REKLAMA

Dylematy kooperacji - czemu nie wykorzystujemy partnerów? Dr Zbigniew Karpiński i Karolina Głowacka

Świąteczny Poranek Radia TOK FM
Data emisji:
2016-03-28 09:00
Czas trwania:
47:52 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
świąteczny poranek w radiu TOK FM w ruinę Głowacka słuchają państwo świątecznego poranka Radia TOK FM studia gość pan dr Zbigniew Karpiński dzień dobry wbrew państwu, by pan doktor jest z Instytutu filozofii socjologii polskiej Akademii nauki wspólnie z panią Kingą Wyszyńskiego Monte Carlo napisali teksty dylematy kooperacji dotyczący jak piszą 1 z fundamentalnych pytań nie, czyli tego, dlaczego działamy zgodnie z pokładanych w nas zaufaniem nawet jeśli Rozwiń » wykorzystywanie partnerów byłoby dla nas zyskowne, dlaczego sobie ufamy, dlaczego winny temu zaufaniu spełniamy zaufanie ten tekst znajdą państwo na stronie nauka on-line kropkę po to jest internetowa emanacja pisma Polskiej Akademii Nauk Academia no to pytanie na otwarcie właśnie w Segro w tym czym przez WIOŚ czytam, że nauka stara się zrozumieć, ale to jest pewien fenomen, że my ze sobą współpracujemy, chociaż wydawałoby się, że nie powinniśmy brutalnie walczyć wyłączne o własne partykularne osobiste niemalże pojedyncze interesy no ewentualnie jeszcze rodzinne, żeby nasze geny się rozprzestrzeniać po błędach rywala w Tokio boleśnie głęboki wdech wziąłem, ponieważ od, czego od zakresu pytania, dlaczego ludzie z sobą kooperują w różnych sytuacjach pytanie jest prosta odpowiedź na to pytanie wprost to już nie jest rzeczywiście mamy czego by tutaj zacząć 400 pierwsza kwestia, którą trzeba rozstrzygnąć, ale zacznie może od początku tym punktem wyjścia do badań nad operacją, bo on próby zrozumienia tego czym kooperacja jest, dlaczego ludzie z sobą kooperują jest słynna historyjkę o dramacie więźnia historyjka opiera się na pewnej anegdocie oto 2 więźniów czy podejrzanych trafia do aresztu prokurator stawia im zarzuty, że popełnili ciężkie przestępstwo np. że napadli na banki wynieśli z tego banku bardzo duże pieniądze kłopot polega na tym, że prokurator nie ma dowodów na to, żeby wskazać, ale jest dobrym psychologiem, ale zdobyli prokurator z tym sadzę każdego z nich w osobnej celi i każdemu daje tego rodzaju propozycje aż ja wiem, że to byście napady na ten bank ja wiem, że to wyście wykradli te pieniądze dla co prawda nie mam na to dowodów, ale układ jest taki możecie się przyznać albo iść zaparte iść nie przyznawać się przyznać się obaj nota MNB przed sądem wnioskowało w Antal, jaki złagodzenie kary w zamian za współpracę z policją dostaniecie powiedzmy po 2 lata więzienia w myśl jednak mówić także dzieci w zaparte gnicia obejść w zaparte i nie przyznać, że te znajdą jakiś drobny kwit i zamiast na 2 lata trafić tam pobiec na pół roku do więzienia, ale trafić za coś innego NOŻNA co się dzieje wtedy, kiedy 1 zacznie sypać na drugim czy nie będzie przyznawał amator odpowiedź jest prosta wtedy ten, który sypał zostaje świadkiem koronnym w chodzie na wolność natomiast ten, który uparcie obstawał, że nie ma nic wspólnego z tym napadem obciążone zeznania kolegi trafia na 5 lat do 2 nowe radio ma niestety to ograniczenie, że nie można należy zarejestrować na tablicy, ale jeżeli sobie uważnie powtórzymy to historia mogła to będziemy wiedzieli, że tego rodzaju sytuacji każdy z tych podejrzanych wyjdzie lepiej kooperują z policją znaczy być lepiej wtedy, kiedy przyzna się do napadu na banki obciążyć swojego kolegę i w wtedy, kiedy druga Maciek, kiedy Wojtek zrobił inaczej jak z indywidualnego punktu widzenia każdy zawsze będzie w lepszej sytuacji kooperujące z policją, dlaczego tak jest, dlatego że jeśli będę obstawał twardo przyswojenie mówił, że nigdy w życiu nie napadł na park natomiast mój kolega zacznie sypać Dan wychodzi na wolność trafią na 5 lat więzienia czy jest bardzo duże ryzyko w w sytuacji, w której i w sytuacji, w której ja wiem, że kolega będzie sypał bardziej się opłaca też sypać, dlatego że jeżeli, jeżeli ja zaczną sypać się przyznano trafia do więzienia na 2 lata zamiast 5 to jest dla mnie korzystniejsze i t d. tak daleko, by prześledzimy po kolei wszystkie możliwości, jakie się w tej grze pojawiają zawsze okaże się jednak że kooperują z policją indywidualnie wychodzą na tym lepiej, ponieważ oczywiście nie mam pewności co do tego jak i partner się zachowa nie mam pewności co do tego jakoś zachować w tej sytuacji w działania zgodnie z własnym interesem powinno skłaniać mnie do operowania z policją na efekt będzie taki, że trafimy obaj na 2 lata do więzienia moglibyśmy trafić na krócej, gdybyśmy jednak pozostali, żebyśmy jednak nie nie sypali się nawzajem, gdybyśmy trafili tylko na parę miesięcy, bo prokurator zgodnie z obietnic znajdzie nas jakieś tam kwity, a nawet trafić na pół roku trafić na 2 lata to jest to pewna różnica ta odbędzie się w sobotę też tak właśnie teraz cały kłopot polega na tym, że z SS do siebie, że paradoksalnie trochę charakter tej sytuacji postępując zgodnie z własnym interesem obaj znajdujemy się w takiej sytuacji, która dla grupy jest no niezbyt korzystna w asyście powiem, żebyśmy obaj trzymali buzie na kłódkę trafimy każdy na pół roku do więzienia, jeżeli obaj zaczynamy nawzajem sypać to trafiamy na 2 lata do więzienia prawda jej na to z punktu widzenia nas jako grupy lepsze jest to sytuacja, w której nie będziemy bacznie będziemy nie będziemy się przyda wręczymy wyraz proszę zwrócić uwagę, że ta sytuacja, kiedy ja trzymam już na kłódkę i uznanie ryzykowna, ponieważ nie mam pewności co do tego co zrobił mój partner ryzykuje bardzo dużo, bo 5 lat więzienia wtedy, bo wtedy pójdę na napięć lat więzienia teraz to jest taki paradoks zachowuje się zgodnie z interesem indywidualnym czy postępuje racjonalnie, ale jako grupa kończymy w sytuacji gorszej od optymalnej to jak powinno się zachować z perspektywy grupy w takim razie zapytam skoro pan tę grupę to znaczy ja czy powinien zachować z perspektywy grupy TSA, czyli Stano powinniśmy zachować zgodnie z interesem grupowym teoretycznie raz proszę zwrócić uwagę ta analiza logiczna nas prowadzi do takiego wniosku, że w tej sytuacji, w której postawy w tej sytuacji, której rozmawiamy ci 2 więźniowie pójdą na 2 lata więzienia każdy, bo każdy się przyzna, bo to jest racjonalne z ich punktu widzenia, a sytuacja się trochę zmieni, jeżeli weźmiemy pod uwagę kilka czynników to znaczy, że zwykle jest tak, że jeżeli ktoś napada na bank to nie jest jednorazowa akcja zwykle, jeżeli ktoś napada na bank o to, żeby ukraść z niego duże pieniądze to jest po to, żeby np. sfinansować działania organizacji przestępczej zwykle, jeżeli ktoś napada na bank to, dlatego że zaplanowane są w przyszłości inne działania, które wspólnie chce się podejmować to są dawne metafory, który miał się posługuje, ale tak, jeżeli dzisiaj panią sypie zakładając, że to pani jest moim partnerem tak, jeżeli dzisiaj panią sypie pani, że na 5 lat do więzienia ja wychodzę na wolność teoretycznie wszystko jest kraj tylko, że nasi koledzy machinalnie tam czekają też problem czy ty to jest metafora, która pokazuje coś takiego, że rzadko się zdarza, że tego rodzaju relacje w wdzięczność że, że tego rodzaju sytuacji część włącznie między dwójką osób prawda, bo prace my znamy z pracą pomiędzy Damianem taras zaniżone osadzona innych relacji prawa i sam fakt, że relacja pomiędzy nami jest osadzona w jakiejś szerszej sieci społecznej ma duże znaczenie, dlatego że relacje pomiędzy innymi osoby, że w ogóle relacje między ludźmi, stanowiąc kanał przepływu informacji to co się dzieje w relacji między nami koniec końców rozprzestrzeni się właśnie poprzez relacje no i informacja ta dotrze do innych osób tak ich efekcie to co ja to, jakie zachowam się wobec pani stanie się wiedzą publiczną ludzie będą wiedzieli, że jestem osobą, z którą nie warto się układać stronie warto wchodzić w jakiekolwiek konszachty protagonistą jest to jest 1 rzecz to, że to, że relacje pomiędzy nami jest osadzona w jakiejś szerszej strukturze społecznej to jest też sposobność do tego, żebyśmy budowali sobie reputacja reputacja jest bardzo istotnym mechanizmem, który podnosi kooperacja w grupie na Monciak tutaj zatrzymał bony odmieniamy słowo kooperacja przez wszystkie wypadki dobrze byłoby wyjaśnić co mam namyśli, kiedy mówimy o kooperacji dramat więzi z pewnym modelem takiej strategicznej sytuacji, gdy jest to sytuacja grupy bez powiedzieli prowadzi do takiego paradoksalnego rezultatów zachowują się racjonalnie z indywidualnego punktu widzenia jako grupa wypadamy na tym dość kiepsko prawna to jest sytuacja, w której my obserwujemy pewne napięcie pomiędzy tym co jest w interesie indywidualnym poszczególnych członków grupy, a ten jest w interesie grupy jako całość i najczęściej problem kooperacji, w którym mówimy ten problem, który ma analizujemy również w artykule, który pani przywoła pojawia się właśnie wtedy, kiedy występuje takie napięć tak to się w interesie jednostki coś jest w interesie grupy i te interesy nie są sobą spójne, gdyby były spójne to trudno go pracy, by w ogóle nie istniała, gdyby czasy były w interesie grupy były jednocześnie w interesie jednostek problem kooperacji minister po prostu kooperacji jest w interesie zarówno jednostek grupy mogę pani podać przykład tak no z ZUS z mojego z mojego zawodowego podwórka prawda zwykle to jest także, jeżeli realizuje się jakieś projekty badawcze to każdy w ramach tego projektu ma przewidziany kontrole ktoś jest od myślenia powiedzmy teoretycznego okrutnych wymyślania tego co w zasadzie chcemy badać, dlaczego my przewidujemy, że uzyskamy taki ani inny rezultat ktoś jest od wymyślania eksperymentu okresie są analizy danych, gdybyśmy każdy z nas działali osobno to prawdopodobnie bylibyśmy w stanie cały proces wykonać, ale zajęłoby to nam więcej czasu, a dzięki temu, że mamy umiejętności, które się nawzajem uzupełniają to, współdziałając z Homo jesteśmy w stanie uzyskać pewne rezultaty bardziej efektywnie tak to jest przykład sytuacji kiedy, ponieważ nasze umiejętności są komplementarne NATO w naszym interesie jest spóźniona i właśnie o tym, współdziałanie porozmawiamy po skrócie informacji Radia TOK FM ze mną w studio dr Zbigniew Karpiński wracam już za moment po świąteczny poranek w radiu TOK FM Karolina Głowacka w studiu dr Zbigniew Karpiński Instytut filozofii socjologii Polskiej Akademii Nauk rozmawiamy o kooperacji, a projekty badawcze, o których rozmawialiśmy przed skrótem informacji Radia TOK FM steki klasyczny przykład tego, gdy wszystkim opłaca się wspólnie pracować na wspólny sukces, bo np. napiszecie jako naukowca artykuł wszyscy będą potem podpisani sława chwała spadnie na wszystkich a, ale tu już zwracałem państwu uwagę w tekście jest chociażby przykład takiego oto trawnika nie każdy z nas chciałby przez okno widzieć pięknie przystrzyżony trawnik zdecydowanej większości z nas kompletnie się nie chce tego trawnika ruszać i oto mamy kategorie aktywistów, którzy będą zawsze chętnie robili tego typu rzeczy to myślę, że wszyscy słuchacze uczestniczący będzie o swoje zastrzegł uszami właśnie obraz jest mowa są też tacy maruderzy tacy, którzy pomyślą sobie o Janie Musze tego robić przecież znajdą się frajerzy, którzy zrobią to dla mnie nie ma takiego ewidentnego wyzysku, że jeśli ja pójdę robić ten trawnik to zyskam coś dodatkowego niekoniecznie wcale nie musi tego zrobić mogę liczyć na to, że zrobi to grupa za mnie, że pani to jest porównanie tych 2 sytuacji też bardzo ładnie pokazuje na czym polega problem kooperacji proszę sobie wyobrazić taką sytuację jestem członkiem zespołu badawczego z jakiegoś powodu, ponieważ jestem leniwy, ponieważ zamiast wstawać wcześnie rano iść do pracy w lesie zajmować nie wiem czymś przyjemniejszym okazuje się, że większość prac w ramach projektu wykonali moi koledzy ja nie powiedzą nam jak Trump będzie dobra nie chcę uczestniczyć w pracach zespołu kraj tylko rzeźnię będziemy publikować artykuł twojego nazwiska tam nie będzie, więc w tym sensie oni mogą mnie wykluczyć z korzyści, jaką daje kooperacja każdy z pewnego rodzaju kara 5 czy nazwiemy to karą sankcją inne to jest jakby inna historia, jeżeli nie wnoszą wkładu w działania grupy w tej sytuacji nic z tego nie wynosi NATO i Kiełb jest sposób na to, żeby mnie wykluczyć z korzyści jak grupa uzyskuje dzięki kooperacji teraz wróćmy do tego trawnika faktycznie obserwujemy przez okno, że na ten trawnik wygląda paskudnie brata czy jakaś wygrana podchodzę do okna wyglądam przez okno, popijając kawę jest załamany tym, że park to trawnik niech ten kraj wygląda tak paskudne zabrudzone zaśmiecone i t d . no tak naprawdę niewielkim wysiłkiem kilkunastu czy kilkudziesięciu osób dałoby się w okolicy doprowadzić do bardzo przyjaznego staną nam dobrze nam tak umawiamy się e-mailowo telefonicznie wywieszamy kartkę na klatce schodowej, że zapraszamy wszystkich tak na to musi się to na aktywistę połechtać tylko kłopot nie na tym polega kłopot polega na tym, że bez względu na to, czyja w tym soboty na wstyd to sobotnie przedpołudnie pojawi się w okolicy, żeby pomóc sąsiadom w sprzątaniu podwórka czy tego nie zrobię nie będę mógł stać z kubkiem kawy rano i podziwiać ładnie wyglądającą kolizję nie ma sposobu, żeby mnie wykluczyć skorzystania z faktu, że podwórko zostało uporządkowane prawda to jest przykład dobra, które nazywamy dobrem publicznym to jest tego rodzaju dobro, z którego ja mogę korzystać bez względu na to czy przyczyniłem się do jego powstania czy nie nie ma sposobu, żeby mnie wykluczyć, czyli to jest też jeśli byśmy to on rozszerzyli analogiczna sytuacja jest z tymi, którzy unikają płacenia podatków później jadą pięknymi drogami tak tak, ale część osób uważa, że ci, którzy płacą są frajerami ja specjalnie używam tego ostrego określają wrażenie, że często ma ono funkcjonuje w związku z tym inny skoro tak jest skoro są takie sytuacje, gdzie nie da się nas wykluczyć pewnego rodzaju korzyści to dlaczego dzieje się tak, że jednak tak wielu z nas tej kooperacji podejmuje częściowo myśmy sobie na to pytanie odpowiedzieli znaczy 1 z takich mechanizmów, który bardzo sprzyja kooperacji w grupie jest coś co nazywamy reputację park w reputację łatwiej być może jest wyjaśnić na przykładzie takich systemów transakcyjnych jak jak w gminnym Allegro czy Ebay tak kupuje coś od pani ja nie wiem kim panie, bo ja widzę tylko pseudonim, ale też pani kupuje teraz reguła jest taka najpierw muszą oni zapłacić, żeby w panice wysłała do pani ma tego rodzaju pokusa, że kiedy już dostanie pani ode mnie potwierdzenia, że te pieniądze wysłałem gry nie wysyłać tego za co zapłaciłem prawda nikt nie zmusi no no bo że musisz zmusić znów gdzieś tam w ostatecznym rachunku jest jakiś sąd, ale rzeczywiście można powiedzieć, że tak na pokusę jest taka żeby, żeby jednak zainkasować te pieniądze i zwiać on sam sobie konto na Allegro potem tworzyć nowe pod innym z pseudonim tak, ale honorując ją zapłatę i wykonując tę naszą niepisaną umowę, że wie coś wygrałem licytacji pani mitu wysyła on wysyła pani buduje swoją reputację reputację, o czym markerem tej reputacji jest lider system ocen tak ten system ocen dzięki temu ja, zanim kolejnym razem podejmę się udział w licytacji czy przy przy kolejnych okazji, kiedy będą też kupował na Legię spraw c właśnie co ja wiem na temat tej osoby znaczy to osoba dalej będzie dla mnie anonimowa, ale dzięki temu, że inni jakoś przyczyni znaczy jakoś z wy zechcieli się podzielić informacją na temat swoich doświadczeń z tą osobą ja coś na temat tej osoby wiem prawda wraz, jeżeli ja wiem że, zachowując się jako operatywny w stosunku do innych zyskuje reputację to to też dla mnie bardzo cenna informacja, bo to nie skłania do tego, żeby jednak Zachodu zachowywać się go kooperacyjnej ta reputacja nagradza zarówno grupę jak mnie samego no i grupy nagradza w ten sposób, że dzięki temu, że wszyscy wobec siebie postępujemy przyjaźnił przenikał radiową od gry plan pracujemy na Kopy na nas swoją reputację, a to dzięki temu także poziom kooperacji lub jest dosyć wysoki grupa na tym zyskuje dla mnie z kolei indywidualnie dobra reputacja jest bardzo korzystna, bo poza tym, że jestem przez grupę bardziej szanowane poza tym, że zyskuje uznanie w oczach innych w przykładach Maciec w takich systemach jak ja jak Allegro czy Ebay ja też mogę za sprzedawane przez siebie przedmioty żądać trochę wyższej ceny czysta korzyść, którą daje mi reputację taka zmiana materialne korki, tak więc sensie reputacja jest takim mechanizmem który, który sprzyja kooperacji inne mechanizmy, które warto wspomnieć, o którym częściowo też wspomnieć też kwestia tego, że jesteśmy osadzeni w sieciach społecznych tak to co ja, a robię wobec pani to co ty jak pani zachowuje się w stosunku do mnie koniec końców dotrze do innych osób, którym jesteśmy w kontakcie n p . pan mógłby wrócić na swój Instytut im powiedzieć nigdy do tej dziennikarki nie, choć zastrzega, że łatwo np. coś takiego mógłbym powiedzieć natomiast pani może swoim kolegom powiedzieć, że nie warto mnie zapraszać, tak więc w tym sensie oczywiście mogę przyjść do Radia i zacząć opowiadać jakieś potworne głupoty, żeby sprawić paniom zakłopotanie tyle tylko, że nie będzie to 1 razem z jednorazowe będzie to jednorazowy wykup wiosny w tym momencie pracujemy nad naszą przyszłość indywidualną jawną rozmawiając z panem manto, gdzie jest głowa tego pomysłu na myśli pani na -li ja pani indywidualne zachowania w nie jest w stanie wytłumaczyć, by nanieść biorąc chodzi o coś innego chodzi o to, że to jak pani zachowuje w stosunku do mnie oczywiście ma jakiś efekt na przyszłość tylko, że do tego cienia przyszłości to jeszcze za chwileczkę wrócę na razie chciałbym dopowiedzieć częściej i jedno zdanie do tego co zaczęliśmy także jesteśmy osadzeni w relacjach społecznych ma duże znaczenie, bo dzięki temu, że jesteśmy powiązani z innymi to jakiś sposób uwzględniamy ten rachunek w tym jak się będzie InPost teraz tak, gdy to co pani zapytała to znaczy kwestia tego, że ta jest jakiś cień przyszłości tak pani dzisiaj zaprosiła mnie ja oczywiście powiem tak być może w przyszłości będę chciał powiedzieć o czymś jeszcze wtedy będę bardzo zadowolony, jeżeli pani zechce mnie do siebie zaprosić, ale to oznacza, że ja w kalkulowaniu tego jak się zachować dzisiaj jak odpowiedzieć na pani zaproszenie i w jaki sposób opowiedzieć w swoich badaniach gra też pod uwagę to może to nie jest jednorazowe wydarzenie, że się kiedyś możemy jeszcze spotkać i w tej sytuacji dobrze jest mieć ani sojusznika tak, bo to mi daje taką możliwość, że ludzie, którzy na ogół nie czytają periodyków naukowych mogą się dowiedzieć o tej pracy, która ją wykona je mogą uznać żona jest ciekawa co dla mnie z różnych względów może być korzystne, nagradzając w, a więc ten cień przyszłości sam fakt, że HOKEJ wracając do sytuacji 2 więźniów dzisiaj panią sypie i wyjdzie dzisiaj na wolność tak, ale nawet, jeżeli niema mafii, która nie może za to ukarać jest jeszcze problem tego rodzaju, że pani już nigdy ze mną nie będzie chciała na żaden bank skoczy nawet mogę panu zdradzić, że nie chodzi o sypanie, ale o wystawianie w ligowcy nie pojawi szczególnie w audycji na żywo bez żadnej zapowiedzi, owszem, trafia na pewną czarną listę chwali się, więc właśnie to jest przykład 1 to jest przykład tego rodzaju tak omawiamy się, że przejdą o godzinie szesnastej o godzinie szesnastej nie przychodzą panie nie może się w żaden sposób ze mną skontaktować audycja leży całkowicie leży pani jest w kłopotliwej sytuacji my i t d. tak no nic nie opłaca się nie przychodzić, a ja to sposoby, by w krótkim okresie coś zyskuje, bo zamiast przyjeżdżać na ulicy Czerską i przygotowywać się do audycji zastanawiać jak ciekawie zajmująco opowiadać o tym co robię mogę sobie pójść n p . na piwo prawda, a i tam godzinę, którą poświęcił na opowiadania w swoich badaniach mogę spędzić z bardziej przyjemny, ale problemy z tego rodzaju żyjesz takiego zaproszenia wtedy nigdy nie dostanę taki system efekt, którym nazywamy cieniem przyszłość tak, że jesteśmy w ramach relacji, która jest relację trwałą, które się utrzymuje, która ma jakąś przyszłość powstrzymuje mnie przed tym, że bez w sposób taki i krótkowzroczne próbować panią wykorzystać tak czy próbować złamać dane przyrzeczenia albo próbować nie wywiązać się z obietnicy, której się podjął, więc skoro tak skoro tak inaczej zapytam bardzo często powołuje się przecież na dylemat więźnia, ale istotnie on jest opisywany w sposób od oderwane od całej tej sieci, do której pan teraz mówi o tej sieci społecznej o czasie w jakim czasie odbywa, więc czy ten dylemat tak naprawdę nam coś mówi co ten eksperyment mówi nam bardzo dużo znaczy sama anegdotkę o dylemacie więźnia sama anegdotkę o 2, a anegdotka o tych 2 podejrzanych, którzy trafili do osobnych cel jest pewna metafora ale, toteż jest pewien model rozmaitych sytuacji społecznych, których znajduję model, czyli pełna uproszczona reprezentację reprezentacja tego jakich wyborów doświadczamy w różnych sytuacjach teraz jeśli byśmy wrócili do do samego początku zaczęli się zastanawiać tak jak zrobiliśmy przed chwilą tak, jakie są możliwe sposoby postępowania w tej sytuacji dochodzimy do wniosku, że jeśli ci więźniowie są racjonalni to w zgodzie z własnym interesem zaczną się nawzajem sypać na już pierwsze badania z wykorzystaniem dylematu więźnia pokazały, że to uczestnicy tych badań się tak nie zachowywali z jakiegoś powodu, który wielu badaczy zaskoczył nas w ludzie byli dość dość kuchni w stosunku do swoich partnerów w dylemacie więźnia zachowywali się na bardziej kooperacyjne, niżby to wynikało z tych logicznej analizy, do której przed chwilą powiedziałem, a teraz cała sztuka i cała całe piękno prowadzenia eksperymentów polega na tym, że my sobie możemy tę sytuację, którą nazywamy dylematem więźnia wyizolować i na różne sposoby modyfikować, dodając do niej pewne elementy albo, usuwając z niej pewne elementy po to, żeby sprawdzić jak dodanie bądź usunięcie tych elementów zmienia zachowanie bada prosty przykład, który mogę pani podać jest taki typowy eksperyment z wykorzystaniem dylematu więźnia wygląda tak oto sposób ja siedzę przed komputerem i wymieniamy się z innymi uczestnikami badania pełnymi informacjami na zgodnie z instrukcjami którymi się na komputerze pojawia tak znaczne przykład dostaje informację o tym, że mam 10 zł mogę z tymi 10 zł i pójść sobie do domu na mogę je wysłać partnerowi, jeżeli wysyłam do partnera partner zostaje 20 dni parter ma taki sam wybór tak to znaczy może te 10 zł sobie zachować czyli, jeżeli dostanie 10 ode mnie, który jest podwojone przez eksperymentatora dostaje 20 ma jeszcze 10 z 30 zł może wyjść z laboratorium, ale może swoje 10 zł wysłać mnie wtedy będzie miał 20 zł, które dostał ode mnie ja będę miał 20 zł, które dostałem od niego, gdy zaczynaliśmy grę z 10 zł kończymy z z 20 ryb w tym sensie, wymieniając się tym co mieliśmy dokonujemy wyboru kooperacyjnego jako grupa na tym zyskuje naraz powiedzmy, że zmieniamy trochę układ eksperymentalnej mówimy o badanym, że tego rodzaju gra będzie powtarzana więcej niż 1 raz, tak więc ja daję pani 10 zł pani zapamiętuje, że 10 zł, więc kolejnym powtórzeniu wie pani, że się czy podejrzewa pani, że jest zachowa podobnie, więc nawet wymagam trochę w jakim sensie oczekuję także, że się, że nie będziemy się, więc to jest taka sytuacja pani pamięta co robić w przyszłości odpowiada pani swoim zachowaniem na to, jakie się wobec pani zachowania w przyszłości to jest tzw. strategia Tea for Tax, czyli VAT zawarty pani robi to samo co ja pani zrobienia w poprzednim roku na zmienimy teraz sytuacja, owszem, pani będzie brał udział w więcej niż 1 takiej grze, ale pani partner za każdym razem jest inny tak i teraz pytanie czy jeśli pani wierzy pani partnerem jest zawsze ta sama osoba będzie pani się zachowywała w kolejnych powtórzenia gry inaczej niż wtedy, kiedy będzie pani wiedziała, że ta osoba, z którą jest pani w tego rodzaju relacji, że za każdym razem inna prawda no dobrze, ale teraz mógłbym oka nawet na to mamy osoby, które za każdym razem inna, ale skądinąd wiadomo, że i pani jest przez my jesteśmy częścią tej samej grupy i w momencie, kiedy rozgrywamy kolejną grę na moim monitorze wyświetla się informacja o tym co mój partner w tej konkretnej grze robił w przyszłości ja wiem, że na ekranie mojego partnera wyświetla się taka sama taka sama informacja na temat tego Serbię przyszłość zatem pojawia się coś takiego oprócz tego, że jesteśmy częścią jakiejś całości historia mojego zachowania, czyli właśnie to co nazywamy reputację w pewnym sensie tak jest informacją publiczną i ludzie, z którymi ja jestem relacji mogą tę informację wykorzystać do tego, żeby ocenić czy dalece, że robi tak czy inne przykłady będzie pan dobrym partnerem imprezy do czego dobrym partnerem czy będę dobrym partnerem, więc dylemat więźnia jest oczywiście bardzo uproszczonym modelem sytuacji społecznej, ale poproszą o to chodzi to znaczy w robieniu nauki poproszą o to chodzi, żeby zacząć od uproszczonego modelu jakiegoś zjawiska potraktować jako punkt wyjścia do pogłębionego badania różnych procesów tak w tym wypadku chodzi o procesy kooperacyjne zaczynamy od prostego dwuosobowego dylematu więźnia zaczynam się zastanawiać co się będzie, jeżeli coś będzie działo, jeżeli w dramacie mi, że znajdą się kolejne osoby co się stanie, jeżeli wygra będziemy powtarzać w i właśnie przez to, że my prowadzimy takie badania w laboratorium właśnie przez to, że w laboratorium no Name pełną kontrolę albo bardzo dużą kontrolę nad tym co się w trakcie badania będziemy lepiej rozumiem nawet, że najlepiej potrafimy wyjaśnić, dlaczego w pewnych sytuacjach ludzie zachowują się go operacyjnie w innych mniej skrót informacji Radia TOK FM mamy wracamy za kilka minut opowiada dla państwa dr Zbigniew Karpiński świąteczny poranek w radiu TOK FM w Ewelina Głowacka słuchają państwo świątecznego poranka Radia TOK FM, a moimi państwa gościem jest dr Zbigniew Karpiński Instytut filozofii socjologii Polskiej Akademii Nauk z tego co pan mówi nie i myślę, że z doświadczeń z wszystkich, owszem jest także kooperacja taka indywidualna trzymamy z tego przykładu moja z panem n p . czy jest długookresowo opłacalna, ale wrócę do tych podatków do tego, że niektórzy tych podatków nie płacą i myśleniem nie dopadną ich kary związane z synem od fiskusa co wcale się nie musi wydarzyć to nie muszą tego robić i innymi słowy, gdy pytam czy istnieje taka kooperacja nie 1131 grupa czeka się o ograniczonej, gdzie każdego znam osobiście, ale życie kooperację myślenie w ten sposób na poziomie społecznym Mokrsko połowę to zależy od osoby tak znaczne w tym przykładzie, które pani mówi w tym przykładzie, którym pani się posługuje istotne jest kilka elementów mogą oczywiście dzisiaj nie zapłaci swoich podatków dobrze termin rozliczeń mogę się z tego nie wywiązać się mogę nie zapłacić podatków, bo jest zaniżyć albo zaniżyć swoje dochody i na tej podstawie domagać się zwroty podatku, który rzekomo nad poczułem tak dalej i t d . ja na tym zyska tak, bo w tym sensie to będzie Gdańsk będzie liczony w pieniądzu, ale wobec Biff społeczeństwo zachowuje się bardzo nieelegancko, bo to podatki, które powinienem był zapłacić są przecież wykorzystywana do finansowania różnych osób teraz, ale społeczeństwo to w dużej mierze akceptuje ten znika głupotą ostracyzmu jak część społeczeństwa jest dla społeczeństwa anonimowi tak do tego, by na gitarze ktoś zapłacił podatku to nie jest ta sama informacja co to c informacja o tym, że to konkretnie na to by złapać się ta anonimowość może sprzyjać moją chęć uniknięcia płacenia podatków, ale istotne jest tym co pani mówi po pierwsze, to, że koniec końców istnieje jakaś instytucja, która nie może pociągnąć do odpowiedzialności za to, która dysponuje narzędziami, które dysponuje środkami dysponuje przede wszystkim prawem i władzą, żeby mnie pociągać do odpowiedzialności i ukarać za to, że ja tych podatków nie zapłaciłem zatem, jeżeli wprowadzimy jakieś instytucje, które pilnują tego porządku to sam fakt, że mogę zostać pociągnięty do odpowiedzialności no i powstrzymuje mnie przed tym żeby, żeby oszukiwać na płaceniu podatków to jest 1 rzecz, czyli oczywiście w relacjach osobistych relacjach personalnych to właśnie fakt, że te relacje mają charakter osobisty właśnie fakt, że ja jestem powiązany z panią pani jest powiązana z innymi osobami, które ja znam jeszcze fakt, że w tego rodzaju sytuacjach mogą budować swoją reputację jako osoba wiarygodna jako osoba uczciwa i t d . i t d. dzięki temu taką operację będzie wysoka w sytuacji, kiedy ja jestem anonimowym potrzebujemy innego rodzaju mechanizmów, które będą nas zabezpieczały przed jedno przed tą pokusą odstępstwa przed pokusą braku kooperacji instytucje są dobrym przykładem tyle tylko, że tutaj znowu dochodzimy do sytuacji, w której na myszach ME, w których utworzenie całego systemu instytucji, które strzegą takiego porządku można mieć w dłuższym okresie dość negatywne efekty ten paradoks polega na tym, że w umawiamy się np. że pożyczy pani pieniądze spisujemy wielką umowa, w której jest obwarowane, kto komu co pożyczą na jakich zasadach i kiedy te pieniądze, kto komu zwrócimy domowe spisujemy u notariusza, więc to nasze pismo ma sankcje państwo prawda, więc jeżeli pani nie zwróci mi tych pieniędzy takie, iż mówiliśmy w tej umowie NATO ja mogę cały aparat tak powiem wymiaru sprawiedliwości uruchomić przymusić jednak panią do tego, że implant zwróciła nieraz dobrze już podpisaliśmy umowę pożyczam ani pieniędzy ani nie te pieniądze oddaję w terminie fakt dobrze potrafią się zaczyna zastanawiać, dlaczego mi pani złożyć kwiaty pieniądze w terminie czy, dlatego że panie z osobą uczciwą skoro się zobowiązała pani do zagrożeń nie zwróci czy też, dlatego że bał się pani sankcji czy linię i znika ten zysk w postaci reputacji znika potrzeba zaufania innym osobom piękny i teraz proszę sobie wyobrazić taką sytuację, że w przyszłości zwraca się pani do mnie z prośbą o pożyczkę Jacoby zaczną myśleć Czekaj tylko ostatnia to było tak pani Janda wprawdzie te pieniądze, dlatego że była to umowa najmu wielkie plany władz nie ma czasu chodzić do notariusza potrzeba 1 teraz i teraz jest sprawą tego rodzaju, że w tej sytuacji ja mogę pani nie zaufać nie, dlatego że mam jakiś istotny dowód, że pani jest osobą nieuczciwą tylko dlatego, że jeżeli przez pewien czas do wszystkiego mamy umowę mamy kontrakt mamy za sobą pociąga pewną sankcje możliwą do uruchomienia na to ja zaczynam rozumować w ten sposób skoro pani zachowuje się wobec mnie zgodnie z tym na co się umówiliśmy to być może nie jest tak, dlatego że panie po prostu osobą uczciwą albo pani zależy na relacji Zana albo pani zależy na tym, żeby mieć dobrą reputację wśród osób, które wspólnie znamy gra także poniesie, bo tych sankcji jest w momencie, kiedy do sankcji znikają to pytanie wraz z Zagrzebia dostawy zaczną się obawiać, że po prostu pani dokonań Putry, którego obcą osobę, a i, tak więc jest, gdy PiS to tutaj znowuż pewien swoisty paradoks także chcemy z 1 strony zadbać o to, żeby jakiś sposób podnieść skłonność do zachowań kooperacyjnych i w sytuacji, w której jesteśmy dla siebie anonimowi powołanie pewnych instytucji czy norm społecznych, które będą tego porządku strzegło jest rozsądnym rozwiązaniem, ale z drugiej strony może to doprowadzi do takiej paradoksalnej sytuacji, kiedy w pewnym momencie tych instytucji zaczyna brakować albo ich uruchomienie jest z jakiegoś powodu trudno lub niemożliwe ludzie przestają sobie nawzajem mów tak ludzie przestają być marzy, by poziom zaufania jest wtedy w grupie znacznie mniejszy niż wtedy, gdyby tych instytucji strzegących porządku w ogóle nie było tak to jest pewien paradoks tak to jest to jest taka sytuacja, w której coś co ma sprzyjać zachowaniom program połowę w pewnym momencie może się okazać prowadzi do defektów wręcz odwrotnego chciałbym opowiedzieć 62 o 2 istotnych mechanizmach, które sprzyjają kooperacja o nich jeszcze nie mówię z 1 strony to jest poczucie tożsamości tak poczuciu własnej do wspólnej przynależności sam fakt, że należymy do tej samej grupy wyróżnionej ze względu na jakieś istotne kryterium tak, ale jeżeli pani ja należę do tej samej grupy to sam fakt, że jesteśmy członkami tej grupy będzie nas zachęca do tego, żebyśmy wobec siebie zachowywali się przyjaźnie bardzo wiele badań, które pokazują właśnie ten efekt tożsamości grupowej poczucie wspólnego wspólnej przynależności do tej samej grupy, jeżeli rozgrywamy dylemat więźnia życzliwie osoby, które rozgrywają dylemat więźnia są z tej samej grupy to stopa kooperacji pomiędzy nimi jest bardzo wysoka wyższa niż wtedy, kiedy są anonimowe, ale czy to wynika z tego, że mamy większe zaufanie do siebie, dlatego że jesteśmy z tej samej grupy 3 wynika z naszego myślenia o interesie grupy jako takiej wynika z pewnego oczekiwania to jest dość subtelne, ale są badania, które bardzo ładnie pokazują w jaki sposób to poczucie wspólnej przynależności przykłada się nam mają skłonność do zachowań grupowych Otóż jeśli pani ja należymy do tej samej grupy to ja mam wobec pani pewne oczekiwania, ale pan przenosi swoje zachowania na mnie w nie ja oczekuję, że w obrębie grupy wszyscy sobą będziemy naczep w obrębie grupy jesteśmy współ uzależnień tak współ uzależnień jesteśmy, ale tylko w obrębie naszej własnej grupy to co ja zrobię rzutuje na to jaka jest pani sytuacja to co pani zrobi rzutuje na to jaka jest moja sytuacja w efekcie ja mam pewien interes w tym, żeby zachowywać się wobec pani jako członka tej samej grupy, do której sam należę zachować wobec pani w porządku w mieście żyje się zachowuje co pani w porządku NATO pani Nash z tego określoną korzyść, ponieważ nasza sytuacja jest współzależne NATO z tego, że panie z dobrym położeniu korzystamy również ja nic w efekcie oczekuje, że pani wiedząc co mnie, że jestem członkiem wanie grup odbędzie się bez niej zachowała w porządku, bo znów w długoterminowym okresie wyjdę na tym ja osobiście lepiej po prostu ta współzależność będzie mnie skłaniała do tego, żeby zachowywać się wobec pani wobec paniką operacyjnie i skłania mnie do tego, żeby oczekiwać, że ani obecny tak samo się będzie zachowywać, jeżeli pani jest spoza mojej własnej grupy, jeżeli pani należy to jakieś inne grupy niż moja to ja nie widzę podstaw, dla którego pani sytuację mają sytuacje miały być sobą współzależne skoro nasza sytuacja nie są współzależne nie ma istotnego powodu, dla którego ja miałbym oczekiwać, że pani się wobec mnie będzie zachowywała miło na tym samym ja nie mam powodu, żeby wobec pani zachowywać się nie to jest taka jak to mówią ładnie naukowcy uogólnione wzajemności takie robię coś dla pani pani być może zachowa się wobec jeszcze innej osoby w sposób przewlekły ktoś zrobi coś dla kogoś jeszcze innego, kto jest w naszej grupie, a ponieważ wszyscy jesteśmy sobą współ uzależnień to to co zrobi jak dla pani to co pani zrobić kogoś innego koniec końców wszystko odbija się pozytywnie na nas, więc mamy pewien interes w każdym razie tak to sobie tłumaczymy, że mam pewien interes w tym, żeby w obrębie grupy zachowywać się w kooperacji to stąd te opowieści, że dobro zawsze wraca do człowieka, że to jest mądrość ludowa język no tak, ale być, gdyby powiedzmy, że jeżeli mielibyśmy szukać dlatego mojego gadulstwa bardzo są z osób z kultowego opisu czy takie skrótowe etykiety to w jakim zmierza to właśnie chodzi tak to znaczy to jest taki pewien naiwny światopogląd, który ludzie gdzieś tam z tyłu głowy trzymają może nie być uświadamiane, ale badania pokazują, że dobrze to rozumowanie rzeczywiście jest tak rozumowanie zgodnie, z którym faktycznie w obrębie grupy jesteśmy współ zależne, więc jeżeli ja zachowam się w stosunku do pani tylko operacyjnie, jeżeli ja odpowiem zaufanie na zaufanie, które pani mi okazała to to koniec końców odbije się na mniej korzystnie prawda to to jest koniec końców także w obrębie grupy tego rodzaju zachowania altruistyczne prok grupa nastawione na innych czy motywowane dobrem innych koniec końców one gdzieś tam odbiją się korzystnie również na mnie, ale ja myślę w ten sposób, dlatego że ja oczekuję, że ani on nie myśli to samo, bo jesteśmy członkami tej samej grupy, gdybyśmy byli z różnych grup to tak jak mówię nie ma podstawy, żeby oczekiwać że ja nie mam podstaw, żeby oczekiwać, że pani będzie wobec mnie się zachował, bo nie ma tej współzależności, a tak skoro nie ma tej współzależności między nami nie ma też powody, dla których mielibyśmy sobą kod kooperować, zważywszy na to, że kooperacja bywa ryzykowne i kosztowne, więc w tym sensie ta tożsamość jest przydatna tak w tym sensie ta tożsamość może ułatwić osiąganie pewnych celów grupowych tak, ale jak szeroko tę tożsamość może być zakrojona jak szerokie mogą to być grupy może być moja grupa redakcyjna pana grupa w Instytucie, ale może to być grupa warszawiaków krakowian i t d . ale dlaczego nie może być, a może może być grupa jako społeczeństwo jako całe polskie społeczeństwo to zaś rok generalnie rzecz biorąc jagnięta na nic nie to jest istotne istotne jest to 3 ta tożsamość, której rozmawiamy tak, czyli to co staje się podstawą kategoryzacji pani mnie już jako osób należących do 1 grupy, a on kogoś innego jak osób spoza naszej grupy tak to znaczy ta cecha, która różni różnicuje nas od innych musi być po prostu widoczna w jaki sposób musi być uaktywnia ana przez SS sety sytuację, w której się znajduje cmentarza to, że należymy do pewnej grupy nie zawsze musi być widoczne tak, jeżeli wszyscy jesteśmy w oku tacy sami może spać nawet nie myślimy o tym, że, że już, że należą do tej samej grupy, ale Jarek Polonię za granicą będzie ze sobą współpracować na jeziorze nagle taka sytuacja, że rzecz że, że z zauważamy, że inni są pośród nas obecnie my tę inność tych innych dostrzegamy to sprawia, że nagle zaczyna myśleć w kategoriach jest grupa, do której należymy jest grupa, do której my nie narażamy się też grupa osób innych niż my i to sprawia, że nagle ta cecha staje się widoczna i ona staje się podstawą formowania się tego poczucia tożsamości i wszystkich tych faktów, o których przychylną opowiada mówił pan, że chcę powiedzieć o jeszcze 2 efektach jednak niż w Samarze drugiego jest status i tak dobrą sprawę to nie to samo co reputacja nie nie znaczy tożsamość reputacja przepraszam reputacja status w pewnym sensie na siebie nachodzą, ale one mimo wszystko są dość różnymi mechanizmami status jest jest taką cechą, która ma charakter rotacyjny po pierwsze na różnicuje zbiorowość w sposób taki hierarchiczne tak śliw mówimy o hierarchii statusu w obrębie grupy są osoby, którym przypisujemy wyższe są osoby, którym przypisujemy niższy status status jest inny odzwierciedleniem pewnej hierarchii, która opiera się na różnicach szacunku czy prestiżu czy też wpływu społecznego czy też kompetencji i albo ogólnie takiego poczucia ogólnej wartości społecznych tam po prostu uważam, że pewne osoby są bardziej wartościowymi członkami naszej zbiorowości niż inne, że pewne osoby także darzony większym szacunkiem niż inne uważanej za bardziej kompetentni uważamy też to co robią jest dla nas istotną wskazówką co do tego jak należy się zachowywać z tego punktu widzenia status status przyczynia się do tego jak oceniamy wiarygodność innych osób przyczynia się do tego jak postrzegamy te osoby z punktu widzenia tego czy są godne zaufania, a to ceny mogą nas samych skłaniać do większej bądź mniejsze kooperacji tak, czyli mówiąc krótko proszę sobie wyobrazić sytuację wracamy na sam początek naszej rozmowy wracamy do dylematu więźnia, w którym są tylko włącznie 2 Jason co więcej wyobraźmy sobie, że te 2 osoby wcześniej nie miał ze sobą do czynienia i mają mocne przesłanki, żeby podejrzewać, że nikt już wcześniej, że nikt już później nie będą ze sobą do czynienia miał 1 informacja, którą na swój temat dysponują też informacja właśnie na temat statusu myśli na temat ich takiego wzajemnego położenia w grupie i teraz no można pokazać, że status to jest taki wymiar, który pociąga za sobą pewne oczekiwania co do tego czy motywowani są poszczególni członkowie grupy to znaczy osobom osobom o wysokim statusie osobom wysokim statusie przypisuje się zazwyczaj orientacja pro grupowe traktujesz jako osoby, które są większym stopniu zorientowane na dobro grupy niż osoba niskim statusie raz, obserwując zachowania osób, które mają wysoki status żon działają pro grupa owo i mogą uznać, że skoro tak to jest pożądane zachowanie sam powinienem się tak zachować pewne musimy już kończyć, ale z tego wszystkiego co pan mówi bardzo proszę o możliwie krótko kooperacja coś co wydawałoby się być taką naszą wspaniałą dobrą radosną cechą jednak w swojej podstawie ma przede wszystkim nasz własny interes nie tylko nie wyłącznie przeznaczymy kooperuje my wtedy, kiedy uważam, że to jest w naszym interesie, ale jednak problem kooperacji polega na tym, że czasami postępowanie we własnym interesie kłóci się z interesem grupowym mi wszystkie badania na temat kooperacji, które dotychczas prowadzone były właśnie prowadzone z taką myśl, żeby spróbować pokazać jakiś sposób wyjścia z tej pułapki te wszystkie mechanizmy, o których starałem się dzisiaj mniej lub bardziej wydolny sposób opowiedzieć o bardzo młodym przezwyciężenie tej pułapki pokazanie, że mimo tego, że coś jest sprzeczna z moim interesem lepiej jest, jeżeli się będą tak zachowywał dzięki temu grupa może realizować swoje ręce pan dr Zbigniew Karpiński Instytut filozofii socjologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie zostały zdanie przykro, że obrzydzić wspomnieć, że badania, o których opowiadam to byśmy realizowali z dr Wysieńska były finansowane z grantu Narodowego centrum nauki, którą otrzymaliśmy w 2013 bardzo pozdrawiam Nc NT sytuacji dziękuję panu bardzo szczery w świąteczny poranek w radiu TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIĄTECZNY PORANEK RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i zabierz TOK FM na wakacje!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA