REKLAMA

73 lata temu wybuchło powstanie w warszawskim getcie. Opowiada Hanna Węgrzynek

Popołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2016-04-19 15:00
Czas trwania:
10:48 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
jedno 107 Przemysław Iwańczyk przy mikrofonie kłania się zaproszą na nasze popołudniowy program, który potrwa ponad godzinę pierwszym moim gościem jest pani dr Hanna Węgrzynek z muzeum historii Żydów polskich dzień dobry dzień naprawdę tematem naszego spotkania naszej rozmowy jest 703 rocznica powstanie w getcie warszawskim akcja żonkil, która przeprowadzana jest na ulicach Warszawy rozdawane są papierowe żonkile, które my pani, do której które, w którego to żonkile Rozwiń » jaw po sobie w koszule, skąd pomysły na taki uczczenie pamięci ofiar powstania w getcie Eltona zrodził się 3 lata temu to znaczy w siedemdziesiątą rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim to był także moment, kiedy otwierano muzeum historii Żydów polskich ich ciała w jakiś taki symboliczny sposób przypomnieć się właśnie to powstanie powstanie, który jest w Polsce chyba niezbyt znany bardzo często bywa lepiej znane za granicę czasami nawet znacznie bardziej znane niższy powstanie warszawskie 1944 roku do tej odniesione się do bardzo prostego symbolu to znaczy do niezależnych obchodów rocznicy powstania w getcie warszawskim, które miały miejsce jeszcze w okresie PRL -u, który przychodził Marek Edelman przychodził również 3 inne osoby i przynoszą kwiaty kino takie kwiatki, jakie można było wtedy kupić najczęściej były to właśnie żonkile, bo to są te pierwsze wiosenne kwiaty mówi się do Warszawy, że to miasto 2 powstanie natomiast do powstania te były znacząco różne także w mowie strategiczne, o czym SPA dr rozmawialiśmy jeszcze przed wejściem na antenę i jakie były różnice i w jaki sposób jedno powstanie wpłynęło na drugie jeśli chodzi o sam zry w i o to w jaki sposób zero-jedynkowy traktowano sytuację tamtych lat ja myślę, że rzeczywiście bardzo trudno porównywać te obydwa wystąpienia powstanie 1944 roku było powstaniem polskim powstanie 1943 roku no właśnie to można, by się zastanawiać, dlatego że sytuacja zupełnie inna ci, którzy przygotowywali się do walki zostali dat nie ustalili godzinę tak jak było w przypadku powstania polskiego oni czekać i właściwie można, by powiedzieć ten moment wyznaczyli Niemcy i Lecha takiego największą tragedią tego powstanie jest data 16 maja, którą się często można przeczytać, że jest uznawana za symboliczną datę kończącą powstanie to też jest znowu data przyjęta przez Niemców, kiedy po kilkukrotnych próbach Jurgena Stroopa owi katering getta warszawskiemu udało się wysadzić wielką synagogę na Tłomackiem przygotował swój raport, w którym donosił, że nie ma już w dzielnicy żydowskiej w Warszawie tutaj donosił Hitlerowi tuż przed euro to właściwie już po urodzinach Hitlera miał być to pewnego rodzaju prezent, że zniszczono największe getta w Europie w okupowanej Europie 1 słowem, ale i zupełnie inna strategia, bo Polacy sami rozpoczęli walkę Żydzi czekali czekali na moment, kiedy Niemcy rozpoczną kolejną akcję likwidacyjną i wybrano tutaj też moment nieprawdopodobny początek Pesach 1 z najważniejszych świąt żydowskich to święto w tym roku przypada 22 kwietnia jest piętnasty dzień miesiąca nisan wtedy przypadło akurat 19 kwietnia to różnica wynika stąd, że w roku KNF żydowskim roku kalendarzowe miesiące są księżycowe to znaczy, iż to 28 dni i w porównaniu do naszego kalendarza po prostu wydaje się, że te wszystko jest tutaj te wszystkie święte są kochane nikt się tego nie spodziewał wiele osób np. które ukrywały się gdzieś na aryjskich stronie postanawia przejść do getta, żeby święcić Pesach no właśnie wtedy rankiem szóstej rano zaatakowano Get to nowość getto szczątkowe Get ta na stosunkowo już w niewielkim obszarze Niemcy byli zaskoczeni ich największym sukcesem było to, że musi się wycofać mówi pani pani doktor, że to była właściwie to było czekanie na i odpowiedź właściwie na nas na działania niemieckie data wybuchu powstania była też determinowana przez to w jaki sposób, by Niemcy próbowali przystąpić do akcji ostatecznej likwidacji getta to zaś powoduje, że ludzie, którzy zdecydowali się na zryw właściwie od no odniosę się krezusów prezydenta wybierali to 3 zginąć ostatecznie na kolana czy w poczuciu godności w ja myślę, że w każdym przypadku WTA inne wybory i nie potrafi odpowiedzieć tej ze wszystkich, którzy wtedy przystąpili do walki nie walczyła tylko żydowska organizacja bojowa nie walczył tylko, że Polski związek wojskowy, ale także walczyli ludzie nigdzie niezrzeszeni również te takich, które byśmy nazwali może trochę chuliganami może trochę przestępcami walczyli z różnych powodów, dlatego że chcieli pomścić swoich i było wiadomo straconych najbliższych wtedy w getcie przebywają praktycznie tylko ludzie młodzi ci, którzy są produkcyjnymi to znaczy, że Get to było wtedy wielkim mechanizmem ekonomicznym, które pod tą produkował przede wszystkim na potrzeby armii i zostawiono w tym getcie o wielkiej akcji wysiedleńczej inni WL w lecie 1942 roku tylko tych najzdrowszych najsilniejszych pozbawiono ich dzieci rodzin żon ani właściwie nie mieli już nic do stracenia możemy coś do uzyskania, dlatego że pierwsze walki wybuchły w getcie w połowie stycznia 1943 roku Niemcy wtedy remis taki plan to właśnie wysiedlenia i nie wiem czy wsie czy wszystkich pozostałych wejście tylko części natomiast wtedy też podjęto próbę walki właściwie członkowie ŻOB wmieszali się taką grupę, która zmierzała w kierunku Umschlagplatz zaatakowali całe to grupa no bar zbiegła się po 3 dniach takich starć Niemcy zrezygnowali co pokazało, że jeśli się ukryje my po jeśli stawimy opór to może zostanie w tych warunkach bardzo skrajnych, ale jednak ciągle rzezi i wtedy też rozpoczęła się cała ta wielka akcja budowania bunkrów właściwe podziemnego miasta m. in. na takim 1 z tych najokazalsze bunkrów był bunkier przy miłej 18, gdzie znalazł schronienie przywództwo rządu nie było ich bunkier, a ich nie byłoby na to stać to był bunkier, który zbudowali przysługujący im towary z PET tera i rock et, czyli można powiedzieć bunkier przestępców, jaka jest pamięć Polaków wydarzeniach z kwietnia czterdziestego trzeciego roku w myśl, że trudno jest na to pytanie odpowiedzieć przez wiele lat zajmowałam się podręcznikami historii właściwie przez cały okres PRL -u również dzisiaj tego jest informacja o powstaniu w getcie warszawskim oraz sąd na ogół powstaje informacje bardzo wyrywkowe bardzo często rozbudowywana tam wątek dotyczący działalności rady pomocy Żydom Żegota rzeczywiście myślę, że są to informacje, ale bardzo niewielkie brakuje mi tu jeszcze 1, a mianowicie to powstanie czy błąd jak byśmy nie nazwali getcie warszawskim niebyły jedyne były są min było znacznie więcej wiemy o nich tak niewiele, bo nie przeżyli świadkowie nie ma dokumentów dokumenty zostały zniszczone może w ogóle nie było nie było żadnych meldunków rozkazów tego co wydawałoby się, że mogło, by ocaleć pierwsze takie wystąpienia mało miały miejsce już 402 roku na Kresach w Nieświeżu błahe tam, gdzie Niemcy właśnie przystąpili do akcji likwidacyjnej ten był jasno określony cel trzeba było się przebić przez Graś okrążenie niemieckiej i dobytek z lasu po prostu tam też powstawały oddziały partyzanckie żydowskie oddziały partyzanckie tam też z uciekający z gett Żydzi dołączali się bardzo często do partyzantki armii czerwonej, która była dosyć silnie rozbudowany również tutaj z centralnej Polsce w generalnym Gubernatorstwie nie było to jedyna wystąpi, bo na pewno największy, ale mamy jeszcze powstanie i Białymstoku powstanie wileńskie i lwowskie mamy wystąpienia w ośrodkach zagłady w Treblince Sobiborze też czterdziestym trzecim roku, gdzie ludzie mają 1 cel uciec z UE i dobić do lasu w Treblince uciekło kilkaset osób w PRL przeżyło nie pamiętam czy kilkanaście może trochę więcej z różnych powodów, ale była to jakaś była to jakaś szansa była to też pewnego rodzaju determinacji natomiast wydaje mi się, że powinniśmy mieć taką świadomość tego co działo się w Warszawie co działo się w Polsce przede wszystkim na tym, że to jest fragment naszej historii dziękuję panie bardzo za to rozmowy dr Hanna Węgrzynek z muzeum historii Żydów polskich była moim państwo gość zaproszony informacji Radia TOK FM dziękuję uprzejmie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA