REKLAMA

O świętach w prawosławiu opowiadał prof. Michał Klinger

Świąteczny Poranek Radia TOK FM
Data emisji:
2016-01-06 11:00
Czas trwania:
51:07 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
świąteczny poranek w radiu TOK FM 4 minuty po godzinie jedenastej słuchamy Radia TOK FM, a w studiu jest już zapowiadany przez nas gość pan dr Michał Klinger teolog prawosławny chrześcijańska Akademia teologiczna w Warszawie dzień dobry, że emeryt Ameryki panie rektorze dziś rano powiedziałem słuchaczom, że ma ważne święto obrządku katolickim, ale również w prawosławnym i dziś gościł u nas pan dr Bartłomiej zdaniem NIK po godzinie 820, który bardzo ciekawą Rozwiń » rzecz mianowicie, że w Rumunii oprócz tego, że część Rumunów to prawosławni z pewnego już tak na razie Aryton związanego z reformą po części Rumunów świętuje w innym czasie i okazuje się, że część z nich uważa, że dziś święto Jordanu i dzisiaj właśnie to świętują i to porzucone tak bez rozwijania tego, ale musimy to wyjaśniać, ale tu to pokazuje pewien skomplikowany go wręcz kompleks różnych informacji o prawosławiu i kalendarzem prawosławnym, który na dobrą sprawę jest tak skomplikowany że, gdyby mogli zacząć od samego początku, żeby zorientować, jakie święto jest dziś jutro wtorek prawosławni czy w prawosławiu w ogóle byłbym bardzo wdzięczny w imieniu wszystkich słuchaczy słuchawek Dzienis słyszałam tej wypowiedzi porannej, której partii mówi, ale nasza jasno powiedzieć Rumunia jest krajem większościowych większościowego wyznania prawosławnego i cały kościół rumuński prawosławny oficjalnie ma tak znany nowy styl, czyli i dzisiaj niewątpliwie jest święto objawienia Pańskiego nie od chrztu w Jordanii bądź wg tradycji zachodniej się ta nazwa święto 3 Króli dzisiaj 6 stycznia jest to święto 3 Króli i taki jest w kalendarzu nas zarówno kościoła wschodniego jak Zachodniego natomiast Boże Narodzenie w całym prawosławiu ba w całym chrześcijaństwie obchodzony jest tego 5 grudnia nie ma innej możliwości we wszystkich księgach liturgicznych, ale jest data 25 grudnia w stylu tylko, że jak państwo wiecie no są te różne kalendarze to znaczy, że w erze starożytny kalendarz Europejski jedyny, jaki był kalendarz juliański z niej przekazany przez cesarza czy Zara Dariusza Cezara, a one zaczął się już tak poważnie spóźniać się, że dzisiaj jest po 13 dni w stosunku do słonecznych, by jego tych punktów odniesienia nie jest z tego 5 grudnia obchodzonego wg najstarszej tradycji chrześcijańskiej Boże Narodzenie wyjazd był to ten początek mecz z okresu, kiedy słońce zaczyna zwyciężać ciemność, a kiedy, kiedy słońce niejednorodny dzień robi się jednak jeszcze ciągle krótszy jest od nocy, ale robi się coraz dłuższa noc staje się coraz krótsza, chociaż dopiero w czasie paschalnej niejako zrówna się długość Nancy 1, więc nie jest jest 5 grudnia musi być Boże Narodzenie i całe całe prawosławie tak jak cały zachód ma można będzie z tego 5 grudnia sprośne w Polsce nie, mówi że prawosławni obchodzą 7 stycznia, a nam 1 stycznia jest to data, która wynika po prostu źle złożył zwykłego rachunku, że jeżeli do liczby 25 z tego 5 grudnia dodamy 13 dni spóźnienia to 25 grudnia wg kalendarza to się spóźnia wypadnie 7 stycznia to dokładnie łatwo esej wylicza też tak jak ktoś miał zegarek, który zwolni, choć prawda wolniej chodzimy rzadko wieść o ich losie w tej chwili spóźnia kalendarz juliański się spóźnia wobec słońca w tej chwili 13 gmina już jakiś kilkanaście dziesiąt lat będzie to 14 prawie na za wiele wiele tysięcy lat to wykonać pełny obrót no wy totalitarne prowadzonej przez samego dnia myślę, że taka nie do czego młodzież z dnia tego samego z tym, że fizycznie ten dzień jest w innym momencie, jeżeli ktoś ma 2 różne zegarki się mówi z kimś o dwunastej no to się nie spotkają tylko będzie to przesunięcie czasu jest za wyjaśnienie tych różnic, o których pan wspomniał w testach, gdzie nie dzieje pan swoją Rumunii, gdzie to jest prawda tak, a idzie jest inaczej większość kościołów wschodnich nie, widząc spóźnienie kalendarza juliańskiego to po prostu podjęła trud ten, który papież Grzegorz trzynasty podjął pod koniec wieku szesnastego rok z reformy kalendarza no ta reforma nie została przyjęta na Wschodzie nawet została przyjęta w UE dopiero nie tak, a własna reforma na początku lat dwudziestych dwudziestego wieku, czyli po pierwszej wojnie światowej wszystkie kościoły starożytne zaczęły wschodnie, a szans przechodzić na kalendarz poprawiony i został opracowany inny kalendarz ten znany nowy kalendarz chodnik, który jest dużo dokładniejsze nawet jeśli chodzi o jego zgodnej ze słońcem niż kalendarz gregoriański, ale w tej chwili biegnie ono tak samo jak kalendarz gregoriański prawda i w dlatego właśnie kościół prawosławny Konstantynopol Lichtański właśnie kościół prawosławny greckich cypryjskich rumuński bułgarski mniej czeskiej albański one wszystkie obchodzą lider Boże Narodzenie nie w momencie, gdy zawsze jest tego 5 grudnia, który wypada wtedy, kiedy też jest na Zachodzie jest 5 grudnia natomiast był problem z Rosją po rewolucji radzieckiej cerkie w rosyjska również chciała przejść na na nie kalendarz poprawiony nawet wtedy jeszcze się nie mówił o nowym kalendarzu wschodni można obejrzeć cerkiew rosyjska była też im, jakby prekursorem tej czynności życia poprawić kalendarz prawda ulga zwalnia sobór sobór lokalny kościoła cerkwi prawosławnej rosyjskiej nie jest w czasie rewolucji październikowej de facto były straszne czasy i wtedy się co nie udało z różnych względów, o których w tej chwili chyba nie warto w tej baby bardzo skomplikowane na pewno była to prowokacja ze strony władz sowieckich łona ciastkiem się to bardzo nie podobało, żeby cerkiew w związku ściemy, ale też nie było to takie proste, bo tam na jak Łukasz masz nie wchodząc w szczegóły cerkie w nie cała w na terenach związku Radzieckiego nie mogła przejść nie przeszła wtedy w związku z tym patriarchat moskiewski, ale też część Gruzji Gruzja jako część związku Radzieckiego czy kościoły na Ukrainie na Białorusi te kościoły nie przyjęły tej reformy nowej wschodniej w Polsce skład jest o tyle skomplikowana, że w nasze nie społeczność prawosławna ożyją tuż przy granicy z Białorusią i z Ukrainą w i one nie jednoczy on pewną taką wiejski Missa in pobratymcy Camino dość dosłownie wiesz prawda kilka kilometrów jest za Bugiem bądź nawet bez długów prawda za pół wpuści prawda Białowieskiej czy są, więc dla tak, by mieć w skrócie wytłumaczył to, że diecezje wschodnie kościoła prawosławnego w Polsce utrzymały stary kalendarz, pomimo że oficjalnie Polska Cerekiew też w 2004 . roku przyjęła kalendarz zreformowany z tym, że obecnie się znowu wycofaliśmy oficjalnie Polska zacznie znowu się wycofała prawda do tego starego kalendarza uważają, że większość wiernych w Polsce jednak jest jest związana z tym kalendarzem znam przykładu podam taki miły bardzo szczególna dzisiaj w cerkwi i mnie w 1 z cerkwi warszawski jest nowe święto w Jordanii prawda w nie, ale ci wspaniali młodzi ludzie, którzy prawda wg tego kalendarza idą szybko wsiadają jak i swoje tam środki lokomocji samochody czy autobusy jadą na Białostocczyźnie czy gdzieś na mnie nie Lubelszczyznę, żeby spotkać się swoimi starszymi rodzicami rodzinami, gdzie będzie stary styl, a tak, gdzie będzie jutro Boże Narodzenie, a oni już mieli Boże Narodzenie zbrodni prawda 25 grudnia proszę państwa kalendarz jest konwencją tego nie możemy dać coś wiedzieć, że żaden kalendarz nie naśladuje dokładnie ruchu słońca chodzi o to, żeby ten zegarek był dostatecznie precyzyjny tyle może kalendarz, a to bardzo dziękuję, że to wytłumaczenie i wyjaśnieniem rzeczy dość skomplikowanych, aczkolwiek ze scen zastanawia mnie rzecz związana z wprowadzaniem już w praktycznym wprowadzaniem pewnych zasad, bo ktoś, kto się przysłuchuje temu co pan mówi może pomóc wyjść tak dość proste jest to do wykonania w taki instytucja kościół rzymskokatolicki ze względu na strukturę o brąz kolokwialnie struktury zarządzania oraz widziała z góry w dołku, ale co w przypadku kościołów, które są kościołami samodzielna megawatogodzinie, bo tak aż w Tychach jest Grzegorz trzynasty też swoje reformy nie był w stanie tak łatwo przeprowadzić w Polsce ona długo zwlekał, ale kościół katolicki zwlekał kościół katolicki w we dnie w wielkiej Brytanii, by wejść dopiero 18 wieku przyjął ten kalendarz w Holandii też były problemy także bynajmniej to odwet na Zachodzie miała też, jakby jednolitej struktury zarządzania nie poszło tak z kościołów wschodnich łatwo to dość poszło, chociaż jedno trzeba, ale trzeba powiedzieć, że istnieje cały taki wielki ruch stare kalendarze owców, którzy próbują jakoś jest tak realizować kalendarz uważają, że tylko ten stary kalendarz juliański jest poprawnie podawane są pewne argumenty w tym bardzo ciekawy ciekawy tak kino można powiedzieć dialog teologiczny z tym, że tam jest wiele emocji, które z dnia jedno też polegają na wielu nieporozumieniach na emocje w związku z prawem, bo ŻUŻEL na kalendarz bo gdyby nagle się Boga nasza reforma kalendarza wymaga wymazania masy jest istnienia wprost np. 10 dni tego się domagał papież Grzegorz trzynasty, a kościoły, które w dwudziestym wieku to zrobił musiał wymazać 13 dni z kalendarza czy po pewnym dniu bowiem jasne piątku do dwudziestej dawny piątego musi być i teraz pytanie czy sobota 3 i Łukasz mazi na pewno dwudziestym popie po piątym musi być dwudziesty nie musi być 18, a ta data 18 w oczach przesunąć do przodu jak pan wiesz zegarek przesuwa pan i tych parę godzin, które pan przesunie prawda no to pan się nie przejmuje natomiast jednak kościół, który ma swój kalendarz liturgiczny n p . no był piątek Piast następnego dnia co ma być sobota czy ten dzień, który wypadnie wypalanie SMS-y od usunięcia tych 13 dni, a dla jaj, więc auto jest jakby nie, jakby nowej pandy jest takie taki obojętny prawda, bo ktoś powie no dobrze uczynny zgubiłem się urodził w tym roku urodziny albo ktoś powie każdy, gdy chorób rubryki liturgiczne nie zostały spełnione, bo pewne święta zostały tam są przez, iż w, jakiej daty świętych prawda, jakie święto może wypaść w tym czasie czasu aż takiego okresu, gdzie najmniej, jakby radykalnie niszczymy porządek liturgiczne, ale to nie jest takie pro ktoś powie co to ma znaczenie prawda jednak, jeżeli się poważnie traktuje te rytuały liturgiczne to nie jest takie bez znaczenia dla tak, ale kto, ale z drugiej strony muzułmanie, którzy termin niektóre terminy niektórych swoich świąt mają bardzo ruchome tak i dla nich jak rozumiem ich na, ale to jest, ale jest opracowany starożytny rytuały to również tego kalendarza to znaczy, że tak się tak samo rzecz jest Pascal Janin w w kościele chrześcijańskim prawda, bo one idą też tak ruchomą to okresie okresie wiosennym w związku z tym, że tam musi zajść kilka zjawisk atmosfer astronomicznych prawda, że musi być równonoc nie wiadomo, kiedy ona jest tak dokładnie znana musi być ładnie pełnia Księżyca i musi być niedziela po tym, bądź właśnie nie da i t d. czy to nie jest dziwne, że zdarza taki kalendarz gdzieniegdzie bywa wiązany z dna są właśnie czymś takim jak tak wygląda Księżyc albo, że zrównano z róż no ale przecież proszę przypomnieć, że cały światowy kalendarz jest oparty na pewnym zegar na cześć zaopatrzyć Ano cóż my patrzymy jak inne zjawiska astronomiczne 6 i kalendarz to jest po prostu zegarek, który patrzy na wskazówki ciał niebieskich na nic innego nigdy nie wymyślona i nad resztą definicji polega kalendarz możemy próbować naśladować jakimiś ruchami molekularnymi, o których wiemy, że istnieją prawdy mają określone okresy drgań możemy naśladować, ale musimy naśladować wzorzec wzorzec kalendarza metr w Sevres jest to ruch ciał niebieskich i Jean, jeżeli mówimy o miesiąc przez miesiąc pasie tak tutaj odnieść przedkłada Księżyca belek obronił wszyscy nas miesiąc jak nie okres 3 pełnej zmiany faz Księżyca prawda odnowił Johnowi bądź w pełni dopełni zawsze wie od nowie do nowych i tak tradycyjnie w Europa świętowała miesiąc za chwilę powrócimy do rozmowy ja przypominam, że naszym gościem jest dr Michał Klinger tonu teolog prawosławny więcej o symbolice i patologii już za chwilę InPost prócz informacji Radia TOK FM od świąteczny poranek w radiu TOK FM 21 miast powyżej 11 słuchamy Radia TOK FM w naszym studiu prof. Michał Klinger teolog prawosławny jeszcze raz dzień dobry dzień dobry i musimy wrócić do świąt od, których zaczęliśmy w pierwszą część naszej rozmowy najpier w chciałem zapytać pana profesora o symbolikę w jeśli widzimy w telewizję w młodych ludzi, którzy zanurzają pomimo pogody zanurzają się w wodzie i obraża mówił, że święto Jordanu to mi i oskarżenia Drozdek aha czuję się w tym symbolicznym oddaniem zamierzają teraz niedokładnie, a cóż to ma symbolizować ten gest Ano cha się słowo symbolizm tej bardzo takie nowie wieloznaczne ciężkie wszystkie rytuały wszystkie liturgię nawet najbardziej zracjonalizować aneks liturgię zachodnie one mają coś takiego jak taką zapaść czasową pewną taką przekrój przekrój czasowy się nagle nie tak tak robi robi z list z osi czasu wchodzimy w ten piątek rada liczy, że teraz jest ten moment teraz jest teraz bez tego teraz nie mamy prawdziwego obrzędu może mieć ikonę moralne co jakiś rocznice wspominki to jest teraz tu i teraz liturgia i to wcale nie tylko liturgii chrześcijańskiej, ale w ogóle wszystkie obrzędy na jakiś archaiczny czy teatr teraz jest wydarzeniem film teraz jest to jeszcze jesienią oczywiście nie zapominamy nie zapominamy o tej pewnej sztuczności, jeżeli chodzi o filmie teatr Tadas liturgia ma mieć siłę taką moc moc sprawczą, że my też to misterium prawda, że to my się na zanurzamy w tym autentycznie i w całej w całej tej realność to nie jest symbol konno będzie symbol jest tak złożone, że może jest zestaw naczyń to nie jest znak w manierze coś ma coś oznacza e-gazel często, dlaczego wchodzimy do wody, bo w manierze wchodził dowody nie my uczestniczymy teraz wiele tekstów liturgicznych mówi dziś od daty to greckie Simeone dziś jest ten moment dziś jest np. przy święceniu wody mamy teraz właśnie demony zostały pokonane teraz światłowód przyszło na świat teraz prawda czy tak, jakbyśmy uczestniczyli za plecami tych ludzi zgromadzonych wtedy w czasie tych kosztów Jordanii, ale za plecami tych kobiet, które poszły do grobu albo za plecami tych pasterzy 3 królów, którzy przyszli do nie stajenki betlejemskiej my jesteśmy teraz obecni w tym to teraz jesteś takim diagnoz zjawiskiem, które dawno powinno być znane w Bonhams w rozmaitych zjawisk kulturowych jest nadal przywołuje teatr na dobry ta forma nas wciągnie może, ale mimo wszystko jest pewna konwencja w samochodzie lub też nie na chwilę wyłączany o wszelkie prawidła o to, żeby się przenieść inną rzeczywistość, a oto pan profesor mówi też rozumieć w ten sposób, że to autentycznie w sensie metafizycznym autentycznie to się teraz tu wydarza tak i dlatego jest tak trudno ludziom, którzy przyszli do np. kościoła jakimś wieku na nie późniejszym nie mieli tego od dzieciństwa jest jednak nie wiem czy przyjęli przyjęli chrześcijaństwo np. już będąc uczniem klasztorami fizyki czy znam takich ludzi w związku Radzieckim kiedyś, którzy uwierzyli w Andach, ale bardziej trudno było przyjąć rytuał rytuał wymaga pewnej takiej naiwności dziecięcej czy takiej zdolności ścieków którą, którą ten racjonalny świat no bardzo redukuje tak to ignorancja po tym okresie astrologów wyposaży go na pewno rola w ramach nowych zawodniczek taekwondo jest dniem dziennie, ale to elitom to musi, bo on mówi jednak racjonalnych zjawiskach prawda odnosił Doda nie pozna ważność Boga natomiast rytuał test jeszcze co innego abonenta substancji musimy tak jak moja traci porównał do tego czy ktoś potrafi się zapomnieć o jakimś działaniu w tańcu w pracy nie wiem w czytaniu w śpiewie czy nie potrafi prawda czy zawsze będzie patrzył na siebie z pewną ironią chciał przejechać się co to ja zrobię prawda jeśli chodzi o tę wodę notesy pan wspomniał o tym, pięknym właśnie symbolu wody, czyli tej rzeczywistości, która nie jest jednoznaczna no to woda jest jest czymś przepięknym tak naprawdę na IT wszystkie to woda jest utożsamiana z 1 wielką całość tekstach liturgicznych, które mamy właśnie dzisiaj na to święto chrztu zjadanie tamy łączy się wszystkie wody łącznie z tymi wodami, które Bóg zawiesił nad obłokami na sklepienie niebieskie niskimi wodami, które były w otchłani podziemnej i gmin gorzkimi moduł wodami w Enei, by przy, których z Brześcia lud, a teraz stało się ono słodkie dania Jordan to jest ten sam Jordan, przez który naród przechodził do ziemi obiecanej ten Jordan to jest każda rzeka, nad którą odbywa się ta liturgia wycina się do przerębla, bo u nas jest zimno w tej naszej szerokości geograficznej w ich tam rzeczywiście ludzie się cali ta woda jest taką substancją, która mamy ją nie tylko pić, ale jesienią namaszcza skraplacz i dlatego ludzie wskakują no tak naprawdę chrzest to jest właśnie taki taki obrzęd noc wejścia w błąd w tej wody do tekstu o tym, mówią, że to jest jakby od przejście przez przez przez ciemność światłość woda w bezkształtną to też jest no w i trochę jest chaosem, który nie jest do końca okiem znanej kiedyś no i zagrożeniach związanych z żywiołem pierwotnym taka jednocześnie jest jest winny jest zgodnie z tym z miejskimi obrazami stworzenia świata jest też żywiołem, który jest tak bliski temu temu druhowie z rabatem temu Ruchowi, który tchnie nad wodami granda duch Boży unosił się nad wodami jest powiedziane w pierś, ale z tego wynika, że jednak odbyły jakąś bezkształtną amorficzną chaotyczną masową, która dopiero została oddana nad ranem jej granice przez inne dzieła stworzenia, a Wda natomiast potop no to jest właśnie ten załamanie się tej tej po tsunami, jakie wielkie, który załamuje ten cały obraz w porządku kosmicznego vana no cóż to była to niedawne tsunami i szkół czas ktoś jest działający na inwestorze będzie porządek świata porządek cywilizacji zostaje zniszczony właśnie przez żywioł, ale występuje ze swoich ze swojej granicy swoich przypisanych mu obudowany kurortami naszym prawda zrozumieniem przypisuje nie przypisanym mu jednak występuje na zniszczy, a dach grozi nam, a okazuje się, że nie panujemy i świata w UE są takie elementy we w teologii święta epifanii, które mówią o zniszczeniu jestem taki, ale mnie nie to jest na odwołanie się właśnie do czegoś odwrotnego to znaczy, że po to, by był w tym tym tą katastrofą natomiast chrzest jest odwrócenie tego porządku zbawienia prawda mówi się na świat o Arce Noego jako obrazie kościoła, a da le przez potop zniszczyły aż grzech jest powiedziane wprost 1 z tekstów prawda przez potop zniszczyły aż grzech, a w wodach wodach Jordanu dałeś nam zbawienie dna przez chrzest dla także my także ta niesamowita wizja zniszczenia świata potopem o to, żeby wyplenić grzewczy, a może ma zapaść już inaczej się nie dał znaczy rozmiar, a tutejsza raz jest ich do bardzo ciekawych wątków biblistyki na bardzo chętnie o tym, oczywiście można się zastanowić rzeczywiście czy nowe warto warto żyć w tekście w tekście tam też 0708 . rozdział księgi rodzaju warto zauważyć, że 1 z wątków narracyjnych którejś tam pojawiać też wątek właśnie, kiedy Bóg, widząc co się dzieje na świecie postanawia wycofać swoje dzieło stworzenia i cofnęły się i cofnęły się te granice i wybuchły też źródła wiecznego oceanu to jest nawiązanie do tego co się stało drugiego dnia stworzenia jest stworzenia Bóg stworzył ta od petenta twardą Dante twardą kopułę to sklepienie, który miał oddzielać wody ogólne o 2 dolnych, żeby jakiś porządek, bo na tym świecie i obraz potopu, gdy zaś zawalenie się tych tych zrzeszonych w rów tych branż tych tych granic i w ten sposób niejako Bóg wycofuje swoje dzieło stworzenia 1 z 1 z wątków narracyjnych w tym od innych to, że deszcz padał deszcz nadal są też takie redakcje nie złączone wątki, które pokazują na wycofanie całej tej pięknej struktury stworzenia, po czym Bóg daje UE udobruchać uszy niejako na skutek tej relacji z człowiekiem tej ofiary Noego i daje tę Tęczę jako znak kosmiczny więcej kosmos nie zostanie zniszczony na to jest ta jest prawdziwy obraz potopu my teraz do tego nawiązuje takie konkretne dzieło dzieło zbawienia od grzechu nie, którego Bóg jako zaakceptował ciekawego Brzechwa to nie powodowało jeszcze ostatni ostatecznej, jakby od dnia ostatniego rozwiązania sprawy albo oddalić tekst był zły jest zły ani Deyna to jest ten cały to dzieło dzieło zbawcze, które zaczyna się w dniu Bożego Narodzenia w jakimś tam sensie, chociaż ten krąg jest kręgiem Wałęsy trudno będzie się krok zaczyna wiać to jest także ze z perspektywy lektury pisma Świętego to jest także ta niesamowita metafizyczne katastrofa związana z potopem John czy, czyj jakąś formą powtórzenia tej katastrofy jest to z apokalipsy aktora zapisywano w nowym testamencie naczyń niewątpliwie niewątpliwie w apokalipsie jest taki obraz obraz zniszczenia świata z tym, że da się nie nawołuje odwołuje do potoku cieszą te bestie te bestie, które w wyłaniają się bez tego odwiecznego oceanu z głębi z ciemności ta bestia czy rozmaite bestie w ogóle analiz i tam w liczbie mnogiej jest używany nie one mają mają taki charakter no żywiołowego żywiołowej katastrofy to niewątpliwie jest żona ma tam co raczej takie konotacje symbolicznej duchowe to jest też walka ostateczna Newa pukali się mamy mamy no to takie prawda odwołanie się do domu do walki walki duchowej o ostateczne wyjaśnienie ostateczne wyjaśnienie to ta nie jest też dużo więcej niż obraz oto czy jeśli mówimy o takich rzeczy wziął pan profesor powiedział o tsunami to część słuchaczy słuchaczy może odnosić te wydarzenia do świata realnego rzeczywistego radykalnego w ten sposób jak n p . o jak postępowała teraz recepcja encykliki papieża Laudato SI z UE, która to encyklika skupia się na tych wątkach ekologicznych i często dotyczy to jest także prawosławie nie przyglądał się przysłuchiwało temu czy też traktował to ono jako zupełnie osobną wizję ta encyklika, a bywa w ogóle stworzona jest napisana przez papieża Franciszka w głębokim dialogu patriarcha konstantynopolitański Bartłomiejem zmieniała zarówno przy promocji więcej, gdyż tak można powiedzieć takim językiem współczesnym nie był wysoki przedstawiciel patriarchy Konstantynopola przy okazji też synodu o rodzinie, której się 2 lata temu zaczął prawda w tym roku też miał kolejną sesję był obecny nie bardzo silnie lgnie do obszaru przedstawiciele patriarchatu konstantynopolitańskiego ci prawosławia, jaki nawiązywali teologowie katoliccy do teologii małżeństwa znanej od dużo dawna prawda dużo bardziej dawna na Wschodzie w kościele prawosławnym także ten dialog dialog prawosławne katolickie wokół problemów współczesnego świata z 1 strony natury naszego prawda zagrożenia właściwie niszczenie natury jak i jakie problemy egzystencjalne lekarza rodzina podstawowy problem, jaki wszyscy chyba na całym świecie w każdej cywilizacji mamy tutaj ten dialog przyniósł duże duże wzajemne wzmacnianie się ani rozwiązać zaryzykowałbym bankowe z taką tezę, że to w kontakcie w rozmowach my z prawosławiem, a w tych dniach to jest to jest jakby za świadczone przez stolicę Apostolską, a co takiego nie sprostał w takim razie, którym z mogło skłaniać się do większego zainteresowania naprzód ekologią czy coś takiego jest dla nich taka nie miała też jest niezwykle, jakby wprost zakochany w naturze w prawosławiu może słabiej niż na Zachodzie odwiercie biły się takie wątki racjonalnie manicheizm ski prawda, że natura jest zła duch jest dobry prawda manicheizm oczywiście wolę pochodzi ze Wschodu i na Wschodzie też jest rola, ale to nie to nie niszczy takiego no właśnie ją wprost Peugeot takiego erotycznego stosunku z naturą, gdzie jedno księgi liturgiczne takie prawda typowe dla kościoła wschodniego zawierają mnóstwo szkód na Zachodzie zawierały opowieść o tym, zapomnieli Janas, choć jest to ciągle obecne ciągle jest to święcenie wszystkiego co jest z nim związany z cyklem rolniczym serce pracą człowieka, a z problemami problemami jego rozrodczości płodności z pokarmami na wszystko są odpowiednie modlitwy i wszystkie te zjawiska one wchodzą jako symbole liturgiczne ta tak jakby non ciągła i ciągła przenikalność z naturą jest z tymi światłami ta liturgia prawosławna przystał na takie rzeczy jak światło ciemność śpiewy zapach to są wszystko zmysłowe elementy zwierzęta się pojawiają w niektórych tradycjach spacerkiem dotąd Anderson mówią że, czyli woda woda właśnie to wszystko jest, ale za tonę i rozważyć mazdy drzewami unosi się nawet do cerkwi i prawda zielony na zielone Świątki to jest to jest wszystko etc, jakie są one są, jakby takim nie nie ograniczenie się od świata właśnie takim taki, jakby elementem jest skupiającym jak w soczewce całości naturalnego świata również nie wraca i wraca do tego obrzędu obmycia się one od zanurzenia się w wodzie przy okaże się, że Jordan czy też także ważny jest to miejsce gdzieś toczenie czy to jest rzeczy dziś tu i teraz jest wszędzie gdzieś jest to jest na tym polega właśnie ta zdolność człowieka do do sygnalizacji, czyli dno w tak dobrym sensie drzwi do tej reguły obecnie rytuału, że to może być wszędzie, ale to musi być z w pewnym w pewnym forma niż śmierć tak powiem, bo obok oczyszczeni nie każdy może robić nie nie zawsze musi być ten czas zachowany teraz jest ten czas na przykładzie jest n p . gdy nie można z tym kalendarzem też też przesadzać, ale właśnie znaczy czak szanować znać, jeżeli jest ten czas sobota to ona musi być zachowany nie można zmienić jej nanieść inny dzień to jest np. ten problem prawda czy jak jest ten dzień po sobocie niedziela to to jest ten dzień także tutaj tutaj nierzetelne ten Święty krąg czasu czas ma swoją barwę swój zapach swój właśnie to, że nie nie wydają się, że dzisiaj zbyt zbyt mało już zwracamy uwagę w Europie na to, że no np. kiedyś była to tradycja Nova odbędzie się jesienią robi zaba w hucznych nagle prawda jeszcze ja byłem w szkole już 50 dlatego już były da huczne zabawy robione wtedy się to rozumiał jako po prostu próba propagandy antyreligijnej prawda, żeby zniszczyć te w Ernst ja nie byłem katolikiem przecież prawda nie akurat w oczy się na prawosławie tak samo jest post i t d . ale chodzi o to, że to co zostało w ten sposób zaprzepaszczone to jest pewna taka jej jakość czasu pracy jest jakiś czas jest czas rodzenia i czas śmierci jest czas żniw czas siania Ano właśnie uważamy, że zawsze 10 wszystko tak samo ci pozbawiamy się pewnej niepewnej ewentualności czasu od 7 maja nie nie jestem fundamentalistą nie chce nic skrytykować gość to jest jakaś strata strata że, że jest na świat w tradycji w tradycji prawosławnej casting to jest bardzo nasza podobna rzecz żydowskie temat, kiedy jest jest moment zdarza się bądź postu prawda to ten taki dającą czystość pokarmową osiedlali się czyścić cały dom tak jak Żydzi trawiastego Hammers prawda tak prawosławni z wszystkiego co jest właśnie nieposłuszne wyczyszczono szorują podłogi okna 1 ściany tak jest w tradycji, a sondaże kuchnia kuchnia postna jest niezwykle bogate dużo bardziej bogata niż kuchnia niepotrzebna nam na jak się weźmie jakąś starą książkę kucharską ze świata rosyjską dziewiętnastego wieku no to tam 15 to będą zwykłe potrawy, a 45 domeną potraw postnych postnych to znaczy bez nabiału, a się bez mięsa bez nabiału, a więc zostaje tylko roślinne oleje tłuszcze i mąki rozmaitej tak dalej nie jest ani jajek ani śmietany ani mleka, a teraz wszystko pos wegetariański jedno musiał być takie wegańskie wegetariański są niezwykłe pomysły na deptaku niesmaczna Adam te słynne 12 potra w na wieczerzę wigilijną w Bratysławie to jest właśnie taka wprost Symfonia rozmaitych postnych dań tutaj czas się zwrócić uwagę że, że to jest jeszcze moment pos Adam który, czyli cel, czyli lepsza jakość tradycja ta, iż jest Sadło się pojawiać od estakady troszkę modyfikacja w barażach aktywem podczas wieczerzy wigilijnej w prawosławiu postne musi być zdecydowanie, ale czy Afganistanie dom pusty talerz nakrycie zostawiamy dla dla kogo to jest to jest to jest zwyczajność dość powszechny i w Polskim prawosławiu na pewno na pewno praktykowane to ja bym do nich dostęp do tego wrócił za chwilę po skrócie informacji Radia TOK FM przypomną słuchaczom, że zamiast pan prof. Michał Klinger teolog prawosławny za chwilę po skuciu informacji Radia TOK FM powracam naszej rozmowy świąteczny poranek w radiu TOK FM 18 minut zostało do godziny dwunastej słuchamy Radia TOK FM naszym studentom prof. Michał Klinger teolog prawosławny wczoraj dzień dobry dzień dobry skończyliśmy naszą rozmowę z 2 min zlotemu w pustym talerzu, a z pytaniem pusty talerz i na ile można traktować ten pusty talerz puste nakrycie dla wędrowca dla osoby zbłąkanych dla kogoś, kto zjawi się spontaniczny sposób naszych drzwi do 8 wpuścić zaprosić do wieczerzy wigilijnej potem stało puste nakrycie i okazuje się, że to jest niesamowicie aktualna sprawa, bo są tacy w Europie i poza nią, którzy są bankowcami tak gęsta tradycja dobroczynności aż tak pięknie rozwinęła na Zachodzie właśnie od tego pustego talerza tutaj jest nie ona niejedno ma swoje korzenie jednak takim bestialskim obręcze prawda to jest, ale niewątpliwie tusz szybko może warto przejść do tego dnia do tego do tych wędrowców ze Wschodu czy wędrowców w ogóle na, bo nie tak jak dobroczynność jest jest jest taką noc HTC Świętego Mikołaja niezwykle rozbudowane na Wschodzie jest właśnie taką, jaką dała realistą realistyczną realizacją realizacją tej idei dobroczynności nam, bo to jest właśnie ta tradycja tego Mikołaja młodzieńca z ulica wiejskiej, na który tak ją rozwinął, ale wracając do tego dnia do tej do tych wędrowców ze Wschodu nie jest to koniecznie chciał jakoś podkreślić prawosławne mnie jak takie ujęcie teologiczne święta Narodzenia Pańskiego on nie jest paszczy oparty o rozważanie tej tajemnicy mędrców ze Wschodu na testamencie są nazwani Mago o ich magiczny prawda magowie magowie, czyli nie królowie, bo też mile kieleckie prawda ma taka modyfikacja tradycji dostał się, że Mago Wietrzyk do domu magus prawda w domu perski mędrzec znają uznając, że nas rola Olgi ta spada, czyli pochodził z tej nowej warstwy kulturowej, która w tym Mezopotamii, czyli w tej hali Dei, czyli w tej ojczyźnie Abrahama była też na Sylwia jest notabene prawda Północna Syria jest z tyłu tożsama z północną częścią Mezopotamii w pewnym w pewnym historycznym rozwoju i wicestarosty list język jest ostatnią formą Ross Ross językach, ale niskiego uważa, iż najstarszym językiem na świecie, którym się mówi to dla mnie, jeżeli nie nie my teraz ci magowie oni przychodzą ze Wschodu w wg Ewangelii Mateusza, gdy tylko Ewangelii Mateusza ten wątek jest niezwykle ciekawy wątek oni przychodzą tu tak, by prowadzenie NIK na niepewną swoją wiedzą wiedzą o racjonalną, czyli wiedzą astronomiczną oni zbadali to wg swojej wiedzy i wschodniej wiedzy wschód był w starożytności uważany za takim Oxford prawda taki taki Harvard świata prawda ex oriente Lux przychodzi tam jest ta mądrość tam są te uczone źródła i oni tam się domyśli ze swoich obliczeń nieracjonalny z diasporą login stąd jest to pojęcie tych gwiazd widzieliśmy gwiazdy jego na Wschodzie jak i idą za tą gwiazdą aż do Betlejem stąd jest to symbol gwiazdy betlejemskiej oni widzieli Testa Astro logiczną mądrość świata ówczesnego i teraz tak oni TIA może być tak ta tradycja rozwinięta rozwinięta Wiela pokrywa też opierają są bardzo starożytny chrześcijański etos chrześcijaństwa tradycji Chin magowie oni są na pewno też sami oni są właśnie jest spadkobierca dawnych tradycji poza biblijnej poza biblijnej, bo oni są mu się nawet często żonie Stali księgę, która się nazywała set księga set to jest księga, którą Adam dał swojemu synowi ZO o tajemnicach ranił, którą poznał, bo naprawdę widział, bo grają naprawdę wszystko wiedział pan Adam Potempa został wygnany i cała cała z potrzeba zbawienia i objawienia i dopiero się znowu zaczęła, a gala Adam już wszystko wiedział, bo przez Bogiem chodził tam na co dzień oddaje on de Lucia po tragicznej tradycji swemu synowi księgę, gdzie jest wszystko napisane i o przyjściu Mesjasza JS 200 Jonas wg tej tradycji i przechowywana tam właśnie na Wschodzie, czyli poza objawieniem biblijnym n p . wg niej wiedzą mamy his Edek wg tej tradycji czy Zorro Aster giną też dowiedział się z tej księgi zaraz trudność zamiany z Allanem Biblii, a to jest ta tradycja i raz oni nie należy dlatego oni przychodzą do Betlejem wracam teraz Ewangelii Mateusza w czasie przychodzą do Izraela i pytają uczonych w piśmie Żydów, bo nikt nie znają ogólne kosmiczne objawienia, ale oni wiedzą, gdzie dokładnie, kto od 31101 w konkret czy trzeba powziąć z tory na Toy mówią Żydzi duszy spotykają te 2 mądrość mądrość to chory żydowska mądrość objawienia mojżeszowego biblijnego i mądrość Wschodu, czyli ta pogańska, jakbyśmy wejdzie na doniesienie nawracać Ewangelia wyraźnie, mówi że oni wracają do siebie teksty prawosławnej liturgii na Boże Narodzenie to właśnie o tym, mówi nie Narodzenie twoje Chryste zbawić Lund nie Chryste Bożena aż w zawieszeniu mało światu światłem rozumu, w którym ci, którzy gwiazdom służyli od gwiazdy zostali nauczeni, aby to wiek kłaniać się w słońcu prawda słońce prawdy to jest taki symbol symboliczne określenie Mesjasz w Chrystusa spotyka się tam montaż pogańska mądrością objawienia już do chrześcijańskich zasad jak powinniśmy się zachować, bo oni się legioniści nie zawraca no właśnie, czyli ta historia mówi nam co mówi nam się po prostu że, że religia religia, a Europejska judo chrześcijańska wojna z pełnym szacunkiem odnieść się też są prorocy świat nosili na do tego do tej mądrości Wschodu, która również ma swoje wartości wzrasta Syria diet oni przychodzą z kim ja myślę, że trzeba to dziś jest pod kreślić na daną uchwałą z HDI, a dla każdej, która w starożytnym chrześcijaństwie była nazwana Syria przed oni przychodzą stamtąd jako obcy, ale jakżeż, ale jakże wysoko ustawieni w Ewangelii albo, bo oni oni pierwsi właściwie do dają świadectwo temu czemu jeszcze nikt naokoło niedawno aniołowie dawali świadectwo i ci nagość na czyni tak kosmiczna i uniwersalna uniwersalna, a wrażliwość ludzka jest pierwsza nawet przed wiarą Żydów apostołów prawda, bo musimy musimy oddać temu część, ale to jak rozumiem, kiedy są pana profesora to rozumiem, że jeśli coś się 3 kroków w tym dziecko lub 3 maluchów, ale magów naukowców, że tak na razie astronomów pchało na zachód i chcieliście tak daleko to przede wszystkim żądza wiedza niesie się na morzu jedzenie to również potwierdzić to do tego dość racjonalna w ITI to jest być może to, że oni dzisiaj potrzebują wsparcia chociażby materialnego nie życzmy 7 tak strasznie to przecież to jest początek wiedzy o mandat jest początek jakiejś postępu to jest początek albo też oni wnoszą bardzo dużo z tego swojego jakiegoś spojrzenia normą były okresy okres konfrontacji cywilizacji i zdecydowanie jest okresem symbolicznie ujęte w święcie Bożego Narodzenia i niewątpliwie teraz czeka na przygotujmy się do tego dobrze to jest o tyle zaskakujące, że musimy czerpać jakieś tradycje, żeby się, żeby się mentalnie zmierzyć z taką sytuację, a druga część społeczeństw zachodnich myślała od dłuższego czasu, że im bardziej będziemy znali przyznawanie im grać będziemy świadczy, tym bardziej będziemy otwarci na inne kultury, ponieważ religia jest tym co uniemożliwia nam tak na dobrą sprawę porozumienie się z kimś obcym kulturowo, ale z tego co pan profesor mówi, że to jest dokładnie odwrotnie to, że zlecenie jest właśnie tym co przynoszą do Betlejem ci oświecenie jest takim tytułem tytułem źródłowym cywilizacji zachodnioeuropejskiej, ale oświecenie Otóż oświecenie starożytnej tradycji było przyniesione z tej mądrości chaldejski no tak, ale ktoś kto by wzrosła może rodzina to jest jawnej sprzeczności z takim klasycznym świeckim modelem funkcjonowania na społeczeństwa jeśli będziemy neutralni wobec jakichkolwiek religii i nie będziemy brali pod uwagę w naszym procesie integracji to wtedy nam się uda, bo jak zaczniemy podkreślać rolę ligi to będziemy widzieli go coraz większe różnice to to jest oczywiście wyzwanie wyzwanie dla religijną, bo boli mnie nie sposób nie mnie nie nie przyznać niestety racji, że religie spowodowały niezwykły wojny podziały i właśnie można powiedzieć, że głównie wszystkie wielkie katastrofy miały miały jakieś swoje podłoże w Indiach religijnych, a to jest też coś co coś co musimy się uderzyć w piersi i to przestanie go chrześcijanie oddaj do natomiast no no może to spotkanie wokół tego oświecenia dnia takich doświadczeń które, którą możemy podzielić grana dam jeszcze inny taki epizod z wskaże od słynna księga Hioba wystawnego paradygmatem też, jakby humanistycznej i humanistycznej cywilizacji człowieka Europejskiego, a cierpienie jako zjawisko, które nie musimy go religijnie cały czas tłumaczyć ich sobie z tego takim prawda najlepszym bohaterem prawda on od 7 godzinach teologiczne wyjaśnianie cierpienia ta tradycja Hioba nie w greckiej wersji tej księgi jest nazwana syryjską tradycji Groniec oni właściwie Syryjczykiem ten hit końcówka, której nie mamy w tekście hebrajskimi nie mamy jej w związku szczątek Stach Polski, ale jak to sobie weźmie grecki tekst to tam znajdzie właśnie stwierdzenie, że on był królem arabskim bądź bądź syryjskim w Lotosie i miesza trochę der, który to król był, jakby współczesnym Mojżeszowi i dał objawieniu równoległe na równoległe naprawdę tej serii w tym w tym ujęciu bardzo dużo zawdzięczam na 3 jedno ten wątek ten wątek nie rosyjskie, czyli jazda sprawia troszkę symbolizuje troszkę przesadzamy w tym momencie, bo on nie każdy Syryjczyk jest królem siłowe pewne, ale tutaj chodzi o to, że szukajmy tych wątków które, które pozwolą nam jak Denon dostrzec, że zachwycić tym co się dzieje, dopóki nie nie stanie się katastrofa, bo zjawiska katastrofy czy Poznań z oznak katastrofy oczywiście nie jesteśmy przecież obecnie dzieje są widoczne jest i to będzie jeżeli, jeżeli do konfrontacji cywilizacji zbrodnia konflikt cywilizacji no oczywiście katastrofa z ludźmi Ślęza zarzewiem konfliktu czasami bywa myślenie polityków w kategoriach religijnych, bo myślenie duchownych w kategoriach politycznych i dodaje też się pojawia pro Mazovia tego jak egoistyczna od lat, ale pojawia się często prawosławie jako przykład różnicy pomiędzy rzymskim katolicyzmem profesorze prawosławie winny sposób wchodzi w relacji z polityką rządu jest jak jednak zasadnicza różnica polega istota słynny słynny stereotyp, który też gra tak zawsze że, że bardzo to źdźbło w oku brata masy interesuje ja chciałbym, żeby ci co tak zarzucają to od niej nie wiemy biskupom wschodnim tam jakimś okresie cara tuczy czy związek spojrzeli z kolei na apetyty rozmaitych biskupów zachodnich w odniesieniu do władzy świeckiej na Zachodzie winnych czy bardzo się podobnych okresach prawda no proszę wskazać instytucje religijną, która nie lubi nie lubi przywileju ze strony władzy cywilnej nogi czy leczenie jest nie jesteś szczególnie interesująca dla każdej władzy cywilnej, bo właściwie nic tak silnie oddziałuje ciągle jeszcze człowiek tak właśnie w jak właśnie religia i sprawy ideowe zna tego dlatego na 30 w Polsce nie mamy też też właśnie jakiś taki nowy tendencji do do do mariażu mariażu krzyża i tronu i jedno i poszukać jakichkolwiek jakikolwiek poważny taki system kulturowy, gdzie tego nie było mnie to nie jest także, że już, że jest jakaś w genach w genach n p . Rosji jest rosyjski jest aż się, że tam właśnie biskupi biskupi i zawsze chcieli chcieli wspierać władze to to jest też głębokie nieporozumienie, że nic takiego myślenia podają często argument, który mówi o tym, że rzymski katolicyzm przerzut taką drogę związaną z reformacją kontrreformacji oraz prawosławnego nie było i że to jest różnica no ale ale toaletach ta droga była przede wszystkim w oparciu o siły polityczne no więc, więc notes to jest właśnie dokładnie chyba ten ten syndrom syndrom źdźbła w oku brata, bo ja się dokładniej przyjrzeć sytuacji krytykowanej się przez Tim Weiner widzi żonę szumnie również prawo daje to jedno podkreślam nie chcę bynajmniej usprawiedliwiać jakiegoś nie cyna ropa pismo RCL ropa pismo, które istotnie bywał gniazda, ale to duże jest w tej przesady niezrozumienie zjawisk historycznych Rosjanie naprawdę cierpieli z powodu Ober prokuratura nie o babie donosy tajnych obrad i jego następców i są na to świadectwa w PRL, ale także o natomiast natomiast takich takich obelg prokuratorów na Zachodzie bym też mógł wskazać wielu i dla nich dobrze sobie radzili dobrze współpracowali z rozmaitymi kościołami, dlaczego w końcu w końcu jest takie zaświadczenie w krajach tradycyjnie katolicki jeśli nie, dlatego że właśnie leży właśnie nie chce im koło Larsen wskazywać prawda, że się, że kościół strasznie jakoś chętniej się nam się identyfikował z wielkimi rzeźbami jest, więc taniej to nie jest Sales dłużnika, a specyfika działy się żyć znicze, a przyjmowane mówię przecież nie o mnie nie o jakim się w związku Radzieckim, który nie ma u nas w tej chwili w tej chwili mnie jakiś wzorzec nam narzucić tylko mówimy o kulturze Wschodu, która nie jest ani oddaniu do chrześcijańska ani Europejska i okazuje się, że się konfrontuje z nami my to jest wyzwanie, które naprawdę dużo głębszy poważniejszej natury mądrość Witek światło mądrości przynieśli kiedyś się da spotkali się z ze światłem Mesjasza nie nawrócili no i teraz być może możemy otworzyć nowy kościół w Tampere pan prof. Michał Klinger teolog prawosławny był naszym gościom chciałem bardzo gorąco podziękować za przepiękną opowieść dziękuję państwu świąteczny poranek w radiu TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIĄTECZNY PORANEK RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i zabierz TOK FM na wakacje!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA