REKLAMA

Jerzy Czech o "Wspomnieniach" Nadieżdy Mendelsztam

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2016-01-29 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
40:56 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
rozpoczynamy magazyn kobiecy eter przy mikrofonie Hanna Zielińska autonomistom jest też nasz gość Jerzy Czech dobry wieczór dobry wieczór poeta tłumacz publicysta my osoba, za której sprawą mamy tutaj przed sobą książkę niełatwą lekturę nie jak kule, które może nie kojarzącą się w piątkowym wieczorem, ale na pewno popołudnia zimowe wieczory zimowe doskonale nadają się mnie do zagłębienia się w jej treść listu książka zatytułowana Nadieżda Mandelsztam Rozwiń » wspomnienia ze stemplem Josifa Brodskiego pani tłumaczem tej książki tak nie pierwszym tłumaczem być może ostatnim książka, aby w podobnej wersji ukazała się po raz pierwszy na naszym rynku w latach dziewięćdziesiątych my z recenzji wynika, że była to wersja przygotowywana dość pośpiesznie tam teraz konkretna wydana przez bibliotekę gazety wyborczej jest chwalona za to, że jest dopracowana doprecyzowana, że jest bardzo dużo przepisów i idolem przypisy i celne przy jej górna i jest metoda jak my ich bardzo dużo, dlaczego waha się pan na ten temat i do tego z taką wnikliwością wzorowego ucznia rywali nie bez osobistych motywów to było na pewno poza takimi oczywiście wierzę, że coś muszę robić ci jakieś zamówienia wykonywać prawda, bo bez nich GB miał z czego żyć ale, ale na pewno tutaj jest to w jaki sposób wiąże się z moim życiem to znaczy z moimi zainteresowaniami to jest zarówno w stosunku do Rosji po Mandeli sztama męża autorki k poety, który w Polsce, bo nie można powiedzieć że, że jest nieznany albo tak jak tak jak na Zachodzie często tylko znany jako bohater tej wciąż jednak po to, książka wyszła właśnie w skróconej wersji po angielsku k i się nazywała inaczej nie nie wspomnienia z tylko nazywa się z Hope Against Hope, czyli jak nadzieja wbre w nadziei ten tytuł został powtórzony właśnie w pierwszym polskim tłumaczeniu Andrzeja Turowicza jak się później okazało, bo początkowo tam był też anonimowy tłumaczy nadzieja w beznadziejności, którą później w następnym wydaniu zmieniona nadzieja w beznadziei, bo pozmieniały się zwyczaje językowe i i ta dosyć dziwna beznadzieja stała się nagle, jakim obiegowym takim wyrazem walenie nie w tym rzecz idzie miałem bardzo im nie tylko ja ludzie mojego pokolenia mieli przeżycia związane z tą lekturą no na początku nie znacznie wcześniej w latach osiemdziesiątych na początku lat osiemdziesiątych na początku stanu wojennego czytało się ją wydaną pod ziemię bardzo małym drukiem, psując oczywiście wzrok, ale wszyscy doczytali z wypiekami i ja mogę zaświadczyć jak go jako były Kolporter prasy i wydawnict w podziemnych, żeby różne rzeczy niektóre to ludzie kupowali także obowiązku, żeby wesprzeć pod ziemię, ale zaznacza, że spojrzę natomiast to naprawdę krążyło i było jedno Nemeth jedno z najcenniejszych towarów jeśli można tak powiedzieć ja sam długo tego nie miałem, bo obok tych książka była własnością koła Solidarności w moim Instytucie w ich zresztą nie Instytucie żadnym fizjologicznym tylko w Instytucie matematycznym i też to wszyscy czytali dla wszystkich którzy, którzy chcieli i jak już Turów opuściłem wciąż jest nam ktoś do mnie nie wróciła no ale Boch daj Boże zdrowie dzieci ludzie czytają zrobiła wtedy wielkie wrażenie, a w latach dziewięćdziesiątych ukazała się już oficjalnie ukazał się oficjalnie Amerykanie po co trzecia odsłona, ale w takiej przede wszystkim to jest wersja jednak skrócona bez różnych rzeczy bez pewnych rozważań na temat poezji Mandelsztama bez mojego udziału w całych bez rozdział np. jej zysk bez ciekawego rozdziału, w którym autorka omawia np. różnice między Nikołaja Bierdiajewa ma, a jej męża MOS Pa Mandelsztama w Empoli z moim rozwodzie aromat wieś nieba nie tylko żoną Mandelsztama sama była filozofką pisarką i ta książka ma również walor taki poznawczy literacki tej rozważania to nie są rozważania wyłącznie dla kochanej żony zdecydowanie tak zdecydowanie i to nie są to jaki tak jak chcesz rób mi niedawno w rozmowie ktoś mi zwróci uwagę, że to nie są Łukasz GI wspomnienia sentymentalne typowe takie wspomnienia wręcz przeciwnie to są bardzo trzeźwe rozważania i czy w chwili, kiedy do przynajmniej część Czytelników rosyjskich poznała te wspomnienia one były napisane w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku on, choć oczywiście, o czym czasami zdarza mi się zapominać, że i rolnych z forum wyszły właśnie tak jak już powiedziałem ona na Zachodzie się ukazały potem dotarły w formie sami dodatkowej do tych Czytelników na, którzy umieli chcieli mnie bali się do nich dotrzeć i od razu wszyscy spostrzegli, że mamy do czynienia, że to nie jest tylko przyczynek do biografii i literackiej czy biografii w ogóle Mandelsztama, ale po prostu narodziła się nowa autorka wybitne dzieło literackie w mającej 3 za idealne, bo i oczywiście jakieś dokumentalne prawda podała hl podaje fakty, a równocześnie no opisuje właśnie historie z ostatnich lat życia Mandelsztama naznaczonych aresztowaniem pierwszym potem zesłaniem i ostatecznym aresztowaniem rozdzieliło ich na zawsze, a nawet nie zdążyli się pożegnać to jest 1 warstwa tej książki, ale jest całkiem inna, które są różne uwagi autorki o życiu Sowietach o tym jak się żyło w ogóle full w systemie totalitarnym jak się ludzie usiłowali do tego przystosować jak się oszukiwali sami siebie to to trzeba to wyraźnie powie w ramach takiego odruchu przystosował tak jest, bo trudno było rzecz właśnie na jego mierzalnych realia oszukując, że do pewnego stopnia, że mówimy o latach dwudziestych i 32 zlotych i trzydziestych i żonaty z PiS z tej perspektywy analizuję to analizuje poszczególne dziesięciolecia mówi n p . że wtedy 3004 . roku, kiedy aresztowano to było bardzo szczegółowe śledztwo mówi już 33 lata później nie było żadnego śledztwa byłoby szybko spisane coś tam w tym nawet zupełnie najbardziej idiotyczne pretekst prawda do aresztowania wystarczył mi się nie przejmował w żadnym prawdopodobieństwem już to nikogo nie obchodzi, ale równocześnie to jest ona pisze również o latach późniejszych lamp, kiedy po latach sześćdziesiątych, kiedy ludzie zaczęli wspominać np. lata dwudzieste i zaczęli opowiadać, jaka to była wtedy bogata kultura w związku Radzieckim i t d. a woda to wszystko kwestionuje mówi nieprawdę wszystkie te zalążki tego co się stało później było właśnie w tych latach dwudziestych a, a niestety zaczęło się od dzielenia na swoich i nie swoich dzieci, które pozwoliły volvo aż wszystko, a w tamtym nie wolno nic właściwie nie powinno ich być no to już niech pani powiedziała, że zrobiło się aktualnie w Lacjum i chcę przy tym się na chwilę zatrzymać, bo przyznam, że kiedy zobaczyłam tę książkę to miałam uczucia ambiwalentne mona, by na początku z 1 strony nie pociągała, bo wiedziałam, czego się spodziewać, a z drugiej strony Mann jako osoba, która na nie przeżyła grozę systemu totalitarnego na własnej skórze trochę trochę tak z kim jestem zmęczona trochę mam dosyć w ostatnich latach bardzo dużo jest literatury Farah niezwiązane niem drugą wojną światową np. wspomnień, ale jedno byłby on też na świat książki Swietłany Aleksijewicz też jak ważyłem słów od wad świetnie gratulujemy Włosi przyczynił pan tej sławy, ale właśnie chciano go zapytać po co dzisiaj sięgać po tę książkę czy to jest absolutnie miary absolutne archiwaliów i po prostu perełka literacka i tak z ciekawości, żeby mnie, żeby poznać życie, żeby poznać się my jej charakter charakter Mandelsztama nerek zainteresować tą poezją czy jednak wg pana ta książka niesie w sobie również jakiś ładunek ostrzeżenia komentarza do rzeczywistości współczesnej to zdecydowanie taki dłuższy właściwie pani sobie odpowiedziała na to, że zrobiło się to aktualne mnie wcale nie przesadza mnie samemu się wydało na początku też propozycja przełożenia tej książki padła 2 lata temu i wydał mi się, że uda to może być trochę już może, ale przebrzmiała sprawa, że dla mojego pokolenia to owszem, osoby przypomnijmy, że nieźle, by było w pełnej wersji wreszcie to wydać, bo to się należy autorce należy się autorowi, który przypomnijmy, o czym nie każdy wie o CIT Mandelsztam urodził się w Warszawie w 1800 dziewięćdziesiątym pierwszym roku wprawdzie krótko tutaj mieszkał, ale fakt jest faktem i ma tutaj w Warszawie swoją ulicę, więc należy się to inna na pewno, ale czy ona nie niesie żadnych aktualnych treści wydaje się, że tak jak i kiedyś, kiedy zdecydowałem się głównie żyć z tego, że za życia tłumaczeń języka rosyjskiego to wydawało mi się był to okres pierestrojki jak tak myślałem trochę w duchu tamtych lat takie powiedzmy sobie w duchu Fukuyamy, że to jest koniec historii teraz będzie tylko dobrze będzie coraz lepiej dla nich może jeszcze tak myśleli myśleliśmy też, że np. Rosjanie dążą do tego samego co my i mają wreszcie będziesz wreszcie będzie dobrze i możemy tylko żyć, który przyjaźni, wymieniając się dobrami kulturalnymi i ich i materialnej dla Stępnia jest ostre i t d . wszystko było świetnie natomiast okazuje się, że nie tylko tam jak też można z prawdą swego czasu z pewną wyższością rzezie u nas jednak nie jest możliwe to co stało się unik to znaczy nawrót dawnej z myśli myślenia imperialnego tęsknoty Putin okazuje się, że realizuje wiele tęsknot tamtego narodu i że to jest właśnie są to tęsknoty za imperium, a potem się okazało, że i u nas jest tak mało zwolenników rządu wzmożenie totalitarnych ale, ale autorytarnych na pewno że, że antydemokratyczne myślenie może zyskać tak wielu zwolenników i innych i tak książka jest jak najbardziej na czasie, ale ja bym nie dlatego zachęcał Czytelników, że ze się, że to prawda warto, że na, że należy, ale tę książkę naprawdę dobrze się czyta się tak zastanawiałem co sprawia, że ona jest tak atrakcyjna poza oczywiście walorami stylu tak jest takiego stylu nie natrętny gawędziarz w 1 z Agrosu takie właśnie takie rozdziałach opowiada taki, a czasem to jest stron są one jakieś tam wspomnienie, które staje się jakąś opowieścią samodzielne właściwie opowiadaniem niekiedy bardzo smutnym, ale takim, który zostaje zostaje w pamięci poza tym myślę, że i z pośród wielu innych wspomnień, bo ja takich też tłumaczem tłumaczył np. wspomnienia zła zdrowe Julius Margolin da, które można porównać, że ze wspomnieniami Herlinga-Grudzińskiego o jego innym świecie zresztą w tych samych, więc i okolicach on przebywał Julius Margolin to było Żyd posiadający obywatelstwo polskie, które spędził 5 lat władnych, ale jest to trochę jednostronne spojrzenie natomiast aut losy autorki i jej męża potoczyły się także o nich znali bardzo dużo różnych ludzi np. z najwyższych kręgów przywódców radzieckich np. znali Nikołaja Bucharina i z nim dosyć coby wam szczerze rozmawiali on z nimi był szczery, bo to budżet kulturalny ocenił Mandelsztama i Pasternaka, z jaką mógł to tego Mandelsztama ochraniał i udało się to zrobić ale kiedy jego zabrakło co już nie było komu uchronić Mandelsztama, więc był z 1 strony ten ducha winny postać też tak bardzo awanturnicy ani jakie były jako Bloom King, który zastrzelił niemieckiego ambasadora i prawda to było w jedno był wielki skandal w okresie 1918 roku prawda był takim ścieki stąd takie ma w końcu sam padł ofiarą terroru państwowego Mandelsztam uznał bardzo różnych ludzi także z kręgów właśnie elity bolszewickiej i gdyby zapragnął być urzędnikiem właśnie sowieckim toby nim był to wynik był to rząd bardzo nie chciał bo, bo chciał, że chciał pisać i tego z tym było coraz trudniej ich w pewnym momencie stał się właściwie wyklęta postacią w literaturze radzieckiej dawców literat do literatury radzieckiej nigdy go nie przyjdzie to duch poetą rosyjskim i mógł funkcjonować tylko jako taki nawet dostałem jakąś nędzną emeryturę ZaZasługi dla literatury rosyjskiej natomiast absolutnie nie został przyjęty bo, bo określenie to sowieckich to było określenie zaszczytne nie każdy tego zaszczytu dostęp pochował ani geograficzne, że to jest ktoś, kto mieszka w związku Radzieckim i pisze nie potrzeba było dostosowanie do systemu trzeba również na wschód, a z drugiej strony z drugiej strony ta autorka opisuje życie robotników z osiedla Fabrycznego, bo tam wynajmowali z mężem pokój potem sama została robotniczą z styka się z chłopami np. w szpitalu w przededniu tam byli zesłani chłopi stykać się z oczywistych warst w już prześladowanych nawet z tych o robotnicy byli nie były warstwą rządzącą sprawa lider dyktatury, ale gospodyni Mandelsztam mówca, której wynajmowała pokój to nie ukrywała w ogóle co o tym, myśli w ogóle była dużo bardziej szczera niższe niż inteligenci i prawda ta warstwa, do której Mandelsztam bowiem należeli chce, więc możemy poznać to życie naprawdę na różnych rozwiąże alufelg pełen przekrój społeczeństwa o wszystkim ona pisze wstyd wszystko ją interesuje sam Mandelsztam ona o niebo krzyż był niesłychanie spostrzegawczy widział takie szczegóły które, które jednak jej urok objechałem powiedzmy o samej nadjeżdża jako żonie wielkiego poety w ogóle figura żony twórcy pisarza czy poety jest wielce zasłużona dla historii naszej kultury naszego kręgu cywilizacyjnego różne też żony miewały problemy na wiele rzeczy się godziły w trudnych interesy przypominam w kadrze na to stojak, która krzyż Pański krzyż Żuławski, a to z kolei też, bo byłem też tłumaczem książki od ustroju byłem całkowicie po stronie już oczywiście dlatego się niedawno wprost ze spokojem przyjmowali zniszczy tutaj była jednak inna sytuacja to był rodzaj partnerstwa intelektualnego i na świadomą decyzją Nadieżdy mnie wejście w rolę pewna swego rodzaju strażnika, aby nie tyle samego Osipa Mandelsztama ile tej bezcennej poezji tt teren tego zapisu właśnie niezwykłego umysłu, który ona doceniała jak rozumiem już od samego początku tak miał świadomość się z kim przyszło jej nie tylko tworzyć codzienności w użyć w małżeństwie nie tworzyć się na jakąś wspólnotę, ale po prostu obserwować go na co dzień jako twórca wielkiego czy oni jakikolwiek sposób się umawiali na ten podział ról czy ona by właścicielki i jakie jakie nas tutaj zadania wyznacza w związku z byciem żoną Osipa Mandelsztama jest nie sądzę, żeby tu trzeba było się jakoś umawiać ja przed tą rozmową właśnie tak sobie pomyślałem i tak wczoraj sobie przypomniałem takie stwierdzenie z przedwojennych podręczników kiedyś z osławioną nieprzytomnie zupełnie Piłsudskiego o, że le w szuka sobie lewicy za towarzyszkę, więc niewątpliwie tutaj dlatego nowa poezja, jakim był osy Mandelsztama była ona lewicą, iż Bator od początku była świadoma, że to jest ktoś wybitny, a osoby, by sobie byle kogo naprawdę nie i nie widział za żonę, więc można to powiedzieć, że w, że byli w siebie warci DCT zdecydowanie i myślę, że to nie trzeba było się jakoś specjalnie umawiać po prostu porozumieli natomiast rola strażniczki i tej spuścizny w NATO niewątpliwie ona połowę jego aresztowaniu, czyli praktycznie, którzy działali w jedno drugiemu aresztowani ona ogrzewana z UE zdecydowała się pojechać one rzeczywiście Noto to była tradycja z kolei rosyjska żon, które wyruszały na nas na katorgę za męża i utajona nie nie była oryginalna w tym natomiast później no to jedyne co mogła zrobić dla niego już go nie mogła wyciągnąć z więzienia z obozu, które widziała dobrze, że dla niego to jest wyrok śmierci, że może ocalić dziś w bojach niejako żywego człowieka, ale żywego w swojej poezji i tutaj trudno przecenić rolę to odwet zdecydowanie była tutaj to, że ta poezja przetrwała, a on to głównie, dlatego że przetrwała przeżyła Nadieżda Mandelsztam poprzeć żona też mogła pójść do łagru i w zasadzie reguły tego strasznego świata były takie że, że powinna pójść właśnie podążyć za mężem żyją aresztują rozstrzelają co prawda w tym, że jest sama wyjaśnia to także Mandelsztama uważano za kogoś pasy z toi to poezja nigdy nie już niezdolny będzie czytelnika w związku z tym takiego dziwaka można można się nim aż tak nie przejmować inie trzeba tępić prawda tej spuścizny że, że jego żona nie zagraża właściwie systemowi ma czas pokazał, że to, że to Mandelsztama miał rację, trzymając się swojej poezji, mimo że bardzo chciał być synem swego wieku, a widział dobrze, że ta młodzież go w prześladuje, że jest mu wrogi natomiast on sam podkreślał w swoich wierszach i to wyraźnie tych najbardziej znanych że, że nie jest, że w jego traktuje jak Wilka, ale on nie jest wilkiem nie jest od szczepień sem i okazuje się, że był z tym wiekiem bardzo związane i w sposób najlepszy to wyraził potem no i bez wątpienia jest uznawany za za 1 z najwybitniejszych poetów rosyjskich dwudziestego wieku czy też w ogóle poetów był w europejskich światowych toby się może nie stało, gdyby nie Nadieżda Mandelsztam, która się nauczyła na pamięć analizuje Zoła przemyt poezji w pamięci jego wierszy, ponieważ inne metody mogły być zawodne oczywiście nie otrzymała od wpisów w domu koło różnych osób, które te z kolei mogą być aresztowane też część jego rękopisów zaginęła nie wiemy, jaki procent właściwie ocalał Take w jakiejś rzeczy przepadły bezpowrotnie w błąd to na pewno były oczywiście odpisy ludzie robili sobie odpisze, ale one były stosunkowo niewiarygodna, bo mogli zmieniać zmieniali i były natomiast ona była jednak tą instancją, która decydowała mnie, że wariant był taki w takim wariancie jeszcze trzeba pamiętać właśnie Mandelsztam zostawiał różne warianty swoich wierszy i to nie tak, że 1 był właściwie tylko właśnie wszystkie lub właściwy bo, bo taka w kontaktach i taka była jego poezja co wiemy o postawie Mandelsztama wobec własnej osoby, bo w przyjaznej interpretacji ważne są lekko poety można powiedzieć, że on popełnił świadomie narracja samobójstwo w każdym kolejnym wierszem po inteligentny wiedział był już po pierwszych aresztowaniach był prześladowany my znał to brutalne realia systemu wiedział co go czeka czy z we wspomnieniach Nadieżdy Mandelsztam fajki zapiski świadków świadczące o tym, że on zupełnie świadomie idzie do tej paszczy lwa niewątpliwie świadomie i w pewnym sensie ona tego nawet nie dyskutuje niema żadnych prób dyskusji z tą decyzją chodzi tu głównie o 1 wiersz, bo inne mogły jakoś tam przejść aż w Tallinie czy dochodziło wiersz jak o Stalinie, a i to nie jest typowy wież dla Mandelsztama od razu powiedzmy jest to wiersz tak, by okolicznościowy wiersz czy Simon MOL napisane na dany moment historyczny tak jak wiersz Tuwima na śmierć prezydenta Narutowicza jest to coś co przetrwało oczywiście próby czasu natomiast jednak związane z konkretną chwilą czy tą chwilą był przełom lat prawda dwudziestych trzydziestych to była kolektywizacja ludobójca kolektywizację po prostu Mandelsztama czuł, że tego nie da się nie jest w stanie wybaczyć trzeba się za tym idącymi z głodu chłopami ująć ją to zrobił właściwie jedyny w całej poezji rosyjskiej człowiek świadomie to wystawi jednoznaczny sposób wiedziało, że trzeba to napisać tak w, żeby zrozumiał każdy wszak Hectora Berlioza zgadzać winowajcę stolika słyszę no kremlowska w ogóle radca duszy głupca i muzyką Boruca tak w pierwszej wersji ten wiersz brzmiał, czyli duży może poborca tego, który walczy z chłopami pogromcy chłopów prawda chłopów bójce o do jest to dosadnie nazwany właśnie ten ten winowajca oczywiście taki wiersz wszystkich słuchaczy nielicznych wprawił w przerażenie, bo wszyscy wiedzieli co to oznacza po prostu z wręczyli ze zgrozy i tak jak pisze autorka za mniejsze rzeczy rozstrzeliwano także to, że on nie został od razu od razu następnego dnia aresztowany, że to znaczy, że nie jest ktoś doniósł to nie od razu w coś ze słuchaczy do dzisiaj nie wiadomo, kto doniósł i darze młodzieży jednocześnie opowieść o przyjaciołach z realnością, a ich montaż tych wszystkich warstw jej w tym czasami czasami autorka bywa niesprawiedliwa, ale to jest to w takich warunkach podejrzenia rodzą się bardzo łatwo i to co tu wszyscy znają co chcą coś nawet z nie tak strasznego przeżywali, ale chociażby z z komitetów strajkowych z prawda dziejów Solidarności i t d . w podejrzenia bardzo łatwo zapadają budów warunki są nienormalne nie można tego sprawdzili więc, więc się z no podejrzewa się tak bywa to jest to jest mienie nieodłączny od takich ról od takich czasów mojej i to, że Mandelsztam nie został rozstrzelany natychmiast tylko otrzymał stosunkowo łagodny wyrok, bo to nie byłby to straszne nawet ten trzeba jedynie jakaś taka dziura ZUS zupełna koń nie był jednak czymś strasznym można to było jakoś przeżyć, chociaż w jego stanie psychicznym to było trudne jeszcze uzyskało pewne złagodzenie swego losu w mianowicie na zesłanie do Woroneża, który był jednak jakimiś miastem na kulturalny tam było muzeum była Filharmonia listy była radiostacja oni z tego korzystali ma być naprzeciw pracował dla tamtego dla tamtego Radia, tyle że spodziewano się rząd będzie teraz się poprawi będzie pisał w duchu właśnie sławiących rzeczy sławiące wodza no on tego nie bardzo potrafił jak złościł się do napisania rzeczy, w której jest pochwała Stalina to jest taka uchwała źle, że właściwie trzeba się na bardzo zastanawiać czy to na pewno jest, aby pochwa, u których ta słynna woda, którą on jednak siebie tam wydobył po po 4 latach, ale wtedy już gotowa nie uratowało powiedzmy o tym, stanie psychicznym wspomniał pan na tym, że nabył w takim stanie my, że na pewno ta pomoc i obecności żony była niezbędna i teraz pytanie czy głos Nadieżdy we wspomnieniach, kiedy wspomina o planach samobójczych już nie rozłożonym w samobójstwie na raty tylko my o tym, że być może i ona i on będą musieli podjąć taką decyzję Mel jak to rozumieć, czego to jest oznaka czy bardzo kiepskiego stanu psychicznego czy tego, o czym mówił na początku właśnie chłodnego racjonalizmu ta sytuacja była tak nienormalna i tak bez wyjścia i tak beznadziejna i tylko coraz gorzej, że to mogło być wręcz gest racjonalny no ten motyw się wielokrotnie powtarzano nam o tym pisze i i o ile Mandelsztam ją powstrzymywało, że ma na to mamy jeszcze czas na to mamy jeszcze czas, że możemy jeszcze nie jest tak źle może się może się uda zresztą Lech, bo czułem się Łódź żyli nadzieją i rzeczywiście ma instynkt samozachowawczy i dlatego nie jest nie popełnia tego ostatniego ostatecznego kroku może rzeczywiście takie byłoby zejście to znaczy, że wspólne samobójstwo no no tak, ale ale, toteż byłoby byłaby to w jaki sposób kapitulacja to co mogło ostatecznie wybrali to znaczy, że czas do końca, dopóki się da i później przetrwać to już była świadoma decyzja Nadieżdy za wszelką cenę to znaczy takie są nimi kryje nakładania maski prawda, żeby przetrwać do lepszych czasów i przechować to wszystko co ona ze sobą niosło to co miała w głowie jest ona nie tylko odtworzyła tę wiersze, ale jeszcze okazało się, że bardzo dobrze pamięta te czasy wszystko pamięta może nie nazwiska, bo Jemen i daty czasem myli psy cytuje jakieś czyjeś wypowiedzi to trochę przekręca no bo nie miała możliwości sprawdzenia prawda, bo to nie było ich dostępność jest w bibliotekach to owszem, natomiast, gdy realia dysponuje to co o tym co psychologowie zapowiedzieli, by pamięć emocjonalna i odtwarza to znakomicie to jest absolutnie wiarygodne to co pisze o tych momentach ich to się i jej się wierzy właśnie na niej zapis to może, że dalsze aresztowanie jednak, bo innego dnia AFP East biesiada podała to jest jakby blednie w zestawieniu z prawdą tych słów czy to, o czym pan mówi ten emocjonalnym wątek ta narracja emocjonalna jest to co wnosi i kobiecy głos ze względu na to, że jest kobietą czy w ogóle tutaj możemy mówić o jakiś inny eks walorach kobiecej narracji nie wiem czy to nie jest wypowiedź seksistowską należą się na zawsze kojarzyło podejście właśnie bardziej konkretne właśnie jest kobiecym podejściem tak jak ja np. wice UW u Swietłany Aleksijewicz to jest zawsze rano wstają to jest może niekoniecznie dystans, ale to jest zawsze z myślenia konkretami to jest no zestaw my 2 głosy o bitwie stalingradzkiej Troyes Wasilija Grossmana ona opisuje tam różne rzeczy rozważa jakieś procesy dziejowe i tego jak pisze to pisze o Stalingradzie pisze latam będzie raczej wizyty odbywał w bunkrach dowódców to nie jest byli stosunkowo dobrze tam zabezpieczeń znacznie lepiej niż żołnierzy, a Swietłana Aleksijewicz robi dla mnie zupełnie genialną przytacza opowieść wyścig sztafet nie opowieść tylko Jerzy k tylko kilka zdań kucharki, która gotuje obiad dla całej Kompanii, a potem patrzy ze smutkiem napełnia kotły, ponieważ tylko pani nikt nie ocalał i przy pomocy tego konkretu tej konkretnej obserwacji właściwie wyrażam istota tej bitwy jak to wygląda chciałem pana zapytać o to jak książka dzieło wspomnienia Nadieżdy Mandelsztam kształtowały się przez lata czy na wieś w zeznała rodzaju satysfakcji ukojenia poczucia spełnienia tych wszystkich latach, o których pan pisał, na które pan opowiadał, kiedy mamusia się dostosowywać wpłynąć już po prostu chciała przetrwać to było bardzo trudne RM udało jej się te wspomnienia przemycić udało się przemycić we własnej pamięci poezję Mandelsztama na Zachodzie i głos stał się słyszalny przez kolejne lata mogą obserwować jak na zachód w ogóle rozumie co się zdarzyło jak rozumie poezji Mandelsztama jak rozumiem te realia mecze w bloku wschodniego ludzie bardzo często mamy takie poczucie, że zachód nic nie zrozumiał, że rząd Francois Jean Francois rzucili się zachód stawali w jakość bezmyślnie pewnymi kwestiami powiedziałem ideologicznymi i w wie jak tutaj Nadieżda powiedziała no LO pojawiają się tam takie głosy krytyczne to nawet nie tyle wobec cudzoziemców ile wobec emigrantów, którzy napisali o tym, nawet ci, którzy wydawali te wspomnienia jej i pisali komentarza nasze NATO stać się, że mała, że lud napisali że, że Mandrysz tam np. że uciekł przed 5 latkami do Armenii czy coś tak kanał kultura Mandelsztam nie był przeciwko 5 lat komu, bo wtedy akurat państwowe, by gospodarka planowa zorganizowana wydawała się lekarstwem na dach prawda kryzys Bielic gospodarczy podobne rzeczy robił przecież robili inni robił Roosevelt prostoty czymś podobnym do socjalistycznych rozwiązań prawda, więc absolutnie nie jest tutaj nie to było w wy tutaj o wzrastało do dołu stroju, więc alarmuje, że emigranci nic nie rozumieją, a jak nie mnie jak emigranci nie no to w takim razie to co mogą zrozumieć z tego cudzoziemcy w jedno wszyscy właściwie my, którzy tutaj żyje mamy takie trochę z spojrzenia na to, że oni jednak nic nie rozumieją z tego natomiast to co fani i pytała o poczuciu spełnienia mam wrażenie, że on ma, jeżeli jednak czuła to swoje zwycięstwo nad losem, bo to jest właśnie to zestawienie, które ma Grossman wyraził sąd w tytule swojej książki życie jej los, że jednak to życie zwycięży przeciwstawione losowi właśnie to życie zwyciężyło ich i ona co jakoś taką gorzką satysfakcję miałam czas męża oczywiście nici zwrócić nie mógł Reja nawet bym zaryzykował twierdzenie, że to wciąż grały bardzo optymistyczna, zwłaszcza że opisana w optymistycznym czasie w latach sześćdziesiątych w połowie lat sześćdziesiątych, czyli początek czasów Breżniewa, kiedy się wydawało, że coś z tej od Wieżowej atmosfery za czasów Chruszczowa jednak ocaleje tanie, że nie będzie nawrotu stalinizmu w Noel dużo takich zdań takiego trudu bardzo trudnego optymizmu ona tam pisze tutaj i to zdecydowanie się zdecydowanie się czuje ona ich i kiedy pisała jeszcze i nie była pewna czy w ogóle w ojczyźnie jest w tym związku Radzieckim wyjdzie Mandelsztam wyjdzie to Mandelsztama Bobo była publikacja prasowa, która zapowiadała ona się doczekała tego tomu od 1000 siedemdziesiątym trzecim roku po wodach po wydania Polski tu od razu dodajmy, że ludzie w Polsce to wcześniej zrobiono jej nie było już o niesamowitym niesamowitej popularności piosenek do słów Osipa Mandelsztama genialny sposób interpretowanych przez Ewę Demarczyk i były i innych o to od razu powiedzmy dobre przykłady mogące rzeczywiście coś coś o tym, Mandrysz tamie powiedzieć ani nie jakiś sztampowe tylko zajmowania tego mniej więcej co co ma też sam pisał w oryginale tylko to są rzeczy, które mogą istnieć samodzielnie jako wiersze, więc my swoje zasługi też mamy i tu powiedzmy o pracach Ryszarda Przybylskiego Mandelsztama logicznych jeśli tak można powiedzieć ja zresztą z niej korzystałem bo od kiedy się dało to poczytałem i sam Trump, tłumacząc też czynimy posługiwałem jesteśmy dołożyli, ale coś udało się też ci i w związku Radzieckim jak ten tom widziałem miałem go w rękach on wyszedł z serii biblioteka poety wtedy, kiedy Nadieżda spisywała się jeszcze i jeszcze on jest się w Bobo, bo to było wcześniej dopiero po ukazaniu się tych wspomnień w środę i siedemdziesiąty trzeci trzecie rok, więc już, więc już po, ale się ukazał w jakimś zakładzie niezbyt duże jak nas wielkie olbrzymie zapotrzebowanie, ale był istniał, a ciekawa jestem jak się kształtuje pamięć Mandelsztam nie w dzisiejszej Rosji, która właśnie te ciągoty post imperialne no bo to jest dosyć dziwne, bo cywili i Neo stalinowskiej czy, którzy czczą pamięć Mandelsztama to nie jest to coś co ja bym prawda lubił grać jak i na relaks no tak no bo przecież można tak powiedzieć o tym w ciągu tak ta nowa Rosja wydobywa pewne rzeczy no n p . ten imperializm tak jest zdecydowanie tutaj pod tym względem jest stalinowska to uwielbienie dla Stalina, a wybaczania mu różne rzeczy, które na morze były złe, ale Gott, ale to trzeba zrozumieć, bo takie były czasy taka jest rzadka wśród ludu także jej wśród różnych ludzi moi jeśli tacy ludzie stawiają Mandelsztam owi pomnik n p . w Woroneżu jest taki pomnik się postać Mandelsztama red recytujących wiersze o w tym jeśli jesteś w tym cierpieniu w Woroneżu są tablice pamięci Mandelsztama, że w tym domu żyło no to jest from my i nie mogli przejść prawda do porządku dziennego dziennego nad dach nad mandatem FOT tak tak zupełnie zignorować prawda ojczyzna jak dojechać nad miastami oszukiwania o to, żeby trochę dostosowali się trochę tak to znaczy muszą tam co prawda uznać jego wielkość, ale jakoś tam za próbować go do Diaza adaptować tak jak jakość dodał do tej swojej, a jednak w Malezji jest, że to jednak był nasz i t d. że tego co do różnych rzeczy propaganda nie takie rzeczy potrafi jednak czy takie, że rzeczywiście to jest jest oficjalna, ale oczywiście nadal jest to dla wszystkich poetów, których znałem, których tłumaczyłem, z którymi się przyjaźnie to Mandelsztama jest figurą, bo chyba najważniejszą w dwudziestym wieku i komu dzisiaj polecałbym Panny, które dzisiaj w Polsce dla kogo elektoratem tej książki, które dzisiaj mówimy wspomnienia Nadieżdy Mandelsztam, bo dla wszystkich, którzy chcą tu z się tym zainteresują jej, bo to można tak poparł też taki ton że, że także jak ktoś nie chce się o poezji to nie pominie osoby te rozważania nie ja był umieszczone są tak napisane, że to się mimo woli to człowiek wciąga i czyta o tym nie musi się na tym znać warto przeczytać te wszystkie rzeczy także, jeżeli ktoś w ogóle interesuje się choćby losami ludzi, a nawet niespecjalnie poezją może to przeczytać i tym wszystkim polecił, a poza tym no no dosłownie wszystkim Noto drodzy państwo mamy egzemplarze ufundowane przez bibliotekę gazety wyborczej dla słuchaczy Radia TOK FM prosimy o maile na adres wieczoru małpa TOK TOK FM wieczór małpa Stokrotka FM polecamy tę lekturę, a ja bardzo dziękuję za rozmowę w tej części wieczoru naszym gościem był tłumacz wspomnienia Nadieżdy Mandelsztam poeta publicysta Jerzy Czech dziękuję bardzo dziękuję zapraszam państwa na informacje Radia TOK FM, które będą za kilka minut zaraz po nich magazyn dorosłe dzieci dzisiaj będziemy rozmawiać o nauczaniu dzieci i filozofii Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - HANNA ZIELIŃSKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA