REKLAMA

Fale grawitacyjne zarejestrowane! Otwieramy nowy dział w astrofizyce! Opowiadają polscy uczestnicy projektu, prof. Piotr Jaranowski i dr Adam Zadrożny

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2016-02-11 21:00
Prowadzący:
Czas trwania:
28:25 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Karolina Głowacka to jest wieczór Radia TOK FM i radiowa Akademia nauk oczywiście nie możemy zacząć od innego tematu niż detekcja fal grawitacyjnych pani panowie zaobserwowaliśmy fale grawitacyjne zrobiliśmy to powiedział dziś na konferencji prasowej dyrektor wykonawczy projektu na jego atak detekcja fal grawitacyjnych to jest efekt pracy ponad 1300 osób w tym Polaków m. in. 2 Polaków obecnych w studio pan prof. Piotr Jaranowski dobry wieczór panie prof. Żur z wydziału fizyki Rozwiń » Uniwersytetu w Białymstoku oraz pan dr Adam Zadrożny dobry wieczór kolęd aktorzy w wielkich narodowe centrum badań jądrowych obaj panowie są w zespole Paul Graf Pol Graf z kolei jest elementem projektu virgo wszystko dokładnie państwu za chwilę wytłumaczymy, ale najpier w samą klucz, bo konferencja była oczekiwana, bo plotki od wielu tygodni, tym bardziej że sama rejestracja została dokonana zdaje się we wrześniu, ale przez ten czas wszystko ostrożnie bardzo sprawdzana była kiedyś 1 wpadka z falami grawitacyjnymi dobrze detekcja rejestracja fal grawitacyjnych co się w zasadzie wydarzyło panie profesorze wykryto fale grawitacyjne po raz pierwszy w sposób bezpośredni może niektórzy państwo słyszeli o podwójny impuls Sarze Hansa Taylora za odkrycie, którego za interpretację tego odkrycia przyznano nagrodę Nobla 1993 roku, ale ta historia oznaczała, że w sposób bardzo pośredni znaleziono ślady działania fali grawitacyjnej natomiast to co było dzisiaj ogłoszono oznaczało, że fala grawitacyjna została odkryta w detektorze zbudowanym przez fizyków i właśnie dlatego mówimy o bezpośredniej detekcji fali grawitacyjnej, a skąd pochodzą te konkretne fale, które udało się zarejestrować źródło Tychach też jest bardzo ciekawe jest to układ złożony z 2 czarnych dziur zarówno fale grawitacyjne jak czarne dziury są konsekwencją ogólnej teorii względności Einsteina, który stulecie w zeszłym roku obchodziliśmy jest też jeszcze 1 na 1 ciekawa koincydencja czasowa mianowicie państwa kilka miesięcy po ogłoszeniu równań swojej doli w roku 1916 lat jest niemal dokładnie 100 lat temu przewidział istnienie fal grawitacyjnych także te fale grawitacyjne został dekret odkryte niemal dokładnie 100 lat po tym, jak aż tak nie przewidział i również w roku 1916 Carl Schwartz szyld znalazł rozwiązanie równań ścianach, które dzisiaj nasze władze w okopach czarną dziurą czarną dziurą także ten sygnał pochodzi z układu 2 czarnych dziur, które bytują wokół wspólnego środka masy emitują promieniowanie grawitacyjne, które unosi energii w wyniku czego poruszają się coraz szybciej po coraz ciaśniejszy orbicie, produkując sygnał, który ma coraz większą amplituda częstotliwość w pewnym momencie te 2 czarne dziury zlewają się w 1 tworzy się potężna czarna dziura, która powoli uspokaja się i ta faza uspokajania też wytwarza fale grawitacyjne, które w tym zdarzeniu były obserwowane zdaje się, że te 2 czarne dziury, o ile dobrze słyszane konferencji dobre 1 , 5 miliarda lat temu się z kolei siły z jedno miliard 300 lat temu to co jest ciekawe na temat tego układu 2 czarne dziury, wpadając na siebie osi w rozpędziła do połowy prędkości światła dojazdy bardzo bardzo bardzo bardzo szybko też bardzo szybko, ale trzeba w odpowiedzi, że 1 z tych czarnych dziur miał ponad 30 mas słońca druga miała prawie 30 mas słońca my mamy problem z rozporządzeniem protonów do prędkości do do prędkości bliskiej prędkości światła od 30 prędkość 99 , 9 dzień prędkość światła zwiastuje mamy obiekt, który na większą masę niż cały układ słoneczny parokrotnie większą masę i o nich rozpędzone do do połowy prędkość światła na koniec tys najbardziej dramatyczne energii zdaniem najbardziej atawistyczne układ, jaki jakich nie zaobserwowaliśmy co więcej poznanie się tych 2 czarnych dziur w trakcie w trakcie tego zlewają się stało wyemitowany prawdopodobnie jako fale grawitacyjne między 3 masy słońca to duży ruch mógł ich proszę panowie wytłumaczą 1 rzecz, bo na konferencji prasowej 1 z pani naukowcem, który brał udział brał udział w tym treści gier oferowała to co się wydarzyło wyemitowała takie oto dźwięki bo w dawce czerń poczynili ogień for, a więc secesyjne pojechał w naszej akcji jak rozumieć takie porównanie chodzi o częstotliwości związane z falami grawitacyjnymi Otóż detektory te, które działają wykrywają fale grawitacyjne o częstotliwościach, które mnie, więc odpowiadają liczbowo tym częstotliwość fal akustycznych, które słyszymy w związku z tym można oglądać metafory tak to metafora może być posunięta dalej można w internecie znaleźć np. dźwięki, które są właśnie skomponowane przez fale grawitacyjne wyznaczy można w sposób matematyczny zapisać falę grawitacyjną i następnie zinterpretować ten matematyczny zapis ten sposób jest to zapis akustyczne i można go np. za pomocą reguły syntezatora odtworzyć co się robi i można w ten sposób dosłownie słuchać dźwięków kosmosu tak, ale mamy tego przepisu muzyka sfer desek przepisanie na inny język tak nie jest także te fale dosłownie powodują oczywiście, że nie to nie są fale akustyczne fale grali grali tacy mają zupełnie inną naturę to są zmarszczki krzywiźnie czasoprzestrzeni, które się, propagując prędkością świat no właśnie to jest ta piękna definicja, która myślę, że dla wielu naszych słuchaczy może powodować się także wzruszenie ramion, bo pewnie wiele osób nie bardzo wie, skąd ta ekscytacja, którą słychać także wy naszej rozmowie, bo fale grawitacyjne wspomniał pan o tym, panie profesorze i pan panie doktorze były przewidziane przez część tajnych dobre 100 lat temu, więc zaskoczeniem było, gdybyśmy w, jaki sposób wykluczyli ich obecność, więc czekaliśmy w zasadzie na to aż do tej daty sekcji dojdzie, ale wytłumaczymy tak po prostu co to znaczy coś co oznaczają te fale grawitacyjne, w czym one się rozchodzą przez kogo i przez to rozchodzą jak co działo się fale grawitacyjne, jaki już po upływie suto zmarszczki zmarszczki czasoprzestrzeni i nie rozchodzą się w jakim środku to jest po prostu przestrzeni w ugięcia czasoprzestrzeni, które porusza się z prędkością światła i przymierza oszustów jest najbardziej istotne to one niosą informację na temat najbardziej najbardziej gwałtownych najbardziej energetycznych procesowych właśnie znajdzie się 2 czarnych dziur sądzimy, że zostały one wyemitowane podczas dużej ilości podczas wielkiego wybuchu i to tu to n p . Włoch zła złapać fale grawitacyjne było złapać eksperyment pizzę w 2 odcinek ukazał się nie udało się do końca, bo uważni słuchacze pewnie kojarzą właśnie, że była taka sytuacja, że już raz ogłoszono, że są fale grawitacyjne z częstego wycofano, że zarejestrowano tylko dodam tak pani na to, że to co jest bardzo istotne to duże fale grawitacyjne jak na razie zarejestrowaliśmy jest zrywający się 2 czarnych dziur, ale większej liczby będą one limitowane też przez przyznali się 2 gwiazd neutronowych czy wybuchach supernowych będą trochę trudniejsze do złapania natomiast jak obserwujemy zjawisko astronomiczne królowej elektromagnetyczne niż na informacje na temat wyniku procesu można podejrzewać co stało za tym procesem jest chora grawitacyjne, które biorą się z przyśpieszenia Musk mas będziemy mogli obserwować jak ten proces zachodził mogli zobaczyć jak supernowa wybuchała jak ZARY zarejestruje falę grawitacyjną stąd, czyli otwiera się zupełnie nowy sposób obserwacji to jest ten element, który powoduje tak dużą ekscytację zdecydowanie tak, dlatego że fale grawitacyjne dostarczą nam wiadomości, które są nieosiągalne zupełnie inny sposób nie fale elektromagnetyczne są wytwarzane przez pojedyncze atomy przez złożenie fal pochodzących od ogromnych zbiorowisk, ale pojedynczych atomów natomiast fale grawitacyjne wytwarzają ogromne masy poruszający się z bardzo dużymi prędkościami, żeby uświadomić sobie różnica pomiędzy tymi 2 falami to wszyscy wiemy, że jeżeli mam jakiś teleskopu teleskop, który obserwuje u promieniowanie elektromagnetyczne np. promieniowanie świetlne emitowane przez jakąś gwiazdę to oczywiście od domu robi wtedy, kiedy tak gwiazda znajduje się powyżej horyzontu atak za Zachodzie toczy się nie można takich gwiazd obserwować w przypadku fal grawitacyjnych nie ma takiego horyzontu ziemia jest dla flagowej grawitacji doskonale przezroczysta, ponieważ fala grawitacyjna jak to kolega wyjaśnia jest falowanie samej czasoprzestrzeni wzrosły niewiele zwojujemy my też faluje ziemia też faluje w związku z tym, jeżeli źródła kurs znajduje się poniżej horyzontu także, gdyby ono świeciło elektromagnetyczne toby tego światła po prostu nie było widać po zimie, aby je zasłoniła to źródłem doskonale widoczne dla detektorów fal grawitacyjnych możemy zajrzeć do tych sfer kosmosu, które mówiąc dosłownie zasłania nam jakaś Galaktyka, a nawet zobaczyć co tam jest za nią dokładnie n p . w 1 z takich praktycznych powodów, dla których jest tak dużo podniecenia wzbudziło pokrycie jest to, że będziemy mogli za pomocą folii fal grawitacyjnych zaglądać do obszarów np. naszej galaktyki albo innej galaktyki zasłonięte przez pył i tam, gdzie jest pył i który zasłania promieniowanie elektromagnetyczne nic nie widzimy natomiast dla fal grawitacyjnych taki był nie stanowi żadnej przeszkody wiem, że to będzie dla panów uproszczenie, ale czy możemy jednak sobie wyobrazić takie porównanie, że wszechświat to jedno wielkie jezioro kuchni czasoprzestrzeń jest takim płynem i właśnie tak jak byśmy w tym wielkim jeziorze zderzyli 2 kamienie podobnie jak zderzyły się ze sobą 2 wielkie czarne dziury i wywołały w ten sposób fale grawitacyjne tak my tymi kamieniami w jeziorze też wywołali byśmy fale czy tego typu porównanie może być uzasadnione znaczyłoby to dość dobre przybliżenie, że to tylko, że raczej my byśmy musieli sobie wyobrazić, że jesteśmy na powierzchni tego, jeżeli ta stała się rosły rozchodzi to by było po PRL to trochę bliższe lub natomiast w pole grawitacyjne w samej samej swojej natury one będą z zmieniało krzywiznę czasoprzestrzeni, czyli taki wykrywamy to jak mamy mamy ten interferon metr my zmieniamy to o służbie na lokalnej krzywiznę czasoprzestrzeni istnieją też długo wprzód światu światło w ramionach interferometru tym właśnie w ten sposób widzimy staramy się zmierzyć właśnie, bo to jest wielkie pytanie skoro tak jak pan powiedział panie profesorze my jesteśmy dla fal grawitacyjnych idealnie przezroczystości to znaczy, że kiedy przychodzi przez nas fala grawitacyjna to my też tak planujemy to jak możemy dokonać tej detekcji co zostało zbadane co zostało zauważone, bo sprawa jest dość dość tajemnicza i tego typu pytania pojawiają się bardzo często chodzi o to, że w termometrze laserowym mamy dwojakiego rodzaju działanie fali grawitacyjnej na dwojakiego rodzaju obiekty pierwszym obiektem są 2 zwierciadła, które są oddalone np. redaktorzy wilgoć 3 km od siebie pomiędzy tymi zwierciadła mi porusza się promienie laserowe i teraz fala grawitacyjna, uderzając w taki dyrektor powoduje, że odległość pomiędzy tymi zwierciadła mi zmienia się po prostu oscyluje nieco WWF wahadło oscylują wokół swoich położenia równowagi natomiast do mierzenia tej odległości posługujemy się falą świetlną i wcale nie takie proste rozważania pokazują, że długość fali świetlnej nie zmienia się w związku z tym tą miarką za pomocą, której mierzymy jest właśnie promieniowanie elektromagnetyczne której, którego długość fali nie zmienia się może powiedzmy jak wyglądają te urządzenia które, badając fale na sztucznej potrzebujemy 2 dyrektorów, by wiedzieć, że na pewno im, by mieć więc, że na pewno nie jest jak i zaburzenie, które powstało po drugie, iż mamy 22 dyrektor to co pozwala nam wyznaczyć przynajmniej w piersi na niebie, z którego mogą mu ten sygnał pochodzić w chmurze wiemy jak zaczynała wyglądać to możemy możemy po po trochu część tego pieśnią wyrzucić natomiast wątek, a przybyli wody, które pozwalają na wyznaczenie pozycji na niebie, a 3 już prawie dokładne zdefiniowanie jest sygnał z dyskontu sygnał pochodzi odkrycie detekcja fal grawitacyjnych to jest po pierwsze, gdy otwarcie nowej dziedziny w astrofizyce, ale także dowód na gigantyczny wysiłek ludzkości in olbrzymie wyzwanie technologiczne, bo jak duży jest sygnał fal grawitacyjnych, które mogliśmy zmierzyć albo raczej jak mały zachęta naciąg był on był inny mi ten sygnał, który zmierzyliśmy był mniejszy niż się i średnica niższy o średnicy protonu to było 10 do - 18 m w tak w przybliżeniu jeśli chodzi o w i my my mamy trojga proc i architekci to było bardzo niewiele tu nic tak, jakbyśmy mierzyli zmiany odległości między ziemią księżycami ta zmiana byłaby rzędu atomów wodoru w siłę żołnierz bardzo panie to było gigantyczne wyzwanie inżynieryjne i cały ten tekst co detektor, żeby mierzyć to np. detektor Largo to są 2 ramiona dworami, nad którą mają po 4 km, ale jeszcze w tych ramionach Promień światła się odbija wielokrotnie zły ten detektyw ma tak naprawdę tak drogo optycznej rządu kilkuset kilometrów to co to co stanowi pewien problem jak jak pozbyć się szumów, by się zdziwił się w otoczeniu trzeba to trzeba to lustro wytłumić musi się odbywać w próżni to później taką na 1 najdroższą częścią dyrektora, którą musimy wykonać, bo wy wyciągnięcie w wyciągnięciu powietrza z rury, która ma ma wśród prawie 10 km zbudowanie takiego układu próżniowego z nie lada wyzwanie, bo był całkowicie szczelne, żeby teraz późniejszy, bo trzeba pozbyć się szumów termicznie np. oprócz lasera pada na lustro to lustro zaczyna druga ze względu na złożoność rozgrzebaną wprowadzi elektroniczne niesie ze sobą też pewną energię którą, która podgrzewa lustro, czyli szukaliśmy w pewnym sensie igły w stogu siana, bo było dookoła pełno różnych zanieczyszczeń można tak powiedzieć, które mogły zaburzyć nasze zaś w państwach wyniki bieg, by jak najbardziej te zanieczyszczenia nazywają się z szumami i właśnie po spełnieniu tych wszystkich technologicznych wymogów, o których kolega mówił wciąż to typowa sytuacja jest taka, że obserwujemy bardzo silny instrumentalne szumów, którym zwykle zadłużone jest bardzo słaby sygnał no i tutaj potrzeba bardzo specjalnych sposobów analizy danych i tu też jest poważny wysiłek, który jest składany jest kolaboracji w konsorcjum Life w jego mianowicie trzeba opracować opracowywać specjalne metody wykrywania sygnałów w szumie takie metody zostały opracowane i właśnie do tych metod m. in. również duży wkład UE polscy naukowcy mieli, czyli trzeba jeszcze w bardzo specjalny sposób analizować dane, by móc bardzo słaby sygnał z dużym szumie wykryć, ale opowiadają panowie, że falę grawitacyjną, którą zarejestrowaliśmy, że amplituda tej fali, czyli Górki i dołu jest mniejsza niż Promień protonu to jest naprawdę mało to skrót na podstawie tej informacji słyszy, że jest to w wyniku zderzenia 2 czarnych dziur wtedy i wtedy z tego taką siłą takich takich masę no właśnie to to jest związane z tym co powiedział ze sposobem detekcji tego tego sygnału, żeby być troszkę bardziej precyzyjny to co to mała odległość to jest odległość, która jest zmianą odległości pomiędzy zwierciadła mi w ramionach interferometru i teraz teoria względności pozwała tę zmianę związać z oburzeniem czasoprzestrzeń i teraz to zaburzenie czasoprzestrzeni zależy w sposób bardzo specjalny od tego jakie było źródło, jeżeli spodziewamy się, że mamy do czynienia n p . z układem 2 zrywający się czarnych dziur to teoretycy, których n p . ja należę potrafią teoretycznie przewidzieć jak taka fala powinna wyglądać w związku z tym stosujemy coś co się nazywa fachowo metodą w ich filtru dopasowanego, ale idea jest bardzo prosta mianowicie bierzemy ten sygnał, który spodziewam się znaleźć w szumie i koreluje mego zdanymi to jest stara metoda znana jeszcze techniki radarowej z czasów drugiej wojny światowej i okazuje się, że jest on line dokonuje się przewidywania, gdzie tu ta ma być dopiero potem szukanie więcej nie tyle, gdzie w te troszkę bardziej subtelna chodzi o to że, że to przewidywanie dotyczy kształtu i zmianę tego sygnału w czasie, ale ten kształt zależy od kilku dni od parametrów, które nie znamy np. zależą od tego gdzie na sferze niebieskiej znajduje się źródło jak duże są masy zderzających się z czarnych dziur jak szybko obracają się wokół swoich gości od wielu takich parametrów, ale ta metoda jest bardzo sprytna dlatego żona pozwolił pozwala równocześnie oszacować parametry tych mas, czyli my, wygrywając ten sygnał równocześnie szacujemy, że parametry tego sygnału poprzez korelacje czy tak naprawdę mówiąc jeszcze inaczej możemy sobie to w obrazie najprostszej sytuacji tak powiedz, że rzecz, że mamy sygnał, który zależy od 2 mas i tych mas liczbowo nie znamy to przygotowujemy bardzo dużo Tosię nazywa filtrów, czyli takich kopii sygnałów, które się różnią tym, że różne wartości mas przypisujemy do różnych kopii i teraz setki tysięcy takich kopii tworzymy każdą z tych kopii koreluje z danymi okazują się ze sporu była, zwłaszcza na tym polega mniej więcej analiza jak się okazuje, że znajdziemy taką kopię, która po skorelowany z danymi daje nam pozytywny wynik to od razu mamy 2 rzeczy widzimy, że jest sygnał, ale również odczytujemy, że ta kopia była wykonana, a dla takich wartości masy pieszej i dla takiej wartości masy drugiej jest mamy 2 w 1 wykryte sygnały i oszacowanie parametrów tego sygnału, czyli to faktycznie jest także na podstawie tego sygnału zostały wysnute wnioski na temat tego, skąd pochodził to nie jest tak, że najpierw się zorientowano, że doszło do jakiegoś tam gdzieś wybuchu miny i później tego szukano nie na odwrót najpierw zostało znalezione ten sygnał, a później tu pan doktor kiwa głową dzięki długim analizom i mądrym głowom udało się dojść do tego, że oto właśnie te 1 miliard 300  000 000 zlotemu zderzyły się ze sobą 3 Wilga na dziury, ale chciał pan zapytać poprosić o wyjaśnienie, dlaczego to tak jest, że musimy operować natak olbrzymich masach tak olbrzymich energia z tak olbrzymich prędkościach, żeby mówić właśnie gminy o falach grawitacyjnych Grawitacja to jest tak słaba siła tak oczywistą jest naj jest z najsłabszą z 4 z 4 z fundamentalnych oddziaływań mamy mamy oddziaływanie elektromagnetyczne jest zbyt łatwo zarejestrować mamy oczy który, które są w stanie zrobić mamy 2 i 2 siły działające na w oczy świeci mikroskop łamał oddziaływania, które są Giovanni dniami silnymi mamy oddziaływania słabe na naszym innej osoby ukończyłam grawitacji która, która jest zdecydowanie najsłabsza najsłabsze ze wszystkich natomiast co należy zauważyć Grawitacja w świecie makro z topowym ona dominuje, ponieważ nie ma czegoś jak mamy mamy 2 ładunki, które by, który mamy ładunki dodatnie ujemne, ale w cały wszechświat jest obojętne elektrycznie on był z marszu ładunek wynosi 00 w przypadku grawitacji mamy ujemnej masy mamy tylko masy i nasze morze Jonasz przyciąga dzięki temu Grawitacja będzie dominować w świecie makro skokowy może znaj słabszą siłą natomiast żeby, gdybyśmy chcieli wytworzyć sztucznie falę grawitacyjną na ziemi to co powinno im najlepiej byśmy doszli jak ta zmiana, którą staraliśmy się złapać była rzędu dziś do 1818 m to rzeczy, gdyż starali się wytworzyć to na ziemi, używając 22 mas po 1000 stąd pewnie wyszłoby jej 50 już 30 dziećmi czterdziestej bardzo bardzo niewielkie tu było to by było wiele wiele rzędów wielkości słabszy słabsza zmiana niż faktura, która powstała z 2 czarnych dziur, które się zdarzyły prawie miliard z 300  000 000 lat świetlnych stąd pan powiedział, że na miliard 300 Milach milionów lat świetlnych stąd, że wcześniej mówiliśmy, kiedy co się wydarzyło to, dlatego że fale grawitacyjne rozchodzą się z prędkością światła, więc to się w zasadzie nakłada, ale co wywołuje fale grawitacyjne czy to jest energia co jest źródłem źródłem fali grawitacyjnej jest z nimi jest ruch mas n p . ponieważ nie siedzimy tutaj nieruchomo mógł tańczyć tańczy balet wykonuje jakieś zamkowe w gestykulacji, więc my wszyscy też jesteśmy źródłem niezwykle słaby start zaliczyli klasyczny to i tak, ale bywały oczywiście widelcem tak naprawdę wszelki ruch przyspieszony jest źródłem fala fal grawitacyjnych więcej, ponieważ MON i wtorek grawitacji Einsteina w ogóle tory względności, która przewiduje fale grawitacyjne jako jedno ze swej konsekwencji żółte pola grawitacyjnego nie są tylko masy są wszelkie wszelkie postacie energii przepływy energii w związku z tym źródeł to mogą też być różne Energie, które nie są koniecznie związane z masami prawda n p . jak mamy 2 gwiazdy obracający się wokół swojej swojego środka masy to one mają masy, ale energia fal grawitacyjnych nie zależy tylko prawda nie zawiera tylko mu energię związaną z tymi masami ona też zależy od energii kinetycznej od prędkości, jaką się te gwiazdy poruszają podobnie jak rozwód wyobraził sobie jakąś gwiazdę, która wytwarza pole grawitacyjne prawda, że ta gwiazda jest doskonałą sferą zaczniemy nią obraz doskonale kuliste doskonale kulista i zaczniemy obracać to w teorii grawitacji Newtona, którą uczymy się w szkole pole grawitacyjne takiej kuli nie zmieni się natomiast w przypadku kultury względności zmieni się również pole grawitacyjne zacznie się obracać tak jak ta kula w związku z tym to też źródło ich obrót też źródłem pola grawitacyjnego dobrze panowie pora na to, żeby się pochwalić się wspomniano o tym, że detekcja fal grawitacyjnych to co teraz cały świat naukowy świętuje to jest efekt pracy ponad 1300 osób zdaje się z 16 krajów UE jest w konsorcjum, które się tym zajmuje mamy projekt dla jego mamy projekt virgo mamy projekty Pol Graf, którego panowie są członkami, który jest w ramach projektu virgo jak to jedno ma się do drugiego i za co poligraf był odpowiedzialny w Kleczy tu ich to co pół dużym dużym wkładem Paul g to były prace wykonane przez prof. Królak i prof. Janowskiego jeszcze wzrost to były lata po koniec lat osiemdziesiątych po pół lata dziewięćdziesiąte to był pierwszy takie prace na temat detekcji detekcji metod metod detekcji fal grawitacyjnych impresario noski rozwijało razem z Darzborem szef szoferem poprawki post to noski, które służyły do stwora to jak można można przybliżyć jej nie, rozwiązując równania Stein rzadko można przybliżyć za pomocą dodatków do fizyki newtonowskiej Jakub Brzosko ostrość filtry dzięki poprawkom opuści włoski drugiego w rodzaju udało się skonstruować w między polską słowa te filtry, które wykryły sygnał wraz z NATO co są dni ostatnie prace prof. Janowskiej to były półprawd i poseł Suski czwartego rzędu 1100 osób to co dalej co dalej jeszcze i jeszcze i jeszcze było, by była część grupa ludzi którzy, która pracowała nad modelami, zrywając się układów podwójnych to był 2 proc resort Michał Bejger sam QE w i Izabela Kowalska z dr Izabela Kowalska z obserwatorium astronomicznego UW i Kresów Dorota Rosińska z Zielonej Góry, czyli to były różne zadania różne zadania na film to te były mi bardzo wiele zagadnięty, żeby wykryć fale grawitacyjne to, że było w Łodzi bardzo chciała ekologów co współpracowali go w jego włożyła niesamowitą ilość ilość pracy to co było i 1 w bardzo ważnym wkładem tłum prace profesora ciekawym upór pracy przez robotnika i prof. Pełczyńskiego, którzy przewidzieli, że prawdopodobnie pierwszym żubrem, który zostanie wykryte będziecie znali się 2 czarnych dziur to jest to jest taki taki wynik której, który jest pewny wpływów w sporym wkładem polskim natomiast z azbestu czujesz, że jeszcze staramy się robić to Pol Graf razem z projektem mają do skali relaks i Windows, poszukując wraz z partnerami są niższe stworzyli pro prowadzą projekt Info, którego celem jest poszukiwanie błysków optycznych optyczne, które mogły towarzyszyć kandydatura na fale grawitacyjne tutaj źródła bakterii zioła zioła fal grawitacyjnych tutaj też też właśnie Polski teleskop mają zyskać podpiszą memorandum z Rosji wielką na poszukiwanie, czyli o to dlaczego dokonano detekcji, ale wspólnie w lego i virgo, a więc także po Drawie analizowano takie dane są może nawet jest trudniejszą robotę pan prof. Elżanowski Black Hawk ze skromnością Hynek poznawszy się, ale tak jest, bo pamiętacie państwo, że takie odkrycia współcześnie to jest praca naprawdę setek jeśli nie tysięcy osób po profesorze czy taki dzień nawet dzisiaj godzi się z ogłoszenia, ale jak zaczęły się informacje tam we wrześniu, że jest złapaliśmy czy to powoduje wzruszenie mówi pani wyznawał swoje lata i tak łatwo wzruszyć nie jest, ale powiem, że tak powiem, że tak powiem, że jak czytałem pracę, która właśnie w dzisiejszym się ukazała, która donosi o w u mnie o tym, odkryciu i wśród ponad 1300 autorów jest 9 autorów z Polski m. in. moje nazwisko to się pojawiła no to czy tamtą pracę z ogromną przyjemnością, bo w, jaki sposób na Kapitolu wała mu sporą część mojego życia zawodowego byłaś od początku swojej kariery zajmuje się zagadnieniami związanymi z falami grawitacyjnymi w ten czy inny sposób także na pewno na pewno te przeżycia są bardzo wyjątkowe pan dr Adam Zadrożny wspomniał m. in. profesora buicka teren tego 1 z naukowców, który przewidział, że najpewniej pierwsze źródło fal grawitacyjnych, które zarejestrujemy to będą 2 uderza, zderzając się czarne dziury te zdradza słuchaczom TOK FM, że wstęp jest pan profesorem z tą mówiono proszę mnie czatować przy odbiornikach Radia TOK FM najpewniej uda się gdzieś w przyszłym weekend na pewno będę wracać do fal grawitacyjnych, bo to jest fascynujące sprawa nie jest to temat nam 1 dzień na 1 gorący dzień związany z konferencją zapraszam także państwa do wysłuchania audycji Homo science po godzinie dwudziestej pierwszej tam też będą w sobotę i tam też będą przedstawiciele projektu poligraf mają serdecznie dziękuję moim dzisiejszym gościem pan prof . Piotr Jaranowski wydział fizyki Uniwersytetu w Białymstoku dziękuję panie profesorze dziękuję do widzenia państwo pan dr Adam Zadrożny narodowe centrum badania i jądrowych dziękuję serdecznie dziękuje widzenia państwu obaj panowie z celem projektu łączny z zespołu Pol Graf to jest radiowa Akademia nauk za chwilę wrócimy zupełnie innym Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA