REKLAMA

O ewolucji ekologicznej, czyli nieco inne spojrzenie na proces ewolucji. Dr Mikołaj Zapalski w rozmowie z Karoliną Głowacką

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2015-05-07 21:20
Prowadzący:
Czas trwania:
21:35 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM radiowa Akademia nauk dr Mikołaj Zapalski z Study dobry wiatr dobry wieczór Andory czy państwo doktrynę Polski pracuje w wydziale geologii UW, a dzisiaj porozmawiamy o ewolucji ekologicznej taki to pojęciem możecie państwo z nim nie spotkali, ale rzecz jest ciekawa trochę inne spojrzenie na proces ewolucji ale, żebyśmy mogli dojść do tego pojęcia to musimy się najpier w zająć się zapisem kopalnym nowo to co wiemy o przyszłości naszych o przeszłości gatunków Rozwiń » różnych gatunkach, których już niema no to właśnie tę wiedzę czerpiemy z zapisu kopalnego, ale czy zwierzęta i rośliny ogólnie organizmy żyją żyły w różnych środowiskach, a to w wodzie to głęboka tu płytko, a to w górach, a to na pustyniach jak wygląda reprezentacja tego zapisu kopalnego to znaczy jak dużo wiemy w różnych środowiskach potem wzorem Fed więcej bardzo nierównomiernie rajdem krótko powiedział generalnie jest także środowiska lądowe słabo się za wpisują ten cel zapis środowisk lądowych Niewiem ze skamieniałościami dinozaurów i różnych stworzeń lądowych to są tak naprawdę zapisy środowisk wodnych w obrębie lądu, czyli jakieś jezioro z bagna Mińsk inni tak dalej, czyli jak, w jakich dinozaurów padół utopił się na obszarach to wtedy kortyzol one dużo lepiej zachowany wtedy ma szansę na to, żeby się w ogóle zachować jak tu się głównie skupione w środowiskach morskich, bo potem są bliższe sercu są dużo lepiej poznane i generalnie jest tak, że środowiska płytkie zachowują się dobrze środowiska głębokie zachowują się słabo wynika to głównie z tego, że środowiska płytkie, czyli mniej więcej środowiska do głębokości gdzieś 200 m, czyli środowiska szefowa no zazwyczaj są na skorupie kontynentalnej ta dość rzadko ulega przeobrażeniom i jakimś głębokim zmianom, jeżeli w ogóle na to tylko w czasie dużych o wyrok NSA i część złożonych on sadów już skamieniałe jest wtedy usuwana natomiast takich normalnych warunkach całe grube pakiety osadów szefowych dość dobrze zachowują inna sprawa toczy się on odsłaniają na powierzchni czy trzeba do nich wiercić, ale generalnie są problemy robi się w tych środowiskach dużo głębszych w środowiskach równi a by samych z otwartego oceanu, bo LT, a mąż sady bardzo rzadko kiedy mają szansę dostać się na górną część kontynentu tak, żebyśmy mogli mieć do nich dostęp to są oraz zaś zazwyczaj osady czy skały, które występują na głębokości kilku kilometrów i ery są mu wolno lokowane na skorupie oceanicznej, czyli test także tamte skamieniałości są, a my nie mamy do nich dostępu 3 jak i częściowo tak to znaczy częściowo, dlatego że proszę zwrócić uwagę to na niektórych mapach w klasach szkolnych nawet widać, że wszystkie oceany, które są dzisiaj są stosunkowo młode na jej najstarsze fragmenty osady znacznej starszej osady na dnach oceanicznych tych dziś końcówkę permu Trias, czyli jakieś 250  000 000 lat, a tych starszych oceanów nie ma one po prostu zniknęły zostały jej ta to jest taki termin trochę mieszających gastronomii z geologią jej Skorupa oceaniczne została skonsumowana w procesach słup do akcji, czyli tam, gdzie są takie aktywne stref jak n p . dzisiaj u brzegu i u brzegów Japonii u brzegów Indonezji, gdzie Skorupa mająca nic jest pochłaniana w głąb i posadzili te skamieniałości są gdzieś z gospodarką wyjeżdżają część osadów jest gdzie rano część zostaje złożona w tzw. pryzmie, a jej antracyt inny, czyli takiej skóry co tak, jakbyście państwo położyli 1 obrus na drugim i ten dolny ciągnęli górny trzymali ręką to, że to się tam przy przy rynku gdzieś fauluje natomiast nie ma szans przejechać przez rękę w góry mówimy o tych miejscach ściera się płyta to niech i teraz te środowiska no i siłą rzeczy ograniczone są do tych stref głęboki, więc albo mamy jakiś wiercenia badawcze albo mamy wiercenia naftowe, które albo trafia jak ich organizmy albo nie zna ten jest za zapis tego jest generalnie nieporównanie uboższy do tego co się SN co się zapisuje na szarfach, ale trochę szczęśliwie, ponieważ te strefy głębokie są dość stabilne ewolucyjnie natomiast tam, gdzie woda jest płytka większość parametrów takich zwykłych parametrów fizycznych środowiska się bardzo zmienia zasolenie temperatura i t d . i t d. i w związku z tym to wymusza bardzo duże zmiany ewolucyjnej większość tych kroków milowych ewolucji dokonuje się właśnie w środowiskach płytki to co jestem głęboko toną klient nie zmienia się w specjalnie, bo nie ma podsta w, bo nie ma potrzeby środowiska jest stabilny stabilna temperatura tak samo nie ma ściemy nie ma powietrza jest tak nie jest zasolenie stałe, więc tam nie ma takiej presji doboru naturalnego żeby, żeby jakiś potomstwo, które jest troszkę nie tylko one były faworyzowane, żeby zwierzaki mogły familijna, czyli wiele takich śladów z tych starych oceanów z głębin przepadła bezpowrotnie i tak zupełnie zupełnie to znaczy z tych prastarych ową oceanów w zasadzie poza jakimiś zupełnie wyjątkowymi sytuacjami gdzie, gdzie tutaj z kolei termin geologiczna lekarz lekarski, gdzie nastąpiła o nią był on produkcja płyty jej oceanicznej, czyli RN na skutek DM powiedzmy właściwego leczenia nietypowego rozłożenie sił fizycznych fragmenty skorupy oceanicznej zostały zepchnięte na skorupę kontynentalną no to wtedy możemy mieć do czynienia z zasadami głęboko wodnymi taką sytuację mamy n p . w górach w górach g Kiss ME w Szkocji, gdzie fragmenty taki skorupy oceanicznej są wyrzucone na skorupy kontynentalnej wtedy mamy gdzieś tam dostęp do do takich głębszych sąsiadów natomiast to są sytuacje zupełnie nietypowe, bo przy tak zaawansowanych procesach najczęściej temperaturę ci nie są na tyle duża, że te osady ulegają metamorfoz i zmowie i wtedy już żadnych skamieniałości nie daje rozpozna, czyli nie dość, że dla dużo lepiej zachowują się skamieniałość środowisku wodnym to zachowują się najlepiej tylko w określonym środowisku przy tym w miarę płytki do 200 m to my mamy takie straszne braki wiedzy jeśli chodzi o środowisko lądowe 33 głębin widm to znaczy ze środowiskiem rządowym jest trochę lepiej, bo zawsze jak ktoś mieszka na lądzie to jest szansa, że właśnie wpadnie w bagno wpadnie do rzeki i zostanie prądem zmniejszone do morza i wtedy ma szansę się zachować natomiast natomiast jej środowiska głębokie są niesamowicie słabo poznane tu proszę sobie tak przeliczyć, że mamy około 70 % 71 % powierzchni ziemi to są oceany i 70 mniej więcej procentem 70 kilka chyba procent powierzchni oceanów to są właśnie równiny, aby same tak, czyli 49 w zaokrągleniu połowa powierzchni ziemi to są głębiny, które są naprawdę mało poznane natomiast różne badania wiek wskazują na to, że tam wbrew temu co dawniej sądzone jest dość dość dużo życia tylko one trochę inne niż tam wyżej są popularne zdjęcia filmiki tych dziwacznych naszej perspektywy stworzenia wielkich przezroczystych docenta tak tak nowy np. zwierzęta są przy przezroczysta no bo w momencie, kiedy nikt jednak nie dociera światło tym kolory zupełnie niczego niepotrzebny jest tutaj w ogóle jest tak, że światło im takie, których biologiczni istotne, czyli świat okresy aktywne FOT syntetycznie docierały słoneczna światło słoneczne dociera mniej więcej do 200 m na otwartym morzu, a teraz w ogóle gdzieś tam może powiedzmy, jeżeli woda jest bardzo przejrzysta jest daleko od lądu nie ma żadnych zawieszeń to może do kilometra w ogóle jako takie po penetrować taką strefę forteczną w oceanie definiuje się właśnie jako strefę, do której sięga przynajmniej 1 % światła fotosynteza wiecznie czynnego i to na otwartym oceanie właśnie 200 m im bliżej lądu, tym bardziej spada, bo wiadomo, że rzeki nie są różne zawiesiny tam, gdzie jest w ogóle płycej to falowanie potrafi podnosić osad znanej tamta widoczności drastycznie spada i mając ten wstęp mogę pana zapytać się o to pojęcie ewolucji ekologicznej w takt jest ja szczerze mówiąc nie wiem jak poprawnie ten termin po polsku brzmi, bo większość podręczników jest jej anglojęzycznych i inna języczka nie chodzi tutaj generalnie o torze tak jak już wspomniałem większość tych innowacje ewolucyjnych jest w środowiskach płytkich i teraz na ewolucję poszczególnych grup organizmów możemy patrzeć przez pryzmat, a na Tamizie np. łuski przekształcają się stopniowo w pióra jakieś tam dinozaury zaczynają wyłazić na gałęzi próbują odzyskać ile mogą tak człowiek stracił żadnego Nowy Targ 31 dokładnie jej, więc można tak patrzeć na ewolucję natomiast na ewolucję można też patrzeć pod kątem niż ekologicznych które, które organizmy za chod zajmują tak nisza ekologiczna to jest taki zespół czynników, które wyznaczają pozycję czy miejsce danego organizmu w ekosystemie, czyli parametrami niż może być właśnie temperatura światło zasolenie pH gleby np. w wypadku drzew i tarasy może te mogą też być rzeczy takie inni bardziej bio etyczna, czyli sposób odżywiania się opozycja organizmu względem np. powierzchnie ową sadu, bo będziemy mówili o o takiej grupie organizmów, które wszyscy żyją na powierzchni, a sadu będziemy mówili o grupie takiej, która drąży w głąb możemy mówić o o anty zwierzakach, które zajmują toń wodną, który i t d . i t d . i był taki znaczy chyba jest tak naprawdę do dziś żyje jej paleontolog Ricciardo wam Bach, który w przyniósł koncepcje Gildii, czyli takich dużych grup ekologicznych, o ile organizmu współczesne np. roślinożerców mięsożerców i inni tak dalej i przeniósł na paleontologii czy paleobiologii to znaczy on podzielił organizmy w morskie ze względu na 18 parametrów podzielił na 6 typów sposobów odżywiania się w podzieli się na 6 z 6 położeniu to trochę brzydko po polsku brzmi względem Toni Wodnej od głęboko zagrzewających się je organizmów po organizmy żyjące swobodnie w Toni Wodnej in ze względu na ruchliwość, czyli od zwierząt zupełnie nie ruchliwych i przytwierdzony na stałe do dna Morskiego jak koralowce jak koralowce n p . poprzez organizmy, które są nie ruchliwe, ale inni nie przytwierdzone jak np. niektóre małże, które sobie lub 309 zlotych tak, ale w w pewnych sytuacjach mogą się gdzieś przenieść po o mało, by po i na organizmy zupełnie ruchliwe poruszające się szybko i teraz żylibyśmy sobie te 3, a era parametry to znaczy w sposób o miano dożywiania się od filtracji poprzez drapieżnictwo po taką kategorię krach na zawsze w naukach przyrodniczych występuje kategoria mini kat Corea i inne naczelny lekarz z Hamasem teza i t d . czyli jej głową wyżywienie na 1 osi położenie względem Toni Wodnej na drugiej i ruchliwość na trzeciej to powstaje nam taki, że trój wymiarowa przestrzeń i teraz możemy sobie każdą z tych 6 kategorii na 1 z tych 3 osi on złożyć powstaje nam taka mozaika 216 bloczków i teraz, jeżeli byśmy spojrzeli na ten najstarsze organizmy, które w ogóle się pojawiły tkankowe w historii ziemi to jest jakiś zysk z grubsza biorąc 600  000 000 lat temu to one zajmują tylko 4 takie przestrzenie to znaczy one są na stałe przytwierdzone do podłoża są na powierzchni, a osadu siłą rzeczy i zajmowały się prawdopodobnie albo filtrowanie albo wchłonięcie substancji odżywczych przez całą swoją powierzchnię ciała i teraz 540  000 000 lat temu na psią metra kamery i kambr zresztą ta granica jest wyznaczona właśnie tą rewolucją pojawiają się masowo organizmy szkieletowe i można właśnie patrzeć na to od strony anatomicznej, że zwierzaki wymyślają szkielet węgla na czym wymyślają on oczywiście w cudzysłowie prawda szkielet węglanowych, ale możemy na to spojrzeć tak, że zupełnie zmienia się sposób życia przede wszystkim w organizmie kameruńskie zaczynają Ryć w głąb on wsadu, czyli zajmują kolejne przestrzenie ekologiczne w tenisie tenisie w mej w obrębie ową sadu mamy zawsze składaną jakąś ilość substancji organicznej, która krok po prostu można zjeść krótko mówiąc i teraz organizmy pre kameruńskie kompletnie z tego niebyły wstanie korzystać w pewnym momencie nastąpiła jakaś innowacja taka, która pozwoliła na penetrację w głąb osadów i to była w zasadzie taka główna rewolucja ekologiczna, która się po jawiła kolejna była taka, że z o organizmy zaczęły kolonizować toń wodną przestaje być przywiązane do dna zaczęły uwierzyły w siebie tak wyzwoliły się zaczęły pływać jak zaczęły wpływać na to by siłą rzeczy jednak zaczęły ganiać drugie, żeby je zjeść to z kolei napędzało zajmowanie kolejnych i kolejnych i kolejnych przestrzeni nie mamy zapisu kopalnego co działo się na samym początku na tych dużych głębokościach, ale podejrzewam, że niewiele albo wręcz nic, aczkolwiek pierwsze tankowce takie duże zespoły Kamp owców pochodzą ze środowisk dość głębokich to są fauny chyba fauny jest mi z tej kampanii w nowej Fundlandii w Kanadzie i one są ze środowisk prawdopodobnie poniżej tej strefy faktycznej ceny chyba były emocje estetyczne, bo fotosynteza raczej nie my dopiero po jakimś czasie te zupełnie płytkie środowiska też zostały skolonizowane czy gdy jakiś inny sposób patrzenia na ewolucję to jest ten sam obraz go inaczej odczytywane jak to rozumieć w końcu chyba inny sposób patrzenia na te same procesy bardziej patrzenie pod kątem środowisk pod kątem zmian środowisk bardziej pod kątem cech dużych grup organizmów ani poszczególnych linii ewolucyjnych także myślę myślę, że to jest po prostu inny sposób to to jest taki sposób spojrzenia na ewolucję świata żywego, który mniej więcej w latach siedemdziesiątych wszedł ujęcie stopniowo coraz bardziej rozwija mamy coraz bardziej szczegółowe pracę, a analizujące właśnie to rozmieszczenie organizmów względem ich niszczyli względem różnych parametrów tutaj pierwotnie właśnie stwierdzono tylko, że się zmieniały kolejne mniejsze i ewolucja to jest zajmowanie kolejnych nisz tutaj też jako ciekawostkę powiem, że niektóre SLA w tej tak jak wspomniałem tych niż jest tych takich mega mega Gildii bo, bo taki termin tutaj padł w pracy dam Bacha i 216 przy czym połowy z nich połowa z nich nie jest zajęta z takich przyczyn jest z takiej przyczyny żony są czysto teoretyczna to znaczy nie można być czymś co jest jednocześnie przytwierdzone na stałe do dna i jej być szybko pływającym organizmem prawda i nie można być jednocześnie drapieżnikiem, bo się i mniej mnie po prostu nie da jej pogodzić tego w związku z tym częściej niż nigdy nie będzie zajęta, bo się fizycznie n p . nie da głęboko w osadzie poruszać szybko takie życie i zajmuje jakiś grzech grzebie sobie głęboko w osadzie to po prostu ze względu na karcie on środka będzie będzie raczej zwierzęciem poruszającym się wolno w najlepszym wypadku natomiast współcześnie mamy zajętych około 90 kilku tych niż no i teraz kwesta było ich 200216 więc, więc pytanie jest takie Bonin, niemniej niektóre z nich wydają się prawdopodobne nie znamy żadnych przedstawicieli teraz pytanie jest takie prawdopodobnie zasiedlona jest, więc właśnie 33 czy to jest także i rzeczywiście nie ma i dopiero w toku ewolucji się pojawią czy też są, w jakich środowiskach czy są na tyle rzadkie częściej może zniknę to też jest prawdopodobne co wydaje mi się na tego typu spojrzenie na proces ewolucji ułatwiających zrozumienie wielu procesów, bo jeśli się przy przemy do badania ewolucji 1 gatunku jak człowieka oczywiście najczęściej to może nie do końca to są porównania, ale trochę tak, jakbyśmy patrzyli na życie człowieka Jana Kowalskiego czy kogoś innego się zdziwili, że był młody to był wesoły Alek miał 68 lat to już uważa, że wszystko jest beznadziejny, choć nie wiemy tego żonę Szwed żył w totalitarnych Niemczech czy coś z tym Nergal brutalne są do porównania, ale chyba tak to można rozumieć i tak za czy wydaje mi się, że daje pełniejszy obraz natomiast takie studia są niewątpliwie trudniejszych tak mi się wydaje, by dlatego, że jeżeli ktoś jest najczęściej specjalistą od 1 grupy to ma pełen ogląd w tej grupie wciąż zajmuje takie jak koralowce, a aleje 3 czy jakiejkolwiek innej grupie zwierzęcej natomiast ciężko mu się przenieść wtedy na inną grupę i w tabeli i rzeźby i badanie literaturą owe takie, że żadna, bo zazwyczaj punktem wyjścia do takich studiów jest po prostu przejrzenie co było publikowane po prostu jest to nieco cięższe go do zrobienia natomiast natomiast jak najbardziej się to coraz bardziej robi w tej chwili wchodzą takie badania już jej i ilościowe, bo do tej pory badania były i jakościowe, więc wiemy n p . że w toku ewolucji n p . w mezozoiku coraz więcej organizmów zaczyna głęboko penetrować Wąs odrzekł, że po, że żal, że to zasiedlanie Mossadu, który jako pierwsze pojawiło się w kamerze pojawiło się jako pojedyncze grupy organizmów, które sobie grzebały w tym on wsadzie nad natomiast jeżeliby sam BL patrzeć tylko i wątki ja jakościowo dotąd ta nisza się nie zmienia natomiast, jeżeli zaczniemy patrzeć na to ile ono organizmów za zaczyna sobie gdzieś tam głęboko grzebać no to te liczby się z Rzymu zmieniają tak coś tam coś tam mówią, że w zasadzie ciężar organizmów morskich zainteresowanie, jeżeli tak, by mógł powiedzieć przenosi się w głąb Hansa donos na spotkaniu wodna już jest w miarę skolonizowane to inni stale się nie wymyśli trzeba szukać nowych środowisk, z którymi da się co zrobić coś je eksploatować przyznają państwo, że bardzo rzecz jest ciekawa my też od czego jest współpraca wśród naukowców, żeby jedni drugim tłumaczyli co tutaj może mieć wspólnego z trojga i we we współczesnej nauce jest także większość publikacji w tej chwili z dużych zespołach nawet grupuje inaczej zginiemy z różnymi specjalizacjami mamy różne punkty widzenia i to chyba daje coraz lepsze efekty bardzo panu dziękuję dziękuję bardzo dobrej narracji dr Mikołaj Zapalski wydział geologii Uniwersytetu Warszawskiego Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Aż 60% taniej! Największa obniżka cen TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 60% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA