tajna broń to jest w zasadzie sąsiednie małe miasteczko obok nocnej około 17001800 ludzi jednocześnie przebywało w tym miejscu około 500550 oficerów w tym kilkudziesięciu znanych przedwojennych generałów, których tu wcześniej mówiliśmy i Kasprzyckiego gen. Kwaśniewski gen. Rupert wielu wielu innych, ale dodajmy, że również w mocnej przetrzymywana była przez długi czas małżonka małżonkę marszałka Piłsudskiego pani Aleksandra Piłsudska siedział tam również osadzony płk Tadeusz mini ich bardzo wysoka postać szef gabinetu pułkownika generała Rydza-Śmigłego wielu wielu innych, a czy ci oficerowie wiedzieli, dlaczego nie mogą walczyć, dlaczego Sikorski podsuwa ci z najwyższej półki, jeżeli oboje po prostu powiedziano na te fragmenty, które pani tutaj cytowała wtedy, kiedy oni się zwracali do tego Doda Sikorskiego czy do władz wojskowych no o jakiś umieszczenie w siłach zbrojnych wykorzystanie po prostu w wojsku to wiele się tak jak bywało, że ojczyzna ich nie chce, że nie potrzebuje takich głosów, że są odpowiedzialni za klęskę w związku z tym no nie są potrzebni w tej chwili ojczyźnie natomiast były 3 paski i uważam też stało zdecydowanie to chyba dramatycznie niższe bo, dokąd dokumenty, które publikowane są w karcie też o tym, mówią wielu z młodych oficerów trzydziestokilkuletni czterdziestoletni ich oficerów nadających się jeszcze z całą pewnością do służby dla różne stanowiska liniowe pisało do gen. Sikorskiego przywożonych z prośbą o skierowanie w do na stanowiska wojskowej rozmawiano, ale siedzieli tam czasami 8 miesięcy pół roku 8 miesięcy niektórzy blisko rok bez żadnych tak naprawdę dowodu w jakikolwiek windy tam można było trafić chociażby za oskarżenie, że jeszcze alkoholikiem pederastów no i nie może nie było żadnego zagrożenia związane z kart jest taki manewr fragmencik zdjęcie tabelki, gdzie są nazwiska no i dlaczego kto trafił do ido tego obozu n p . mamy alkoholik przesunięty do podobozu w nadużywaniu alkoholu w restauracji albo zboczeniec w nawiasie homoseksualne w FIZAN to dość smutna lektura szczerze mówiąc no, więc część z nich w zasadzie nie wie, dlaczego jest odsunięta trwają nie wiedział miesiącami w bezczynności nie jest mają rodziny w Polsce często, do których nie mają jak wrócić chcieliby jakości my pomóc, gdy czytam tutaj i w tych tekstach zebranych karci pana komentarzu do tego, że to powodowało absolutne spustoszenie psychiczne zdecydowanie dla wielu dla tych generałów i daty pułkowników, ale przede wszystkim dla tych młodych ludzi, którzy jak Anioł w imieniu rodziny wiedzieli, że ich rodzin związali grożą, że kurort siedzieli w kurorcie dostawali połowę uposażenia wojskowego nic nie robili, bo była to jakaś forma szkolenia, ale to no powiedz szczerze to było śmieszne namiastka nawet nie namiastka szkolenia wojskowego nie chcieli po prostu być wykorzystani w walce dla państwa polskiego dla wolności dla wolności swoich rodzin, które były o zagrożeniu pozostały na skraju nie wiadomo co się z nimi dzieje były przypadki też takie, że po jakimś czasie gdzieś tam kierowane do służby, ale to w zasadzie już po zlikwidowaniu tego obozu w 402 roku latem wtedy ta centralny może wejść na obóz ten kurort dalej wypijane przez Polaków już wtedy łatwiej było się dostać na jakieś szkolenia trudno gdzieś wykorzystane szczególnie później już po śmierci Sikorskiego, kiedy gen. Sosnkowski objął stanowisko Jon podjął decyzję o tym, żeby do tej masy żołnierskiej dziś wykorzystać, dlatego że na razie psychicznie rzeczywiście setki oficerów psychicznie było z zajmowanych tam dochodziło również sytuacji samobójczych było kilka samobójstw popełnionych to właśnie z tego załamania psychicznego tak też czytam pana, że iluś tam zostało skierowanych na leczenie do szpitali dla nerwowo nie umysłowo chorych, ale i też z czysto ludzkiego punktu widzenia jesteśmy w tym kurorcie też Szkotami i skutkami mieszkającymi nie tam nagle przyjeżdża już tam set 31000 mężczyzn siedzą nic nie robią coś Szkoci byli zdenerwowani tym zirytowani ich w kraj i wysiłek wojenny podejmuje atuty mówiąc kolokwialnie tych zdrowych chłopa siedzi nic nie robi to dodajmy jeszcze jedno, że w momencie, kiedy na obóz rozpoczął swoje funkcjonowanie to poszła do społeczeństwa szkockiego taka informacja ta sama wie celowo rozpuszczano rozpropagowana, że ten element Polski to jest najgorszy element szpiegowski różnego rodzaju jest niemal Wersal ci dywersanci żerując na rozwiązanie nie z nami bardzo niebezpieczny element wizji Szkoci rzeczywiście patrzyli z pewnym przerażeniem kogo oni nam sprowadzić zobaczyli zresztą później porównywali nawet później z oddziałami brytyjskimi te chodzące nawet tam używano stada jak barany pod tym rodzącej nie pobierano niezdyscyplinowany często rzeczywiście niektórzy pod wpływem alkoholu listę polskich na nią nie robi wrażenia takiego porządnego wojska natomiast porównywali z oddziałami brytyjskimi, które chodziły zdyscyplinowane zwartym szyku sam się przemieszczały z czasem rzeczywiście do tych ludzi docierały informacje, kto to są ci ci faktycznie ci żołnierze co to za przestępcę, że tak powiem jeszcze ludzie mieszkali w kwaterach prywatnych pensjonatach techno i awans Globus na 2 lata nie byłoby oczywiście ogrodzony żelaznymi wrotami ani ani specjalne jakiś koszary wybudowane na ten cel po prostu miejscowość, w której było bardzo dużo pensjonatów pustych w tym czasie, bo kurort pusty tak naprawdę w związku z tym w pensjonatach prywatek ci ludzie mieszkali mieli kontakt na co dzień ze Szkotami z czasem rzeczywiście Szkoci zrozumieli, o co w tym wszystkim chodzi no i to on m. in. skutkowało przyczyniło się te relacje z baśnie ze Szkotami przyczyniły się do tego, że to, aby został może nie tyle zlikwidowany swojego charakteru formalnie został zlikwidowany Bush nie nazywa on później Jonas stacji zbornej 3 zgrupowania oficerów i przydzielonych, ale tam był taki ciekawy przypadek po czterdziestym drugim roku na tej wyspie miejscowości Rosy mieszkała siostra 1 z parlamentarzystów brytyjskich posłano Ericssona i Twitterze Morrison odwiedzali siostry wielokrotnie widział, kto u niej mieszka z mieszkań ci Polacy zorientował się, że tych Polaków jest tam kilkuset w czasie każdej grze agentów trudno przegapić tak, bo ich pełno chodzi o przeszło monitorowaniu no i zaczął zaczął rzeczywiście do niego docierały sygnały od Polaków, prosząc o jakąś interwencję i oczywiście po czterdziestym drugie roku nastąpi jego interwencja pytanie do Churchilla Churchill był w kłopocie, bo władze polskiemu początkowo odpowiadał, że to jest po prostu nadwyżką oficerów, że tam się nic złego nie dzieje natomiast dno jego dociekania później i w parlamencie zmusiły je rada narodowa radzie narodowej Polski dyskutowano o tym problemie i wymusiły to, że ten obóz został potem jego interwencji zlikwidowany no może powie, że formalnie zlikwidowany, bo wielu z tych ludzi zostało tam do końca wojny, ale już po likwidacji tego obozu w 402 roku wielu zostało rzeczywiście do służby wojskowej przywrócony na szkoleniach dziesiątki rodzajów Brytyjczycy nie potrafiliśmy sobie wyobrazić po co takie marnotrawstwo uprawnej Brytyjczycy tak w Szkocji Szkoci tak to odbierali takie były komentarze takie mamy komentarze chociażby w dokumentach w raportach żandarmerii wojskowej narzędzie pisze się czy sprawozdaniach do komendanta tego obozu, że takie są opinie Szkotów, że po prostu się kilkuset zdrowych młodych oficerów w 2 uczy, że tak powiem po ulicach, kiedy ich państwo walczy z 2 przez Himalaje walczył przetrwania tutaj kilkuset zdrowych ludzi się po prostu marnuje nie jest jest niewykorzystanych jak pan ocenia w takim razie to chyba trochę pytanie retoryczne, ale trzeba to mocno powiedzieć takie zachowanie w 3009 . czterdziestym roku gen. Sikorskiego, bo się samo zachowanie nie jest trudne do oceny, bo jak najbardziej to to ocena jest w moim przekonaniu nocą negatywna, ale nazwałby pan toczy małostkowość się czy ambicjonalnych, kto tak to wynika z małostkowości i z ambicji Sikorskiego z jego urażonej dumy jeszcze właśnie o tym, dwudziesty szóstym roku może faktycznie wejdą słowo chodziło o to, że w szczególnie ci generałowie generałowie od tak ci, którzy jakoś tam bronić przygotowywali na Polskę na ewentualny atak nie wyszło, więc w związku z tym dziękujemy panom może tu zdecydowanie jeśli chodzi o wielu generałów to tu się z gazem to miasto powinien zostać jeśli już to wykorzystani gdzieś na zupełnie na uboczu wojskowym na Rupert chociażby to był znakomity lekarz on przestał kilka miesięcy prosił o to, żeby go skierowano jako zwykłego szeregowego żołnierza jako lekarza na front czy gdziekolwiek to służby z medyczną dla brytyjskiej nie udzielono mu takie zgodnie wykorzystano tego Sikorski miał taki charakter troszkę mściwy i zdecydowanie to atuty odegrał główną główną myśl tę rolę natomiast całe nieszczęście jest to, że tam rzeczywiście kilkuset młodych naprawdę dobrych oficerów można ją pojąć, dlaczego można było wykorzystać inaczej mamy dla państwa egzemplarze karty, w której nie tylko ta sprawa także ambitnym koniec Solidarności na ten temat są zebrane dokumenty i opinie innych no ale przede wszystkim to, o czym dzisiaj mówiliśmy wyspa węży zbiór relacji, a także opatrzone komentarzem mojego dzisiejszego goście prof. Janusza zrzeka historyka wojskowości z Akademii obrony narodowej bardzo serdecznie dziękuję panie profesorze dziękuję pani dziękuję jest, a zainteresowanych państwa egzemplarzami odsyłam proszę wpisać się na adresy w sobotę Pato kropkę FM sobota małpa TOK kropkę FM od 4 egzemplarze mamy ERM karty dziękuję bardzo to była audycja koło historii za chwilę skrót informacji, a po nich nie połączy się z Piotrem Andrusieczko koło historii w radiu TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PORANEK RADIA TOK FM - WEEKEND - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA