REKLAMA

Polska zapewnia blisko 20 proc. światowego zapotrzebowania na izotop potrzebny do ratowania życia. Rozmowa z prof. Krzysztofem Kurkiem z Narodowego Centrum Badań Jądrowych (powtórka)

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2016-03-31 21:20
Prowadzący:
Czas trwania:
23:53 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM wieczorze Radia TOK FM jak zwykle zaczynamy od radiowej Akademii nauk Karolina Głowacka przy mikrofonie w studio pan prof. Krzysztof Kurek dobry wieczór panie profesorze dobry czy pani dobrze wiecie państwo pan profesor jest dyrektorem Narodowego centrum badań jądrowych być może państwo widzieli niedawno narodowe centrum badań jądrowych chwaliło się, że reaktor jądrowy Maria reaktor badawczy, który spokojnie pracuje osoby w świerku pod Warszawą pomógł już 75 Rozwiń »  000 000 osób ponad w jaki sposób już odpowiadam reaktor badawczy Maria jak państwo wiedzą jest jedynym polskim reaktorem jądrowym prowadzi badania związane z badaniami etnograficznymi, więc głównie badania materiałowe, ale i również naświetla zwane tarcze uranowe na potrzebę produkcji radioizotopów radioizotopy stosowane w medycynie służą oczyszczeniu z takiej wersji, która jest bezpośrednio na świetlana, ale po przerobieniu służą jako produkty do diagnostyki, a więc pozwalają obrazować np. guzy nowotworowe i jako produkty lecznicze pozwalają również te guzy leczyć od 2010 roku Maria została włączona w łańcuchy reaktorów jest takich reaktorów kilka na świecie, które produkują tzw. molibden 99, czyli tak naprawdę naświetla ją tarcze uranowe, z których potem po przerobieniu od odzyskuje się właśnie ten, że molibden, który jest pierwiastkiem służącym do produkcji 80 % wszystkich radiofarmaceutyków stosowanych w medycynie nuklearnej w związku ze skończy to w ogóle wzięło wzięło się to stąd, że no na sali rozmaitych zdarzeń zamknięto sporo reaktorów badawczych i którymś momencie okazało się, że te możliwe do rak te może traktory, które są przystosowane do tego, że mogą produkować molibden ich liczba gwałtownie gwałtownie spadła, więc pojawił się problem niedostatku molibdenu na rynku na rynku światowym to jest zresztą do tej pory monitorowane przez organizację narodów Zjednoczonych, dlatego że molibdenu nie można wyprodukować na zapas to jest taki pierwiastek Lisie, który traci swoje własności rozpada się miast, o czym trzeba tą produkcje ciągle uzupełniać i Maria z takiego lokalnego producenta, który zaopatrywał rynek Polski stała się producentem globalnym wspomniał pan ze mną takie takie określenie jak medycyna nuklearna co brzmi dość tajemniczo, ale nie powinno, bo to jest bardzo rozpowszechniona sprawa, z czym mamy do czynienia w medycynie nuklearnej to przede wszystkim właśnie z rozmaitymi prok rozmaitymi produktami opartymi na na bazie tzw. radiofarmaceutyków czyli, czyli to są produkty, które składają się, jakby z 2 części to znaczy jest część biologiczna transportująca to co trzeba zaraz powiem co trzeba w miejsce, które n p . z guzem nowotworowym, a to co się tam transportuje to jest na ogół odpowiedni pierwiastek promieniotwórczy teraz, jeżeli uda się zbudować taki specyfik, który ma tę własność, że zawiera cząstki radioaktywne, a równocześnie dociera w organizmie po podaniu tam, gdzie powinien, czyli tam, gdzie np. znajdują się ogniska nowotworowe to mnie w momencie dotarcia ta promieniotwórczości tego pierwiastka pozwala nam, stosując system detektorów wykryć te wszystkie guzy wewnątrz organizmu czy mamy obrazowanie Rosjanie nowotworów Paździor diagnostę z tym, że my akurat nie produkujemy pytają w tej chwili mówię o radio farmaceutyk jak dłużej życiowych które, które właśnie są oparte na bazie molibdenu to jest 80 % radiofarmaceutyków stosowanych w medycynie nuklearnej, czyli diagnostyka, czyli jak się jednak, że leczenie polega również na tym, że ten sam preparat naczynie dokładnie ten sam tylko państwo zbudowane na podobnej zasadzie, czyli znowu cząsteczka, która dołącza się w wyszukuje istniejących wewnątrz organizmu nowotwór transportuje tam odpowiednia inną ciasteczka radioaktywną, która promieniując wewnątrz tego guza zabija ten guz, więc mamy możliwość obrazowania z 1 strony i zniszczenia guzów nowotworowych z drugiej strony i to są te główne zastosowania preparatów radio farmaceutycznych w medycynie nuklearnej no pewnie do medycyny nuklearnej można również zaliczyć coś co również świerk produkuje mianowicie akceleratory medyczne służące po prostu do wypalania guzów, tyle że trzeba wziąć pod uwagę np. zniszczenie guza przez jakąś wioskę terapeutyczną np. wiązkę protonów co jest w tej chwili modne czy chata za Machado terapia czy poprzez wiązki elektronów na testy działania dosyć inwazyjne to znaczy trzeba po prostu dotrzeć tam szyny moją siłą przez organizm, jeżeli guz jest ukryty głęboko na duży kłopot, bo oczywiście też rejonowe są tylko my zaś z bardziej, że zdanie, że są bardziej precyzyjne deponując tam energię na końcu drogi jestem też bardzo dobra terapia, ale już elektro nowa niekoniecznie czy foto nowa niekoniecznie ona po prostu będzie zabijać komórki na swojej drodze tutaj mamy do czynienia z leczeniem poprzez radio farmaceutyki z leczeniem ukierunkowanym praktycznie na konkretny typ nowotworu można dobrać radio farmaceutyk tak, żeby on dotarł z tym swoim niszczycielem tego guza czy cząsteczką radioaktywną dokładnie do takiego typu guza, jaki u pacjenta został zdiagnozowany i czy w ramach medycyny nuklearnej można też myśleć o terapii Brown autor nowej, której wiem, że w NCBiR może do niej wracają Słuchajcie Radia TOK FM szczególnie radiowej Akademii nauk kojarzą sprawę, toteż jest tym się zawiera to by ktoś można z tym, że nota jest innego typu terapia ona nie ma nic wspólnego z Redy farmaceutykami natomiast używa bezpośrednio strumienia neutronów neutrony oczyści źródłem neutronów jest reaktor i to było zresztą przez długi okres czasu pewnym pewną przeszkodą w rozwijaniu terapii Borowej, dlatego że mało trudno jest postawić przy szpitalu reaktor jądrowy albo transportować albo transportowali pacjentów do reaktora cukier jest wykonalne oczywiście wymaga, by spełnienia bardzo wielu skomplikowanych warunków w tej chwili myśli się o tym, żeby ta terapia na nowo od żyła, używając innych źródeł neutronów np. akceleratorów i jeżeli tak się stanie maturzyście nie będzie renesans tej terapii my w tej chwili usiłujemy nie od twojej usiłujemy zbudować specjalną wiązkę i ten projekt się toczy wyprowadzić wiązki neutronów z reaktora to muszą być specjalne neutrony one nie mogą być metodami termicznymi, więc jest potrzebny specjalny konwerter, który spowoduje, że z tych nauk dronów, które są produkowane rdzenia reaktora dostaniemy to co trzeba po to, żeby się tej terapii nauczyć na czym to polega na tym polega to na tym, że nie poddaje się odpowiedni preparat Borowy, a następnie neutrony aktywują ten preparat, dlaczego to jest korzystna dlatego, że jeżeli się państwo wyobrażą nikomu oczyszczenie życie np. guzy mózgu, które są rozsiane w wielu miejscach to leczenie takich guzów jest praktycznie beznadziejne, ponieważ nie można stosować terapie chirurgiczne no bo oczywiście to jest wycięcie kawałka mózgu i nie wiadomo czym się skończy nie bardzo można stosować naświetlania wszelkiej maści ani również chemia dlatego, że to jest na niszczenie komórek wewnątrz mózgu natomiast tutaj terapia polegałaby na tym, że o grze odpowiednie związki Boru docierają do tego np. glejaka to jest 1 z takich nowotworów umieszczonego w mózgu, a następnie one są aktywowane wiązkami neutronów odpowiednich Energi, jaki własnościach taki sposób, że zaczynają emitować cząstki Alfa cząstki Alfa mają bardzo krótki zasięg związku, z czym one zabijają komórki, ale tylko wokół nowotworu i w ten sposób można próbować niszczyć no właśnie tego typu nowotwory, których i innych metodami praktycznie nie ma jak zwalczyć mity jest bardzo obiecująca metoda natomiast wracając do molibdenu 99, który jest produkowany w Marii w reaktorze Maria jak coś robić to jest trudne czy wymaga zwiększonych nakładów bowiem, że państwo zaczęli na skalę przemysłową robić to w 2010, ale to wynikało z nowych możliwości technicznych czystce tego, że było zwiększone zapotrzebowanie światowa po pierwsze, było zwiększone zapotrzebowanie światowe w związku z tym szukano na świecie nowych możliwości to znaczy takich reaktorów, które mogą to robić nie każdy reaktor się do tego nadaje, a jeśli nasze zadanie to reaktory głównie reaktory badawcze, ponieważ na reaktory pracujące w elektrowniach jądrowych są zamknięte tam nie ma możliwości ingerencji do rdzenia reaktora to jest zamknięty cykl dna nastawiony na produkcję energii anomalii można zarabiać można zajrzeć, dlatego że Maria z reaktorem badawczym, w którym w kanały, które normalnie wsuwa się pręty paliwowe można włożyć właśnie Tarczyna jutro tarczy uran nowe, które ulegają naświetleniu raz coś jest tak konta, dlaczego to jest trudny proces on nie tyle jest trudne ile wymaga nos nauczenia się i sporych kwalifikacji i w 2010 roku jak się pojawiła ta możliwość, że mają może dołączyć do tych reaktorów naświetla mających na potrzeby produkcji molibdenu to zespół na marne ludzi pracujących przy Marii musiał się tego rzemiosła w cudzysłowie nauczyć i bardzo dobrze to wykonali w związku z tym w tej chwili są ekspertami teraz na czym polega ten proces na proces polega na tym, że odpowiednie tarcie uranowe naświetla się w rdzeniu one są bardzo wysoko radioaktywne, więc ich przetworzenie i ewentualna dalsza obróbka wymaga szczególnej ostrożności do tego celu używa się specjalnych tzw. ciężkich komór, w których bardzo silnie osłaniany, w którym można te materiały silnie promieniotwórcze przetwarzać następnie taka maszyna taka tarcza jest rzeczka schładza na wszystko dzieje się automatycznie nie to częściowo dzieje się automatycznie częściowo dzieje się przy pomocy ludzi, którzy wtedy pracują i to się wtedy odbywała tam już wtedy nie ma żadnych przestojów, dlatego że tak jak powiedziałem są pierwiastki promieniotwórcze każda minuta godzina no to traci swoje własności w związku z tym to trzeba robić od razu czy to jest niedziela czy to jest piątek czy tez noc wszystko jedno i wtedy taka słodzone już tarcza jest pakowana w odpowiednie pojemniki i transportowana w naszym przypadku do Holandii, bo tam znajduje się przetwórnia, czyli fabryka chemii jądrowej, która pozwala z tych starć napromieniowanych odzyskać czysty molibden ten czysty molibden my dajemy półprodukt dajemy półproduktem czysty molibden jest następnie używane do produkcji większości radiofarmaceutyków, więc naszym marzeniem byłoby, żebyśmy nie musieli tego etapu będą przechodzić przez ten etap transportu, dlatego że na to oznacza, że musimy to załadować wywieźć te ileś kilometrów tracimy na to oczywiście na aktywności tych tych tarć wstępnie tam musimy tam to jest oczyszczane, a z kolei na potrzeby naszej produkcji radiofarmaceutyków musimy kupić gotowy produkt im ten molibden w związku, z czym nam brakuje nam tego ogniwa pośredniego i dlatego to co w świerku już od wielu lat jest przedmiotem wszelkiego rodzaju rozważań to jest zbudowanie tej tego brakującego ogniwa, czyli tak naprawdę fabryki oczyszczania molibdenu naświetlane go o Marii do el do badaczy z tego molibdenu, który będzie można następnie zastosować w ośrodku Radia za to podpalaczom produkuje radio farmaceutyki, gdyby nam się udało to mielibyśmy pełny cykl produkcyjny praktycznie w obrębie 1 ośrodka na to oczywiście czym się może mnie czym będzie skutkować przede wszystkim obniżeniem kosztów produkcji w związku, z czym nasze radio farmaceutyki mogłyby być tańsze no bo rozumiem, że też ten proces transportu jest drogi, bo musi być odpowiednio zabezpieczone transportu jest drogi, a po drugie, podczas transportu ten PRT naświetlone tarczy ulegają aktywacji zaległej premii tego molibdenu odzyskiwane go po tym, transporcie jest mniej, ale Groupon wyjaśniły słuchaczom, dlaczego w zasadzie tracą właściwości może niestety kąpiel Jacek promieniotwórczych ma taką własność, że w promieniu wychowuje Enea jest właśnie w strumieniu właśnie to promieniowanie, które na ogół, jeżeli jest silnie promieniotwórczy izotop naświetlone zdjęcie zmieniły się promowaniu je szybko i promieniuje i promieniuje dużo do stosunkowo dużo energii emituje ich wynik jest taki, że jego własności czy ta liczba czystego molibdenu to jest potrzebne maleje po okres połowicznego rozpadu dla różnych pierwiastków jest różny oznacza, że po tym okresie połowa takiego pierwiastka przestaje być z tym pierwiastkiem, który nam chodzi, więc każda taka strata na transporcie jest również stratą ilości tego materiału potrzebnego i oczywiście tracimy na tym podwójnie, bo musimy płacić za transport tracimy, bo mamy mniejszą wydajność, ale w informacji, którą podawała narodowe centrum badań jądrowych pada właśnie ta liczba, że Maria pomogła 75 , 5 milionom osób, skąd te szacunki już tłumaczę Otóż naświetlone tacie w ciągu tygodnia Marii przekładają się po oczyszczeniu i zrobieniu z nich produktów medycznych przekładają się na mniej więcej 100  000 procedur medycznych w związku szczerze tego zdarzenia dzieli nas takie zagrają ilości, którą Maria naświetla w ciągu tygodnia można można to przetłumaczyć na 100  000 produktów, które są stosowane SA w medycynie nuklearnej no, więc jak się policzy pracę ciągłą Maryi bardzo dobrze reaktor pracuje praktycznie nie mieliśmy żadnych przestojów wartego 2010 roku także to trzeba podziękować ludziom pracującym w Marii, że potrafią ten reaktor prowadzić tak rząd pracuje bezawaryjnie na trasie przetłumaczy ten tydzień na tę parę lat pracy Marii w przy produkcji molibdenu to to można przetłumaczyć na liczbę 75  000 000 osób to są szacunki natomiast twardą daną jest to, że Polska zapewnia blisko 20 % światowego zapotrzebowania na MO molibden 99 zwracałem co przy jeszcze tej uwadze, że my nie mamy pełnej linii produkcyjnej Neste kolarz z liczbą zaskakująco wysoką to jest naprawdę ciekawe jak to możliwe, że skoro to jest tak istotne inne izotop tak istotne istotne substancje, które są potrzebne Ano na co dzień w wielu ośrodkach onkologicznych chociażby efekt jest możliwe, że 1 nasza Maria, z którą jesteśmy dumni nas jednak 1 reaktor jest odpowiedzialny za tak dużą światową produkcję tak dużą część tych po pierwsze, ten reaktor jest naprawdę bardzo dobry i po modernizacji 1009 . roku jest to 1 z najmu czy da to jest w ogóle 1 z najmłodszych reaktorów w Europie, bo młodszy jest tylko reaktor monachijski, ale najmłodszy też to kim nie jest całkiem nie jest pracuje już 40 lat, ale no jak to czasami złośliwie ktoś powiedział reaktor to jest maszyna prosta, jeżeli się dba o niego, jeżeli się wymienia odpowiednie moduły reaktor ma konstrukcję modułową można można monitorować wszelkie zużycia to ten reaktor będzie bardzo nowoczesny cały czas Ion jest nowoczesny rzeczywiście i przede wszystkim nie te 20 % 7 tak naprawdę to jest 18 %, bo to zależy od roku, więc od 2013 czternastym możemy powiedzieć, że mamy 18 % światowego rynku jak to będzie w przyszłych latach jest bardzo trudno powiedzieć zaraz powiem, dlaczego ale, kto się bierze stąd, że bardzo wiele reaktorów, które potencjalnie były tymi producentami globalnymi molibdenu zostało wyłączonych z ruchu albo będzie wyłączonych za chwilę z ruchu ze względów na łamach konieczne remonty na decyzję o zamknięciu na decyzje remont reaktora to już sprawa poważna, dlatego że NATO wtedy trzeba to trwa na ogół mniej 1 miesiąc tylko miesiąc jak nie lata i to wszystko spowodowało ten kryzys 2010 roku, gdzie się okazało, że obraz tego molibdenu nie ma kto produkować a dlaczego zamykano rektorzy z różnych powodów w kilka powodów jest zupełnie politycznych, bo n p . uznano, że nie będziemy rozwijać energetyki jądrowej w związku z po co nam reaktor badawczy z powodów np. bezpieczeństwa polegającym na tym, że to przykładem takim jest zamykany w tej chwili, chociaż nie produkuje je produkuje molibdenu ale, ale jest reaktor badawczy reaktor Barry 2 w Aachen kolce Instytut w Berlinie, który to Instytut miał nam szczęścia, bo nieszczęście znaleźć się na korytarzu powietrznym do lotniska do nowego lotniska berlińskiego i wymogi bezpieczeństwa wtedy wykluczają używanie reaktora, więc zwiększane normy bezpieczeństwa po tych wszystkich awariach, które się trafiły to wszystko spowodowało, że dużą część reaktorów sta, zwłaszcza starych reaktorów badawczych po prostu zamknięto kilka dużych reaktorów poszło do remontu Francuzi, którzy mieli bardzo duże reaktory jądrowe Ozyrys nie dostali przedłużenia eksploatacji musieli go czy będą zamykać, a nowe reaktory, które w tej chwili budują Żuk Horowitz Kadara aż się jego budowa się opóźnia to wszystko spowodowało, że rzezie pojawił się pewien niedobór molibdenu jest jeszcze 1 rzecz, która jest ważna mianowicie no to nie jest tak, że każdy reaktor od razu ten molibdenu będzie produkował do tego się trzeba przygotować nauczyć Maria przez ten proces przeszła dlatego na tę listę reaktorów produkujących molibden weszła nie jest też dobrze, nawet jeżeli jest pewien nadmiar mocy produkcyjnej, żeby uzależniać wszystko od np. 1 dużego reaktora można sobie wyobrazić, że budujemy 1 wielki reaktor, który nic nie robi tylko produkują molibden i wtedy on zakłada powiedzmy obsługuje 100 % produkcji zdaniem europejskich na innych ma, ale niesie coś tam stanie Noto mamy problem tak jak powiedziałem nie można tego wyprodukować na zapas dlatego jest pewna sieć tych reaktorów jak na razie wydaje się, że Maria jest niezagrożona, zwłaszcza że, że produkcja molibdenu będzie rosła, dlatego że macie tu jest trochę także liczba procedur może powiedziałbym tak medycznych ze stosowanych jak Stuhra stosuje radio farmaceutyki będzie rosła to się niestety wiąże z tym, że zachorowalność na raka wzrasta i szacuje się, że mniej więcej dwukrotnie może wzrosnąć zapotrzebowanie na tego typu procedury z kolei przez ten kryzys, który się pojawił ludzie też się nauczyli oszczędnie jak gdyby gospodarować molibden MO w związku, z czym z 1 strony wzrosła liczba procedur, ale z drugiej strony też niekoniecznie się to przekłada na taki sam liniowy wzrost zapotrzebowania na molibden chociażby z tego powodu, żeby właśnie uniknąć potencjalnych kłopotów z kryzysu ale kto się nauczył korzystać z tego oszczędniej firmy format firmy farmaceutyczne, które produkują produkują brać farmaceutyki produkują je po prostu nam w winnych troszkę warunkach oszczędnie i dzięki temu no to może zapotrzebowanie na molibden trochę może i nawet spaść natomiast nie grozi to niczym specjalnym, bo na razie wydaje się, że ona się ustabilizowała na pewnym stałym poziomie 1 z reaktorów, który produkuje pójdzie do remontu za 2 lata i myślę, że ze względu na wzrost procedur Maria ma zapewnione jeszcze co najmniej kilka lat dobrej produkcji molibdenu robi to naprawdę, dobrze więc więc tutaj to nie takiego niebezpieczeństwa spadku zainteresowania molibdenu na razie nie widać wydaje się, że rola medycyny nuklearnej opartej na radio farmaceutyk będzie rosła w to są naprawdę bardzo dobre metody diagnostyczne, zwłaszcza chorób nowotworowych i i bardzo dobre metody metody leczenia, jeżeli można dobrać radio farmaceutyk pod pacjenta pod jego konkretnego uzna to praktycznie mamy do czynienia z częścią, o czym ludzie marzyli czy jest leczeniem skierowanym na indywidualnie do potrzeb każdego pacjenta nie jest pigułka uniwersalna, która 1 pomoże drugiemu nie tylko staramy się to tak zrobić, żeby pomagała indywidualnie nożną ośrodek radioizotopów Polatom jest największym chyba jedynym w tej chwili praktycznie producentem radiofarmaceutyków nie tatarskich opłata nie produkujemy nie jest naprawdę światowej klasy producentem eksportujemy do 80 krajów świata to robi wrażenia, ale szczęścia pana zapytać na koniec skoro on nie jest tak niewiele tych reaktorów, które są w stanie wytwarzać molibden ze względów mądrze przeszły tę drogę ścieżkę do przygotowania się do tego mają odpowiednio gminy wyszkoloną wykształconą pod tym względem w tym kierunku kadrę do czasu jakieś światowe regulacje, które to trzymają w ryzach, żeby zawsze było wystarczająco dużo molibdenu, żeby w każdym kraju byłoby wystarczająco dużo taki jest jest tak jak powiedziałem sieć takich reaktorów i to jest monitorowane to znaczy tutaj oczywiście gra rynek, ale ONZ i organizacja wiedeńska o organie o monitoruje zapotrzebowanie na molibden i monitoruje możliwości tak bym wytwórcze poszczególnych reaktorów, które w tej sieci siedzą, więc wydaje się że, że nie ma tutaj w tej chwili zagrożenia, że właśnie, żeby się nie powtórzyła ta sytuacja w 2010 roku, gdzie się okazało, że można tego molibdenu zabraknąć to w tej chwili w tej chwili jest to bardzo starannie starannie monitorowane międzynarodową i wydaje się, że to dobrze działa, a duży udział w tej produkcji dwudziesto procentowym reaktor Maria, który pracuje jak mówiliśmy spokojnie w świerku pod Warszawą, a opowiadał o tej sprawie pan prof. Krzysztof Kurek dyrektor Narodowego centrum badań jądrowych dziękuję bardzo panie profesorze dziękuję bardzo to była radiowa Akademia nauk za chwilę będą informacje zapraszam do ich wysłuchania, a potem proszę z nami koniecznie zostać, bo po informacjach będzie pan prof. Tadeusz Cegielski, który opowie o takich tylko pan prof. Cegielski potrafi o Ludwiku szesnastym królu, który zawinił głównie tym, że był królem Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA