REKLAMA

Przewrót majowy jako historia zawiedzionych nadziei. Przybliża dr Sebastian Adamkiewicz

Pierwsze Śniadanie w TOK-u
Data emisji:
2016-05-16 06:00
Prowadzący:
Czas trwania:
13:44 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
szósta 6 dokładnie na zegarach to jest pierwsze śniadanie w toku Piotr Maślak witam państwa ponownie bardzo serdecznie szczególnie tych, którzy wstają o godzinie szóstej wybrali sobie radio TOK FM jako to, w którym warto, z którym warto rozpocząć dzień państwo byłem gościem jest dr Sebastian Adamkiewicz portal Office ma k org wykładowca dziecięcego Uniwersytetu ciekawej historii dzień dobry panie doktorze dzień dobry panie redaktorze bardzo serdecznie jeszcze raz Rozwiń » gratuluję doktoratu, bo to Live in kojarzony minął rok już tak rok właśnie od nas w ostatnich dniach minął właśnie rok no dobrze tak czy inaczej gratuluję, bo to zawsze jak gratuluję powrotu do zdrowia, bo jeszcze trochę czasu potrzebuje na to tak do końca, ale dziękuję również uprzejmie po tych krótkich, ale jakże szczerych uprzejmości chciałbym, żebyśmy przeszli do kwestii przewrotu majowego, ale i, bo to ważne wydarzenie, do którego zresztą dzisiaj coraz częściej słychać porównania czy odniesienia, ale nie o tym, będziemy na początek rozmawiali chciałbym na początek pana zapytać, dlaczego i jak doszło do przewrotu majowego biegu moglibyśmy oczywiście powiedzieć o różnego rodzaju przyczynach szczegółowych, ale ja myślę, że nic o tym, kontekście zamachu majowego trzeba zgłosić się one pewną nowość, bo mamy 12 maja duży skutek pewien prawda tak co wydarzyło się wcześniej i zaborach jak i ogólną dotyczącą właśnie przyczyn zamachu majowego pewnego klimatu, który dla zamachu majowego powstało Otóż to jest jego klimat niestabilności politycznej bardzo dużej destabilizacji państwa, ale też dużego poczucia kryzysu państwa wynikającego z 2 elementy po pierwsze to są wszelkiego rodzaju elementy związane z kryzysem gospodarczym, który praktycznie od zakończenia pierwszej wojny światowej bez ustanie w państwie panuje bardzo poważnego kryzysu gospodarczego związanego z kryzysem nie inflacyjnym hiperinflację, a następnie, kiedy udało się to i hiperinflację zgładzić to oczywiście wystąpił kolejny kryzys kryzys inflacyjny powstaje, jakby ta część gospodarcza i jedno i drugi element jest destabilizacja polityczna my od 1918 do 1920 siódmy szóstego roku mamy 15 rządu faktycznie rząd wymieniają się co pół roku, gdybyśmy tak próbowali sobie policzyć co pół roku wymieniają się rządy jesteśmy w momencie, w którym funkcjonuje jeszcze parlament pierwszy parlament parlament pierwszej kadencji natomiast gdy mu fakt występowania parlamentu pierwszej kadencji żaden sposób tego nie zmienia rządy nadal się zmieniają panuje taka atmosfera dużej destabilizacji politycznej dużego rozbicia sceny politycznej i oczywiście wzbudza brak zaufania i do demokracji parlamentarnej i do tego ustroju, który w pole do tego ustroju, który w Polsce panuje, ale też w ogóle do Polski jako pewnego bytu, który miało być marzeniem miał być polską szklanych domów okazuje się państwem, które nie radzi sobie z problemami radzić sobie nawet radzić z tymi problemami gospodarczymi co my dzisiaj historycy wiemy oczywiście w odbiorze ludzi, którzy wtedy żyli tak zupełnie nie było no dobrze to przejdźmy do samego przewrotu majowego w takim razie po dwunastego ma Jan Józef Piłsudski oczywiście wcześniej doszło do takiej sytuacji, że kraj 1 z ministrów obrony narodowej postanowił zorganizować takie manewry wojskowe pod Warszawą i poprosił Józefa Piłsudskiego od pół Lucjan Żeligowski pani minister, o których wspominałem i poprosił za papiery Piłsudskiego, żeby tym manewrom przewodził między czasie Lucjan Żeligowski przestał być ministrem obrony narodowej, ale kolejnego ministra obrony narodowej, który nastąpił po nim już o tym fakcie nie poinformował, iż my oczywiście Józef Piłsudski UR 12 maja faktycznie stanął na czele tych manewrów wojskowych nie wiadomo do końca czy postanowił ten fakt wykorzystać czy planował wcześniej ten fakt wykorzystać do ewentualnego zamachu albo raczej do demonstracji zbrojnej, bo historycy raczej nie twierdzą, że Józef Piłsudski i chciał wykorzystać ten element dla pewnej demonstracji zbrojnej przeciwko rządzącemu ówcześnie w Polsce rządowi Witosa 3 jedno i faktycznie 12 maja jest częścią oddziałów wkroczył do Warszawy spotkał się z ówczesnym prezydentem Stanisławem Wojciechowskim na moście Poniatowskiego i tam zażądał od niego dymisji rządu zażądał dymisji rządu oczywiście Wojciechowski się na to nie zgodził Wojciechowski stwierdził, że on stoi na straży praworządności natomiast Piłsudski dokonuje zamachu wojskowego no i oczyszcza się na to nie może zgodzić, ale tego 12 maja po południu w godzinach popołudniowych około godziny osiemnastej doszło do pierwszych starć zbrojnych pomiędzy siłami Józefa Piłsudskiego, a pomiędzy siłami rządowymi te starcia zbrojne trwały do 15 maja, a nie Józef Piłsudski zastąpiło Piłsudskiemu udało się opanować większość instytucji publicznych w Warszawie i z tego powodu zarówno rząd jak i prezydent udali się do dymisji prezydent zrezygnował ze swojego stanowiska prezydenckiego natomiast rząd musiał się podać do dymisji w wyniku tych starć zbrojnych zginęło lub mogą dziś 9 osób tak samo jak ponad 300 osób zginęło przyczyną około 200 wojskowych i Enei ponad 150 cywili natomiast ogół ofiarną to jest prawie 1000 osób, bo trzeba jeszcze doliczyć oczywiście osoby ranne 13 lat trwały potem autorytarne rządy jak mówią niektórzy chociaż, kiedy przejrzy się prasę z tego okresu tzw. sanacji to można odnieść wrażenie, że z autorytaryzmem nie miał o to wiele wspólnego i satyra i krytyka nie w tej klasie sanacji miała miejsce bardzo ostre agresywne niemalże czasami teksty dla siebie PARP zależy co nazwiemy autorytaryzm miał wokół ostatnich dyskusji dotyczących współczesnych wydarzeń bardzo bawi mnie takie porównanie, że fakt, że są demonstracje, choć już jest wystarczający tak do tego, żebyśmy mówili, że mamy do czynienia z demokracją dzisiaj jak my dzisiaj też popadać w jakiś tragizm, mówi że dzisiaj nie mamy demokracji, aczkolwiek demokracja ma różne wymiary i różnie trzeba jej nogi od demokracji rozstrzygać tak samo autorytaryzm nie dla dalszych porównań do rzeczywistości współczesnej jeszcze przejedziemy ale, ale Osama sanację chciałbym zapewnili o samą jeśli chodzi o samą sanację raczej fakt występowania satyrę, a nawet bardzo dużej demonstracji, bo to były demonstracje po 150150  000 ludzi i demonstracji organizowanych przez organizacje socjalistyczne strajku oczywiście w kraju były natomiast czym innym jest fakt występowania satyry czy demonstracji, a czym innym jest pewna organizacja polityczna pewna organizacja kraju, a tak niewątpliwie była autorytarne, ponieważ parlament stał się tak naprawdę fikcją działały oczywiście instytucje publiczne działały oczywiście partie polityczne, ale tak naprawdę i działalność była znacznie znacznie ograniczona, a władze w państwie tak naprawdę sprawowała go wąska grupa koteria oficerów babą ludzi związanych z Józefem Piłsudskim i to była władza de facto nieograniczona wzmocniona później również konstytucję kwietniową dlatego nie możemy mówić tutaj o tym, że to było państwo demokratyczne niewątpliwie było to państwo o cechach autorytarnych zmian, jakie były te polityczne konsekwencje zamachu premierem został Kazimierz Bartel Bartel Barthel skala Barthel Kazimierz Bartel związana ze smutkiem, ale i bardzo i zarazem ojciec chciałem tak szerzej zapytać tam pojawiały się takie postulaty, żeby rozwiązać Sejm Senat głównie lewicowe postulaty były takie rewolucyjne niemalże Józef Piłsudski takiej rewolucji dokonywać nie zamierzał co zrobił w takim razie, jakie były te polityczne następstwa Józef Piłsudski przede wszystkim nie zrobił tego, dlatego że Józef Piłsudski chciał być politykiem niezależnym, bo już pociągu o nazwie socjalizm wyszedł w bagno na przystanku wolność na przystanku wolność i nie chciał być zakładnikiem środowisk lewicowych partie lewicowe lewicujące czy partia socjalistyczna oczywiście miała wielkie nadzieje związane z zamachem majowym, dlatego że jak im chodziło przede wszystkim o tym, o to, żeby przerwać kadencję parlamentu, gdzie dominowały środowiska prawicowe i centroprawicowych poza tym socjaliści mieli nadzieję, że nowe wybory do nowego parlamentu przyniosą im sukces nie był to nadzieje płonne w natomiast Józef Piłsudski do tej satysfakcja, bo nie chciał ich po prostu zakładnikiem środowisk socjalistycznych parlament nie rozwiązał na co socjaliści liczyli natomiast w oparciu o tym, parlament starał się zbudować staram się zbudować Stronnictwo jego popierający albo grać między różnymi stronnictwami, które w tym parlamencie były też budować, jakby swój urok swój ruch polityczny w oparciu o stary parlament konsekwencje polityczne są i jest ich kilka po pierwsze to jest właśnie z jest zmiana na stanowisku premiera i tutaj mamy Kazimierza Bartla w tej kolejna konsekwencja jest przyjęcie tzw . noweli sierpniowej do konstytucji marcowej, która wzmacniała władzę wykonawczą głównie władzy prezydenta to jest jedno jest druga bardzo poważne konsekwencje trzecia oczywiście zmiana na stanowisku prezydenta zasłonią Piłsudski trzydziestego ważnym zrzutki, ale się nie zgodził na to stanowisko i za niego został Mościcki wybrany Ignacy Mościcki Piłsudski wystawił Ignacego Mościckiego i został Ignacy Mościcki prezydentem do 3009 . roku tym prezydentem pozostawał w to były te następstwa polityczne zamachu, a co działo się z osobami których, które tworzyły wcześniej rząd z, które były no takimi politycznymi ofiarami tego zamachu na początku lat w zasadzie nie działo się z nimi nic później zaczęto oczywiście zaczęto oczywiście podkopywać pozycję tak jak pozycje w ogóle opozycji politycznej odbyły się wybory tzw. wybory brzeskiej, gdzie opozycja została z dziełem stłumiona aresztowaniami i następnie procesy sądowe przeciwko opozycji politycznej część z nich musiała się udać na emigrację, a część z nich została wstawiona do więzień cień z nich musiał się wycofać z życia politycznego chociażby tak jak Wincenty Witos k u niej dzieje, bo udział w życiu politycznym został znacznie ograniczony tak, czyli można powiedzieć, że oczywiście w stosunku do niektórych kont zwiększyła się bez żadnych konsekwencji, a w stosunku niektórych konsekwencje były bardzo daleko idące i także można powiedzieć tutaj o brutalne, ale takim umiarkowanym potraktowanie niektórych osób jak mówił Tusk chyba sam Piłsudski, że zrobił rewolucję bez rewolucyjnych konsekwencji staje się coś takiego znajdziesz tam powiedziano to przejdźmy do współczesności, bo dziś bardzo często politycy porównują sytuację w Polsce odnoszą się do zamachu majowego może nawet nie tyle do samego zamachu też co na pewno do sposobu stylu sprawowania władzy przez Piłsudskiego tam dostrzega takie analogie jako historyk wie pan każdy chciałby się porównywać do Józefa Piłsudskiego skały mega autorytetem osiągnięciami, ale on wtedy takiego Pijar świetnego znowu nie miał z 1 strony nie miał, bo miał bardzo wielu przeciwników zresztą mija ostatni w swoim felietonie napisałem że, gdyby od 1945 roku w Polsce doszły do władzy siły demokratyczne to prawdopodobnie inaczej byśmy dzisiaj rozmawiali o Piłsudskim miałby zupełnie inną pozycję w i on faktycznie przed wojną takiego dobrego PR-u nie miał natomiast miał autorytet bardzo konkretne środowiska niewątpliwie był uznawany za ojca niepodległości więc, by on pomimo krytyki, bo i tak cieszył się na pewnym uznaniem deszczowych w chwili jego śmierci, bo też 12 maja w korze 1935 roku zmarł on wyraźnie były w źródłach z tego okresu czytamy, że w kraju zapanowała jakaś rodzina Solidarności jednak nad śmiercią taka zaduma nad śmiercią Józefa Piłsudskiego nawet 1 jak najbardziej zagorzali krytycy nie no i zaduma jesienna po śmierci, bo już dzisiaj no właśnie dziś tak musi zakończyć dzisiaj wydaje się, że takich polityków po prostu nie ma przede wszystkim nie ma takich polityków, którzy mieli tak silny wpływ na armię jak miał Józef Piłsudski on tą jest wpływ wywarli wykorzystał przy okazji zamachu majowego dzisiaj takich polityków nie mamy bardzo dziękuję panie doktorze dr Sebastian Adamus największy hit MAK org portal wykładowca dziecięcego Uniwersytetu ciekawej historii państwa moim gościom czas na informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PIERWSZE ŚNIADANIE W TOK-U

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA