REKLAMA

''Listy jak dotyk'' Maria Lehman i Zbigniew Gluza wspominają Gaję i Jacka Kuroniów

Światopodgląd
Data emisji:
2015-03-04 16:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
23:40 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
, a świerk lub pod blond dąb 6 Agnieszka Lichnerowicz o studia są już państwo moi goście pani Maria Lehman psycholożka z naprawdę dobrej Zbigniew Gluza redaktor naczelny karting ach, witam państwa wczoraj były urodziny Jacka Kuronia tak 80 pierwsza byłyby Eli to jest ten pretekst naszego spotkania z drugim pretekst, bo jest niezwykła książka będzie mieć kilka egzemplarzy dla państwa powiem, kiedy proszę słuchać listy jak dodatek to jest wybór dokonany właśnie przez Rozwiń » lekarkę z 404 USC w derbach z FC 2 i 4 setek listów idealisty w te pisali do siebie Grażyna i Jacek Kuroń obie, a jest to o tyle niezwykłe, że jak też przeczytają państwo z tych też nową uważa Jacek Kuroń w 1, z czym przez system czasu przez władze za 1 z najbardziej niebezpiecznych opozycjonistą w związku z tym jak rozumiem 27 lat wspólnego życia gai Jacka Kuroniów 13 on spędził w ekran, a 10 lat spędził za kratami tak wyliczyli to jest bardzo dużo tak znów zdało jak jeszcze za 2 laty Zbigniewa brzozy i jakich dokonywali iście perfekcja to w ogóle powstało przy stoku w papierze myślę, że on był najgroźniejszym opozycjonistą dla systemu ocen najgroźniejszym po prostu najważniejszą postać z postacią opozycji Polski powojennej w związku z tym to jest ważna jako ważny kontekst, ponieważ te listy w większości były cenzurowane przez system, którego go śledził ono nie prościej nieustanny tylko w niektórych wypadkach są to grepsy z z okresu stanu wojennego natomiast wcześniej tu przypomnieć młodszym słuchaczom tych słowach gry z Lechem znajduje wspólny list pisany los czeka na jakieś małej karteczce i podawane są poza cenzurą więzienną to znaczy taki sposób, jeżeli było widzenie z kimś bliskim lub adwokatem można było podać podać taki taki liścik niż wynosiło poza kontrolą to są bardzo nieliczne przypadki mogą uzupełnić, bo widziałam ten Gryf gród jest w liście w tej książce mianowicie to była kartka A 4 A3 między A 4, czyli taka zwykła maszynowa bibułki przebitki tzw. koloru niebieskiego jajo widziałam Jacek nie pokazywał wydobył to był wręcz, którzy do niego nie doszedł Grażyny grypsy z ostatniego czasu chorobą tutaj jest zaraz zobaczę, na której chóralnie on jest na stronie nie ma numeru strat są ząb je delikatnie z makaronem z San Antonio Conte w Belgradzie pod koniec 27 sierpnia 80 tego drugiego roku gryps, który Grażyna pisała z Łodzi tak jak już leżała chora w dno do niego do wyżej w związku z tym tutaj mogło być właśnie takie słowa jak n p . że ponieważ nie zdecydowaliśmy się wyjechać z własnej woli normalnie w liście nie mogłem tego napisać w grypsie mogła podejmować ważne, że na pytanie w stylistyce rzeczywiście jest są, jakby ogromną taką Colt kolekcję, która opisuje praktycznie wszystkie ich te są starania o niej nie tylko zresztą więzienne, bo też, gdy Jacek był w wojsku czy na przeszkolenie wtedy, czyli wtedy, kiedy nie byli razem to pisał i ona do niego zachował się w co właściwie komplet tych listów tam w Debreczynie nie widać jak dziś braków w gruncie rzeczy widać, że korespondencja jest wzajemne na każdy list jest odpowiedź tak dalej w każdym razie Jacek jeszcze zażycia przez dołączą to do kolekcji, którą przekazał do ośrodka karate jako taką spuścizna swoją opozycjonistę doszła do wniosku, że te listy powinny być składową tej kolekcji 4 i myślę, że przejęli to z inną mając poczucie, że po prostu, gdy powinniśmy wszystko co on zostawił po sobie zabrać w 1 miejscu, gdy umarł to myśmy wtedy pierwszy tak do tej pory myśleliśmy, że te listy są po prostu, bo takie zbyt osobiste z zbyć to zbyt intymne i że nie powinniśmy i choć udostępniać, gdy umarł i wydawało nam się, że to może jest najważniejsze pożegnanie, jakiego możemy dokonać wtedy wybrać się ze 100 listu z tych ponad 600, które są w kolekcji takich za zestaw pierwszy raz pod tym tytułem listy jak dotyk i się okazało, że to jest rzeczywiście takie dotknięcie pozycja w ich w PRL -u i takiego życia uczuciowego, kiedy miłość jak prowadzi przez zwycięża z niezwykle wdzięczny, że można pokazać od człowieka w taki sposób jeszcze w pełni pokazać co ma najważniejszego do dopowiedzenia i ich przekazania całym sobą, bo właściwie kontakt z listy pisał zresztą wydaje mu powiedziała w po co odpowiada w podobny sposób wtedy to taki pierwszy krok ziem myśmy to był ukłon wobec niego no a potem była długa droga do książki, bo mieliśmy poczucie, że tamten wybór jest zbyt skrótowe nie pokazuje tego wszystkiego naj teraz ostatnio udało się dopełnić właśnie dowieźć byśmy wystąpili o gali Kuroń, bo to przecież jest to opowieść tak naprawdę ich dwojgu, czyli o żonie opozycjonisty, który właśnie 13 czasu ich związku przesiedział za kratami wtedy jak one nie tylko sama musiała opiekować się z synem domem, ale też spadała na nią dworca to działalność opozycyjna i ktoś nas, że jedno i wszyscy twierdzą, że radziła sobie niebywale w tych trudnych zdołali się w nas przede wszystkim chciałem jeszcze mundial w jak wyższa pogarda dla ośrodka karta, ponieważ tytuł jest pisane listy jak dotyk jest pisany charakterem pisma Grażyny, jakim sposobem państwo żeście to uzyskali to niesamowite jak piszą jak zobaczyłem ten zaś od razu się to rzuciło w oczy zresztą tam potem te są cyfry, które okazują też są w okresy, w których te listy pochodzą też są pisane właśnie, jakby ręcznie przez Grażynę no cóż ja ich znałem od bardzo dawna i znam powiedziałabym, ponieważ poznałem Jacka w 1957 roku jestem wychowanką Jacka jest Waltera w tym ciele byłem członkiem kręgów literackiego i Nowak Grażyny poznałem pół roku później pół roku później na obozie jak ja myślę, że ona była mysz z tych kobiet co to mają oddzielne jej nawet jak tej pani się pytał wydały jak macie państwo mi przedstawić przyjaciółką, nic więc ja myślę, że Grażyna miała swój własny świat i nie dopuszczała wszystkich do czegoś takiego jak przyjaźń rzeczywiście była bardzo bliska przypuszczam, że ja też, ponieważ wspominamy ciut mniej w kilku tych listach, ale o o Neill zawsze była dzielna i zawsze dawała ludziom poczucie bezpieczeństwa i prawdę mówiąc jak tutaj czy też próbował znaleźć jakiś chwile słabości to jeśli nawet czasami miała w tych listach to zaraz siłą za te chwile słabości goniła gnój to tyle na początek filar to oni się w Poznaniu latem pięćdziesiątego piątego roku na obozie były zbyt groźna wtedy przyszła groźna, który miał 15 lat on 6 lat starszy 3 lata później, a wzięli ślub no i 61005 . roku pierwsza odsiadka był nawet nota 3000 czwartym go zamknęli, a jesienią tak tak wtedy Grażyna opowiadała, że właśnie oni byli na spotkaniu przyjaciół i przez telefon powiedzieli, że są mili usłyszeli diakonów oraz wszystkie przygotowania techniczne są zrobione chodziło kanapki, bo prostuje winno no i wtedy ile jakich za jakiś tam parę chwil czy ileś tam czasu wyszła wyszła subwencja no i ich za go zatrzymali wszystkich także Andrzej Friszke warto zauważyć, że w tym czasie w czasie prawie nie było więźniów politycznych w Polsce skazanie 2 młodych ludzi zresztą marksistów było sensacją odnotowaną przez zachodnią prasę, a geje krymskim tłumaczy, że w tym z listu, że ona tam nie zdążyła z jakimiś pieniędzmi, ale musi wybaczyć, bo to dopiero wprawka dla jej początek całej idei i kończy się montaż kolekcja potem porozmawiamy o tym jest czas zacząć już o śmiercią Grażyny Kuroń i chciałby żyć w 2 bluzy obok grzebano także historia tego 1 listu, który się od nas na samym końcu to było także myśmy przywieźli wszystko co Jacek przekazał do środka sami to w dużej mierze były materiały przyjęte przez służby bezpieczeństwa i potem oddane mu przez urząd ochrony państwa dołożył też to list z dużą korespondencji, jaką miał w domu i umówiliśmy się, że przyjedzie, by z nami ustalić reguły dostępu do tej kolekcji, bo wiadomo było, że tam są elementy, które będą zastrzeżono, że nie wszystko mamy udostępnia czytelnikom, bo tak działamy bierze się w zbiorze nie zastrzeżono też są udostępniane zainteresowanym region przyjechał raz tylko właśnie po to, by Impel pokazaliśmy jako lekcja wygląda źle uporządkowane wziął te listy, które już były ułożone po i w pewnym momencie zaczął czytać i 1 z tych listów z zupełnie się wyłączą myśmy próbowali jakoś go zagadywać on od końca zaczął płakać, ale myślę, że by nie rozumieli, o co chodzi w w końcu powiedział, że to jest list, którego nie zna i to był ostatni list Gaj, którego nie otworzył przekazał nam zamki w zaklejonej kopercie, ponieważ już dostał go po śmierci Gaj nie był w stanie czytać jak nawet tego nie wiedziałem, że myśmy po prostu Dennis otworzyli, bo moja wiście dostali całą kolekcję to po prostu włożyli do internisty po kolei jako ostatni z octem zbiorą on akurat 3 i całą tę to część listu wziął do rąk tak był roztrzęsiony, że udało się wtedy niczego ustalić przeproszono sprawią, że złoto teraz jest niemożliwe Jean jeszcze do nas wróci wszystko ustali na już więcej się nie udało po prostu był już w tak złym stanie, że nie mógł przyjechać myśmy to wszystko już potem na odległość ustalali moment, bo naprawdę tak są tak szokujące, bo widać było, że to jest największy ból w Zbigniew Gluza redaktor naczelny karty i Maria Lehman psycholożka są państwa byli gośćmi wrócimy do rozmowy o listach jak dotknąć dotyk między grają Jackiem Kuroniem, ale teraz informacje od, a świerk lub pod blond zdobycz w reż Agnieszka Lichnerowicz w studiu są Maria Lehman psycholożka i Zbigniew Gluza redaktor naczelny karty rozmawiamy o listach jak do tej z kolekcji w wyborze z 400 listów, które pisali do siebie Jacek i Gaja Kuroń mówił podczas kolejnych patrz tabelka Jacka Kuronia w latach 6582 selekcji i wydała po tym, wydał to ośrodek karta chciałbym, żebyśmy też wiedzieli o tym, wiemy, gdzie ja wciąż jest niezwykłe jest niezwykła kolekcja niebywale wzruszająco, ale też byłyby bardzo ciekawa, bo przecież byłem Gaja Kuroń niemal 20 kilka lat, gdy Jacek poszedł pierwszy raz rodzinny może zaliczyć ona miała 20 lat jak wy się pobrali macie się urodziło się 8 marca niedługo jego też rodziny przy dziesiątym roku Leona z trzydziestego roku z dnia 20 lat jako nosił Rumia 193 pobrali i LM listy, które wraz z wejściem bar i listy te, które możemy teraz przeczytać z 1 strony dla mnie oczywiście są jakąś taką jazdą może być znów wybiera inną opowieścią o tym, ich związku, dlatego że próbowali się nieustannie pociesza, że żołnierz wszystko jest świetnie i że ta druga strona powinna powielać swoich troskach, ale też, dlatego że zanim ten list dotarł od 1 do drugiego to czytało nie wiem ile osób po drodze jakiś cel zarówno ze wzorów na pewno mnóstwo takich i stąd właśnie im Grażyna mówiła że, że jest jej trudno dobrać słowa jest, gdy w bardzo trudnej na początku było dobrze dobierać słowa, które ma lgną, żeby ten list przeszedł, bo jeśli były listy, w których coś się powiedziało niezbyt to oględnie no to te listy zostawał zatrzymywany tak tak mówiła w każdym razie ich w tych w tych wcześniejszych okresach jakieś cieszy mnie nauczyła pisać nowy pod cenzorów rzesze tak, by się bardzo chcą państwa najbardziej poruszyło w tej korespondencji zwrócił uwagę nie nie wiem czy akurat w tym kontekście z cenzorów bata zarówno służba więzienna, jaki służba bezpieczeństwa to wiadomo, że to przechodziło przez takie kolejne etapy, że oni jednak to swoje słowo uwolnili od takiego niepokoju to znaczy, że musieli używać do właściwego języka, żeby żaby listy były skuteczne przechodziły przez to przestają się być, ale jednocześnie, żeby facet ten dotyk tytułowe zdanie jest w tych listach to znaczy, że oni, że oni jednak znajdują takie słowa, żeby one dotarły do adresata, a nie tylko do tych wszystkich Czytelników po po drodze niechcianych rzeczy to jest wielka 03 maja z samym doświadczeniu pisania o zwężeniu i moje listy czasami przypadały po drodze wiele zmienia pisali, że za bardzo się skupiam na 101 na widzeniu rzeczy zawęża i że powinienem się skupić na sobie co co było dosyć zabawne no w każdym razie to na pewno nie było łatwe i jej i że i dlatego ma się wrażenie czytając, że oni są wolnymi ludźmi to znaczy, że oni używają, by z takiego sposobu nazywania świata żal, że nie są były, jakby uzależnienie od niego, a przecież byli goście z obojętną całkowicie właściwie o ograniczenie dawali dowód w tym swoim piórem pisaniem i też taką wrażliwością że, że wolność jest możliwe w każdym wypadku ma także Jacka wolność zwężeniu to dla mnie dla mnie niesamowita jest jest bogactwo języka którego, który ma się posługiwali ja ja zdałam Grażyny bardzo dobrze Jacka zresztą też jego jego przemówienia, że się tak wyrażę jego przemówienia w różnych sytuacjach i w kręgu, by teraz na obozach i na różnych innych spotkaniach zawsze miał łatwość mówienia miał łatwość pisania tych mimo to, że był bardzo znacznym dyrekty w idzie ja uważam, że ich talenty wasze bogactwo języka jest zgodne teraz rozpowszechnienia ja jestem przekonana o tym, całkowicie mówię to odpowiedzialnie jak duży wybór tych listów powinien być obowiązkową lekturą dla licealistów po prostu po to, żeby nauczyli się, że można do siebie wzajemnie tak się zwracać, że ludzie kochający się mają tyle przymiotników i tyle określi na swoim dla swojej miłości dla swojego myślenia o drugim człowieku to, a poza tym uważam, że te listy są świadectwem historii no myślę, że z tego właśnie można się dowiedzieć, a jeśli jak byłyby mądre przepisy przepisy, które by mówiły o tym, że tego pieska, który tam został już dziś wie, że została otruta Fisza poprzez podanie przesłoni mieszkali na parterze poprzez podanie zatrutego jedzenia czy różne tak jest w jakiś szykany, które musieli się, w których były są wobec nich stosowane chociażby zakaz korespondencji lwicy lewicy jest cel, czyli co jakiś inny jeszcze podsłuch np. całkowity podsłuchy tego mieszkania, a nawet powiedziałbym aktywny podsłuch, ponieważ w roku 80 dniach dzwoniłam do Grażyny, pytając się co się dzieje z Jackiem to jak użyłam słowa jacy to momentalnie było 3 × przerywany przerywany połączenie tak, że to byłaby historia jak żyć wyznaje, że w, gdyby dopełnić tę książkę drugą zrobioną przez Marię Krawczyk edytorska tak tej kolekcji była ona wiedziała ona jest Real listy, ale też wcześniej jest to stworzyła książkę Jacka taki upór z całą jego spuścizna ze wszystkiego i autobiografii innych zapisów i z tego wynikło jak ważną był postacią polskiej powojennej właściwie pierwszoplanową jak go wtedy przy tej edycji książki taki upór porównałem z Piłsudskim uważam, że zdesperowani naciągane to od żony miał bardzo znacząco udział w odzyskaniu niepodległości w dna w innych warunkach historycznych i rzeczywiście jego postać tam zapisana w bardzo wielu o zapisach tekst tekstowych, które po sobie zostawił licealistek, które pokazują wrażliwość i taką czułość, bo to jest też ważne, że że, gdy człowiek o takim znaczeniu politycznym mógł być jeszcze tak wrażliwy tak tak źle odbierać świat z list w obszarach gdzie, które są raczej dla polityków niedostępne na co wydają się najpierw był wrażliwy rodzaje pamiętam z wyspy władzom, że jeżeli w tezie, że to spowodowało, że był tak też w wymiarze społecznym albo to spowodowało, że mógł sprowadzić od osób w zupełnej właściwie taki niewoli imperialnej w itd dowolności kraju wyzwolonego z tego imperium jest naprawdę wielka rzecz w nadające się w klubowych dla uczniów chciałabym panią Marię Nowak też był na Tajwanie lub proszą, żeby zaznaczyć to jest bardzo ważne rzeczy się tutaj jest więcej bohaterów szczególnie na ogół Grażynę Kuroń, która zostawała na wolności za zamach jest m. in. siostra tak właśnie nie była sama szczęśliwie tutaj olbrzymią rolę spełniła Ewa Ewa Borucka potem Dobrowolska, która niestety tydzień temu zmarła na jej pogrzebie był pan bardzo Borusewicz był Adam Michnik Jan Lityński też inne Ewa była po prostu takim aniołem opiekuńczym ryzyk dla Grażyny niejako na ryby była sama bez Jacka i też więcej 200 osób pomagało jej, ale właśnie Ewa dojścia, aby właśnie o tym, pod lot to podkreślić, bo tutaj jest ona oczywiście wymieniane wielokrotnie wielokrotnie w tej książce buty są takie słowa np. o Ewie w poza Maciejem, czyli synem Grażyny to by sąsiedzi zeznali było zaś pojazd ten nasz wzrost Australia Malezja EUR PLN ona zarządza stroną bytową przywoził jedzenie organizuje prania moich ciuchów automat dno i to tyle np. prawda albo te stawki, które trzeba było do Jacka wysyłać jesteś Janiak, czyli Janina słusznie, która samochodziki boja nie miała małego fiacika Jania woziła Grażyny właśnie na różne widzenie do Jacka, które były w obrębie tutaj lgną do jechania przez malucha jak ujawnił właśnie Grażyna spędziła ostatnie lata swojego życia w Kluczborku jedno pod właśnie taką bardziej troskliwą opieką ostatniego listu Jacka Kuronia Gaja nie przeczytała ERM co te listy też tak końcówka tego zestawienia pokazuje tak bardzo dramatyczna jak tymi listami nie dał się jednak komunikować to znaczy jak już grają w była chora umiera Marek Edelman oczywiście w 2 mówi żona z wiary to taki też Jacka Kuronia dopóki osobiście nie udał się wyciągnąć z więzienia to pożegnanie też mówiono jak poważna sytuacja w dni i to pokazuje jak ta forma komunikacji jednak by była dramatyczna aktywisty mógłbym długo szły jak do oczekiwań nie muszą być strasznie trudne poza tym był taki moment mieli zakaz korespondencji w tak wtedy jedyną osobą Grzegorz Łomacz Wlazły może wtedy to już był internowany był nie tylko Jacek Kuroń, ale też władze zaleją ich małżeństwem tak tak no i właśnie Ewa była tą osobą, która przynosiła na ustne wiadomości między 12 osoba być może grypsy tego nie wiem chcę tu straszy brudem czas stanu wojennego to daje napisał też taki list właściwie oświadczenia tak jak kradnie Jacka Turkom nie tylko w nos skompletowane to było publicznie po 1 z z transportów między tymi internauta mi bardzo ciężko przeżyła i na obszarze już nic nie jest w stanie wytrzymać robót tak podłe traktowanie ze strony tych służb, które tamtymi kobietami zajmował różne, że ona takim krzykiem publiczna wyraziła swój błąd no nie wiedziała, że jest chora śmiertelnie po prostu nie mogła tego znieść i sepsa to taki sposób ja pamiętam, gdy dotarło do mnie ten list wtedy też w tym 802 roku to było przejmujące, ponieważ wiadomo było kimona jest dla opozycji taką taką postacią nowej wielkiej kasy jednocześnie no nie niech nie politykiem nie osobą z pierwszej linii frontu politycznego traktowaną w ten sposób to było rzeczywiście barbarzyńskie taka takie poczucie, że ten system naprawdę krzywdzi to znaczy tak deprecjonuje mnie nie tylko, odbierając wolność, ale po prostu, niszcząc fizycznie my potem się okazało, że rzeczywiście ją akurat w w jej przypadku było to skuteczna niestety tak ale jak konsultowałam się też z różnymi medykami, gdyby była prześwietlona miał też swoje płuca prześwietlony wtedy jak była w Olszynce, czyli jak za Rosją zamknęli to być może byłoby byłby inny jej los, ale niestety nie została 4 i listy Morawskiego nie dają, ale dramatyzm tego tej końcówki pokazują bardzo to znaczy, nawet jeżeli nie ma tej k dialogu z nich to te 2 monologi równoległe są niezwykle przejmujący widać jak po można było można też było zrozumieć co się z Jackiem stanie potem w momencie, kiedy został sam zresztą załamał się bardzo mato to było bardziej zrozumiały że, że w momencie, kiedy ta podstawowa dla niego osoba zniknęła ze świata to by to jego świat się w jakim sensie też zawalił listy jak dotyk to jest tytuł tej kolekcji tego wyboru listownie wydają Jackiem Kuroniem i którego to wybór dokonał ośrodek karta i MR Zbigniew Gluza przyniósł kilka egzemplarzy dla państwa dla słuchaczy proszę wpisać nasz światopogląd małpach TOK gra FM AM bardzo państwu dziękuję Maria Lempart loże i Zbigniew Gluza redaktor naczelny karty byli państwo moimi gośćmi tyle co ma dziś jest zamknięta dla was przygotowaliśmy Adam Szurek realizował, a z informacji z kilku minut, a światu podgląd itp cała audycja do wysłuchania w aplikacji TOK FM na urządzenia mobilne w ww tokfm pl ukośnie nikt sobie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA