REKLAMA

Poznańskie lato, które zmieniło bieg historii - opowiada prof. Jerzy Eisler

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2015-06-29 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
48:31 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM to postać ma swoje podłoże cyniczne, bo polityk tego rodzaju musi być cynikiem to Stefan Kisielewski o Józef Cyrankiewicz oczu i dalej, ale stara się jakoś wypłynąć także, by Polacy go polubili, a nie powiem kochali ale, żeby go nie powiesili jak dojdzie co do czego NATO po czerwcu pięćdziesiątego szóstego to strategia była już mnie do obrony władz o nazwie poznański bunt z wypadkami, bo wypadek nie ma prawa się zdarzyć, choć zdarza od taki paradoks Rozwiń » zatem zderzyło się pewnego czerwca w mieście jak to ujmują 2 poznanianki w liście do publicznego Radia nastał podział na 2 grupy bitych i tych, którzy biją, ale nie tylko biją także zabijają robotników, którzy od miesięcy nie widzieli mięsa masła za to na grzbiecie dokładnie odczuli wyśrubowane normy, krzycząc teraz my chcemy chleba jesteśmy głodni precz z bolszewizmem wolności, a my chcemy Boga naprzeciwko im wyjedzie 36360 czołgów Kazimiera Iłłakowiczówna napisze rozstrzelano moje serce w Poznaniu i gorąco ono nie zimne szkoda KUL, kto następnego ranka nabył głos Wielkopolski ten przeczytać mógł odezwa komitetu Miejskiego PZPR do mieszkańców było trochę wrogich elementach obok mocnych ludziach chuligańskich momentach i próbach MON ocenia także solenne deklaracje, że partia nasza rząd podjęły podejmują szereg doniosłych kroków dla polepszenia stopy życiowej ludzi prace i wreszcie pytanie zdaniem władz retoryczne ludu Poznania czy można dopuścić, aby miasto nasze miał być terenem nieodpowiedzialnych wystąpień tymczasem trwają aresztowania Edward Gierek staje na czele komisji badającej przebieg zdarzeń w Poznaniu przy jeziorze Rusałka ktoś napisał na ścieżce śmierci UB powstańcy już wieczór Radia nadaje przemówienie Józefa Cyrankiewicza premier nie owija bawełnę każdy prowokator czy szaleniec, który odważy się podnieść rękę przeci w władzy ludowej niech będzie pewny, że mu tę rękę władza ludowa od trąbienia jest 29 czerwca 1956 roku jest już nasz gość prof. Jerzy Eisler warszawski oddział Instytutu Pamięci Narodowej Instytut historii Polskiej Akademii Nauk dobry wieczór panie profesorze dobry wieczór ustalmy terminologii na początek bunt powstanie rewolta jak nazywali poznański czerwiec ludzie czy wypadki czerwcowe wydarzenia poznańskiego nazywała to władza ma na pewno nie to ostatnie to były eufemizm, które miały zamazywać sił pomniejszać charakter znaczeniem w pewnym momencie gdzieś na przełomie lat osiemdziesiątych dziewięćdziesiątych byłem zwolennikiem określenia, że to było powstanie poznańskie, dlatego że obok czynników ekonomicznych niewypłacenie zaległych tam należnych robotnikom pieniędzy z zawyżanie norm co powodowało obniżki płac brak nadgodzin on takie socjalne i ekonomiczne postulaty, który był bezpośrednią przyczyną Dolniak przecież, gdyby wszystko było w Polsce wówczas politycznie społecznie ekonomicznie kulturalnie kulturowo dobrzy to do takiej takiego wybuchu do takiej tragedii nie doszło, ale nie było dobrze w sferze werbalnej odprawiono o sprawiedliwości społecznej o równości ludzi od takich różnych pięknych hasłach, a każdego dnia zaprzeczam od chwili było jak u Orwella są w 2 ziarna jest ich rąk najróżniejsze ach tak jej dla mnie cel ten bunt, który miał początek ekonomiczny był buntem jednak o podłożu społecznym politycznym, a ponieważ w PRL w Polskiej Rzeczpospolitej ludowej wszystko było polityką dzisiaj można powiedzieć aż mnie interesuje polityką interesuje się modą np. modą moda to była czysta polityka, a ja się interesuję sportem sportem to była czysta polityka i t d. można, by pokazywać Szymborska pisała jesteśmy dziećmi epoki epoka jest polityczna wszystkie nasiona Jenny nocne sprawy to są sprawy polityczne i dzisiaj ich mężów w normalnych demokratycznych krajach i szybki protestujący robotnicy domagają się podwyżki płac nikt nie mówi, że ma to wymiar polityczny gest to po prostu ich prawo, ale w PRL wszystko miało wymiar polityczny, a jeśli polityczny to w kolejnym etapie antykomunistyczna, a jeszcze antykomunistyczny to anty radzieckich wchodziliśmy już kwestie suwerenności czy raczej braku suwerenności podległości wobec związku Radzieckiego no bo o ile możemy dyskutować czy hasło chleba i wolności ma wymiar polityczny no no jednak chyba ma to niema co dyskutować czy hasło precz z ruskimi chcemy wolnych wyborów niech żyje wolna Polska i t d. to już ewidentnie są polityczne antyradzieckie antykomunistyczne niepodległościowe jeśli śpiewa się w Boże coś Polskę ojczyznę wolną racz nam wrócić ani jeździć dokonuje się przeróbki Jaroty aż się rozpadnie w proch i tył sowiecka czy rosyjska zawierucha ani krzyżacka no no to jednak ma to wymiar polityczny wymiar niepodległościowy i byłem zwolennikiem właśnie dlatego określenia powstanie, tym bardziej że z różnych przekazów wiemy, że tak to było wtedy odbierany przez część ludzi na młode dziewczyny przedstawiające się same rzeczy niż biało-czerwonymi opaskami Jakub powstańcza służba medyczna młodzi mężczyźni raczej właściwie chłopcy z butelkami z benzyną gdzieś tam przebiegający ulicami pod ostrzałem w naszej tradycji ewidentnie nasuwają skojarzenia z powstaniem warszawskim rzucania butelkami z benzyną w niemieckie czołgi transportery opancerzone i tego typu pojazd biało-czerwone flagi taka atmosfera i jej powstania Warszawskiego, ale proszę bardzo wyraźnie pobić z pierwszych dni nie tej makabrycznej rzeźni takiej straszliwej n p . na woli nie tego chodzenia po kanałach czy w tych ruinach, gdzie nie było żywności lekarz taki po prostu zagłady miasta z rywalami entuzjazmu czerwone flagi na bramach domów w oknach to było coś takiego właśnie bardzo pięknego porywającego niestety ludzie potrafią wszystko z karykaturą, acz miano skoro jest powstanie, a to mi do głowy nie przyszło to automatycznie są powstańcy wcale nie muszą być ci, którzy mają największe zasługi oczywiście jak to często bywa tych organizacji kombatanckich powstańców 51006 . roku wyodrębniło się co najmniej kilka bomb wchodziły ambicje o ten pan to nie był, a ja byłem on teraz sobie uzurpuje, a ten w piątym szereg znam wiele z nich znajdzie się dokładnie ten scenariusz z wielu sytuacji i powiem szczerze jak kilka razy zobaczyłem wręcz, że takie wymuszanie używania pojęcia powstanie, choć z początku oberwałem od kolegów historyków, że to nie naukowe, że to emocjonalne jak tłumaczyły nie, jeżeli przyjmiemy za powstanie narodowe powstanie warszawskie, zwłaszcza w tym stadium zagładzie miasta no to nic nie możemy z tym porównywać te we wszystkich pozostałych razem mniej zginęło ludzi niż w ciągu tych 2 miesięcy w Warszawie, ale jeśli odłożymy to to już z powstaniem n p . Wielkopolskim tym pierwszym okresie nie mówią kilkumiesięcznej wojnie, ale tym zrywem, gdy Paderewski przyjeżdża w grudniu osiemnastego roku do Poznania i dochodzi do eksplozji biało-czerwone flagi opaski śpiewy to co widzi pan punkty w sobotę 28 czerwca porównywanie go nie jest jakimś straszliwym nadużycia liczba ofiar nie zginęło w ciągu kilkudziesięciu godzin w ciągu 2 dni non kilkadziesiąt osób, nawet jeżeli tę weryfikację Łukasza Jastrzębia historyka młodszego pokolenia, który mówi, że te liczby podawane ponad 70 ofiar śmiertelnych są zawyżone, w którym nawet przyjąć to najniższe szacunki czyni 50 kilka ofiar śmiertelnych to nigdy po drugiej wojnie światowej w żadnym miejscu w Polsce w ciągu 1 dnia nie zginęło tylu tylu ludzi i wreszcie jeść mówiłem o powstaniu to także miałem na uwadze środki użyte słyszałem wcześniej wspominała pani od 360 czołgach wprowadzonych do Poznania dziś jest teraz ludzie i tak żołnierz 28 czerwca ale, żeby te liczby te 360 strzałów dobrze zrozumieć trzeba powiedzieć, że 31 z nich zniszczono lub poważnie uszkodzoną w czasie walk ulicznych, a żeby postawić kropkę nad Dzido powiem, że w lutym 1945 roku, czyli w czasie wojny światowej, gdy armia czerwona zdobywała Poznań tu posiadała 105 czołgów, czyli mniej niż 13 to pokazuje skalę środków użytych w przeciwko miastu włącznie z lotnictwem włącznie z oddziaływaniem propagandowym no dno najróżniejszym rzeczom, które dziś zupełnie wyszły z pamięci no bo jeszcze na poznańskim lotnisku urządzono jak to się ładniej w języku bezpieki nazywa mnie obóz filtracyjny piękne określenie bardzo lubię jak, więc jeżeli się tworzyć coś takiego tam zatrzymanych zaś kutych już czasem nawet nieźle pobitych ludzi w przybiera ono w niemieckie panterki wciskano im do ręki niż my sery i robiono fotografie, żeby pokazać niemiecką piątą kolumnę dywersantów którzy, jakoby miał, jakoby ich z Niemiec przybyli, żeby obalać system tutaj służą licea wykonali rzeczywiście Noto mamy naprawdę poważną imprezę ważne wydarzenie użyję tego słowa, ale tym razem z premedytacją nieszczęście pomniejszające ich skala tego pozwalała moim zdaniem mówić o powstaniu poznańskim pięćdziesiątego szóstego roku nie jest to wymyśliłem to wprowadzali do naukowego obiegu przede wszystkim koledzy historycy z Poznania, ale nie tylko i jego błędu, czego powiedziałbym nawet przekonać, a później niestety po tych doświadczeniach z kombatantami znaleziono zapał straciłem zapał i myślę, że najbardziej neutralny, a jednocześnie uczciwie oddające charakter tego co się wtedy wydarzyło w Poznaniu jest określenie bunt społeczny zresztą nieżyjący już chyba najwybitniejszy znawca poznańskiego czerwca prof. Makowski tak zatytułował swoją książkę jej i tak się mną i tak traktował to w tym pojęciu bunt jest bowiem w ich strajk i manifestacja uliczna no bo jeżeli na placu Józefa Piłsudskiego wcześniej później Adama Mickiewicza w samym centrum Poznania ja zaś z Tallina jak co tydzień Piłsudskiego w iście przejęzyczył się w holenderskim bądź Józefa Stalina wcześniej później w mniej Adama Mickiewicza zgromadziło się około 100  000 ludzi to była to wówczas mniej więcej trzecia część wszystkich mieszkańców Poznania razem z małymi dziećmi starcami wszystkich wszystkich, a przecież daleko nie wszyscy mieli odwagę pewnie nawet niektórzy nie wiedzieli pamiętajmy, że to niebyła epoka internetu i telefonów komórkowych, kiedy taka wiadomość rozchodzi się w sekundach dosłownie 100100  000, a jeżeli nawet było 90  000 ton to była ogromna liczba ogromna siła pokazująca, że ten wybuch ten bunt protest społeczny miał bardzo mnie żywy odbiór i pytanie, które zawsze zadaje, które trzeba zadawać jak to się stało, że skończyło się jak strzelaniem, że skończyło się na śmierć ludzi, a skończyło się lód takimi rzeczami, bo władza była przerażona nie karetkami, ale co im panie profesorze, zanim dojdziemy do tych dynamiki wydarzeń 2008 . 29 czerwca to proszę nam rzucić te 2 dni na oś wydarzeń międzynarodowych i wydarzeń w kraju, bo to też jest istotna co działo się na początku lat pięćdziesiątych, zanim wyjedziemy z roku pięćdziesiątego szóstego i Joan oczywiście odpowiednio zaraz NATO, ale zacznę od końca taką cezurą był rok 200650 lecie wydarzeń pięćdziesiątego szóstego roku i wtedy dokonano chcę powiedzieć manipulacji, bo to wartościuje negatywnie pewnej operacji tak bym to określił raczej, żeby nie było znaku plus minus, że Poznań to był nasz społeczeństwa to był ten zry w antykomunistyczny niepodległościowy, o którym trzeba pamiętać nigdy przedtem miniemy jeszcze kiedykolwiek będą takie obchody w Poznaniu jak były w roku 2, a żona oraz usprawni ruch jako dziennikarz natomiast kompletnie bez historii tych polskich miesięcy równocześnie zaczęto usuwać październik 53 i październik był ich władzy komunistów PZPR oni się tam we własnym sosie koszta usuwali zmieniali bili o władzę w Biblio władzy tak i nas to nie dotyczy i nie ma co tutaj tego wstydzić obchodzić dokonano nawet takich operacji powtórzę to, że oto w październiku roku 2006 obchodziliśmy pięćdziesiątą rocznicę skądinąd słusznie, ale powstania węgierskiego i pomocy, którą Polacy udzielali wtedy Węgrom byłej radzieckiej inwazji, która krwawo stłumiła powstanie Asada i prof. Wici ciąg przyczynowo-skutkowy nie byłoby października bez czerwca nie wiem natomiast to, o czym opowiadamy roku 2006 i zupełnie otwarcie to deklarowali i przedstawiciele prezydent Lech Kaczyński Jarosław Kaczyński premier Marcinkiewicz to było jako element nowej polityki historycznej i hip-hop to zupełnie otwarcie nie ma nic dorzeczy to co dzisiaj, kto mówi co na to świadectwa plac Solny to pytanie rzeczywiście pięćdziesiątym szóstym roku byliśmy świadkami głębokiego kryzysu można na niego bardzo różnie patrzeć można poczuć jak na wielki ruch społeczny obejmujący nawet jak się weźmie pod uwagę tych ludzi, którzy brali udział w wiecach w październiku w jakiś manifestacjach w skali kraju w tym ciągu kilkumiesięcznym można użyć określenia 1 000 000, choć to rzeczywiście bardzo duży zasięg można dopatrzyć i to nie wyklucza się jako na polityczną walkę w kierownictwie PZPR walkę o władzy i walkę o to co będzie dalej tutaj w największym skrócie przypomnę też w 2 koterii frakcję skrzydła orientację w partii nazwanej czy raczej przez zwane do dziś osoby łączone z 1 zaprzeczają istnienia tej, z którą łączono je ruch i chętnie mówią natomiast w drugiej puławianie czy grupa Puławska nazwach od ulicy Puławskiej, przy której mieszkało kilka prominentnych osób z tego środowiska uważała, że trzeba ten system zdemokratyzować zliberalizować oczywiście trochę powietrza oczywiście 1 pan Bóg wie czym było to kogo było w jakim stopniu i na ile szczere ana ile było to destrukcja techniką utrzymania się za wszelką władz nasz koncert i oczywiście puławianie bardzo zręcznie znów nie chce powiedzieć manipulowali grali wykorzystywali nastroje społeczne i cieszyli się dużym poparciem, zwłaszcza wśród młodych robotników młodej inteligencji wiadomo, że jak ktoś kocha się sparzy zwłaszcza, jaki jest młody to popada w nienawiść ci marksiści, którzy wierzyli, że Stalin, że socjalizm to jest dobry teraz nagle byli na pierwszy szeregu tych radykalnych haseł działań w Lotto ten ferment i październiku, a druga grupa dogmatyczna konserwatywna przeżywana NATO lińską od Pałacu urzędy rad rady ministrów ma to mnie dziś część tych działaczy zbierała w uważałem, że w pierwszy orientowała się na radziecką ambasadę po drugie, uważała, że socjalizm jest dobry tylko wypatrzyli go towarzysze z tej drugiej grupy puławskich, zwłaszcza ci żydowskiego pochodzenia zaczęto grać antysemityzmem, który zawsze miał w Polsce w swoich sympatyków my ich i pewnie mieć będzie, bo to nie tylko w Polsce, bo to jest przecież zjawisko szersze i można powiedzieć, że mieliśmy do czynienia z demokratyzacją i liberalizacją odgórnie sterowa i nagle zdarzył się posmaku i to był papierek lakmusowy, ponieważ przedstawicielom ani 1 ani drugiej partyjnej hoteli oczywiście nie przyszło do głowy powiedzieć nie wolno strzelać do ludzi nie wolno odbierać życia to było za granicą i horyzont horyzont to były zmiany liberalizacja tusze jakiś artykuł puści taki bardziej kontrowersyjny jakiś film się zdejmuje z półek w taki, iż wystąpienie jakich w tego typu gesty, gdzie po stalinizmie po tych wszystkich krzywdach, które dotknęły żołnierzy armii krajowej polskich sił zbrojnych na Zachodzie działaczy niepodległościowych i t d . i t d . to społeczeństwo było straszliwie obolały bardzo łatwo było powiedzieć, że ukazał się w kat artykuł na spotkanie ludziom z AK w tygodniku po prostu w marcu 56, jakby go czytam dzisiaj to po prostu normalny uczciwy tekst, ale wtedy po tamtych kubła z pomyjami, które wylewano na akowców to było coś zupełnie nowego i dlatego procesu sterowanej odgórnie kontrolowanej tak jak garnek, gdzie tam baraki pionier przytrzymywany, żeby nie pofrunął w górę w 2 tego procesu w Poznań był testem był momentem takim w pewnym sensie granicznym to przecież przedstawiciele 12 orientacji na początku zgodnie z Bremy dzieli, że to był faszystowski pucz, że to były siły inspirowane zbrojone wraz z realizacją przez Republikę Federalną Niemiec stany Zjednoczone tak dalej i t d. przy czym mieli 1 argument nie powiem, że przekonywał ją za, ale dość mocny to są te piękne frazy rodem z trybuny ludu czasem, jaki dziś słyszeć widzieć to zawsze się wzruszam nieodparcie to nie jest przypadek, że x spotkał się z greki to jest to to nie jest przypadek, że do demonstracji doszło w czasie międzynarodowych targów poznańskich oczywiście bardzo często w naszym życiu decyduje przypadek, ale w tej w lasach komunistycznej propagandy nie niższa kwota, jaką mu to nie przypadek trudno się dziwić, że IOD tych miast z weksla one od uproszczeń chcieli pokazać przed światem huk, że chuligaństwo tymczasem my wiemy, że goście targów przecież Polska była wtedy krajem naprawdę bardzo zamknięty, a na targach byli handlowcy kupcy z Zachodu robili fotografie kręcili filmy teraz Instytut Pamięci Narodowej z różnymi kanałami próbuje zabiegać szukać tych filmów czy tych fotografii na świecie, które ludzie robili będącej wtedy w Poznaniu, żeby kopię tego można było sprowadzić do Polski, bo nie mamy nawet 1 minuty filmu fotografii, owszem, są natomiast filmu nie ma materiał, który często też pokazywany urząd bezpieczeństwa publicznego przy ulica Kochanowskiego powybijane szyby dziury w ścianach to jest materiał polskiej kroniki filmowej, ale już po spacyfikowaniu bunkry to jest filmowane gmach wojewódzkiego urzędu bezpieczeństwa publicznego, ale już może być krajobraz po 2 po bitwie powalczy to już tak wyglądało dajmy NATO w sobotę 30 czerwca jest też materiał filmowy z pogrzebu z pogrzebu, który urządzono na Cytadeli poznańskiej przedstawicielom tzw. sił porządkowych milicjantom poległym funkcjonariuszom aparatu bezpieczeństwa żołnierzom żołnierzom korpusu bezpieczeństwa wewnętrznego i jak to ujęto w wybranym robotnikom oczywiście tutaj znowu te kryteria klasowe to miał być cegieł strach najlepiej, żeby był starszy żaden aromat chciał Kolski, który trzynastoletni chłopiec harcerz 1 z najmłodszych ofiar tego buntu taki symbol jest w Poznaniu ulica Romka Strzałkowskiego, więc broń Boże niech ktoś taki tylko tacy prawdziwi metalowcy robotnicy, którzy zginęli, bo albo się Daniel otumanić tej reakcji, ale lubi ofiarami no przypadkowymi jak się strzela jak szum kule latają no to są ich i ofiary i ten fragment z uroczystości żałobnych w Cytadeli też jest pokazywany natomiast nie mamy ani metra ruchomego filmu nakręconego czy to przez aparat bezpieczeństwa na dzisiaj byśmy to w archiwach IPN na pewno znaleźli ani nikt w rękach prywatnych przez tyle lat nie ujawnił się, że ma taki film nakręcony na ta ostatnia szansa to taka, że gdzieś może ktoś na ten nasz apel natrafili uda się jakiś fragment filmu takiego amatorskiego nakręcony znaleźć tam były momenty bardzo dramatyczne, kiedy n p . na tereny targowe wkroczyła grupa demonstrantów z biało-czerwonym sztandarem pokrwawione ręce jestem przekonany, że coś takiego, gdy zagraniczni goście filmowali fotografowali stąd te zdjęcia, a potem znalazły się niektóre w zachodniej prasie, więc to też trzeba o tym, pamiętać także wracając do tej wiosny pięćdziesiątego szóstego roku to ten proces destalinizacji ten proces liberalizacji demokratyzacji można powiedzieć dostał takiego przyśpieszenia w Polsce, że ten impuls jednak wyszedł z Moskwy pług i już nie będę sięgał do roku 50 tego trzeciego śmierci Stalina odwilży i t d . ale mam namyśli luty 56 dwudziesty zjazd komunistycznej partii związku Radzieckiego i sławny tajny referat w Polsce sławny na świecie niesławny nieznany referat pierwszego sekretarza komunistycznej partii związku Radzieckiego Nikity Chruszczowa ukłucie jednostki i jego następstwach, żeby mieć świadomość, jaki to był szok wystarczy przypomnieć raczej powiedzieć, bo też mało znany fakt, że francuska partia komunistyczna uznała, że to jest fałszywka to, że to jest robota CIA i zażądali od towarzyszy radzieckich potwierdzenia czy Chruszczow naprawdę tak powiedział my wtedy Amerykanie zrobili francuskim komunistom kawał tajny referat został opublikowany jako marki materiał Chruszczowa jako materiał departamentu stanu to tak jakby ktoś już dzisiaj wrzucił na strony internetowej to taki już najbardziej powszechnie ogólnie dostępne, że już bardziej niemożna tego było wówczas nagłośnić jako proszę bardzo, że to jest dokument departamentu stanu jeśli chcecie mieć poświadczenie z Moskwy to zabiegać o to kto i Polska była tym krajem, w którym tajny referat Chruszczowa bardzo szybko przestał być tajnym plotka głosi, że można go było kupić na bazarze Różyckiego za 500 zł to nie jest dużo czy mało właśnie to to była miesięczna pensja niejednego człowieka, o czym można było zarabiać lepiej, ale robotnicy jak to się mówi ludzie pracy czy tak właśnie zarabiali 1000 zł to już zarabiał jakiś specjalista fachowiec, a np. dyrektorzy departamentów ministerstwa bezpieczeństwa publicznego co już było absolutnym popem mieli zarobki rzędu 4000 zł to kwoty 500 to jednak to był bardzo takie znaczące pieniądze to dla wielu szok to był szok i udziela tych wszystkich, którzy traktowali tamten system ideologię na wiarę pamiętajmy, że trzeba mieć no tak naprawdę 70 kilka 80 lat, żeby pamiętać z autopsji ludzi, dla których komunizm socjalizm realny był nadzieją wartości nie mówi kilometrze legionista taką umową z Jutrzenką była to głęboka wiara mówię to bez cienia złośliwości w żadnym razie Niechcę sobie tutaj drwić im bliżej naszych czasów tym takich ludzi było mniej, a dużo więcej jak to mówiono pragmatyków to słowo zastąpiło w pięćdziesiątym szóstym roku po obu stronach mamy jeszcze takich ideą loftów jedni są rozczarowani dostają szału są wściekłymi chcą być właśnie tacy dokonać zmiany to jest socjalizm tak wypaczenia nie musimy to naprawić musimy poprawić i oni będą w październiku 53 widzieli we Władysławie Gomułce wielką nadzieję i przede wszystkim to 1 z największych zagadek historii Polski ludowej, że o nich, ale w za nimi cały właściwie społeczeństwo będzie widziało w komórce przede wszystkim więźnia okresu stalinowskiego w, a nie razem z Bolesławem Bierutem współtwórcę mogą z nich za odwołany czego, który ponosił współodpowiedzialność za wszystko za rozbijanie podziemia niepodległościowego rok 2 lata za realizowanie referendum i wyborów za właśnie wszelkie zbrodnie za skręta obicia mordy na całą masę rzeczy złych, bo za dobre też, bo im więcej władzy tym więcej odpowiedzialności trzeba przyznać, że akurat Gomułka był n p . tym człowiekiem, który dla wsi to było mało skuteczne, ale podejmował takie próby poskramiania radzieckich wywózek z ziem zachodnich i północnej zakup zakładów przemysłowych maszyn samochodów właściwie wszystkiego narzędzi jest mocno przeciwstawia się także kolektywizacji, tak więc co go sprawiedliwie oceniać natomiast powiedzieć tylko, tyle że był więźniem stalinizmu w rzeczowy nowym człowieka, więc nie powinno mieć Nowy Wiśnicz zgadza się, iż ludzie śpiewali Stolat i to w kronice filmowej nawet pojawia się komentarza plac Defilad 1 oraz pieśń tak nie jest znana w takich sytuacjach mogą śpiewało się inne pieśni stolarki kojarzy nam się z imieninami urodzinami jakąś rodzinną dość kameralną uroczystościom Anię z wiecem na kilkaset tysięcy ludzi w centrum Warszawy i jaki to nowy człowiek to się okaże 70 chorych tkanek natomiast zastanawiam się, że dzięki październikowej i to trzeba może podkreślić, że tak na dobrą sprawę władza komunistyczna nie zemściła się na tych z większym cielaki tych bandytach w cudzysłowie oczywiście z Poznania bo owszem, przygotowywano procesują się nawet te rozpoczęły, ale rozpoczęły się we wrześniu, a kończyły się w listopadzie, a pośrodku był październik tak jest zawsze, ale w tym wypadku ten październik był wyjątkowy przy czym te procesy były tak, że organizowane, że wpuszczono pamiętajmy też końcówka stalinizmu zagranicznych obserwatorów można było usłyszeć kilka przer w w prasie brytyjskiej, że były zachowane wszelkie standardy tego typu procesów wedle procedur brytyjskich tracą oni nie mieli nic, że przychodzą ledwie żywi świadkowie 3 czy oskarżeni, którzy mają strach w oczach nie tak tak tak nie było z Kato wani z maltretowaniem tutaj mnie tutaj tego nie zastosowano wzrośnie ten moment historyczny, a jako taką piękną może być tłem to może jeszcze nie jest leczenie trwało tak może taki tutaj akcent częściowo błędne przywołują historie mecenasa chełmskiego, który był obrońcą na procesach innych poznańskich opowiadał kiedyś jak jechał taksówką i do sądu i ich pytasz taksówkarzami ile płaci za kurs panie mecenasie za to co pan pańscy koledzy robicie w sądzie nic pan nie płaci to takie proste ludzkie gesty porażki proste ludzkie zachowania, o których chyba warto pamiętać, by profesorze powiedzieliśmy o całym kontekście politycznym, a ja bym chciała teraz strych owych o sprawach bytowych porozmawiać, bo dostanę czas, kiedy dobiega końca realizacja planu sześcioletniego, które mocno dał się społeczeństwu we znaki i Wielkopolską w ogóle bardzo ciężko ten pan zniosła postęp był bardzo biednym bardzo biedny 11 lat po wojnie brakowało wszystkiego pani redaktor bardzo dobrze, że pani o to zapytała, ponieważ jak dzisiaj politycy wszystkich, choć jedni mówią o biedzie nędzy w Polsce to obrażają Somalii Etiopii z Sierra Leone i t d . i t d . w Polsce nie ma nędzy, ponieważ Nędza oznacza sytuację, której ani pani ani ja ani na szczęście pewnie mało, kto z naszych słuchaczy może znać autopsji permanentnego głodu nie, że coś dymisja w nie nigdy nie jestem syty, a wszystkie swoje ubrania mam w tej chwili na sobie jeszcze ktoś może powiedzieć, że są tacy ludzie w Polsce to ja powiem nieprawda choćby, dlatego że są przytułki i że są jest to opieka kościelna nie kościelna i tym talerz zupy i chleb dostanie tam, gdzie jest Nędza żywności nie można ukraść niemożna wyprostuj tuszować nie można też zebrać nie można kupić zużywa ich nawet w śmietnikach nie ma bieda jest wtedy, kiedy mamy powiedzmy 2 ubrania, kiedy już nie głoduje ME, ale jemy chleb z ziemniakami Żuka jest chlebem takie rzeczy i taki też w Polsce nie ma natomiast są gigantyczne w naszym kraju obszary ubóstwa to znaczy jakaś grupa jakiś placki czy naleśniki jakieś trzy-cztery ubrania żadne wakacje żadne kino żaden teatr żadna rozrywka żadnej książki gazety taka wegetacja i tego niestety jest bardzo duże natomiast zadała pani bardzo dobrej potrzebnej ważne pytanie to było 11 lat po zakończeniu wojny Polska była naprawdę biedna pokolenie moich rodziców dziadków przeżyło, czyli ci, którzy żyli w czasie wojny i nędzy i biedy nie mówię o getcie tak czy obozach koncentracyjnych, ale wiosną czterdziestego piątego roku, kiedy te tereny już były spod okupacji niemieckiej wyzwolone na Kielecczyźnie pojawiło się widmo kanibalizmu po prostu głodu i wtedy już niejaki Miś zorganizowanymi transportami zboże chwile samochodami z innych województ w dowożono, żeby po prostu wyrzucić i zatkać pajdę chleba, żeby ci ludzie z nowych rozwiązań nie umarli to i tak trzeba stawiać na 100 pięćdziesiątym szóstym roku, a tak się składa, że ja to są moje najgłębsze wspomnienia bez udziału osób trzecich i ich fotografii śmieje się jak przystało na PRL listę to moja pamięć obejmuje od października 56 Otóż to to naprawdę dzisiaj opowiadałem koledze rzeczy, która mnie najbardziej zawstydza, która najbardziej mnie tak dołuje, a myślę, że nawet wielu naszych słuchaczy nie zrozumie tego co ja mówię, bo jeśli mówimy o podział ska Hipolit pończochy ach to myślimy o kobietach jak mówią o chłopcach nosiłem takie pończochy z napięciami można sobie zobaczyć w filmie dreszczy Marczewskiego, a nie byłem biedny, a nie pochodziły z rodziny i myślę, że niektórzy koledzy mieli gołe nogi w październiku w, więc to była ta bieda to Nędza, a dziecku się nie opłacało kupować spodni, bo chłopiec w pewnym wieku rośnie 10 cm w ciągu roku to pod sam kupować od nich to było straszliwie upokarzającej takie obrzydliwe ataki wręcz i to Polska taka była tu była zrujnowana Warszawa to były miasta, w których które naprawdę były zniszczone pewne rzeczy podnieśliśmy raczej nasi rodzice dziadkowie pradziadkowie z wojennych zniszczeń, ale to był bardzo biedny kraj bardzo bardzo biedne społeczeństwo to nie mogę się powstrzymać teraz będzie chwila propagandy jak słyszę dzisiaj, że gmina może przejąć 1 człowieka z zagranicznych opowiadasz nawet 10 to przypominam, że tamta Polska absolutnie z dzisiejszą nieporównywalna to w ogóle jak nie wiem rower do Rolls-Royce, a takie porównanie można oddać tamta Polska uniknęła w ciągu 3 lat 200 ćwierć milionach przesiedleńców zza wschodniej granicy nie tylko Polaków około 20  000 z tych osób to byli Żydzi, którzy dalej wyemigrowali do PiS głównie do Izraela i my dzisiaj dyskutujemy o 10 osobach szkół, a tam ćwierć 1 000 000 kraj, którego poziom życia zasoby finansowe z dzisiejszą polską to w ogóle nie ma o czym po to, o czym mówić myślę, że cała Polska to mniej niż najmniejsze najbiedniejszy to wtedy niż najbiedniejsze województwo dzisiaj posiada ASA w jedno, gdyby tak liczyć ma majątek, ale było coś co myśmy zgubili Solidarność powiem jeszcze 1 rzecz to jest mało znany fakt ta biedna Polska i naprawdę biedna naprawdę żyjąca w biedzie z elementami nędzy z elementami nędzy pamiętajmy jeszcze w większości nie zelektryfikowana Otóż ta Polska była krajem, który udzielił największej pomocy zrewoltowanych Węgrom nie stany Zjednoczone nie Niemcy Austria 14 pomocy całego świata dla Węgier pochodziła z Polski to z tego możemy być dumni o tym warto umówić warto przypominać, kiedy biadolił my, że my możemy 1 albo 2 przyjąć jakieś mienie ludzi nawet jeśli mówimy już o wyrobach muzułmanach, ale Polaka z Kazachstanu przecież takie rozmowy były wielokrotnie prowadzone to jest naprawdę zawstydzające w kontekście wysiłku w tamtej Polski sprzed prawie 60 lat nie chodzi o komunizm, bo to naprawdę nie partia to zrobiła tylko ludzie społeczeństwo po to tu coś takiego coś coś gdzieś po drodze zgubić i dlatego m. in. takie audycje jak leki pani mnie zaprosiła są potrzebne nie tylko poznaniakom mieszkańcom Wielkopolski, ale jestem głęboko przekonany, że nam wszystkim, że czasem dobrze posłuchać w czasie w pewnych momentach człowiek zachował przyzwoicie od zawsze warto być przyzwoitym panie profesorze jeszcze 1 wątek na koniec zawsze mnie to zastanawiam te niepokoje społeczne spowodowane zmianą VAT i warunkami rzeczonym były już od tych wielu tygodni trwał też rozmowy między robotnikami do władz są najpier w po niższego szczebla, kiedy jest ten moment, że nagle ludzie właśnie zbierają się stale rosnącą kolejnymi ulicami grupach i idą na ten plac Stallone, a tu akurat można bardzo precyzyjnie powiedzieć, bo tu mamy do czynienia użyję słowa z kłamstwem już całą odpowiedzialność minister przemysłu maszynowego Roman Świderski 26 czerwca przyjął w Warszawie delegacja ona była głównie cegieł ścieków, ale nie tylko to znaczy zakładów imienia Józefa Stalina oczywiście wtedy przedtem i potem zakłady Cegielskiego, ale także zakłady naprawcze taboru kolejowego chyba wie po fama z kilku dużych przedsiębiorstw poznańskich i on szkolił się na postulaty robotników powiedział tak to by trzymać się relacje w krajach, które przyjadą do Poznania do omówimy szczegóły człowiek normalny jak słyszy coś takiego sprawa jest załatwiona jutro do omówimy szczegóły jakieś takie techniczne, kiedy ile komu w jaki sposób et Cetera zapakowali się i wrócili salonów, a tymczasem przyjechał następnego w Chinach przy tych samych ludziach, mówi że nic takiego nie było, że nie ma zgody, że w ogóle nie i tu uznać coś pękło pamiętajmy, że wtedy to dziś naprawdę trzeba być dobrze starszym człowiekiem, żeby pamiętać z autopsji przedwojenną Polskę taką kapitalistyczną i nano niech ludową i nie pod okupacją, ale wtedy wystarczyło mieć 3040 lat, żeby pamiętać Polskę z lat trzydziestych i trzeba było być stać staruszki i wielu z nich pamiętało jak wyglądało życie przed wojną ile zarabiali jest taka dość zabawna scena, kiedy to 1 ze starszych robotników w takim wieku przedemerytalnym zaczyna liczyć po niemiecku, a tak konsternacja omówią ukończył szkołę za Kajzera i tylko po niemiecku milczy po polsku nie potrafi 1100 dzieciaków no i jej nieważne, jakie musi liczyć, ale było oszustwo, więc tak tak szpeci oszukani, że po prostu skrzyknęli się ustalili, że 20 minut po szóstej po rozpoczęciu rannej zmiany i raz jeszcze zawyją syreny i wejdą na ulicy i zrobili to w sposób typowy dla stolicy Wielkopolski żartowano sobie później, że nawet pilnowali, żeby nikt nie podeptał trawników od organu dmuchają w jak to u nas nad wartą panie profesorze to jeszcze 1 rzecz, bo mam jeszcze 3 minuty czy to przemówienia Cyrankiewicza, którego fragment to najbardziej znane o tym, że władza ludowa ogromnie rękę tym, którzy będą chcieli tę rękę na władzę ludową podnieść czy ono tak rozumował tak utrudniło w uszach wtedy jak teraz nam dudni tamta władza mówi tamta tak robiła takie rzeczy to tu nie chodzi o przenośny można się wziąć wyobrazić przyjemniejszy, kiedy naprawdę od Kompanii ręki to nie będzie jakaś przesada nie takie rzeczy robiono, więc to na pewno natomiast można było dosłownie traktować natomiast Cyrankiewicz parę razy w życiu co najmniej właśnie 2 czy ida, który parę wtedy w Poznaniu i potem raz jeszcze 17 grudnia 70 tego roku, jakby na zakończenie okresu gomułkowskiej, kiedy wystąpił w radiu telewizji z takim też ostrym przemówieniem pytanie 33 musiał patrzeć człowiek, gdy nie musi zdanie, że sytuacja jest bez wyjścia z logicznego punktu widzenia jej zdaniem fałszywym wyjście jest zawsze może nie być dobrego wyjścia Cyrankiewicz Gross bary tom był człowiekiem, który lubił piękne kobiety lubił samochody Mercedes dobre alkohole dobre jedzenie apanaży władzy bardzo dobrze mu robiły on być chyba nie potrafił z tego zrezygnować z Bayernu 3 dni zaś czeluść czterdziestym piątym roku, kiedy Zygmunt Zaremba 1 z czołowych działaczy polskiej partii socjalistycznej spotkał towarzysza Cyrankiewicza z DPS-u coś mu powiedział, a to wiosna czterdziestego piątego roku coś mu powiedział Cyrankiewicz zachód nas zdradził przechodzę do komunistów nie pomylił się wszak rozbrajająca szczerość taki cynizm aż do gulaszu prof. Jerzy Eisler Warszawskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej oraz Instytutu historii Polskiej Akademii Nauk o naszym gościom bardzo dziękuję pani profesorem piękne jeziora rosyjskim w czerwcu część jego bohatera państwa zapraszam na informacje Radia TOK FM w Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA