REKLAMA

Biosfera: Bibi Khanoom Astarabadi. O jednej z pierwszych irańskich feministek opowiada dr Ludwika Włodek w rozmowie z Karoliną Głowacką

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2015-05-14 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
45:40 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM Karolina Głowacka test audycja biosfera, w której audycji staramy się czasem przez różne postaci powiedzieć państwu o szerszych zjawiskach i tak będzie dzisiaj dr Ludwika Włodek dobry wieczór dobry wieczór w studium Europy wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego dzisiaj chętnie Ludwika opowie państwu postaci BP Hanną Astera Badi to jest c irańska pisarka feministka urodzona jeszcze w dziewiętnastym wieku daleko się cofamy, gdy tak, owszem to znaczy to jest Rozwiń » ciekawe, że do tej pory tak mi się wydaje, że takim głównym skojarzeniem dla dla feminizmu to są europejskie sufrażystki jako takie matki założycielki 2 siostry albertynki natomiast cała ta postój postać w Libii Hohn astra Badi pokazuje, że Iran w ca pod pewnymi względami wcale nie było tak zacofane i tak bardzo nie odstawał od różnych problemów świata jak nam się może tutaj w Europie strasznie skoncentrowanej na sobie wydawać w ogóle chyba też, kto może być zaskakujące tak sądzę dla części słuchaczy mówienie o jakimkolwiek wymienimy w Iranie, który teraz kojarzy się jako diety wielki czarny lód i polityki międzynarodowej i tyle w zasadzie tak to znaczy, że jest ono paradoksalne Jane czka z głów teraz prowadzę takie zajęcia mam taki wykład na Uniwersytecie, który nie ma na celu porównanie sytuacji kobiet w Azji środkowej w Afganistanie Iranie i jest śmieszne jest to obok już tak pewna losy tego co ja mówię pokazuje różne filmy opowiadam różne historie moi studenci sami dochodzą do tego wniosku, że tak naprawdę, mimo że prawo w Iranie jest najgorsze dla kobiet to znaczy to jest jedyny kraj z tych wszystkich 3 regionów, które omawiamy, gdzie jest dyskryminacja jest zapisana w sprawie po prostu są przepisy prawa, które stawiał kobiety znacznie gorszej sytuacji natomiast każdy zapytany gdzie by wolał być kobietą czy w Afganistanie czy gdy nie wiemy w Tadżykistanie czy w Iranie to właściwie jak ktokolwiek coś wie na temat tych krajów wszyscy odpowiedzą, że oczywiście w Iranie a dlaczego tak jest, dlatego że no to już dawno feministki zauważyły, że cała trzecia fala feminizmu przecież z tego się zacięła, że nie, że sama zmiana przepisów jeszcze niczego nie nie załatwia, że bardzo wiele rzeczy tkwi w kulturze w takich rzeczach niepisanych go związanych z tradycją z tym jak się kobiety w ogóle czują w społeczeństwie i jak się społeczeństwo do nich odnosi ja oczywiście nie chcę tutaj powiedzieć, że Iran jest jakiś raj dla kobiet i w ogóle nie ma co jak się wyprowadzić z Polski i zamieszkać w Iranie natomiast rzeczywiście Norah ta tradycja walki irańskich kobiet o prawa ich jest bardzo długa, ponieważ ma ponad 100 lat i niestety to jest też taka tradycja kolejnych zawodów i kolejnych takich pyrrusowe zwycięstwo, które de facto kończyły się kończyły się klęskami można powiedzieć, że u nas pionierką tych ruchów kobieca broń w zdecydowanie zdecydowanie to znaczy oczywiście to jest mniej tych wszystkich takich Nobel z USA ruchów na rzecz praw kobiet nie da się oddzielić od wobec takich ruchów modernizacyjnych naj tak jest na całym świecie, a się urodził w 1800 pięćdziesiątym siódmym roku i oczywiście ona i jakoś się wszystkim tym co robiła wpisuje się w takim powiedzmy sobie ferment intelektualny, jaki zapanował w świecie islamu w dziewiętnastym wieku pod wpływem konfrontacji tego świata z Zachodem i posłem tego że, gdy okazało się, że zachód jest po prostu dużo silniejszy w takim zwycięża czysto już takim wymiernym dowodem takim, by mi łatwo mierzalnym względem, czyli militarnie i ekonomicznie i po prostu jest w stanie zapanować nad nad tymi islamskim światem Iran n p . nigdy nie był z oficjalnie skolonizowane, ale ewidentnie miotał się pomiędzy wpływami rosyjskimi brytyjskimi Brytyjczycy w pewnym momencie doszło do tego, że właściwie dyktowali wszystkie warunki i Iranowi, a później jeszcze doszedł kapitał niemiecki, który też bardzo pewny sedno korumpował elity i też nam narzucał Iranowi obce obce interesy i działacze tacy reformator z tym dzielili się na 212 typy jedni uważali, że należy brać z Zachodu wszystko i zmieniać islam pod wpływem Zachodu, żeby był bardziej podobny do tego np. jaki stało się chrześcijaństwo, żeby namawiać islam do absolutnego dzielenia się od polityki i t d. tak dalej, a druga część działaczy to byli działacze, którzy uważali, że nie, że wręcz przeciwnie trzeba wracać do korzeni, czyli tacy fundamentalistycznych i w pod koniec dziewiętnastego wieku, a Iranem wyrządziła taka dynastia, która uchodzi za taki w ogóle jest synonimem feudalnego zacofania dynastia katarów, która zdobyła taką dynastię ono bardzo wezmę sobie skorumpowaną kolejni szefowie na swoje własne potrzeby zaciągali jakiś pożyczki od Brytyjczyków w pewnym sensie całkowicie siebie oraz własne państwo o nich, uzależniając natomiast w tych w takich kręgach około 2 polskich było też wiele osób uważających, że no tak dalej się nie da i należy zacząć się jakoś tam reformować i biegnie ono w ogóle wywodzi się z takiej dosyć wpływowej rodziny bardzo ważną osobą dla niej była jej matka Eryk, która była 1 z takich właściwie towarzyszek powiernik czek 1 z żon oficjalnych szacha właśnie z dynastii z dynastii Kaczorów na Sedina w i zajmowała się również edukacją i nadwozie i czuwała nad edukacją dzieci z rodziny królewskiej i w pewnym sensie widzi ono konieczna była przy matce towarzyszyła jej, więc odebrała bardzo podobne wykształcenie to było 2 owych czasach bardzo bardzo dobre wykształcenie i z i staranne jej ojciec też był bardzo taką ważną i wpływową postacią, a w kręgach tych około około 2 polskich natomiast tym ona sama od początku widać było już od wczesnej młodości, że była taką osobą dosyć jednak o silnym charakterze i potrafiącą postawić na nas swoim już w off owych czasach oczywiście zupełnie naturalne było w Iranie zresztą nie tylko w Iranie, bo dokładnie tak samo nawet jeszcze w Europie po były małżeństwa aranżowane i wydawanie dzieci za mąż zgodnie z wolą zgodnie z wolą rodziców mężczyzna często dzieci były bardzo mandaty wszystko hołd złożony z Lecha i wychodzi małżeństwo było kontraktem, a nie jakimś tam porywami serca natomiast ona on ona zakochała się w swoim przyszłym mężu wojskowym i sprzeciwiła się rodzinie i wówczas głową rodziny był wujek i KNF wyszła wyszła za swojego męża zresztą jak później sama napisze w pewnym sensie ne no ku swojej może nie tyle zgłębia alem Anno jednak to okazało się, że nie było jakieś najszczęśliwsze małżeństwo i był bardzo się nad swoim mężu zawiodła, ale to dokładnie powiem za chwilę, dlaczego w działamy już buntownicza tak poniżony miały, bo mamy w budownictwie, która postawiła wam stawia na swoim co w owych czasach rzeczywiście wymagała naprawdę dużej determinacji i siły woli natomiast to był też czas jak mu jak ona chodziła w dorosłe życie i zaczynała brać udział w takim życiu publicznym głównie na świat, publikując jednocześnie będąc matką ona w sumie miała siedmioro dzieci z tym swoim mężem no, więc oczywiście to jest coś innego jak w takich rodzinach dobrze sytuowanych siedmioro dzieci wiadomo, że to nie ona sama była jednak to do wychowania siedmiorga dzieci miała liczne służący to 1 z tych służących była przyczyną jej późniejszej biedy, ponieważ jej mąż właśnie zawarł tzw. tymczasowe małżeństwo z Nestą służącą tymczasowe małżeństwo to jest wolę takie bardzo rozpowszechniona w Iranie instytucja do dzisiaj też nazwa Singer IT jest taki uważa się, że zagrają na kochankę to taka legalne kochanka też takie uważa, że bez takich najbardziej zgodne w ogóle ze wszystkimi prawami islamu, chociaż tylko szyici jak uwarzyć piwo tylko w Iranie tak się uważa są też małżeństwa tymczasowe w sunnickim islamie one się nazywają górskiej w islamie szyickim się nazywający siebie i ten małżeństwa może czasami zawierana kilkadziesiąt lat czasami na kilka lat, ale np. można również zawrzeć z prostytutką takie małżeństwo ono na czas nie wiem pół godziny, czyli bardzo wulgarne Harlem wygodne rozwiązanie ma już tak byłem cały czas pozostaje bogobojny człowiekiem no tyle dobrego, że takie tymczasowe małżeństwo irańskie jest o tyle można być lepsze dla kobiet niż stawka to co się zdarza w Egipcie, że dokładnie jest uregulowana kwestia dzieci poczętych w takim związku i kobieta nie zostaje po fakcie sama sama z dzieckiem tylko mężczyzna jak spłodzić dziecko w czasie trwania tego z getta ma obowiązek na to NATO dziecko położyć im jest znanym oficjalnie ojcem tego dziecka no natomiast wracając do dobił ich żonom takie jak ona w tym czasie w ogóle pod koniec dziewiętnastego wieku jak mówi w Iranie zresztą w całym świecie muzułmańskim był taki, że coraz silniejsze coraz bardziej wpływowych ruch reform już takich niestety jakość sypać nazwiskami, ale takie Super znane postacie tego ruchu reformatorskiego to był niejaki, ale gani np. który swego czasu pochodzi najprawdopodobniej z Iranu, chociaż udawał, że z Afganistanu po to, żeby właśnie nie być elitą i mieć bardziej większe wpływy w tym świecie sunnickim, czyli w Turcji Egipcie w i on był takim ważnym reformatorem był taki, aby dmuchnął w dół dużo bardzo było tych wszystkich mędrców uczonych część z nich jest wiele z życia spędziła na Zachodzie głównie Francja była takim ośrodkiem, która przed przyciągała tych reformatorów islamskich i reformatorzy z Iranu wzorowali się też na tym co się dzieje w Turcji, ponieważ Turcja siłą rzeczy przez to, że była bliżej Europy i w związku z tym, by bardziej wystawiona na te kontakty z Europą i po jako pierwsze ulegać Europejskiej sile zaczęły prowincje tureckie, które stopniowo były od tej Turcja oderwanej podporządkowane metropoliom europejskim i idealna w Iranie cały ten ruch reformatorski nazywał się ruchem Konstytucyjny to przeszło do historii do nazwy marszruty jacht i ten ruch konstytucyjne tester ciekawe są też bardzo charakterystyczne dla Iranu one skupią nie tylko intelektualistów, ale również mułów i czyli tych można widzieć kaznodziejów muzułmańskich zresztą przy piśmie, o ile w ogóle w sumie w gminie bardzo można mówić o kradzieży muzułmańskim, bo nie ma takiej sztywnej struktury o tyle szyickiej szyici w piśmie w pewnym sensie istnieje duchowieństwo istnieje kler, dlatego że te struktury są takie bardzo określonej to wszystko jest bardzo hierarchiczne, gdybyście szeroko wiedziano, że reformy są potrzebne, a tak jak najbardziej zarówno i kupcy inteligencja jakaś taka burżuazja i właśnie również część część tego wszystkiego duchowieństwa i ta reforma rewolucja konstytucyjna w Iranie to jest właściwie liczy, że znajdzie się 1905 do 1911 roku ona zresztą Irańczycy są z tego bardzo dumni natomiast jest bardzo przykry koniec rewolucji, bo po prostu kolejnym niszach to znaczy 1 Szach tuż przed śmiercią właściwie kilka miesięcy przed śmiercią zdążył poprowadzić pierwsze zgromadzenie parlamentu przy tak, by dać w swoje błogosławieństwo na prace nad konstytucją i w ogóle nad stworzeniem z Iranu takiego państwa Konstytucyjnego natomiast jego synek zaledwie kilka lat później właściwie nawet kilkanaście miesięcy później ten pierwszy parlament Martinez rozwiązał po prostu zrobił taki trochę pałacowy przewrót i rozpędził Towarzystwo natomiast co jest ciekawe, że w tym czasie w no właśnie na przełomie wieków dziewiętnastego dwudziestego w Iranie zaczęły powstawać różne pisma różne stowarzyszenia organizacje zaczęły też dostawać bardzo dużo różnych takich publikacji właśnie adresowanych do kobiet adresowanych do kobiet, gdzie światłe wykształcone Iranki miały taką samą trybunę i drzwi hondą była 1 z tych osób, które tam pisały agitowała mały i brały udział w takiej publicznej debacie no ta pierwsza uchwalona konstytucja zresztą już nawet i ordynacja wyborcza do tego pierwszego magnesu była w pewnym sensie policzkiem w twarz tych wszystkich kobiet, które w ruchu konstytucyjnym brały udział, dlatego że kobiety zostały potraktowane na równi tam z wariatami bankrutami niepełnosprawnymi w taki sposób albo umysłowy albo właśnie jest niemożliwa z żywymi czy nie dostały prawa głosu co jak mówi na ówczesne stosunki w pewnym sensie w ogóle w świecie było normalne jak przypomnimy sobie, że kobiety, że w wielu państwach europejskich prawach wyborczych dla kobiet to jest dopiero po wojnie drugiej światowej to Noto to wcale nie nie dziwi, ale w inny, ale jednocześnie maleje jednak liczenie pieniędzy tak jednocześnie one jak najbardziej opowiadały się za za tym ruchem w Inpro konstytucyjnym natomiast nie dostały nie dostały prawa prawa głosu zresztą tam niewiele osób dostało prawo głosu ponieść ten cenzus majątkowy był bardzo wysokim mogli tylko mogą głosować posiadacze ziemscy z kupców tylko tacy, którzy mieli własny sklep jakieś takie uprawnienia na fachu rzemieślniczym, więc tak naprawdę doba dosyć wąska warstwa ludzi, która wybierała nagle z innym, ale należy tak kłamliwie ono mnie nie przestawi nie ustawała w swoich wysiłkach nadal publikowała nadal była taką aktywistką i właściwie wiele rzeczy, które po sobie zostawiła ich są w ogóle nie do przecenienia w pierwsza to jest taka książka publikacja, która zresztą wiza jej życia krążyła tylko i wyłącznie w manuskrypcie pod ziemią aha no nie tyle pod ziemią właściwie no bo to trudny mecz to było zakazane, ale nie było nie było to opublikowane nie było to opublikowana drukiem w jakimś większym nakładzie natomiast ewidentnie było bardzo popularne i w takich kręgach powiedzmy sobie aktywny intelektualnie burżuazji czy arystokracji bardzo bardzo znane w, a druga rzecz, jaka po niej zostaje zaraz szczegółowo powiem o tym, o tej książce, a druga rzecz, jaka została po niej to była szkoła dla dziewcząt, którą ona założyła, ale to nie szkoła jest późniejsza to one znaczne Wrocław nawiązać nowe książki, a zaczęło się od pamfletu tak zaczęło się od pamfletu, ponieważ jej książka była odpowiedzią na na taką anonimową broszurę w i ta anonimowa broszura to jest niestety też może przyznać do tego, że nie wiem jak polscy i niszczeją oficjalnie nazywa, jaką tłumaczą oficjalnie na Polski, więc być może ktoś się nazywało o edukacji kobiet czy nic właściwie jak się już wie co tam w tej broszurze było napisane to raczej było takie oświetlanie kobiet czy wręcz wielki strach nie ustawianie kobiet i to było napisane najprawdopodobniej przez jakiegoś arystokratę, ponieważ dno wskazywały na to mam takie różne społeczne obyczaje, które tam w tej książce się przewijają w tej broszurze i to jest w ogóle dno dzieło małych komiczny, ale jak na owe czasy chyba dosyć sieje oddające pewien powszechnie panujący sposób sposób myślenia i tam są takie, że tam okres bardzo uroczy całe passus nawet o tym, że kobieta powinna ci chodzić Driver małe rączki, żeby nie przeszkadzać, że być skromna i właśnie, że powinna być skromna, że nie Tytana nie powinna za zabierać głosu, że powinna także jak może ci powie kobieto, że masz wstawić rękę włożyć rękę do ognia to ty musisz włożyć rękę do ognia za to do tej pory nikt tam po stanowych mówią, że uległość wobec tak, że uległość LSD jest bardzo zabawny w tej książce coś ewidentnie świadczy moim zdaniem jakiś taki już w partykularnych gustach autora znaczka powiedziane, że kobieta ma być wszędzie uległa poza łóżkiem, że w sypialni powiązana jest wiek dojrzały owoc tak jak w sypialni powinna być bardzo śmiała i straszno i te zrobione źle i że kucharkę w łóżku danie godne szalonego Hanka i t d . tak, by to tam są takie dotąd żonie nie strażnik śmieszne fragmenty na placu fragmenty dotyczące tego, że kobiety jak chodzą to często mają śpiochy w oczach i czas na miejscu starszy to mają pełno tych śpiochów w oczach, a tak naprawdę to kobiety nie powinny w ogóle wychodzi na ulicy za Czechami w oczach i dokładne są takie opisy tego jak kobieta się powinna ubierać właśnie co powinno się zakładać jak często się powinna mieć jak często można czyścić uszy zęby co jeść, żeby nie jest nie mieć przykre gamma spółka z ZUS natomiast no wiesz co to jest dla mnie zabawne bardzo żakiety dzisiaj po przypomnę co czasami piszą różne poradniki kobiece czy pisma kobiece teoretycznie dla pani po prostu wyższa średnia krajowa zarobki i t d . jak się opisuje co powinnaś lubię ubierać nasze zasoby leśne się zakładać, żeby go zdobyć, żeby zdobyć także w dziedzinie piłować paznokcie ja w ogóle to tam nie wiem wyciskać wągry no na nowo się na wpływy a gdy się pojawiła co trzeba, o ile trzeba poświęcić czasu na to, żeby zrobić to wszystko co zrobić coś robić codziennie partyjny, więc jest wiele z nich znamy też nam to pokazuje, że dno z 1 strony możemy się wyśmiewać jakiegoś irańskiego arystokraty, który takie zalecenia kobietom dawał, a z drugiej strony w każdym kiosku ruchu w dzisiejszej Polsce mamy mnóstwo bardzo podobnych broszur no w każdym należy też mówienie dziewczynkom małe, że były skromne tak, żeby były skromne, że muszą posiadać skromnie, że albo co zrobić, żeby go zachwycić prawda jak seks po jak uczynić seks po porodzie wspaniałym przeżyciem no no mnóstwo tych porad do dzisiaj jest dzisiaj można w różnych miejscach przeczytać jej wtedy, gdy robi Hanną jak to przeczytała to bardzo szybko, bo już pod koniec dziewiętnastego wieku chcesz jedno dosłownie tam nie wiem jak jakiś długi czas po tym, kiedy ta anonimowa broszura zaczynała krążyć po po Teheranie ale, ale wydaje się to nie było więcej niż niż kilka miesięcy w 1800 dziewięćdziesiątym piątym roku opublikowała to swoje dzieło właśnie w manuskrypcie tam 1 to był jej własnym pismem krążący manuskrypty i 4 jakieś inne wersje, które pewnie ktoś mi pomógł przepisać i to jest dzieło zupełnie niesamowite w tym sensie, że jest bardzo nowoczesne i jak oczywiście to czytam w tłumaczeniu angielskim i takim tłumaczeniu bardzo powiedzmy sobie starającym się raczej oddać ducha niższy niż z język, więc a, więc być może dlatego umie też powstało takie wrażenie, że to jest bardzo bardzo nowoczesne, ale ewidentnie jest to napisane powiedzmy sobie nos zgodnie z duchem właściwie wszystkich współczesnych obrońców praw kobiet nie jest ranny ktoś składał z 2 części gry w końcówce Dziewit Stal i inny tytuł tego można przetłumaczyć na na Polski jako o występach męskich o no o występach męskich Czyngis-chana nie pcha bije ono tym bardziej że tak naprawdę to ci mężczyźni to są właściwie dosyć podbili są pewne jest strasznym utrapieniem dla kobiet to się składa z 2 części tabeli odpowiedź pierwsza, gdy taka dokładna dyskusja po prostu punkt po punkcie z tym co było w tej edukacji kobiet w imię i tam jest bardzo dużo takich też są uroczy fragment znaczka jest taki fragment, gdzie ona pisze, że autorowi się wydaje, że jest taki Europejski postępowy, a tak naprawdę jest po prostu ciemny zacofany i w ogóle nie ma pojęcia tak naprawdę cała co to jest nowoczesna, ale tez na poziomie czy to jest takie złośliwe odgrywa w nich jest nam to jest co ciekawe obie te są objęte broszury zawierają bardzo dużo, gdyż są to takie typowo perskie mi się wydaje bardzo dużo odniesień do literatury Perskiej do poezji jakiś przysłów perskich jest tam mnóstwo mnóstwo cytatów poza tym to są też w pewnym sensie takie trochę lustrzane odbicia, które trochę nam pokazują w ogóle realia życia w tamtych w tamtych czasach i poza tym on np. drzwi on w ogóle uważano, że być może jednak ktoś musiał pomóc, dlatego że tam jest bardzo dużo to jest też ciekawe i to była też pewna innowacja w ogóle w literaturze perski, że ona wprowadza bardzo dużo określeń takiego języka, a popularnego, że np. używała słów opisuje rzeczy, które mężczyźni robią w swoim własnym towarzystwie, czyli ktoś mieszamy z grzywną musiała albo doskonale to wiedzieć po prostu albo na bieżąco się konsultować no bo wtedy przypominam, że to był taki świat jednak bardzo posegregowane płciowo i mężczyźni na szczególnie ci mężczyźni z wyższych sfer, którzy po prostu mieli dużo więcej czasu ponad tym też polega prawda, że im wyższa sfera tym w tym mniej czasu się przy poświęca na przeżycie i walka o to, żeby przetrwać do następnego dnia tym więcej czasu na rozrywki i mężczyźni owych czasach mieli takie różne swoje my dochodzili do burdeli chodzili do palarni opium chodzili gracze z różnych hazardowej gry to często wszystko było pod takim otulone w takim powiedzmy sobie chmurze jakiegoś takiego dbania o własny rozwój czasami to nawet było w wyrwę, jaka jest ich kulturze to się takie dżentelmeńskie rozrywki da się o tym, tak tak tak dokładnie tam np. ormiańskim, a w oni wylicza stawkach mieli takich swoich słów chińskich Mistrzów i np. były różne na różne oczywiście tnt te drogi rozwoju i samodoskonalenia się docierania do Boga, ale n p . w owych czasach tych właśnie jest tu schyłkowym okresie dynastii Kaczorów nocka bardzo popularne były takie różne sekty suficki żonie niby mam swojego mistrza duchowego i tam jest 1 z takich z 1 z takich powiedzmy sobie wymogów jest to, żeby pokazać jak bardzo się mas ani życie doczesne, więc go trzymać się, że tak szargać upodlić, więc trzeba ubić z odżywkami i szalet całe noce palić opium, bo to tak naprawdę, żeby pokazać, że ten świat doczesnym nikczemnej teraz dojazd jest mniej interesujący, więc jest pokrętna logika tak, by była taka po prostu od atmosfera w nerwowych czasach i też, że czym innym regionom świetnie opisuje ona też w ogóle ta druga część już o oprócz tego odpierania szczegółowo wszystkich argumentów i pokazywania, że tak nam na kat oddech na samym początku też bardzo śmiesznie pisze mówi do mody jest sobie wyobrażasz ty autorzy w sensie tej tak tyscy wyobrażasz tym myślę, że wszyscy są tacy sami jak ty i uważa, że wszystkim się podobają takie same kobiety i wszyscy lubią dokładnie to samo co ty ja to jest oczywiście bzdura, bo w bok każdy przecież lubi inne rzeczy i i do innych jakoś ludzi ludzie go pociągają i t d . z 1, a druga czy styka bardzo autobiograficzna żona pisze właśnie na wkład o tym jak wyszła za swego męża jak się na nim zawiodła przez to Stiga z ze służącą jak w sumie to małżeństwo, które było małżeństwem ewidentnie z miłości okazało się takim jednak, że ona na nim była stratna, że ewidentnie pozycja męża i jej była silniejsza i przez to, że właśnie pozycja kobiet w społeczeństwie upośledzona to to kobiety zawsze starczy nawet z własnym mężem na przegranej do nas przegranej są na przegranej pozycji jej wpły w miała ta książka to i tak książka miała ogromny wpły w na 1 inne właściwie to jest najwięcej ważniejsze na inne działaczki na inne kobiety, które w pewnym sensie poniosły jak i billion szkół zmarła na początku lat dwudziestych i one mnie podjęły te wszystkie tematy i w ogólną paradoksalne jest to, że właściwie do dzisiaj ten ruch kobiecy w Iranie ciągle walczy o rzeczy, które np. no feministki na Zachodzie no już jednak vel wywalczyły i to pokazuje, że sumienny początki były właściwie w tym samym czasie, a Iran przez takie zakręty historii przez 2 ukradzione rewolucję można powiedzieć jest pierwsza to właśnie ta konstytucyjna 900 piątym zacięta ostatecznie stłumiona tam 34 lata później, kiedy po prostu kler się odwróciła reformatorów sprzysięgły się z nowym fachem w i później ta druga islamska, którą też kobiety wywalczyły i kobiety w siedemdziesiątym ósmym 71010 . roku one też masowo wychodziły przecież na ulice przeciwko szachowi bardzo entuzjastycznie witały obalenie monarchii no niestety kilka miesięcy później obudziły się trochę zna ktoś mówi z ręką z ręką w nocniku o tym jeszcze za chwilę też bowiem jak będzie czas natomiast jeszcze chciał o tym drugim tak też koła osiądzie w rządzie, gdy ta szkoła dla dziewcząt i ty jesteś bardzo ciekawe, dlatego że milionom założyła ją we własnym domu właściwie za własne pieniądze od szczytu była szkoła płatna, więc wie wie, więc to nie jest tak, że to baza taka zupełnie charytatywna działalność i to była pierwsza szkoła dla dziewcząt w Iranie co jest bardzo ciekawe to tam przyjmowano na początku tylko małe dziewczynki natomiast bardzo szybko zaczęto przyjmować ich matki ich babki często to często były zupełnie dorosłe kobiety, które tam, które tam mogły przechodzić się uczyć, bo za wakacje kobiet była wtedy w ogóle żadna rząd nie było mu prosto z Elbląga nie było edukacji kobiet zresztą taka i domów rzeczywiście dociec w bogate dziewczynki z bogatych domów, jeżeli zmieni świat złych rodziców mogły się kształcić prywatny mój rywal jak ona sama u prywatnych nauczycieli natomiast takich instytucji publicznych przeznaczonych do RODO zresztą taka sama edukacja dla dla mężczyzn też stała kiepsko i te ruchy reformatorskie islamu w ogóle w całym świecie islamskim 1 jako jak 1 z głównych postulatów miały wprowadzenie właśnie nowoczesnej nowoczesnej publicznej nauki nie tylko widać natomiast wracając do tej szkoły założonej w 1907 roku to była taka szkoła bardzo przypominająca Gniewie funkcjonujące między w tym samym czasie w Europie pensje dla dziewcząt, dlatego że tam były takie podstawowe przedmioty jak właśnie czytanie i kaligrafia pisanie literatura perska język arabski, który też wykształcony człowiek wypadało, żeby znał, ale np. było również gotowanie prowadzenie domu i żyzne wierzycie no wszystkie te takie prace, która w, którym jest także wychodzimy na żonę tak narząd oczywiście to było także te kobiety z tych sfer, które mogły chce pozwolić na na wysłanie córki do takiej szkoły no to one raczej osobiście niniejszy ułani nie gotował tylko o to chodzi o to, żeby miały jakiś o tym, pojęcia, żeby mogły dawka dobrze dobierać służbę albo nadzorować tę służbę sprawdzać czy czy służba, gdzie skoro bierze tyle pieniędzy to czy rzeczywiście to są pieniądze w zakresie kupuje nie wiem worek ryżu chleb dzbanek oleju i tam półtusz żyje pół tuszy Barana prawda w i ta szkoła rzeczywiście rzeczywiście funkcjonowała później zaczęto to była pierwsza szkoła natomiast później tt szkoły rzeczywiście jak grzyby po deszczu zaczęły zaczęły powstawać oczywiście nie było ich jak bardzo duża mitu, bo ciągle bardzo bardzo jednak elitarne elitarne zjawisko tak naprawdę masowa edukacja kobiet zawieranie to jest dopiero po drugiej, a dopiero po drugiej wojnie światowej w no natomiast ewidentnie to jest wielki wkład milionom w całych ruch na rzecz praw kobiet w Iranie natomiast co tak historycznie jeszcze szybko powiem coś co się stało jak upadła tam upadła na ruch Konstytucyjny jedyna dynastia Kaczorów z powrotem zaczęła popadać w taki autorytaryzm i w 1925 roku została obalona przez dowódcę wojskowego mnich, który później ogłosił się z szachem rezonu pahlawi Mitta dynastia pahlawi składała się z 2 Pachla Wicher Rezy Pahlawiego i Mohammada Rezy Pahlawiego jego syna, który zaczął rządzić w czasie drugiej wojny światowej, ponieważ właściwie na życzenie aliantów zachodnich, dlatego że Reza pahlawi no za bardzo flirtował z Hitlerem i zbytnio się podobały wszystkie ary niskie czysto rasowe takie bajania Hitlera i po prostu Brytyjczycy narzucili Teheranowi zmianę zmianę władz Mohammad Reza pahlawi wszedł wszedł na tron i gdy rządy tych Pachla w nich to jest rzeczywiście okres modernizacji Iranu to jest okres taki, kiedy Iran zmienił się można powiedzieć mnie do Poznania unowocześnił, ale z drugiej strony winny był to też taki czas, kiedy państwo wszystko kontrolowało i n p . o ile w na początku tego dwudziestego wieku te wszystkie organizacje instytucje pisma dla kobiet organizacje związane z prawami kobiet one były takimi ruchami oddolnym inie kontrolowanymi przez państwo o tyle za pahlawi ich działały organizacje, które były ściśle podporządkowane po prostu rządowi i w i to była taka modernizacja no ręcznie sterowanej odgórnie sterowana i inny obywatel mało Obywatelska oczywiście i właściwie w czynnościach sam trochę strzelał sobie stopę, bo jednocześnie Jeny Sony modernizował dopuścił kobiety n p . na Uniwersytet dopuścił kobiety do bardzo wielu zawodów wprowadził właśnie edukacje jest nasza ograniczył poligamię podwyższył wiek zamążpójścia dziewczynek i rolna i wiele wiele jeszcze innych kwestii natomiast w opozycji w stosunku do szacha było bardzo wiele kobiet i zdobyły kobiety zarówno w tej opozycji islamskiej w tej opozycji palec my, dla której takim guru był ajatollah Chomeini i to było takie dno wierzącego kobiety wchodzące w czas do Norah przestrzegający wszystkich tych przepisów religijnych, jakie były w stosunku do urn w tej opozycji świeckiej lewicowej Edward Dudek np. tej komunistycznej partii rano było bardzo wiele kobiet i kiedy zaczęły się tak już naprawdę masowe demonstracje przeciwko szachowi od 71008. roku, które trwały właściwie no to z przestały 7 ósmy i początek z 1009 . aż do końca stycznia, kiedy w połowie stycznia Szach uciekł z kraju powoła nowego premiera i w końcu na początku lutego w kominie wrócił dał do kraju w i ogłoszono zmiany systemu kobiety były całym sercem za za za rewolucją i oczywiście wiele z nich w pewnym sensie czuła jak i takie powinowactwo duchowe z tą Biblie Choduń ona nie była jednak jak kobiety działaczek nuty działaczek takich na rzecz praw kobiet było w Iranie było w Iranie trochę i ich już w marcu 71009 . roku, kiedy pierwsze dekrety Chomeiniego zaczęły wprowadzać inne prawo islamskie en takie nauczka odnośnie kobiet no to bus nakaz chodzenia w hidżabie, czyli przykrywania się tego takiego skromnego stroju muzułmańskiego później pod koniec marca odbyło się głosowanie czy jest za wprowadzeniem islamskiej Republiki i paradoksalnie wszyscy masowo głosowali tak tak nie jest za wprowadzeniem, dlatego że ludzie się wydawało to znaczy portu niszach nie reżim szacha nie tajna policja ani wyciąganie ludzi po nocy z domu rozpędzanie demonstracji, a tak naprawdę dopiero kiedy uchwalono tę konstytucję islamską pod koniec jedno 1010 . roku to się do Gorzowa udało co to takiego jest islamska Republika i kobiety były na ulicach bardzo szybko w sensie w geście sprzeciwu, ale mną, ponieważ to było świeże wszystko, gdy rany, jakie rewolucja wyrządziła społeczeństwo było jednak duże to on już pewny można, by dziś to społeczeństwo się trochę nie zorientował co się święci część kobiet wyjechała szczególnie to było na wkład charakterystyczny w takich kręgach Irańczyków, którzy wyjechali już za szacha wyemigrowali, bo byli w opozycji w stosunku do szacha i na rewolucję wrócili wrócili z otwartymi sercami przekonani, że wracając do nowego działają w rym, że wreszcie będzie można żyć tak jak chcieli my oczywiście takim było bardzo łatwo wyjechać, bo właściwie Czesi nie zagnieździł i w nowym kraju spakowali manatki i wrócili z powrotem do Paryża czy do Stanów, czyli do Włoch, gdzie tam, gdzie tam żyli no ale część ludzi została niestety inni śruba coraz bardziej się przykrym cała ich łupem wolności kobiet były bardzo szybko ograniczane i takim, a do obozie w widocznym symbolem tego było właśnie kwestia zasłon i obowiązkach o COVEC do hidżabu, ale tak naprawdę na wiele z tych rzeczy druga taka bardzo ważna rzecz i uderzająca w kobiety to było zakaz niektórych zawodów i zakaz niektórych kierunków na studiach oraz wprowadzenie kodu i o zniesienie koedukacyjne ości i dodaje np. taka ważna rzecz, że kobiety znowu nie mogło być sędziami nie mogło studiować nie wiem na różnych takich Politechnik innych kierunkach Neil kilkadziesiąt tysięcy kobiet straciło pracę, bo w tych zawodach, które uznano, że nie mogą ich wykonywać kobiety po prostu im podziękowano ani nie miał już do kont do kont z miejsc, gdzie się zawodowo rozwijać natomiast jesteś taki paradoks związany z tą rewolucją Iranie islamską, że z drugiej strony wprowadzenie właśnie tej rozdzielności płci w sferze publicznej to znaczy w autobusach pociągach wy na Uniwersytecie czy w szkołach średnich wprowadzenie nakazu przyzwoitego ubierania się paradoksalnie niektórym kobietom otworzyło drogę do sfery publicznej, dlatego że kobiety z tych takich tradycyjnych rodzin takich rodzin, które do tej pory trzymały swoje córki w domu, bo np. uważano, że no nie ona nie może iść do szkoły no bo tam będą opowiadać nie wiadomo co gorszące rzeczy na pewno nie oglądano chłop będą chłopcy to nagle uznali no jest państwo, które czuwa nad tym, żeby cały nasz system edukacji był po bożemu się wszystko odbywało w związku z tym możemy swoją córkę posyłać na studia, a albo Naczk skoro ona w pracy będzie w hidżabie i jest wiadome, że żaden kolega z pracy nie będzie z nią flirtował ani próbowali uwieść no to nic dziewczyna idzie pracować sam nie wiem na poczcie w banku i gdzie jest i i paradoksalnie bardzo dużo kobiet takich biedniejszych bardziej tradycyjnych środowisk mylny weszło do sfery publicznej w Iranie i i w Iranie rzeczywiście jest bardzo dużo kobiet widzi kobiety, które w których, które pracują w tyle co powiedziała biblijna Chiron, który widzi TRF nów nie wiem myślę, że z 1 strony bardzo bym swojej siostry wszystko się które, które walczą o prawach kobiet wspierała inie i to jest właśnie grosz takie taka ciekawy obecny Sejm chichot historii, że np. islamska Republika dała kobietom wykształcenie na, a teraz Iranie i chyba 70 % studentek to są kobiety, ale te kobiety, które się uczą no trochę dzięki islamskiej Republice jak już się nauczą to one zaczynają rozumieć, czego są pozbawione i toteż z takiej paradoksalnej rzeczywiście no n p . główny jest dużo postaci znanych postaci kobiecych, które nawet do naszych do naszej świadomości zachodniej 7 dostały na taką powiedzmy Sejm najbardziej chyba znaną jest Shirin Ebadi czytnik laureatka pokojowej nagrody Nobla irańska adwokatka, która właśnie nie mogła być sędzią ze względu na to, że Zacha zakazano kobietom wykonywania zawodu sędziny sędziego druga taka znana też prawniczka irańska to jest znawcy win są tuby, która dostała kilka lat temu żniwa dla, w którym to było rok, ale nagrody Sacharowa i nagrodę wręczaną przez przez parlament Europejski inną ideą jest kobiet trochę nauczka taka znana irańska działaczka, ale z kolei właśnie w takim duchu jednak nie obala takiego jednak reżimowym trochę, chociaż opozycyjnym w pewnym sensie to jest np. żona byłego kandydata na prezydenta Mir Husseina Musawiego, który siedzi do tej pory od 2009 roku, kiedy przegrał te wybory w po tam kilkanaście miesięcy później wsadzono go do aresztu domowego w remont tej pory niestety Bielak przebywa w, a jego żona też taka znana postać zresztą rektor Ka szkoły takiej artystycznej w Teheranie Zara uznawana ona też to też w pewnym sensie była taką trochę ikoną ruchu kobiecego, ale właśnie takiego, który się odbywa z poszanowaniem praw islamskiej Republiki Jeana w ramach tej tak ona na szkle tak on kandydował jeszcze to ona jako pierwsza żona kandydata na prezydenta wiadomo, że w Iranie prezydent estakadą funkcja jednak dużo mniej ważna niż w systemach prezydenckich, bo tam prezydent pełni trochę funkcję takiego szefa władzy wykonawczej ma dużo mniejsze uprawnienia niż najwyższy przywódca, ale ona występowała z nim na wiecach ona przemawiała zresztą to jest śmieszne, bo Młynarska niech gra tam prasa nieraz Kapsa żona ma taki właśnie niekonwencjonalne ubrania śmiała Fregata na tym, że miała nie tylko czarny czas North Coast potęgą czarnego odoru wystawa etyka chustka w kwiaty ich zmian zawsze taką torbę rewolucyjny Stali i taką miał zawsze torby jak u nas noszą takimi dziewczęta w liceum zbuntowany dziewczęta w liceum takie trudne, ale dzieci kwiaty taka torba przywieziona przez ramię lekarze rozmawiają Agata gala muzyki z takimi kolorowymi kwiatkami na zawsze właśnie wszędzie z tą torbą występowano, ale ewidentnie była to bardzo odważna i dzielna w kobieta i taka nasz odważny ruch kobiecy w Iranie ty znasz taki ruch, który próbuje zwalczać nierówności i prawne, które może o tym, też trochę bałem, bo to jest to jest ciekawe one się zajmują umów są to co nie tylko kobiety w tym ruchu też jest bardzo wiele mężczyzn wielu mężczyzn oni mają taki plan zebrania 1 000 000 podpisów zresztą już część z nich postulatów parlament jakoś tam realizuje, dlatego że w parlamencie też są posłanki kobiety też jakiś tam działaczki w prawo oprawa kobiet są właśnie nawet w tym skrzydle takich powiedzmy sobie gołębi w ramach reżimu natomiast nierówności są ogromne nocą n p . do tej pory takie ściśle wzięte z szariatu przepisy, że np. świadectwo w sądzie świadectwo kobiety jej się równać dopiero 2 kobiety przeważają nad nazwą 1 mężczyzny albo not kat i jest taka instytucja okupu krwi, czyli jak ktoś kogoś tam nie zabił na gaz był wypadek samochodowy spowodował i zabił ktoś chce w tym wypadku zginął to rodzinie należy wypłacić okup krwi rodzinie ofiary i n p . jak zabił kobietę to płaciła mniej pieniędzy niż jak zabił mężczyznę z drugiej strony bardzo wiele spraw dotyczy nawet kobieta ma wcześniej odpowiedzi pełną odpowiedzialność karną niż mężczyzna co np. doprowadziło do kilku bardzo głośnych takich spra w w Iranie, że jakiś dwójka nastolatków popełnia zbrodnie, po czym dziewczyna z miłości do chłopaka wszystko bierze na siebie, a że niestety oni są w tym samym wieku tak jak ona ma 15 lat to odpowiada jako zupełnie dorosła osoba ona dalej jest traktowany jako nieletni chłopiec jest dawka kończyło się także dziewczynka zapisała na Stryszku, a chłopiec odbywał tam nie wiem Arek jakoś więzienia i wychodził po kilku latach czy mamy taki oto paradoks, że dziewczynki wcześniej są oni także zbliżało w pełni dojrzały tak to jednak też dużo rzeczy z prawa rodzinnego np. dotyczące tego, że dniem dziecko obcokrajowca Iranki nie ma obywatelstwa irańskiego natomiast dziecko Irańczyka z moim urazem nogi absolutnie jest jak najbardziej ręcznikiem albo to może kobiecie się ciągle jest trudniej rozwieść niż mężczyźnie torze sondy, ale nie są skłonni przyznawać opieki nad dziećmi kobietom z automatu jest go także kobieta to chłopiec do 2 lat jest przy matce dziewczynka do 7, a wszystkie starsze dzieci są automatycznie przyznawany ojcu no chyba za jakieś wyjątkowe okoliczności i t d . i t d. pokręcone te sprawy kobiece w Iranie na pewno no ale nieco młodszej żony ciekawe jest to, że one nie są tak bardzo jednoznaczne, by się mogło wydawać z takiego Super prostego obrazka dlatego European Centre z, o którym mówiłem na początku, że Europa tak bardzo skupiona jest na sobie o historię walki o prawa kobiece tak mogę chyba powiedzieć i 1 z bohaterek tego ruchu Biblie z Ghaną, a stara bali opowiada dr Ludwika Włodek studium Europy wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego dziękuję bardzo w dzień Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA