REKLAMA

Przegląd naukowych newsów tygodnia / Czy geny mogą być niebezpieczne? Opowiada prof. Magdalena Fikus

Homo Science
Data emisji:
2015-11-14 21:00
Audycja:
Czas trwania:
51:02 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór państwu audycja Homo science Aleksandra Stanisławska serwisów Crazy nauka PL Piotr Stanisławski Gazeta PL na początek niezbyt dobra wiadomość Otóż rok 2015 może się okazać jeszcze gorętsze od ubiegłego roku łącznie 2014, który został zgodnie przez klimatologów okrzyknięty najgorętszym rokiem w historii pomiarów, czyli historii prowadzonej od początku rewolucji przemysłowej na nie tak od początku, ale od końca dziewiętnastego wieku co to oznacza, że Rozwiń » ten rok będzie jeszcze gorętsze będzie to pierwszy w historii rock, który w, którym temperatura średnioroczna na całym globie przekroczy aż 1 °C nie wydaje się to dużo natomiast nie rozkłada się to po równo jedno jest równo dystrybutor dystrybutor Warner po wszystkich strefach najbardziej ocieplają się niestety rejony w pobliżu biegunów efekt jest taki, że przyspieszy topnienie i na północy południu lodów na to jak wiadomo będzie za tą zasila ocean będzie się podnosił poziom mórz oceanów na świecie efekty już dawno przewidzieli naukowcy są mapy pokazujące wzrost poziomu oceanów i które miasta nabrzeżne zostaną zalane oczywiście wiemy, że najszybciej Wenecja oraz różne miasta holenderskie zniknie, ale archipelagu w takich też maleńki, ale które ledwo co wystają nad wodę i wydawało się, że to jest odległa perspektywa i że jeżeli do końca wieku 2001 . nie przekroczymy wzrostu temperatury od początku po historii pomiarów o 2 stopnie to wówczas za te wszystkie nieszczęścia nas nie spotkają go spotkają w Dębnie tak strasznym zakresie jak w jak Mekong przewidują naukowcy tak naprawdę w tej chwili LO im takie dosyć ostrożne prognozy również przez brytyjskie met Office Real głoszone mówią o tym, że ta temperatura może przekroczyć aż 3 stopnia co oznacza no właśnie oznacza to bardzo dużo nieprzyjemnych rzeczy, kiedy ostatni raz temperatury były na ziemi wyższe tak o 34 stopnie mniej więcej tak, bo kilka milionów zlotemu to z dnia wówczas mieliśmy poziom oceanów wyższe jakieś 30 m z na mniej ni być może w tej chwili to ona zaś aż w takim stopniu nie czeka natomiast no nie napawa optymizmem, zwłaszcza że jest również bardzo wysoki poziom dwutlenku węgla jest 400 części na 1 000 000 i nic nie wskazuje na to, żeby to zdarzenie miało spaść, a będzie rosnąć właśnie w tamtym okresie sprzed kilku milionów lat to stężenie wynosiło powyżej 4100  000 000, że przeszło 400 części na 1 000  000 EUR i no cóż nowe wnioski nasuwają się same mamy problem mamy problem jest to problem w dużej mierze spowodowane przez działalność człowieka przez emisję gazów cieplarnianych do atmosfery przez spalanie węgla ropy naftowej czy uda się jeszcze coś z tym zrobić, a prawdę mówiąc coraz mniej wygląda na to, że się udało odnaleźć m. in. handlem emisjami nie tak naprawdę ograniczają się tylko prawda ZUS to prawda no w tej chwili politycy PiS może się nie przejmują tym co będzie za 40 lat, kiedy już nas tutaj nie będzie na ziemi naziemnych kadencję wszystko co prawda, ale być może jeszcze ktoś po nastu będzie żył, więc wypadałoby mu nie zostawić basenu z brudną wodą w mocnych słów wielość wachlarzu z dnia tradycyjnie udam się w kosmos, ale nie do końca miłości zostanę na ziemi coś mógł zdecydować Otóż ruszyła budowa czegoś co się nazywa przepraszam te nazwy są dziwne i tym razem tylko gigantyczny teleskop Magellana i nie ekstremalnie wielki i Orest, jaki ogromny i t d. jak niektóre nas się zdarzają ta konstrukcja to rzeczywiście coś imponującego mianowicie to będzie teleskop składający się z 7 i zwierciadeł 7, dlatego że nie jesteśmy w stanie zbudować 1 tak wielkiego odpowiadać to będzie zwierciadło średnicy 24 ,5 m, czyli coś naprawdę potężnego tak mówi nie jesteśmy w stanie zrobić tak wielkiego jednolitego dobrze schowanego zwierciadła, więc zdecydowaliśmy się jak ludzkość zbudować lustra, które będą miały nieco ponad 8 m będą ustawione także 1 pośrodku 6 dookoła TK gustowna rozetka kwiat puszek zostanie to oczywiście jakżeby inaczej w Chile Ataka ma jedno z najlepszych miejsc do obserwacji na świecie, dlatego że po pierwsze, prawie tam nie ma chmur po drugie, nocą chciałam powiedzieć, że w tym roku natykamy spadła całkiem sporo deszczu i pustynia Atakama po raz pierwszy od kilkunastu lat zakwitła namówili różowym kwieciem tak działa, a i tak ten brak chmur być może akurat w tym roku nie sprawdził, ale właśnie tutaj wydać słowo i zrobię małą dygresję, o czym zapomniał powiedzieć poprzednio, bo to jest efekt działania zjawiska które, która nosi nazwę el Ninio znanego dobrze znanego zjawiska to polega na podgrzaniu wód na oceanie spokojnym w Chełmnie więcej w strefie Równikowej RAF i tak rozciąga się to pomiędzy właśnie brzegami 3 lata, ale sięga aż do z drugiej strony do Australii Indonezji i jej efektem tego nie właśnie udziały w skutki tego zjawiska są takie, że po pierwsze, temperatury na świecie się podnoszą oczywiście Tonio podkręca MO właśnie na te wysokie temperatury roczne 2015 roku, ale ponadto w różnych miejscach świata pojawiają się susze i ogromnej ilości opadów i tak jak zazwyczaj ATA Kama była suszona tak tym razem bez Pazura żona i tak spadła na nią sporo deszczu naprawdę to dwukrotnie na wiosnę i jeszcze w sierpniu a, a z drugiej strony mamy jakiś po powodzi w Australii od czasu do czasu się słyszy o kataklizmach tego typu opowie o rzeka błota płynącej w Indonezji to też są efekty działania el Ninio wygląda też słyszałem o tym, że być może będzie bardzo śnieżna zima w Polsce, ale też najstarsi górale o tym, mówią no oni również w Halle przede wszystkim właśnie związane co może celnie, choć też jak 1 z naszych gości parę tygodni temu Otóż nie wierzyć prognozom tak naprawdę test złożony system, żebyśmy byli w stanie powiedzieć jak pewien nie u nas będzie dech w teście ojców Ol NIO no i ocenienia rzeczywiście podgrzewa, chociaż nigdy nie podgrzało także, by temperatura średnia roczna przekroczyła 1105 to już nic nie mówię w rodzinie zlot teleskopów dziękuję uprzejmie, więc ATA Kama teleskop tak naprawdę w tej chwili rozpoczęto budowę dróg i instalacji elektrycznych, ale to jest to budowa, która się od 2 na miejscu tam John będzie stał stanąć ma 2021 roku, bo już od dawna i to naprawdę od dawna trwają prace nad zwierciadła mit zwierciadła jak mówi Magdziarz 7 i pierwszy z nich odlaną w 2005 roku jest szlifowanie pierwszego zwierciadła zalej zajęło Boga tylko 6 lat ze wszystkimi poprawkami ze wszystkimi uzupełnieniami i t d. w 2012 roku dopiero odlano drugie zwierciadło, a to dlatego, że to pierwsze, bo takim wzorcem zresztą potem się różniła ta technologia w tej chwili to sprawnie idzie i potem po prostu lubi się chyba nie doczekali nie słuchajmy drugi jeśli chowano raptem przez Rzym policzył 9 miesięcy także po prostu jurorem to poszło błysk trzeci zwierciadło sierpień 2013 w tym roku otwarte także no po prostu idzie to jak piorun wszystko razem co ważne jak się uda ten teleskop zrobicie to będzie miało rozdzielczość dziesięciokrotnie większą niż teleskop Hubble, a CES my czekamy na teleskop Hubblea pracuje wiadomo na orbicie zupełnie inaczej inna optyka tłoczyć trzeba było zastosować zwaną optyka adaptacje w nocy ktoś ładnie mówi, czyli działa to z Mac w uproszczeniu w ten sposób, że tworzy się na niebie nad teleskopem gwiazdę przygód lasera znaczy wyświetla się tam punkty, który ma dokładnie zadane parametry, ponieważ atmosfera zakłócała ten punkt w oznaczonym zawsze trochę drga trochę faluje czy coś to ty to system komputerowy teleskopu Wiejak ten punkt powinien wyglądać w związku z tym jest w stanie nanieść poprawki do tego co jest CEZ obserwowany przez sam teleskop i efekt jest taki, że jesteśmy w stanie znieść większość tego co nam zaszkodzi atmosfera, a na koniec naszych krótkich wiadomości naukowych i informacja o niedźwiedziach niedźwiedziach tatrzańskich Otóż w od kilku tygodni zakopanej okolicę nawiedzał niedźwiedzica z małymi, które normalnie taka wielka w całkiem średnia brunatna niedźwiedzica z dziećmi przychodziła sobie schodziła z gór oraz Tatr i przychodziła do sadów początkowo potem również odnalazła się dobrze w śmietnikach zakopiańskich okolicznych nagra Suwała tam naprawdę niezwykle odważnie niekiedy spędzała w mieście i okolicach około 11 godzin NIT RO na trasie w tygrysie i prowadziła po tak pojawia się w mieście jeszcze około siedemnastej, kiedy było pełno ulice ludzi i w tym wzbudziła popłoch udało ją się w końcu wypłoszyć chodzi o to, żeby te maluchy jej, zwłaszcza nie przyzwyczaiły się mocno do tego, że żywią się u ludzi, bo to jest niebezpieczne nie tylko dla ludzi, ale też dla samych zwierząt psy dodam, że są to zwierzęta chronione bardzo cenne w Tatrach żyje kilkanaście osobników może w tej chwili powyżej 20 natomiast w całej Polsce i Niedźwiedziej mu jest nieco poniżej chyba w 150 nowych monet waży, kierując się z zagranicy chodząc raz o tym, powiem natomiast z niedźwiedziami jest taki kłopot z wyżej, jeżeli się przyzwyczają do tego, że żywią się u ludzi to potem będą egzekwowały od turystów np. jedzenie co jest niebezpieczne i co się tragicznie skończyła dla niedźwiedzicy Magdy, która no niestety zaczęła atakować turystów i ostatecznie przewieziona do ogrodu zoologicznego, ale nie przeżyła zdaje się podróży czy już w samym ogrodzie zaszła w nabyła to było to bardzo przykre dla niej dla ich dzieci z niedźwiedziami tatrzańskim jest także one rzeczywiście wędrują słynny niedźwiedź i wolą wpływu, który ma obroże telemetryczne są w czasie wakacji tegorocznych przeszedł sobie przez Słowację poszedł na Węgry potem wrócił w Bieszczady i w tej chwili sobie żeruje na rynki to w pobliżu styku 3 granic polskiej słowackiej ukraińskiej radzie zjeść bieszczadzki róg, ale Ion prawdopodobnie tam już spędzi zimę być może, jeżeli zima okaże się mroźna jednak to pójdzie na zapadnie sen zimowy natomiast zdarza się rzeczywiście jeżeli, jeżeli są łagodniejsze zimy to niedźwiedzie zapadają się zimowe i ważny trzymać się z dala od tych zwierząt i starać się nie proszę nas głaskać misiów tak nie porzucać się na szlakach żadnego jedzenia w niczym Leśnik bieszczadzki alarmował, że jeżeli chodzi my sami po szlaku nie róbmy tego po cichu tylko hałasuje my, bo dzięki temu niedźwiedź wie, że my tam jesteśmy i Agnieszka Lebioda szewc uwielbia się zbliżać dziki niedźwiedzie nie lubi się zbliżać do ludzi, więc hałasuje my i starajmy się rzeczywiście trzymać na odległość kradzieży jak rzadko udało nam się spiąć wszystkie 3 wiadomości i 1 z 1 klamrą łamią uczelni nie zwróci uwagę zaczęliśmy od ocieplenia jest w Aninie, a potem mieliśmy deszcze Natalia teraz jestem groźny niedźwiedź bieszczadzki park jak zmienia adres motyw przewodni natomiast dalsza część naszej audycji będzie już miała inny nieco od wzorowo pełnili myślą o kosmosie wtedy, gdy Homo science dobry wieczór audycja Homo science z naszym gościem studiuje z nami pani prof. Magdalena Fikus z Instytutu Biochemii Biofizyki Polskiej Akademii Nauk, które również przewodniczącą rady upowszechniania nauki Polskiej Akademii Nauk dobry wieczór państwu wypowiedź słuchaczki dobry wieczór pani profesor myśmy się do tej zastanawiali nad zagadnieniem czy geny mogą być niebezpieczne, bo pani profesor niedawno taki wykład wygłosiła na wydziale fizyki Uniwersytetu Warszawskiego i tak naprawdę z tym z tym niebezpieczeństwem to chyba się stykały przez cały czas jak siedzimy tutaj to nasze geneza w jaki sposób zagrożone studio i geny nasze geny mogą się zmieniać się, że jest potworem tzw. otoczenia, że także mówi tzw. otoczeniem, ponieważ to są jest bardzo dużo czynników to nie tylko to jest im ile różnych np. śmieci fruwa w powietrzu czy jakie bakterie tam sączy jak wirusy, ale to również oznacza że, że ma znaczenie, cośmy dzisiaj z Legii to też jest nasze otoczenie naszym otoczeniem był nawet nasza pozycja w łonie matki tzw . fakt jak jak byliśmy tam ułożenia ten szczególnie podobnie jest ważne w przypadku bliźniąt nie mówiąc córeczkę, więc też wszystko otoczenie trzecia bardzo szeroko na to patrzeć i to otoczenie może wywoływać wpły w in może wywierać wpły w na nasze geny, ale tu znowu trzeba pamiętać, że my mamy geny w każdej komórce naszego ciała mamy również geny w naszych komórkach Cormay komórkach rozrodczych, jeżeli to środowisko zewnętrzne do dotrze jak gdyby do naszych komórek rozrodczych znany przypadek pijemy alkohol to się to dociera do Konga komórek rozrodczych, ale jeżeli idziemy przez ulice, w którą właśnie wieje wiatr z jakimiś pyłkami niezbyt korzystnymi też ma szansę, żeby to dotarło do komórek rozrodczych najeźdźcy spytajcie się zechcemy rozrastać tymi komórkami, czyli wpływ na te komórki to jest 1 z części i on jest chyba myślała bym, że z punktu widzenia naszego gatunku bardziej niebezpieczny, bo jeżeli tam dojdzie do jakich zmian to one mogą być niekorzystne dla naszego gatunku przez nową pamiętać, że wpływy z ja tego otoczenia to jest niekoniecznie wpływ negatywny znaczek jest, ponieważ jest wyznajemy taką taką hipotezę teorię, że wyniki wy ewolucja korzysta z różnych zmian w materiale genetycznym to, gdybyśmy nie różnimy, ale na skate pierwotne komórki, gdyby one w ogóle nie reagowały na środowisko zewnętrzne, gdyby ich materiał genetyczny się nie zmienią to nie byłoby rewolucji na zmysły szczególnie było więc, że dziś, że może zmiana dawać jakąś notesie zawsze tak mówi w tych ogólnych terminach ewolucyjnych, że jeżeli ta zmiana daje przewagę ewolucyjną nad tymi organizmami, które o zmianie nie podlegały to wtedy też może utrwalić jako korzystne zmiany może też być zmiana wywołana przez środowisko może być zmiana obojętne, której organizm nie nie zauważy w dalszym rozwoju i może być zmiana szkodliwe mój czas wracamy tą może być wpły w na komórki rozrodcze, którym wiedziałam, że już jest trudniej do nich dotrzeć należą np. czy prześwietlenie promieniami rentgena dzisiaj może też są bardzo małe dawki, aby kiedyś używano większych dawek część wydarzeń w życiu żyje, że wiem, że dawki, które używano wtedy, kiedy mnie kiedyś dawno przesiedlano tośmy dawki docierające do głębokich ci części organizmu, które mogły wywoływać zmiany w moim materiale genetycznym jedno 8 te różne, jeżeli te różne wpływy zewnętrzne docierają do naszych komórek ciała, a my mówimy somatyczne w noc to już jest im łatwo dotrzeć do komórek szkół nie jest łatwo dostrzeże się opalamy to promienie ultrafioletowe docierają jak widzimy po rezultatach do komórek naszej skóry i mogą wywoływać zmiany sama kiedyś pracowałam naukowe na te właśnie takimi zmianami, które promienie ultrafioletowe mogą wywoływać w komórkach żywych komórkach na A4 to już jest zmiana somatyczne, czyli w naszym ciele i my tego nie dziedziczymy betonie są komórki rozrodcze, czyli wtedy to jest wpły w na nasze życie czyli, jeżeli palimy papierosy to co też związki tancerek geny zawarte w papierosach docierają do naszych pól stan naszego tegoroczny finał w pęcherza moczowego i tam mogą wywołać i wywołują niekorzystne zmiany natomiast do komórek rozrodczych nie wiemy czy czy papieros w cieczy czy produkty palenia wycierają ana pewno wiem, że do właściwych wszystkich komórek ciała z krwią są wznoszone nowe Sol no tak to trzeba wiedzieć komórki rozrodcze komórki somatyczne zewnętrzne środowisko, które może dać różne wyniki jak to się dzieje, że my tu wciąż żyjemy właściwie, że zdołaliśmy się urodzić czy generalnie zarząd generalnie po poczęciu tam coś co w ogóle zostało zdaje się, że te zmiany zachodzą stale znany zaraz stale i w bardzo szybkim tempie i w bardzo dużej liczbie to znaczy na np. na generację bakterii przez kilka chyba nawet kilkaset na pokolenie w człowieku w komórkach ludzkich to znowu jest kilkaset i mogą się mylić w rzędzie wielkości, ale też ważne, że to jest bardzo dużo zmian jednak na pokolenie to znaczy od po odpowiedział dowiedział i ludzie to pytanie, które pan teraz zadało niezwykle ważne zaczęli sobie zadawać ja myślę, że mniej więcej 5060 lat temu, a wcześniej sądzono przepraszam, że daje nam pozostaje niezmienny jest taki staż jest ogromne wiemy, że materiał genetyczny test dna to wiemy to dopiero 10 lat po drugie i ja przed tym jeszcze żyją ludzie nawet ja jeszcze żyje, która niebyła utrzymana na poziomie szkoły i pierwszych lat studiów, że materiałem dzielić się jazdy mają bardzo dobrze pamiętam jak i wykładano ktoś wykłada Biochemii mówił, że dna jest złożony tylko z 4 podjednostek, że to musi być struktura twórcze element taki jakaś drabina, która utrzymuje jeszcze, bo wiadomo, że drwina, która utrzymuje pewne struktury komórkowe 1 tchem wiemy o tym, dopiero od 10 lat, że to jest materiał genetyczny, a myśl o tym czy uszkodzeń jak wyglądają uszkodzenia tego materiału genetycznego powstała wśród wśród uczonych, a jeżeli denat to 65 lat to powiedzmy 62 i zaczęto szukać tego uroda genetyki i jednocześnie jej słabość polega przez wiele lat na tym, że badano proste układy takie układy, które wydawały się bezpiecznie w badaniu nie były skomplikowanymi hodowlanych komórek nie, mówiąc że cały organizm ma na to co ta może być pomogą wielu się ani za mało widzieliśmy to mogą być bakterie, a jeżeli chodzi bakterie to w na początku dwudziestego wieku Wang, który się nazywał się ich znalazł taką bakterie w trasie potem jest kilka gatunków czy kilkanaście lat nazywa się Escherichia coli wybrano taką odmiany Escherichia coli bezpieczna dla ludzi można wypić litr roztworu z Escherichia coli nic się złego nie dzieje i co z tą bakterią ludzie zaczęli pracować ci, którzy uważali za dialog molekularnych, czyli cała biologia molekularna, czyli informacja o tym jak pole i 1 i w jaki sposób molekularnej cząsteczkom zorganizowane są procesy naszego życia również naszego została zrobiona Escherichia coli jak cytuje zawsze powiedzenie wielkiego człowieka Jacques de Mono, który był laureatem nagrody nagrody Nobla, który już momencie powiedział wszystko co wiemy Escherichia coli jest to również ważny dla człowieka i zesłania no i pomylił się pomylił się, ponieważ struktura materiału genetycznego człowieka i wysłania ich wszystkich organizmach komórkowych ograniczył komórkowych, których materiał genetyczny zawarty jest w jądrze cała ta cała aparatura aż tak złe geny etyczna przebieg informacji i realizacji informacje, że jest inny no ale to jest pasta to pytanie co się dzieje z uszkodzeniami dna, jakie one są i rejs jest i bieli i coś się z nimi dzieje, że te bakterie też trwają jako gatunki to to pytanie zadali sobie ludzie właściwie tuż po tym, jak dna zidentyfikowanych materiał genetyczny ktoś napisał, bo Warta jest chyba się od nich, że tegoroczna nagroda Nobla dotyczy właśnie tego pomysłu, że uszkodzenia dna muszą być naprawiane, że żyją one by nie były naprawiane doznał nie siedzielibyśmy tutaj albo mielibyśmy po 5 rogów i 4 nad i Tańskiego różnych mechanizmów naprawami zwane działania materiałów tych mechanizmów naprawczych, ale to co jest ważne to jest to, że one istnieją od najbardziej prostych organizować wirusy nie naprawiają bowiem czy też osobna sprawa, ale bakteria wszystkich to istnieje i jest ich kilka z grubsza rzecz biorąc jest ich 3 różne punkty z grubsza rzecz biorąc i każdy z nich wprowadzany jest przez kilka lub kilkanaście genów to skomplikowany proces nie jedno stopniowi to znaczenie, że komórka widzi, że tu jest jakieś uszkodzenie ciała i naprawia tylko musi być kilka etapów i te kilka etapów każdy z nich jest etapem enzymatyczne to znaczy, że wykonuje tam jakiś proces tej naprawy jakiś enzym jakieś białko i one ze sobą muszą współgrać i z tego co wynika wynika, że jeżeli na drodze z 5 np. etapów to w każdym etapie może być też uszkodzenie tej drogi to znowu wracamy do tego niebezpieczeństwa genów RB, bo powiedzieliśmy sobie np. promieniowanie ultrafioletowe co się robi złego bakterii, że bakteria nawet mówić nawet taki był, jakby w ludzkim językiem oraz chemia to widzi mnie w tym sensie, że ona oczywiście nie widzi nie ma o czym tak dalej, ale istnieją mechanizmy, które wyczuwają, że coś jest nie tak i zaczyna naprawiać, czyli uszkodziliśmy gen potem uszkodzony gen jest niebezpieczny, bo tak jak gdyby powiedzieliśmy, że latem będziemy rozmawiać czy Graś jest niebezpieczny naprawia go np. naprawiający produkty 5 genów produkty genów to są białka innych genów nie tego uszkodzonego tylko innych prawda, czyli każdy z tych 5 np. genów może też być uszkodzony w wyniku jakichś innych procesów co się zmieniło, a nie naprawi wtedy też znowu niebezpieczeństwo posiadania genów i uzależnienia od genów szansy tej partii tych rzeczy nie naprawi tego uszkodzenia na i wtedy znowu się pojawia na bardzo słuszne przypuszczenie, że może jest nie tylko 1 sposób naprawiania, że jeżeli jest ich kilka to też jest takie zabezpieczenie naprawia czy też można naprawić w razie czego nie można wybrać inną drogę, a komórka może wybrać inną drogę może naprawić szli jak my mówimy o in situ, czyli niczego nie zmieniać tylko zmienić tę idiotą raczej w cofnąć zmiany w UE, ale może też usunąć ten kawałek uszkodzony i wybudować tam prawidłowy dna składa się z 2 nici jakieś chodzenie w 1 nici to może wyciąć usunąć uszkodzenie i co się dzieje na 2 różne sposoby to wycięcie tego uszkodzenia, ale potem trzeba naprawić nie takie proste komórka musi znowu znaleźć, bo po pierwsze, gdy ktoś musi wyciąć czyli jaki sens my, czyli białka, czyli coś kodowane przez geny w, a później trzeba mieć w porządku cały układ naprawczy, który też jest kodowany przez gen naprawy tego uszkodzenia, które już sama komórka zrobiła nie promieniowanie, ale to następstwo promieniowanie to całkiem dobrze brzmi, bo tak mamy 2 nici dna one z Sołą Gosia była dość, że bardzo ważne jest to, że właśnie dopasowane i Narwi i wszystko świetnie, że uszkodził 1 notą zostaje ta druga tylko czeka na to, żeby strażnica budowana z warzyw komplementarnych żadnych informacji jak adres mamy generalnie ściągę tak, ale co będzie, jeżeli uszkodzeniem nie będzie tak uprzejmy ZUS chodzi tylko 1 mistyków chodzi o biedzie bardzo rzadko i jeżeli uszkodził obie w tym samym naprzeci w siebie to też kłopot to po prostu ta cząsteczka dna i jeżeli też wiele komórkowe organizm to prawdopodobnie tak komórka musi zginąć, ale co się dzieje rzadko to znaczy może być wprowadzenie w każdej nici, ale nie naprzeciw siebie, czyli zawsze w granicie z zapasem cenny dar ta idea naczynie idzie ten fakt istnienia nici komplementarnej, która nie jest taka sama tylko, iż uzupełniające w ja myślę, że jest głównym urokiem pięknem zaletą struktury dna tego, że tak jest zbudowany wasz materiał genetyczny i on niewątpliwie był w swojej aż o rozwoju życia poprawiany czy uważa się dziś już zaczęło się od jedno 5 GB 1, który dziś nazywa RNA w i prawdopodobnie znowu w wyniku ewolucji tak w unii ciągłość często zabezpieczenie, że mamy drugą nić, która jak, gdyby do niczego nie jest potrzebna, ale ja bardzo lubię cytować zdanie z pracy Watsona klika jako pisali w Pińczowie dna w pięćdziesiątym drugim roku w NHL też malutka praca zadziwiające prasa, która zbudowała samą biologię molekularną od tamtego czasu na to jest 1 strona w piśmie Nature 1 strona ani za kielnię Sejm zakończył zwyżką, a nie umknęło naszej uwadze, że w unii liczą każdy na może być podstawą do postulowania wszystkich procesów, których dna uczestniczy na mniej więcej tam schronienie w Kanadzie ani wtedy powiedzieli, że ta dwulicowość to zastanówcie się ludzie teraz liczyli się potem zastanawiał przez wiele lat znaczy pracował przez wiele lat czemu to służy czy może być także w momencie, kiedy te mechanizmy naprawcze starają się poskładać pociągnęło fragmenty dna te nasze geny naprawić L3 może się zdarzyć, że one same w sobie dokonają takich zmian, które są będą tymi mutacjami, które mogą dać się tacy mutacje Fundacja na rzecz potem przemycał i utrwalą czy należy nieprawidłowo naprawią tak to może ja Niejestem Pele też na pewno tzw. dobre pytanie nie jestem pewna czy znana nieprawidłową odpowiedź, ale jak myślę na zasadzie, że mi się coś tam jakieś trybiki w głowie kręcą w domyśle tak, że tylko naprawienie dokładnie tego co było daje sytuacje odwrócenia uszkodzenia w jeżeliby te mechanizmy, żeby tam coś innego to znowu było uszkodzenie rzeczy, że nie ma innej możliwości naprawienia tej dwójki nici bez powrotu do stanu wyjściowego, jeżeli wrócimy troszkę inaczej to co zrobił się udać się w dobrach węzła ważne jest to ja myślę że, że i jest bardzo duża liczba takich mutacji, które są obojętne, z których nic nie wynika dla organizmu żądali tak samo się tak samo aż do komórki dzielą też możliwe m. in. dzięki temu, że dna i nie tylko hoduje ani białka, czyli nie tylko wypełnia tę rolę główną, która tropów, o których teraz mówimy, ale zima jeszcze dużo innych ról, w których niekoniecznie taka 1 zmiana wywołuje jakieś dramatyczne zmiany rodzą się z nich nie wiemy, bo dzieje się za nie wiemy poza tym jeszcze jest fakt, że kod genetyczny my mówimy jest generowany to znaczy, że parę liter może oznaczać ten sam wynik końcowy, a czy to jest tak, jakbyśmy myśleli o jakimś tekście, że nawet zastąpienie 1 słowa innym słowem wciąż jeszcze dyktuje nam, że powinniśmy wyrzucić śmieci w związku, z czym w niżej tata do takiej zmiany dojdzie to dla nich będzie dalej produkował to samo białko lub podobne białko, ale o tej samej funkcji, czyli jest dużo różnych zabezpieczeń naszym gościem jest dzisiaj pani prof. Magdalena Fikus z Instytutu Biochemii Biofizyki Polskiej Akademii Nauk, który jest również przewodniczącą rady upowszechniania nauki pan, a rozmawiamy o te wasze mieliśmy rozmawiać o tym czy bać się dna, ale na razie rozmawiamy o tym co robi dna, żebyśmy w ogóle mogli o tym, rozmawiać jak się naprawiał i jak samą koduje mechanizmy naprawcze pani bardzo za reklamowała te mechanizmy naprawcze ja za chwileczkę będę chciał zapytać o to co się dzieje, kiedy one tak nie działają powinni audycja Homo science w studiu gościem jest z nami pani prof. Magdalena Fikus z Instytutu Biochemii Biofizyki Polskiej Akademii Nauk, która jest przewodniczącą rady upowszechniania nauki, ale wiecie państwo w toku rozmawialiśmy na temat uszkodzeń dna i wszystkim naprawy dna i pani przez całą pierwszą część rozmowy z bardzo reklamowała, jakie mamy świetne te mechanizmy w ogóle pomysł podziwiała rafę tak naprawdę taki, że koło i że w ogóle żyjemy dzięki temu, a tymczasem jednak coś się od czasu do czasu zdarza to znaczy po pierwsze, gdyby się nie zdarzało to znowu nie siedzielibyśmy tu tylko pływaliśmy w pierwotnej zupie w postaci jedno komórką owców, a po drugie jednak zdarzają się najrozmaitsze problemy chociażby nowotwory, które są właśnie to chyba typowym problemem, kiedy coś się i nie nałożonym na grobach żołnierzy nie zadziała co się dzieje, że nie naprawiają skoro mamy aż tyle tych mechanizmów w ogóle tak świetnie uzupełnia etyk magister tych mechanizmów rzeczywiście mamy dużo, a może jeszcze powiem, że mechanizm naprawy ciąg w tej chwili można obserwować od bakterii do człowieka jest bardzo interesujący, ponieważ widać to było ważne, czyli że przez samą ewolucję zachowywano ten sposób naprawiania te 3 sposoby naprawienia główne z tym, że w 1 z tych sposobów są inne geny inne białka, ale robią to samo co co w bakteriach, więc to u nas w naszych komórka bądź też to jest bardzo interesująco, bo to pokazuje na ewolucyjną i historyczne znaczenie ewolucyjne historyczne znaczenie tych procesów teraz czemuś jednak coś dzieje ma temu, że tych zmian może być więcej niż komórka wydali, czyli znowu są komórki bakteryjne są takie, które czegoś nie umieją i one częściej mają mutacje, ale nigdy nie jest tak, że wszystkie zmiany zostaną z pokolenia pokolenia naprawiane czeka łodzian nie wszystkie mają tragiczne skutki, ale lepiej, by było, żebyśmy nie pali papierosów niż, jeżeli palimy z tego punktu widzenia też ja bym chciała tu powiedzieć coś o polskim podwórku, ponieważ na polskim podwórku PSL Sugar, który niedawno odszedł od nas, a miasto nad nim wprowadził program naprawy uszkodzeń w wyniku działania zewnętrznego środowiska jako 1 z głównych problemów swojej działalności wykształcić kilkanaście osób w tej dziedzinie, a w moim Instytucie to się również wzrosła o Instytucie Biochemii Biofizyki rozrosły się na inne organizmy na nas drożdże z przyjemnością nagle usłyszałam jak moja córka mówi mało przyszedł doktorat robiłam z tego zakresu naprawy tylko wdrażać, a nie bakteria 1 strzałem w myśl co robi i teraz są 2 główne produkty działanie ultrafioletu oczywiście też wiemy co się dzieje po cement denary, a może, by móc takie życie, bo to wreszcie Sugar robił i on tych produktach również nad tymi produktami pracowali ludzie, którzy w tym roku dostali Nobla nie będziemy rozmawiać, dlaczego myśmy dostali Nobla, ale gdzieś byliśmy blisko ich, ponieważ temat jest bardzo czeka i teraz jest to co jest bardzo ciekawe doktorzy są takie 2 główne reakcje i 1 jest nazwa siedzimy za akcję i polega na powstawaniu czy wiązań ich w silnych wiązań chemicznych między 2 ciasteczkami sąsiadującymi ze sobą w 1 nici dna jak się powstaje taki mówimy winę, czyli podwójna cząsteczka silnie ze sobą związane z wiązaniami chemicznymi to tam także transita ta infrastruktura, jakby się jedno pan takie dziwne słowa wypuszcza wyznaczona przestaje być regularne i rozpoznają mechanizm naprawy natomiast druga reakcja dysleksja uzgodnienia dot innych cząsteczek składających się na nadają na szczyt NATO reakcja bardzo długo pracowałam w życiu robiłam z na podstawie tej różnych modyfikacji tej reakcji doktorat, czyli robiliśmy tu ważne rzeczy drukował Jeny, że tak powiem tylko z uwolnieniem jest taki problem, że ona ono się się odwraca być udziałem zmów poproszę Szatan poczekać i po tak cząsteczka wody odchodzi uwolnienia oznacza się przyłączyła gdzieś tam, a potem odchodzi, więc z tego powiedział kiedyś pan, po który się pan pyta, a wobec tego, dlaczego są zmiany to uzgodnienie większego znaczenia nie miał ma oczywiście, ale nikt nie, czyli głównie, choć mecz za część kopalń chodzi o promieniowanie ultrafioletowe, czyli to co dociera do nas żyje od słońca Alaska rentgen po powoduje pękanie nici dna jak byłoby za duża dawka to ona pęknie w różnych miejscach i tego właśnie już nikt nigdzie nie naprawi rynny apotem są różne też inne efekty działania i ja tych lepiej, więc byśmy tutaj dorobili w Polsce i dalej robimy co może wirus złego zrobić dna wiele może wprowadzić swój kawałek i sprowadza swój kawałek czasami całymi znamy mówimy genom, czyli cały ten swój materiał genetyczny do komórki gołe, jakby wstrzyknąć co się dzieje i bakterie, bo bakterie też chorują na choroby wirusowe i też w różnych chorobach wirusowych naszych, jeżeli wprowadzi do komórki swój materiał genetyczny to komórka myślę, że zagapił wszy się mówiąc nawet językiem greckim może ten kawałek żali się już znać też moje i włączyć do swojego dna i wtedy powstaje ciągła cząsteczka dna mojej komórki, który znajduje się kawałek wirusowe i możesz dalej długo nic nie dzieci tak się dzieje przy zakażeniu Hidden ich po pewnych jeszcze przemianach włącza swój materiał genetyczny do komórek i tak sobie siedzi nic nie dzieje i potem wiadomo, że potrzebny jest jakiś jakiś impuls albo jakiś wpły w znowu czegoś albo osłabienia organizmu w wyniku czegoś nikt jeszcze nie choroby i komórka wycina z powrotem ten kawałek, który jest obcy i zaczyna się proces namnażania wirusa nota jest bardzo szkodliwe w rabacie jest mnóstwo chorób i wiele chorób bakteryjnych wirusowych, których to to złe to jest włączenie się do własnego genomu gdzieś czeka, a drugie czy jest możliwe, że się staje w tej nowej komórce zainfekowany żyli tam, gdzie jest ten o kawałek obcego dna których, którego od razu zaczyna być produkowane białka i dna zweryfikowane publikowane na dużo cząsteczek, które zabijają komórka, więc to bardziej jest w kierunku na zabijanie niż mamuta mutacji czy również takie bardziej codzienna choroby zakaźne wirusy typu przeziębienie mogą nam w ten sposób grozić dymisją myślę, że jeżeli chodzi o te wszystkie jej wina to się chyba nazwać wirusy grypy to one nie zostawiają chyba swojego materiału genetycznego z tego 97 na nasz majątek przed MP Jump zwykle w określonych komórkach no ale są takie np. wirusy typu Her PES to są te co mamy je opryszczkę na wargach i pewna odmiana RS jest też jednak narządach rodnych rozrodczych narządach to one wiadomo też, że one gdzieś czekają ich wtedy, kiedy organizm jest osłabiony to się pojawiają w różnych dziwnych miejscach i tam zabijają komórki, więc ja myślę, że wirusy na jeszcze jest taka tajemnica to znaczy nie w naszym dna w naszym genomie są pewne odcinki na stałe nasze, które się powielają powielają nasze dzieci mają my nie mamy naczelnicy mieli wycinki nie bardzo wiadomo co to jest, ale jak zaczęto badać i jakiej kolejności tam są ułożone prowadzi nas denat to się okazało to czasami przypomina kawałek jakiegoś wirusa właśnie tomie zapytana, kiedy tak dzieje my mówimy im serce i włączenia i to nie jest niebezpieczne staje się choroby, ale to jest jakimś zapasem informacji genetycznej skoro nie wiadomo co organizm, kiedy zrobi tak myślę, że nie wiadomo czy to znaczy, że tak na pewno są treści pism z byłych zakażeń wirusem Ano właśnie, bo jeżeli jesteśmy tak sobie przeziębienie no to wirus przede wszystkim moment dostaje się do tych komórek somatycznych, czyli traktat wymaga codziennego użytku natomiast nią do komórek somatycznych komórek rozrodczych nie jest już tak wcale daleko i czy to jest także wirusy mogą też włączać nam się na komedię z Rosją możemy wydziedziczyć ma on z nami rodziny przed herosem powiedzieli, że my znajdujemy takie kawałki w genomie człowieka oznacza, że kiedyś leży musiały włączyć i że ponieważ, które są kawałki genomu wirusów którymi dzisiaj z nami niejako wirusy bakteryjne czy Wrzawy tylko jako wirusy ludzkie morze razem z nami cały czas ewoluują w nędzy ja myślę ja myślę, że naprawdę czy mogę się dziwić wszak coś innego wierzyciela graczy Zobacz, ale myślę, że to oznacza, że one czasami docierają również w takiej czy innej formie do komórek rozrodczych i są przekazywane, a w takim razie jak to jest, bo tak komórki rozrodcze mają mu weź pan żal zadra za trudne pytanie czy w komórki rozrodcze mają połowę tego memoriału materiałem genetycznym zaznacza, że tam śmieciowe 1 nić owe dna nie, gdy jest 1 cząsteczka dna 2 niszowego, ale działacze lidera przyjedzie przyjedzie od od drugiego partnera, czyli naprawianego powstaną 2 cząsteczki za chwilę 2 komórki tam też działają te same mechanizmy naprawcze myślę, że tak, ale ja nie wiem wie pan to znowu jest gejem czy one zdążają to znaczy, że n p . w zarodku serię 4 komórkowych np. czytam już są wypracowane te mechanizmy nabrał bardzo delikatny moment w życiu jest bardzo delikatnym tak zalany, gdyby tak, gdyby toniemy w niemym kombinuje w tej chwili były tam nie było takiej siły może szczególnych nawet mechanizmów naprawczych złości wstyd mi się mieć drogi albo dajmy się, że nie ma natomiast jest pytanie jak dużo tam te komórki powinny zrobić czy mogą chwilę przeczekać nie wiem jak rzeczy bardzo ciekawy temat rozmowy, zwłaszcza nad gniewem na lata temu wspomnieć o nowotworach na nowotwory to na pewno jest zmiana w tym zapisie genetycznym taka, która daje jej, która wpływa jakoś na UE na możliwość niekontrolowanego podział komórek więc, aby to są takie zmiany jednak tylko tych numerów list tych zwolnień tych jakiś pęknięć nici to są bzdury te podstawowe zmiany biochemiczne i one są na początku nowa tworzenia z tym, że też nie ma takiej 1 zmiany, o których się mówi jak ta zmiana zaszła to będzie nowotwór znowu wracając do mojego ulubionego przykładu papierosowego mówi się udało rzucić palenie 30 lat temu w ciąży to dopiero teraz nie jest to tak to tam wiadomo że, żeby powstał nowotwór płuc to jest cała taka Kaskada kolejnych zmian, do których musi dochodzić np. na przykładzie nowo dokładnie nie wiem na 20 różnych drogach różnych syntez dziś pierwsza zmiana też taki stan przednowotworowy nieszczęśni, żeby nie dzieje, jeżeli dalej palimy to za chwilę mamy możliwość wyrwania drugiej zmiany i t d. dlatego m. in . jest tak okrutne rada w szynie Warta nie powiem tak jak kiedyś nie warto rzucać palenie, ale od momentu pierwszej zmiany do momentu, kiedy się już rozwijał nowotwór miał mniej więcej 20 lat od okaże się, że policzyć jak ktoś ma 80 lat to może się one, że jeszcze nie mawiał zawsze możesz na zmiany prawne nie warto zaczynać no wiem na pewno nie warto zaczynać, a w takim razie te mówią panie o tym, że sporo jest w genomie takich miejsc, które w, których właściwie nic nie szkodzą te zmiany czy to jest tak, że ten nasz genom jest jedno wielkie śmietnisko, bo nabyła takie powiedzenie mogła żyć bez śmieciowy dna jungle 1 i ponieważ tędy na aukcję wiedzieliśmy carowi stanowi 27 % no to znaczy, że 73 to co to jest ten gang i bardzo dobrze pamiętam na czele, których myśli to to zawsze coś takiego powie rozmowę z prof. Łukaszem Tuskiem, który w tamtym czasie niewiele wiedział o genach albo nic nie wiedział od dna, ale Łukasz Tusk jest fizykiem i był on potrafi myśleć i powiedział mi jak kiedyś słuchał takiej rozmowy powiedział słuchaj, jakbym miał pieniądze nadawanie na badanie to bym dała ona jungle 1, ponieważ te śmieciowe dna to jest niemożliwe, żeby one nic nie znaczyło 70 % to jest otrzymywany jakby, jakby było naprawdę nic nie znaczyło to prędzej czy później ewolucja to wróci rewolucja wyrzuciła taki dylemat taki uważa dzisiaj z organizmów, które weszły na linie bakteryjną to nie jest tzw . Arte bakteria mają taki gang, a te bakterie Escherichia coli nie mają to rewolucja wyrzuciła i uważa się dziś, że to, więc w wyniku tego tego, że wyrzuciła to te bakterie mają wiele bardzo wspaniałych cech, ale został już raz na zawsze pojedynczymi komórkami co do czegoś potrzebny jest taki gigant jak do czegoś nie wolno się Knighta z tak jak Łukasz Turski powiedział to byt są pieniądze dostali dane pieniądze na badanie znaczenia tego jungle rentgena m. in . z tego dna jest dekodowany inne kwasy nukleinowe i inne kwasy nukleinowe bardzo dużo różnych cząsteczek funkcjonalnych RNA, z których nigdy nie powstają białka, a które mają bardzo ważne role regulacyjny, czyli Blandyna albo jest jednak śmieciem z tych byłych wirusów, ale się, mówi że nigdy nie wiadomo czy do czego się kiedyś przyda, ale jest też dużo takiego dna nie powiem ile procent, które jest używany tylko myśmy cały czas szukali Białek ona jest nieużywany do Białek w Rosji jest używany przez organizm do tworzenia cząsteczek RNA, a te małe cząsteczki RNA służą do ogólnie biorąc do regulacji wszystkich procesów nie mamy tak niezwykłą liczbę procesów biegnących w każdej komórce w każdej tkance różnych, że bez regulatorów cząsteczką owych regulatorów byli oni też byśmy nie przeżyli, więc to jest m. in. te śmieciowe dna, ale pytanie świetne wejście nie wiem 20 lat temu jak wykłada on miał wygrać taki obrazek dla studentów, że tu jestem blanki nie wiemy, dlaczego doszło w sitach nawet do tych działań dna może służyć temu, że jesteśmy tym kim jesteśmy pytanie myślę, że m. in. służy do tego, że jesteśmy człowiekiem, ponieważ jest 1 taka śmieszna rzecz, że jak porównać ilość takich taką relację ileż dna nie kolidującego do dna kodującego to człowiek ma najwięcej z wszystkich dotychczas badanych organizmów tego nie kolidującego tego, który nie koliduje z Białek pies ma mniej Live małpa ma mniej, a my mamy najwięcej tak intrygująco już jest jakiś ślad o należne mi się mundial to dokładnie to co pani powiedziała może dlatego jesteśmy, że mamy dużo tego też, bo to jest narastanie willi w liczbie genów człowiek ma dla samej jak małpa ile jest dla prawie mała muszka owocowa natomiast mechanizmów regulacji i naprawy oczywiście byśmy o tym, dziś zaczęli mówić mamy mamy bogatszy duża repertuar ma też byśmy rozmawiamy, a w powoli się zbliżamy dokończymy czas na pytania filozoficzne może trochę mianowicie pani się od bardzo dawna zajmuje dna i generalnie genetyką i widziała pani te wszystkie zmiany nie wszystkie, ale bardzo wiele tych zmian które, które zaszły takie pani być 20 lat temu wykłada pani rzeczy, które w tej chwili wiele miast dzieła Zoń aktualny lekkim jesteśmy etapie w ogóle tych badań, bo z 1 strony tutaj była taka wielka radość sekwencjonowanie Szmyd cały genom człowieka być może ktoś się odnieść z w związku z tym mylne wrażenie, że zrozumieliśmy w ogóle wiemy wsi z kwietnia to działa na kim jesteśmy w ogóle etapie tych badań ja myślę, że wciąż jesteśmy na etapie zbierania danych, które to, które do danych w pewnym sensie sprowadzają się do tego, żeby poznać konkretną budowę dna wszystkich organizmów na świecie to nie znaczy, że każdej pojedynczej mrówki, ale dobrze byłoby wiedzieć, jaki jest genom, czyli ten zestaw genów chwilówki tak samo jak zrobione n p . zesta w genów komara, który przynosi malarię zarodźca, który przenosi malarię i człowieka i mamy już 333 uczestników tego samego procesu dobrze byłoby dalej wiedzieć na czym polegają choroby genetyczne na czym polegają choroby, które mają na tło genetyczne 1 strzałem my bierzemy bardzo dużo o konkretnych chemicznej w budowie dna natomiast myślę, że wciąż mnóstwo ludzi na świecie coraz lepszymi metodami w Polsce również poznanie szczegółowo różne geny i różne geny mamy różnych organizmów, więc to znaczy, że to jest jednak etap po pierwsze, zbieranie informacji tego typu, ale również gdzieś tutaj zaczyna się rola na jej wygnanie do przecenienia informatyki, ponieważ ta wielka liczba danych na polach człowiek ma 3 miliardy 3 miliardy jednostek, które musi mu sytuować w jego musieliśmy w jego genomie i w tych przetrzymuje w roślinach jest jeszcze więcej więc, żebyśmy poznali dobrze świadczy o nas otacza jeszcze nie zmieniali, ale zmieniamy w tego świata od strony genetyki to jest jeszcze bardzo dużo do oznaczenia różnych my mówimy sekwencji, czyli budowy chemicznej różnych genów różne genomów, a jak to robimy to jak mamy do ułożenia 3 miliardy pod jednostek to bez murów powiedzmy komputerów tak po dziecięcemu, by się nie da zrobić, czyli zawsze się myślało, że i oto dalej jest takim dużym pytaniem czy wystarczy siły rachunkowej nazwijmy to na świecie, żeby zrozumieć to wszystko od strony no takiego protokołu, a jakoś byśmy mieli protokół to potem już ten problem wzajemnych zależności jak to się troszkę zmienić to co się zmieni w pozostałych stóg siana, które współpracują np. stół Gene prawda, czyli ja uważam kiedyś ktoś powiedział zapytajcie go, że sekwencjonowanie genomu ludzkiego, jaki jest procent zrozumienie człowieka to był jakiś ważny genetyk się być 6 lat 267 pojawi się dzisiaj nie mam żadnych danych na ten temat, ale się, że dzisiaj doszliśmy do 1520, czyli że zrozumienie życia, które oczywiście każdy stopień rozumienia życia oznacza pojawienie się 10 innych pytań, więc LAA więc, więc tam jeszcze bardzo duże zabija nie tylko w stosunku do człowieka, a najważniejsze co musimy pamiętać, że często, że nie ma żadnej cząsteczki żywym organizmie, które działa niezależnie, więc raczej wybierzemy wystarczy, żeby 3 cząsteczki wzajemnie ze sobą od ze sobą sprzężone to już się sami nie wiemy tematykę zająłby się tylko Peugeot 56 oddziaływań to wyobraźmy sobie, że mamy 25  000 takich cząsteczek, które ze sobą muszą współpracować w komórce, by inaczej komórka nie będzie żyła, czyli liczba tych wzajemnych zależności jest tak ogromne, że możemy jednak postawić pytanie czy do końca będziemy w stanie przewidzieć, bo zrozumie to znaczy przewidzieć co się stanie, jeżeli rada i to jest bardzo daleko i to jest dla mnie zawsze wykłada wziąłbym udział w młodym to mówię macie przed sobą może wiedzy, którą trzeba zdobyć się, że praprawnuków objętych młodych ludzi też jestem tak nie myśleli, że na razie nie chce, a naszym gościem dzisiaj jest pani prof. Magdalena Fikus z Instytutu Biochemii Biofizyki Polskiej Akademii Nauk, która jest również przewodniczącą rady upowszechniania nauki pan bardzo dziękujemy dziękuję bardzo teraz my byśmy się doprowadzić ją dostanę, że wiemy, że nic nie wiem tak cenna rzecz zdecydowanie z jego językiem życzymy dobrej nocy dziękuje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HOMO SCIENCE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu, wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA