REKLAMA

O "Sanatorze" - prezydencie Starzyńskim opowiada Grzegorz Piątek

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2016-05-06 21:00
Prowadzący:
Czas trwania:
43:42 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM dwudziesta pierwsza 12 piątkowy wieczór Radia TOK FM przy mikrofonie Hanna Zielińska, a nami w studiu jest już nasz gość Grzegorz piątek dobry wieczór dobry wieczór krytyk krytykiem architektury, a tak trochę montownią określane w swoich notatkach historyk literatury publicysta specjalista od miejskiej estetyki i autor monumentalnej książki, która jest dzisiaj tematem naszego spotkania z książki zatytułowanej Sanator p t. kariera Stefana Starzyńskiego wydanej Rozwiń » przez wydawnictwo władze bardzo pięknie wydanej w bardzo estetyczny kawałek książki egzemplarz kolekcjonerski my, ale nie tylko gadżet, bo też książka zawierająca kawał informacji inne i też takiego uderzenia ZMID nasza dotyczące my Warszawy przedwojennej czy też samej postaci Starzyńskiego inne nowo mamy takie 2 skojarzenia główne ze Starzyńskim pierwsza to lider broniącej się w czasie września 3009 . roku Warszawy, a drugie inne to ta osoba, która itd my i kojarzy się z tą przedwojenną wystawą Warszawa wczoraj dziś jutro i na tym to powszechne potoczne skojarzenia mniej więcej się kończą panu uderza w te mity koszt plus rozwija mam całe mnóstwo innych faktów, o których nie mieliśmy pojęcia, dlaczego pan nam to zrobił stoi pomnik na placu bankowym przeszkadzał nie zanurzamy zresztą niech pan jest prawdziwe niezbyt sprawdza w regionach PiS realizuje Starzyńskiego jako wizjonera natchnionego Jana na taką postać w postać mistyczną pochyloną nad mapą nie przeszkadzało to panu, że wizjoner, że bohater warszawskiej, że postać bohater na pewno postać na pewno natomiast wizjoner nie myślę, że robimy krzywdę myśląc o Starzyńskim jako wizjonerzy, bo jego zalety były zupełnie inne on był świetnym organizatorem zarządcą bardzo stanowczym wręcz obcesowy menedżerem miasta natomiast na pewno nie wizjonerem i dlatego też z tym z tym mitem warto się warto się mierzyć, zwłaszcza że Starzyński jako wzór do naśladowania jako wzór gospodarza stolicy wciąż wraca w dyskusjach o mieście w kampaniach wyborczych Fidżi mam pewne braki w edukacji dla osób, które się powołują na tę postać tak jest to postać znana i nieznana jednocześnie dla kogo ta książka oprócz 3 w takim razie dla tych osób, które kandydują na stanowisko prezydenta Warszawy i fałszywie powołują się na nieistniejące fakty czy cechy Starzyńskiego, bo to nie jest taka lektura powiedziałabym lek. Kała znalazł się Jakub Litwin wyjechał z AC mini no to jest kawał wiedzy kawał historii chętne i scena, gdy społeczno-polityczna tak, by dział wczesna myślę, że książka jest dla wszystkich, którzy interesują się nie tylko z Warszawą jako tako, ale miastem polityką miejską historią dwudziestolecia po jej podoba rzeczywiście tak pani powiedziała zależało mi na tym, a to właściwie samo się stało zacząłem badać tę postać głębiej zależało na tym, żeby oprócz samej postaci Starzyńskiego pokazać to tło tło epoki, a poza tym dość ponadczasowe mechanizmy, które zauważyłem jego biografii mechanizmy mechanizmy karier mechanizmy propagandy mechanizm zdobywania poparcia i przeróżne schematy, które można przełożyć nie tylko do współczesności do do naszych czasów, bo to może byłoby zbyt łatwo, żeby dość ludzi do współczesności jezioro Kusa jest Angelina jest bardzo silna ale, ale schemat dość ponadczasowe w w takim razie, bo skąd u źródła materiały dokumenty, bo mówi pan na tym, żeby zacząć pan interesować tą postacią odkrył pan ma nowe konteksty nowe powiązania czy też stary mechanizm dobrze nam znana miny, ale właśnie ujawnione przy okazji kariery Stefana Starzyńskiego wiem, że nad książką pracował pan 2 lata gmina zdecydowała, że cała, gdzie pan spędził ten czas czy to była biblioteka Warsaw g na Koszykowej to była Warszawa w Warszawie leży większość papierów które, która do tej przepaści MAK nowe archiwum akt nowych biblioteka na Koszykowej archiwum na krzywym kole państwowe Mario Polskiej Akademii Nauk tego materiału w Warszawie sporo z czarnego po różnych w różnych bibliotekach poza tym czy biblioteka narodowa i prasa bardzo obficie korzystam z prasy dwudziestolecia międzywojennego z tym, że w przeciwieństwie do dotychczasowych opracowań na temat Starzyńskiego, która a, gdzie autorzy korzystali głównie z pracy rządowej, a więc sympatyzujący ze Starzyńskim bardzo gorliwie przeglądałem prasę opozycyjną dzięki czemu do niego obraz starał się dobrze się bardziej zbilansowany, bo jednak jak przyłożymy nawet samą miarę do współczesności prawda te same wydarzenia te same procesy opisane przez wyborczą gazetę polską i Adam nie wiem jakiś lewicową lewicową prasę czy lewicowy portal dziennik zachodni, gdzie nikotyny jak w zupełnie inaczej no to najdroższy koń zacząłem pisać zdarzeń takich wydarzeń czy dokonań Starzyńskiego oby czy cech przypisywanych mu ne przez ówczesne społeczeństwo lub dzisiejsza, które by znamy inaczej właśnie z tych przekazów będących pokłosiem prócz przekazów rządowych, a pan odkrył Rzenno bywało też inaczej to postrzegam Starzyński to tytułowy Sanator prawda, czyli osoba, która przeprowadzała sanację w tych instytucjach, które przejmowała ratusz był ostatnią z nich wciąż mówimy o obozie sanacyjnym tam wcześniej ministerstwo skarbu m. in . Starzyński wszędzie tam, gdzie przechodził, gdzie był przesyłany przez swój obóz polityczny czyścił i prasa rządowa prezentowała zawsze to ten proces jako proces leczniczy jako proces dobroczynne jako jako organizacja konieczną do tego, żeby instytucja prawa prawidłowo działała łącznie z czystkami personalnymi to było przedstawiane jako obiektywnie dobre działanie, a teraz gra znany z nazwy mechanizm czystek kadrowych partyjnych kadrowych i prasa opozycyjna wydobywała co innego wydobywała polityczny klucz do czystek, które rzeczywiście w wielu przypadkach występował Starzyński lub zastępować starą Gwardię ludźmi młodszymi często bardziej kompetentnymi, ale talent, ale najczęściej zaufanymi politycznym prasa endecka prawicowa zwlekała nasza to, że zwolniono już ileś osób za przekonania polityczne podobnie podobnie lewicowa w także to choćby przykład tego jak ten sam proces ten sam mechanizm można pokazać zupełnie inaczej wydobyć wydobyć inne inny niuans trochę to smutna, ale z drugiej strony uspokajające, że nic nadzwyczajnego nie dzieje się w dzisiejszych czasach być może jest to wzrost nasza cecha natura ludzka czy też natura polityków, że tak to się dzieje tak przychodzi polityk zaczyna robić czystki robi miejsce dla dla swoich tak podobnie było z obsadzaniem spółek skarbu państwa przez nowo przez sanację Starzyński był beneficjentem tego tego procesu po przewrocie majowym przez doradcę kilku państwowych przedsiębiorstw banków na tym świetnie zarabiał również co było prezentowane jako wymiana wymiana kadr na ludzi bardziej kompetentnych, a opozycja przedstawiała to jako skok na kasowym nowelki żona Tomas jak dobrze znamy się dobrze znamy ale by zatrzymanie się tu na chwilę po innym wspomniał pan o tym, że Starzyński nie był wizjonerem być może jeśli chodzimy po sam rozwój Warszawy to rzeczywiście to jest pewien mit, ale swoje wizje ekonomiczne czy gospodarczy to on miał zakrojone na szeroką skalę i w ogóle go nie znamy od tej strony nie pamiętamy nie wiemy tego, chyba że wszczynane pana książka faktycznie Starzyński, zanim został prezydentem Warszawy było głównie pracował głównie w sferze ekonomii to co w ministerstwie skarbu miał miał ambicje do jako wiceminister to było najwyższe stanowisko, do którego doszedł i a wiceministra z ambicjami do samodzielnego kierowania ministerstwem z ministerstwem, a wręcz całą polską gospodarką to była taka jego wielka życiowa niezaspokojona ambicja wcale nie aspirował do bycia prezydentem Warszawy stał się nim trochę przez przypadek co też tutaj odsłania w książce to nie znaczy się sprawdził w tej roli natomiast przedtem kojarzony był głównie z gospodarką ekonomią i miał poglądy dość dość radykalne miało, którą stronę w lewo dzisiaj byśmy powiedzieli, że w lewo, chociaż w kontekście tamtej epoki myślę, że poglądy były bliżej mainstreamu to znaczy wiara w silną kontrolę w siłę państwa potrzeby silnej kontroli państwa nad gospodarką także etatyzm, czyli czyli, a system, który pozwala też zarządzać gospodarką w sposób planowy i odgórne duże ograniczenie konkurencji z wolnego handlu próba koordynowania całej gospodarki narodowej odgórnie przez rząd, a do tego dążenie do samowystarczalności gospodarki to to są poglądy dziś dość egzotyczna dotąd ten ostatni w natomiast Starzyński miał w sobie trochę po prostu był wtedy jeśli spojrzymy siedziało w innych krajach siedziało w Ameryce rozwali to co się działo w faszystowskich Włoszech to były tendencje ogólnoświatowe występowało tak zmęczeni liberalną gospodarką i jej skutkami takim nieskrępowany kapitalizm leseferyzm i etatyzm był bardzo popularną teorią, a w odrodzonym państwie polskim miało to dodatkowo taki wydźwięk ma patriotyczne prawda budowa silnego państwa ponad granicami zaborów no i przyszedł ten moment, kiedy nawet przez przypadek na zastępstwo na chwilę nie stał się prezydentem komisarycznym, zanim został tym prezydentem czy mamy jakieś ślady dokumenty w archiwach czym była dla niego Amber Warszawa Warszawa była na pewno miastem urodzenia Starzyńskiego to miał wpisane w dokumentach betonowa 62 Arkada niedziela dzielnice urodził się w biednej urodził się w biedne dzieci chowały w ślubnej, gdzie indziej, a na miejsce nie nie w najbiedniejszej rodzinie natomiast pierwsze kilkanaście lat życia spędził w Łowiczu i jeśli spojrzeć na dalsze losy to Warszawa była jego adresem natomiast w 2 do dalszej karierze wojskowej potem politycznej nie było żadnego prawie śladu szczególnego zainteresowania Warszawą zawsze bardzo odwiedzało rzeczywiście nie bardzo mnie takie plany związane poważne, ale zadziała zawsze był raczej myślał w skali całego państwa i jako jako poseł np. przejrzałem przed przejrzałem protokoły z posiedzeń Sejmu nigdy nie mów nie przemawiał żadnej warszawski sprawie był Paul zajmował się ustawą z ustawami o kolei o handlu natomiast nigdy nigdy żadnymi sprawami warszawskimi, chociaż one też było często podnoszone czy sprawy samorządowe w sejmie nie opiekował się był szefem struktur BBWR, czyli swojej formacji politycznej bezpartyjnego bloku w pracy z rządem przez parę miesięcy przed objęciem prezydentury szefem struktur na Warszawę i to jest taki najmocniejszy przeja w jego działalności warszawskie, ale była to właściwie działalność bardziej partyjna niż działalność dla dla miasta także prezydent Warszawy zostaje, gdy właściwie zaskoczenia nie, dlatego że szczególnie interesuje się z Warszawą czy aspiruje do Giodo do władzy w mieście ma inne cechy, które go prywatnym ma cechy ma je uchodzi za człowieka stanowczego lojalnego świetnego organizatora takiego człowieka do zadań specjalnych mówiło się nie maszyna prace, a w Warszawie rzeczywiście była bardzo duża bardzo dużo pracy do zrobienia trzeba było miasto i sceny politycznej i od strony ekonomicznej zabrać zabrać do kupy mówi, ale to nie suweren posadził go na fotel prezydenta Warszawy tylko został tam posadzone osadzonym, dlaczego bardzo to prawda Starzyński był, o czym często zapominamy do końca prezydentem komisarycznym przez 5 lat rządził jako prezydent komisaryczny czy piłsudczyk kom bardzo zależało na przejęciu Warszawy politycznym przejęciu, a nigdy nie mogli wygrać wyborów przez całe lata dwudzieste trzydzieste wyborów samorządowych nie wygrali z kim prze grywali przegrywali z PSM z endecją zgrupowanie do zgrupowania żydowskimi w ostatnich wyborach samorządowych powyżej Piłsudczyków był PPS endecja komuniści również, ale nie weszli do rady miejskiej Polish History unieważniono w PRL także piłsudczycy bardzo chcieli przejąć władzę w Warszawie demokratycznie tego nie mogli zrobić mieli swoje metody Ania już pan nie chce żadnych aluzji aż się pretekstem darzą się braterstwo miasto, bo w katastrofalnej sytuacji finansowej parę miesięcy przed przejęciem przedtem wprowadzenie za rządów komisarycznych została uchwalona nowa ustawa samorządowa, która pozwoliła rządowi w pewnych przypadkach wprowadza zarząd komisaryczny m. in. wtedy, kiedy nie domyka się budżet wdrażana jest zadłużona Barca, a Warszawa potwornie zadłużona miała problem z domknięciem budżetu od lat i przy uchwalaniu budżetu na rok 3004. piątym rząd wykorzystał te problemy z z uchwaleniem budżetu nie zaakceptował preliminarza budżetowego dla Warszawy i rada miejska została rozwiązana, a prezydent Słomiński poprzedni prezydent sam ustąpił i zrobiło się miejsce dla komisarza w tym, że Starzyński nie był pierwszym komisarzem przed nim przez parę miesięcy był Marian Zyndram Kościałkowski wszedł dopiero los zadziałał na korzyść Starzyńskiego zginął w zamachu terrorystycznym minister spra w wewnętrznych piracki Zyndram, czyli komisaryczny prezydent Warszawy wskoczył na jego miejsce, a na razie bez wysiłku podrywa nad na fotelu prezydenta Warszawy z tym, że początkowo miał rządzić lepiej tygodnie tylko 5 tygodni taki był pierwszy pomysł tego nie udało się zbadać, dlaczego wydłużono wydłużono ten to tylko żąda też do 1 , 5 roku ostatecznie do 4 lat to prawdopodobnie z powodu wyników już potem prawo z powodu wyników potem na pewno natomiast za pierwszym razem miałoby to być tylko 5 tygodni po, których miały być zorganizowane wybory samorządowe nie wiemy czy ci zaś trzecie czy Starzyński zabiegał o coś się wzruszać głosu suwerena w prawo jest jasna przyszedł Starzyński inne jako prezydent komisaryczny, by urządził swoje czystki partyjne kadrowa, o czym pan już powiedział w Inner był człowiekiem do zadań specjalnych lojalnym wobec swego obozu sanacyjnego inne były niezwykle pracowity, ale też, o czym pisze pan w książce był niezwykle kontroluj kontrolujący kłótliwy konfliktowy apodyktyczny wybuchowy wymarzony współpracownik inżynierze w świetnych szans potrafią lustrować te nawyki wojsk z wojska tak trzeba pamiętać, że cały cały c Starzyński był typowym przedstawicielem swego obozu sanacyjnego swego obozu politycznego, ale przez regionalne przez legiony potem przez wojsko polskie już po niepodległości wojna polsko-bolszewicka epizod w wywiadzie tak, że to był człowiek, którego ukształtowały mnie salony nie uniwersytety tylko, ale tylko o koszary okopy obozy internowania także ten etat wojskowy Dryl wojskowy styl zarządzania oparty na silnej hierarchii ważności silnej lojalności dla na tym, że ludzie poniżej w hierarchii mogą być traktowani źle wobec tych wyżej jest się skrajnie lojalnym w to wszystko prawda taka atmosfera z latania zaufania to wszystko, ale ze swoimi ze swoimi takiego takiego wtajemniczenia to wszystko przeniknęła dożycia cywilnego po przewrocie majowym po objęciu władzy przez Piłsudczyków i Anny Streżyńskiej reprezentował ten sam styl nawet nawet nazwać już jako cywilny administrator czy trzecie polityk, a skąd on wie przecież ja się uczyłam, że Starzyński był wspaniałym bohaterskim przywódcą walczącej Warszawy i do tej pory, dokąd nie natknąć się na pana książkę nie słyszała Monika uważa on był tak apodyktyczny konfliktowy wystarczy trochę poskrobać, ale jest drugi od drugiego nie wyklucza wydaje mi się, że to żal, że to, że Starzyński był traktowany czy miał opinię człowieka do ZUS do zadań specjalnych to świetnie nam skleić z tą jego kartą chlubną we wrześniu 3009 . roku to była skrajna sytuacja i on potrafił w tej skrajnej sytuacji świetnie odnaleźli właśnie, dlatego że był apodyktyczny właśnie, dlatego że potrafił komendę prowadź, dlatego że potrafił się, że żal, że lubił chodzić na skróty, że lubiłem naginać zasady w sytuacji, gdy obrazy Warszawy jak dziś czy owym ślady innych wspomnienia korespondencja bezpośrednich współpracowników podległych starzy niskiemu tak tak i one są bardzo zróżnicowane my dzisiaj mówimy o tych negatywnych cechach, bo one są może mu nową w tej książce natomiast wśród relacji współpracowników znajdziemy i takie, które aktów, z których wydobywają współpracownicy czartery tel to właśnie cechy apodyktyczna gwałtowność kłótliwość tak dalej, ale były też osoby, które były pod urokiem Starzyńskiego, która go podziwiałem go zatem zatem despotyzm za pracoholizm podziwiana przykład to że, owszem, wymaga od podwładnych dużo, ale od siebie co najmniej tyle samo jak jest ona się ta praca w dni od rana do ciężkiej ciemnej nocy dat potrafił pracować od rana do nocy w niedzielę potrącił wywlekać swoich pracowników z łóżka telefonem w nocy, bo coś nagle w węglowodany Wejdź na powyższe w Paris telefon telefon zniszczył czas wolny w Podlasiu nawet posłać samochód pochować, żeby przyjechał do niego do domu co szybko mówić w środku nocy w także swoich pracowników traktował surowo, ale siebie też był człowiekiem, do którego praca praca była wszystkim jej ten obraz, który wyłonił się ze wspomnień był też taki człowieka, który nie uczestniczył za bardzo w tym życiu salonowym towarzyskim tonie w żaden Wieniawa żadna taka barwna salonowa postać oczywiście bywało, ale to były zawsze sytuacje dość oficjalne z bankiety bankiety z określonej okazji nie jakieś spontaniczne imprezki, a są o swoim prezydencie mówiła ówczesna ulica jak prezydentura Starzyńskiego była odbierana za jego życia z tego co rozumiem pana książki niespecjalnie był popularnym politykiem Starzyński został przywitany bardzo nieufnie i Barnaba został osadzony gospodarczo z pominięciem głosu suwerena tak był spadochroniarzem i ci, którzy interesowali się polityką wiedzieli kim jest ulica tak już wspominałem warszawiacy nie wybierali poczucie, że w wyborach chętnie i tym bardziej nieufnie traktowali tego sanacyjnego spadochroniarza natomiast Starzyński miał konkretne osiągnięcia w ciągu 4 lat 5 prawie rządów komisarycznych i pracował bardzo nas swoje dobre imię na swoje dobre imię, a przy okazji nas na dobre imię swojego obozu, bo celem ostatecznym, gdyż jego rządów było to, żeby kiedyś wybory zostaną rozpisane piłsudczycy wreszcie samodzielną większość w Warszawie wzięli no ale okazuje się, że te wybory rozpisane trzydziestym ósmy roku w grudniu pokazały, że Starzyńskim udało się zrobić bardzo wiele, bo to poparcie skoczyło do 40 % natomiast i cała kampania wyborcza była oparta właściwie osiągnięcia Starzyńskiego jego postać Osamy nie kandydował bo, bo do prezydenta wybierali dopiero radni RM natomiast 40 % i to było aż 40 w porównaniu z poprzednimi mizernymi kilkunastoma, których Chińczycy mogli się dorobić w Warszawie, ale tylko 40, ponieważ jeśli popełnię władzy i po to, o samodzielną większość w radzie miejskiej wydaje mi się, że mimo tych obiektywnych osiągnięć Starzyńskiego cały czas jednak nie udało się warszawiakom wmówić, że one są tak obiektywna jednak cały czas był kojarzony z konkretnym obozem politycznym, który z branż coraz więcej władzy w Polsce, który coraz bardziej w czasie zawału ludzi o mocno sprofilowanych poglądach lewicowych czy prawicowych nie dało się tak łatwo przekonać do tego, że ten prezydent, który tak pięknie kładzie asfalt sadzi kwiaty w salę buduje szkoły jest takim politycznym dobrym gospodarzem wyłącznie cały czas widzieliby jako funkcjonariusza w fazie baraży euro tak w dodatku ta modernizacja, którą prowadził lat wynika z z z wielu relacji była jednak dość dotyczyła dość wąskiego grona warszawiaków standard życia w dzielnicach takich dzielnica żydowska globalnie, ale najgorszy standard życia czy nie poprawiał zyskiwał na tej modernizacji głównie nowe Przedmieścia, które po prostu za czasów Starzyńskiego budowano od razu dobrze od razu nowocześnie natomiast regionalnie szczęścia, czyli Mokotów grochu z Żoliborz Bielany i t d . takie nowoczesne dzielnice one życie było wzorcowe natomiast za rządów Starzyńskiego w centrum zmieniło się bardzo niewiele w centrum, o ile to było ówczesne bez centrum sfinalizował projekt muzeum Narodowego i to nazywa pan jego największym osiągnięciem jest, choć architektura o inwestycję to była największa jednostkowa osiągnięcie jedyny wielki gmach publiczny zbudowane przez ekipę Starzyńskiego Starzyński dotrze do władzy w Warszawie zastał rozgrzebaną budowę to była taka bardzo go wiele 1 z wielu kłopotliwych inwestycji, na których dokończenie miasto miało pieniędzy i tutaj ten zmysł organizacyjny despotyzm Starzyńskiego się bardzo sprawdziły potrafi zorganizować pieniądze od państwa m. in. na nas na skończenie tej inwestycji poprowadzić te inwestycje zatrudnił Stanisława Lorentza późniejszego wieloletniego dyrektora aż do lat osiemdziesiątych dwudziestego wieku muzeum Narodowego, który wymyślił muzeum odnowa jako instytucje jako wymyślił jego program jego profil i przyciągną nowych nowych fantastycznych pracowników do niego także jej muzeum narodowe jak w domach jako instytucja to jest moim zdaniem takie jedno z największych osiągnięć prezydentury Starzyńskiego, ale były też bardziej niepozorna czy Niemczech czy bardziej rozproszone np. budowa ponad 30 nowoczesnych szkół to też było niesamowite osiągnięcia zaczął tak, bo zastał tam Warszawę z przepełnionymi gdzieś wynajmowanymi za ciężkie pieniądze salami szkolnymi i to jest, żeby to do czego zabrał się na początku tego zdziwią się na kiedy pan powiedział, że warszawiacy nie odczuwali tej zmiany, bo to wydawałoby się, że to jest właśnie dla ludzi tak wtedy te drogi te szkoły no może nie te kwiaty ta Warszawa w kwiatach po to, taki w trochę kwiatek do kożucha, bo rzeczywiście było dużo innych potrzeb palących, ale właśnie wydawał się, że jednak warszawiacy mogli go ocenić tak już pod koniec jego prezydentury zatem zmiany za te szkoły, choć także szkoły to na pewno się do takich osiągnięć poza tym para ośrodków zdrowia myślał o mieszkaniach komunalnych nie jak dotąd nie nie, ale mieszkania domy Dorn lewica zarzucała z kampanii wyborczej, że jak bardzo otwarcie o tym, mówi żona uważa, że miasto nie mnie nie powinno budować mieszkań komunalnych z treścią opodatkować je do zamożnych posiadaczy dużych mieszkań w Warszawie na rzecz nie zwolnienie tempa nie nie to jest wątek uważam, że rolą miasta tutaj nie zachował się jak jak i jakie etaty są tylko bardziej jak liberał w rolą miasta jest właśnie budować ulice kanalizację wodociągi szykować plany urbanistyczne, żeby prywatni inwestorzy czy spółdzielcy mogli budować natomiast miasto nie powinno nie ma pieniędzy na to, żeby samo być sama budować mieszkania komunalne i to to np. lewica bardzo bardzo Starzyński mu zarzucała, że problemu mieszkaniowego nie rozwiązywał i tak faktycznie było dzisiaj oceniamy Starzyńskiego przede wszystkim przez pryzmat jego postawy w momencie wybuchu drugiej wojny światowej ale zanim doszło do września 3009 . roku inne czy wiemy na ile zmienił się jego stosunek do samej Warszawy czy pojawiła się jakaś emocjonalna więź czy nadal działa jak ta machina do pracy do zadań specjalnych gminne, które po prostu wykonywała kolejne zlecona przez obóz sanacyjny zadania przed objęciem prezydentury powiedział pan, że raczej jego związek emocjonalny z miastem był dosyć luźne tyleż, bo po prostu miasto jego urodzenia, a w roku 3008. 3009 . czy wiemy na lata Warszawa była dla niego na pierwszym miejscu nie mamy żadnej takiej osobistej relacji Starzyńskiego, bo to jesteś postać bardzo trudna do dołu do rozgryzienia, ponieważ zostawił po sobie głównie oficjalne świadectwa to są przemówienia artykuły do prasy bardzo oficjalna i jej na uniewinnienie transmitujące jego żadnych uczuć osobistych natomiast przypuszczam, że Starzyński w tej roli szedł prezydenta Warszawy się dobrze poczuje odnalazł to na pewno było frustrujące męczące, bo miał, bo obok piętrzyły się przed nim przeszkodę i jego koledzy z obozu sanacyjnego powierzyli mu to odpowiedzialną misję na początku troszeczkę pomogli, ale potem go zostawili samego z rolami Warszawy, a my Starzyński zresztą co najmniej raz groził dymisją w trakcie swojej prezydentury a, ale wydaje się, że odnalazł się w tej roli i kiedy kiedy kandydował znowu na prezydenta Warszawy z wiosną trzydziestym dziewiątego roku przed radą miejską to zresztą na dziesięcioletnią kadencję to niema żadnego świadectwa co świadczyłoby o tym, że robił to poczuł się zmuszonym myślę też, że da Starzyński jako przed objęciem prezydentury w Warszawie był zawsze postacią drugiego szeregu, która była nieco sfrustrowana tym, że niema wystarczającej Platformy do działania chciał na tym terenie też skrzypcach chciał być kierownikiem polskiej gospodarki ze sternikiem polskiej gospodarki nigdy nie zostało mu było to dane w Warszawie wreszcie był postacią pierwszoplanową przez propagandę sanacyjną wręcz podkręca trzydziestych kierowano na wodza to jest to jest określenie autentycznie stosowane przez propagandę wodza Warszawy w ich albo wodza mieszczaństwa polskiego i w tej roli takiego małego wodza myślę, że się, iż dążymy do tego rodzina naprawdę mamy szansę widzi jak do tego za darmo 700 z małego wodza ZSRR w zostawiamy ten temat wodzem był Rydz Śmigły tak te tematy też zostawiamy, bo pojawia się też wątek jest pana książce, chociaż on raczej drugoplanowa, ale w równie ważne uzupełnienie do innych sylwetki Stefana Starzyńskiego Nelly on prywatnie on jako mąż tony ego człowieka jako mężczyzna na z tymi cechami kłótliwy konfliktowe apodyktyczny wybuchowy co prawda jako szef no nie zapowiada się dobrze jako partner i tak też chyba trochę było prywatne życie Starzyńskiego to jest Enigma oczywiście to co się udało znaleźć tej książce znalazło to są 2 małżeństwa pierwsze bardzo krótkie nieudane i drugi jest życie gaworzy z powodów politycznych właściwie zakończona, bo tam się kisić mi ideologię wynoszą już weszły takie tak różnice poglądów jego pierwsza żona Józefa Wróblewska, którą poznał w Legionach ojciec polskiej organizacji niepodległościowej skręciłam są na lewo Starzyński rozdała komunizm i wybrała komunizm związała się komunistom w końcu oboje przepadli związku Radzieckim bez bez bez wiedzy bez beze mnie bez śladu w drugie małżeństwo Starzyńskiego było już bardziej stabilne Paulina Starzyńska wdowa po legioniści z kolei także wszystko zostało w znalezieniu nowej rodzinie małżeństwo trwające 15 lat zakończone śmiercią Paulinę wiosną trzydziestym dziewiątego roku przed samą wojną, którą Starzyński bardzo przeżył inny z powodu choroby z powodu choroby z powodu nowotworu nowotworu i to małżeństwo uchodzi za raczej zgodne z raczej harmonijną, aczkolwiek też była zdrada Starzyński z 1 panią Paulinę zdradził podobno doszło do jakiejś takiej takiego kryzysu, gdzie Polina zagroziła, że skończy ten dziennik nie jest jasne czy skończy ze sobą skończyć ten związek i potem już to małżeństwo się raczej harmonii układało i też o tym, że jest jednak mimo wszystko mimo tego epizodu było to zgodne małżeństwo świadczy to że, że Starzyński bardzo przeżył śmierć żony bardzo we wszystkich relacjach z wiosny lata trzydziestym dziewiątego roku jest prezentowany jako człowiek skrajnie przybity chodząc codziennie na cmentarz pozbawione woli życia woli działania, wykonując swoje obowiązki prezydenta i senatora, bo wtedy też zasiadał w Senacie dość mechanicznie jak także o z wybuch wojny zastał go w takiej sytuacji mocnego przygnębienia i a i, toteż jest może ciekawe psychologicznie, kiedy spojrzeć na jego rolę NATO, z jaką słów wiązać z dworem rum rzuca się do swojej roli komisarza cywilnego obrony Warszawy jako człowiek, który już niema właściwie nic do stracenia, bo nie miał nie ma żony nie ma dzieci i tak nigdy nie mieli ukochanego brata nie miał w domu podobno przestał bywać zostało tylko prace zostały tylko Warszawa no i teraz to jego rola lidera broniącej się w czasie wyjaśnia 3009 . roku Warszawy inne komisarza obrony cywilnej, a dostał takie zadanie takich jak właściwie rozkaz zostaję w Warszawie im organizujesz obronę cywilną i teraz pytanie ile tutaj my w tej obronie cywilnej pojawiło się jego doświadczenia jeszcze z czasów Legionów wojskowego, a ile nagle wybuchło jego niezależnej własnej wewnętrznej charyzmę charyzmę Starzyńskiego się objawiła rzeczywiście z ogromną siłą tego była stłumiona wcześniej warszawiacy pokochali go dzięki przemówieniu radiowym, w których pokazał się nie tylko jako człowiek silny charyzmatyczny stanowczy, którym Racing Lens krzyczy wszy się w przyłączonych ryb nie i to też jest niesamowite z punktu widzenia takich można wnieść starych mediów w Polsce dodaje do tej pory są w radiu polskie radio słuchacze słupskiej usłyszeli wystudiowane głosy zredagowane i ocenzurowane teksty wszystko było takie wygładzone i oficjalne Starzyński mówił na żywo noty z takich bardzo luźnych notatek Haydn miał sprzedawał takie, by uwagi już muszą iść jak one stoją przed mikrofonem, ale praca czeka tak czy to było, jakby ktoś stał z mikrofonem na żywo już w płonących murach i na żywo mówił co to było to absolutne Novum dziś jesteśmy wyczuleni na to, bo jeśli Rosja otworzyła telewizję informacyjną do celu czas, aby taką sytuację wiecznego pobudzenia i nadawania na żywo z miejsca akcji wtedy to zrobił na słuchaczach piorunujące wrażenie zgrał się też ich emocjami prezydenta był 1 z nich 1 z wielu obywateli Warszawy, którzy znajdzie się znaleźli się pod pod pod gradem bomb, a jednocześnie zobaczyli Starzyński człowieka, który potrafi to życie w mieście zorganizować dba o to, żeby w sklepach było jedzenie, żeby w panice nie zamykano sklepów no, żeby rozpocząć już Amber Gold tak jak on tak, by powstrzymał zorganizowaliśmy poza zasięgiem teraz, że tak, bo policja wyjechała z rządem na wschód straż pożarną odnowa zorganizował dbał o to, żeby był wprost, że była woda i t d . tak dalej także tutaj też gracze radzą, o czym zapominamy albo nie wiedzieliśmy do Warszawy zaczęli przybywać, choć w Polsce tak w Warszawie z Warszawy wielu ludzi uciekło na wschód w pierwszych dniach września, ale trzeba zrobić z nawiązką zostało to wyrównane uchodźcami z Zachodu z północy, którzy z Wielkopolski z Kujaw wspomoże i t d . tak dalej także Starzyński dostał od ronda organizatora organizatora normalnego życia miasta w sytuacji skrajnie normalnej i wywiązywał się z tego zadania przez kilkanaście dni za wzorową i apotem, kiedy już właściwie to obrona miała coraz mniej sensu był 1 z ostatnich osób, które przed uwierzyły w to, że jednak do ostatniej cegły warto Warszawy bronić w pewnym momencie wypłacił swoim pracownikom trzymiesięczne pensje, żeby zabezpieczyć mają przed kapitulacją tak i BZ DM no i właściwie to było ostatnie miesiące jego życia tak czy nikt nie mógł przewidzieć bardzo długo przez wiele lat nie wiadomo było jak te ostatnie dni czy tego nie wyglądały oprócz tego, że został aresztowany został aresztowany został po kapitulacji nadal prezydentem Warszawy dostał taki niemiecki nadzór natomiast przez parę tygodni jeszcze, że było prezydentem natomiast pod koniec listopada został aresztowany przez gestapo i ślad po nim zaginął przez lata było funkcjonowało co najmniej 7 teorie na temat tego, o co się z nim stało przewieziono go do Niemiec już obozu Dachau wspominano celem było też teorię, że został rozstrzelany w Warszawie lub pod Warszawą ostatnio śledztwo IPN-u wykazało dość dużą pewnością, że zostało zlikwidowane jeszcze w grudniu 3009 . roku gdzieś na terenie Warszawy ciała do dziś nie znaleziono, więc nie ma pewności natomiast udział w ślad na Lwowską z relacji świadków udało się zebrać relacje świadków, którzy posłuchali jakieś słyszeli jakieś rozmowy estry wynikało Niemcy są wynikało że, że Starzyński jeszcze w grudniu 300 dziesiątego roku został zlikwidowany co wg mnie jesteś bardzo logiczne z punktu widzenia okupanta Starzyński był wtedy postacią popularną była byłby przydatny, gdyby zgodził się współpracować tak pełni nie tylko jako administratora, ale jako postać, która może jakoś firmuje jako kolaboranta kolaborant na to się pewnie nie chciał zgodzić i przestał być przydatne lepiej było zlikwidować taką osobę poza tym to wpisuje się w szerszy proces likwidacji elit zaczął się właśnie już pod koniec trzydziestym dziesiątego roku co dalej w czterdziestym roku nie tylko w Warszawie, ale w innych miastach aresztowano uśmiercono przecież urzędników profesorów i t d . tak dalej i Starzyński był pewnie jedno z pierwszych ofiar tego tego procesu likwidacji elit w latach okupacyjna, by te nie były warunki, żeby śledzić losy czytamy dowiedzieć się właściwie co się stało z Stefanem Starzyńskim jako po jego śmierci goście pewnie przez bardzo długo nie wiadomo Bocian na pewno nie żyje, ale potem wojna się zakończyła i zaczął się wokół Stefana Starzyńskiego pomału snuć ten mit, od którego zaczęliśmy rozmowę i który zdecydował się pan inne jakoś jednak rozbić ciekawa jestem, kiedy właściwie pojawiło się takie pierwsze inicjatywy czy już od razu powoła w czasie wojny wręcz w czasie wojny Starzyńskiego otaczał kult po wojnie ten kult w pierwszych latach było przez oficjalny potem Starzyński popadł w niełaskę, bo w latach stalinowskich dla wystarczy, że był politycznym można powiedzieć, że wie jak stolik i tartak i nawet gdzie zdarza taką wzmianka żył przedstawiciele faszystowskiego rządu tak o nim w latach pięćdziesiątych ktoś napisał, ale po odwilży ten kult zaczął znowu kiełkować najpierw remis najpier w zadbali oto główne żyjący jeszcze, że współpracownicy i przyjaciele Starzyńskiego na czele z wiceprezydentem i dawny 1 000 000 Kurskiego jednak znajdzie się też przyjaciół takich osobistych ufundowali mu symboliczny pomnik na Powązkach pięćdziesiątym ósmym roku, a potem już ten kult był coraz bardziej oficjalne w latach siedemdziesiątych doczekaliśmy się pierwszej biografii wyszedł też tom wspomnień o Stefanie Starzyńskim zebrane właśnie wśród tego grona przyjaciół i współpracowników zaczęto budować pomniki pierwszy w osiemdziesiątym roku lot piłki meczowej tablice pamiątkowe wszedł do dołu do podręczników do czytanek także fakt ten kult kwitł natomiast myślę, że w ostatnich latach przygasł on Starzyński wraca właśnie w kampaniach wyborczych, o czym pisze kandydaci na prezydenta Warszawy, odkąd znowu wybieramy, odkąd wybieramy prezydenta w wyborach bezpośrednich bardzo dobrze się do Starzyńskiego przytulać wśród przemówieniach natomiast wiedza o nim trzeba troszkę troszkę zgasła powtarza, że tych kilka haseł typu chciałem Warszawa była wielka warszawska i zieleni warszawce dziś jutro Warszawa przyszłości natomiast to jest zupełnie pozbawione kontekstu i szerszej wiedzy o tym, jakim był człowiekiem, jakim był politykiem, jaki światopogląd reprezentował trzeba go widzieć w tym kontekście w oczy pana zdaniem takimi instrumentami do tego, żeby tę LED pamięć podtrzymać czy też wiedzy rozbudowywać jakąś świadomość faktów my są takie inicjatywy jak nazywanie konkretnych miejscach geograficznych imienia Starzyńskiego plac bankowy miał być jego imieniem nazwano tak była dobra, bo taki pomysł innym ostatecznie dorobiliśmy się ulicy Starzyńskiego w Warszawie w latach sześćdziesiątych to też świadczy o tym, że rzecz, że był to już była to postać oficjalnie zaakceptowana, ale nazwa ulicy to to co to bardzo zaszczytna, ale to jeszcze nie nie dostarcza wiedzy na temat Willem post fakt, że trochę nawiązuje znowu do dzisiejszych pomysłów dekomunizacji wszystkich naz w ulic między nasz żeński to samo zrobią w kontekście zabiera zabito też rząd uporządkował w cudzysłowie nazewnictwo miejskie, wprowadzając nazwy związane z historią najnowszą wtedy Polski z Legią na razie nic nowego obozu zaśnięcie Makowskim cała dzielnica Piłsudskiego zresztą właśnie też imienia Piłsudskiego miała ulice od od historii giełdowej pokazywane w ulica Nowowiejska zmieniła nazwę w pierwszych dniach urzędowania Starzyńskiego na 6 sierpnia, czyli czy liczyć data wymarszu kadrówki z krakowskich Oleandrów także schematy rządzą często samo nazewnictwo ulic jest łakomym kont było i nadal jest pewnie będzie łakomym kąskiem dla polityków z, gdyby dzisiaj, by Stefan Starzyński znalazł się w gronie obecnych współczesnych polityków to przyznam, że wcale nie jest dla mnie jasne z kim chciałby współpracować nawet dokładnie, jakim Stronnictwem mapa polityczna się troszkę zmieniła stronnictw i Starzyński nie ułatwiać identyfikację również, dlatego że był także generalny piłsudczycy oficjalnie brzydzić się ideologią prezentowali się jako pragmatycy jako osoby od obdarza tak duże mistycznym prawem do decydowania co jest dobre dla Polski, a co złe nie lubi etykietek typu lewica prawica centrum Starzyński też o tym, życiu w tym bardziej trudno byłoby go teraz połączyć jakąś formacją obecną, ale też tym łatwiej go może dowolnie po ich dzisiaj wykorzystać w warsztacie manipulować pamięcią dowolne zdanie dowolne dość dowolny osiągnięcie dowolne i jakiś cytat z niego, żeby pasował do do obecnej sytuacji, jakie tajemnice ciekawe dla pana Stefan Starzyński zabrał ze sobą do grobu, których nie udało się panu wyjaśnić rozwikłać zagadki, które jak na razie pozostają tajemnicą to przede wszystkim życie osobiste, na którego temat dość mało wiadomo, mimo że bardzo się starała to to bardzo mało znalazłem, a jest spra w bardziej publicznych to pewnie to po to, pewnie to to coś pani pytała, czyli czy ta rola prezydenta Warszawy była dla niego kolejnym kolejnym zadaniem specjalnym do wykonania kolejnym odcinkiem, na które został rzucony 3 czy stała się jego pasję czy Warszawa stała się jego pasją jego misją faktycznie czy do końca ja podejrzewam, że tak, ale nie mam żadnej pewności co takiego chętnie mu go o to zapytał to jest pytanie czy w ogóle w takich kategoriach myślą, że jako żołnierz wieczne mówił o sobie jestem żołnierzem jeszcze długo długo po tym, jak już w cywilu czy taki żołnierz AK w ogóle myślał też w kategoriach czy nie myślał cały czas kategoriach rozkazu służby lojalności w dla mnie by takim tajemniczym śladem działalności Starzyńskiego jest działalność w zakonie dobra i honoru Polski tak to prześpi się przed dziwna organizacja też dowód na to, że pewne rzeczy pewne schematy są takie same, ale pewne rzeczy jest nie zrozumiemy do końca przed wojną działało trochę takich tajnych stowarzyszeń, gdzie panowie spotykali, żeby potrwa taka maszyneria polityczna tamta ból taki jak co nazywamy mistycznym Titanikiem to była taka grupa Piłsudczyków kilkudziesięciu głównie młodych dość młodych, którzy zbierali się przez parę lat po to, żeby dyskutować o sprawach państwowych i z niewiadomych dla mnie powodów działa nie działo się to w sposób otwarty w modelu tego klubu Dyskusyjnego otwartego tylko w takiej mistyczny otoczce wtajemniczenia stopnie wtajemniczenia przy świecach pod wodzą Guardioli rada ta niesamowita sprawa co pokazuje, że żal, że jednak możemy się podbić doszukiwać, ale jednak każda epoka ma swój styl i myślę, że to przenikanie się takiego pierwiastka racjonalnego z mistycznym irracjonalnym to kto to jest proza typowa dla tamtych czasów dla dzisiejszych niestety nie racjonalnego pierwiastka również jest sporo jest też typowe dla naszych czasów, ale być może wszyscy będziemy trochę spokojniejszy po lekturze pana książki, bo właściwie wszystko co się dzieje dzisiaj miał już miejsce, tyle że winnej formie pod inną nazwą na inne etykiety polityczne temu wszystkiemu towarzyszyły polecamy państwu lekturę książki Sanator kariera Stefana Starzyńskiego mamy dla państwa egzemplarze książki od wydawnictwa władaniem bardzo dziękuję za rozmowę naszym gościem Budzisz autor książki Grzegorz piątek krytyk architektury historyka architektury publicysta specjalista od estetyki miejskiej dziękuję bardzo rozwiązał czekamy na państwa maile pod adresem wieczór małpa TOK gra KSM wieczór małpy TOK klub KSM za 4 , 5 minuty w informacji w radiu TOK FM zaraz po nich rozpoczynamy magazyn kobiecy eter w Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - HANNA ZIELIŃSKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA