REKLAMA

Non fiction znad fiordów. O antologii norweskiej literatury faktu "Droga na pólnoc" opowiadał Paweł Urbanik

Poranek Radia TOK FM - Weekend
Data emisji:
2016-05-21 08:00
Prowadzący:
Czas trwania:
43:50 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Karolina Głowacka sobotni poranek Radia TOK FM studia gość pan Paweł Urbanik dzień dobry dzień dobry w Skandynawii stąd tłumacz literatury norweskiej badać na Uniwersytecie w Oslo, a także autor wyboru tekstów i komentarzy do antologii norweskiej literatury faktu droga na północ rzecz została wydana przez ośrodek karta redaktorem publikacji jest pani Agnieszka Knyt także z ośrodka karta jest imponujący zbiór zbiór ponad 600 stron tekstów wspomnienie dzienników, które Rozwiń » państwo zebrali w tej opowieści o drodze na północ właśnie w drogę na północ powiedzmy to jednocześnie nazwa kraju, którym państwo chętnego czeka wojna gra słów może, zanim opowiem państwu szczegółowo co się dzieje w tamtej książce, która będzie mógł naprawdę jest imponującą pracą to ja bym chciał zwrócić uwagę na taką rzeczą, której się często zapomina przy różnego rodzaju publikacjach, a w tym przypadku myślę, że wyjątkowo trzeba o tym, powiedzieć, czyli tłumacza w zasadzie tłumaczki to była duża robota prawda przód ogromna ogromna praca bardzo dużą pracę możemy Tomasz i właśnie rośnie wraz z tekstem protestu też nie są łatwe trzeba zaznaczyć prawda i one są z różnych z różnych z różnych okresów i też różne stylistycznie i tłumaczki naprawdę włożyły w to ogrom pracy tutaj trzeba zaznaczyć rośnie jak najbardziej różne są różne stylistycznie różne emocjonalnie przecież mamy tutaj i z 1 strony dziennik gospodyni innym gospodarstwa wiejskiego albo mężczyzna, który siedzi w więzieniu jest torturowany w twarz zupełnie różne emocje w Limanowej równo jadą do swoich krewnych w stanach Zjednoczonych z błędami np. pisane z błędami w teście chcieliśmy o rozwód z Oracz prawda w języku polskim, więc droga na północy, czyli jak mówiliśmy antologia norweskiej literatury faktu opowiada historię Norwegia powiedzielibyśmy najnowszej od roku 1905 tego znaczącego, czyli wtedy, kiedy Norwegia winno ruch rozdziela się ze Szwecją w zasadzie się od niej uwalnia do końca lat dziewięćdziesiątych i przez czyje teksty państwo to opowiadają czy to jest właśnie głównie reportaże wydane czy to są rzeczy wyciągnięte gdzieś z archiwów, a właściwie chcieliśmy znaleźć jak naj bardziej różnorodne teksty która, którego opowiedziały o opowiedziała historię takim kluczem na motorze to były tak zarówno osób znanych w Norwegii lub nawet poza Norwegią tak jak firma Sun n p . czy SG 500, ale też osób, które są zupełnie nieznane, które dziś przypadkowość znalazłby dosłownie wydzierają rekordy tak jak kobieta lat 38, a z wykładni prawa i i to było chyba nawet chyba najbardziej taką ciekawą częścią prac nad tą książką to było poszukiwanie tych tekstów osób nieznanych właściwie napotyka nie tych tekstów odsieczy czy powiedzmy sobie jakiś książek, o których właściwie prawie nikt nie wie, bo zostały wydane powiedzmy kilkadziesiąt lat temu, gdy są np. wspomnienia gospodyni z Narwiku i 2, a Street zdaje się, a w imię i akurat trafiłem na to wspaniałe wspomnienia przez przypadek, sprawdzając sobie książki bibliotece narodowej, a właściwie na stronie biblioteki narodowej na norweskiej nagle patrzy na są jednak pieszy jak widzę, że są wspomnienia i to w dodatku jeszcze kobiety się zdarza rzadko zdarza kobiety wspomnienia kobiety z okresu drugiej wojny światowej jeszcze z takiego ważnego miejsca, jakim był nar WiK dla Norwegii w tym czasie prośba, o którym toczyła się bardzo ważna walka tak każdy ma swoje codzienne życie wycieczki ja tutaj dookoła jest historia jest niemalże jak najbardziej klasyczna literatura wielka historia opowiadana przez 4 jednostki to jest coś mamy różne postaci, a zaczynają państwo od jak to można powiedzieć ojca narodu norweskiego co za dużo powiedziane na nią taki przydomek został przypisany więc, więc rzeczywiście trzeba powiedzieć, a Mark Richardson to ojciec narodów norweskiego czy założyciel czy budowniczy państwa dobrobytu tak często się też określa w tym właśnie do urn powiedzmy tak zaczyna się książka od właśnie tego roku 1905 jak powiedzieliśmy tzw. najspokojniejszych rewolucji w dziejach dochodzi do zerwania tej Unii norweską szwedzkiej z bardzo ciekawe, dlaczego dochodzi do zerwania tej Unii, jakie były wcześniej relacje szwedzką norweskiego wiemy, że Szwecja dominowała ale w jakim stopniu i z czym to Norwegia idzie winne są samodzielność to właśnie tam sytuacja czy relacje między Szwecją Norwegią samego początku, czyli właściwie od 1800 czternastego roku już były napięte, dlatego że w 1800 czternastym roku Norwegia próbowała odzyskać niepodległość, ale nie udało się to ze względu na szarościach tło historyczne sytuację polityczną wtedy nie udało się tego zrobić i znowu została, jakby częścią kolejnego stała się częścią kolejnego mocarstwa tym razem Szwecji nie dali już, ale te relacje oczywiście nie była aż tak powiedziałbym napięta na początku jak później okazało się, że jednak właśnie Szwed zaczynała dominować coraz bardziej, czyli kontrolowała coraz większe obszary polityki nie dając jednocześnie tej swobody wolności w decydowaniu Norwegom oficjalnie to była autonomia można tak powiedzieć prawdę, a nawet nawet po różnych staraniach Norwegowie wywalczyli sobie w pewnym momencie własną własną flagę, ale problem w tym, by problem w tym, że mam przede wszystkim w sytuacji pod koniec dziewiętnastego wieku, kiedy Norwegia stała się coraz bardziej konkurencyjnym i atrakcyjnym krajem pod względem, a zwłaszcza w obszarze handlu zagranicznego w tym wszystkim ENA nam na tym na co nas z tymi interesami kontrolę w UE miała Szwecja i doszło właściwie do takiego do takiego konfliktu interesów między Norwegią Szwecją dosłownie interesów tak doszło mienia oraz poszło o pieniądze tak, by można to było uprościć i mniej im Norwegowie w momencie zdali sobie sprawę, że na mnie tak nie może być sama trzeba trzeba coś zrobić trzeba się zacząć trzeba zacząć myśleć o uwalnianiu się od osób świeckich, zwłaszcza że stać tylko myślą o własnych interesach bądź straż nie ma co się dziwić prawda, ale no tutaj już dochodzi do tej sytuacji takiego właśnie on zastanawiania się i mówimy oczywiście w końcu dziewiętnastego wieku dla zastanawiania się co dalej i czy warto być w unii, a gra w pewnym momencie pewne wydarzenia, które opisane są w książce stają się takim przełomem, gdzie Norwegowie decydują się w końcu na to, żeby je, żeby przerwać trzeba wyjść z Unii ze Szwecją i oni mogli to zrobić bez problemu szadzi nie mogę powiedzieć nie no właśnie aż tak aż tak bezproblemowo to nie wyglądało, dlatego że doszło nawet do sytuacji rzecz, że to groziło wojną, a tego najbardziej obawiali się Norwegowie, bo zdawali sobie sprawę, że mogą, jeżeli dojdzie do jakiegokolwiek zbrojnego konfliktu no to raczej większych szans nie będą mieć no ale nikt nie chce wojny też tak podoba im, ale z drugiej strony Norwegowie zadziałali tu dosyć sprytnie to też jest opisana w książce wykorzystali jako pewną można powiedzieć pewną lukę prawną do tego, żeby zagrać tak z królem szwedzkim i postawić go w takiej sytuacji, żeby kwestia rozwiązania Unii była już czymś tylko MO w nie tyle bym powiedział formalnym, ale już nie można było nie było od tego odwrotu to raczej metoda faktów dokonanych dachu zalegały tam właśnie tak, a to spryciarze, czyli udało się to zrobić, ale dobrze Norwegia nie postanowią się od Szwecji oderwać żywej z tej unijną, bo my Szwedzi i blokują drogę taki szklany sufit można powiedzieć tak blokują dostęp do tych największych interesów, ale Norweg jest przecież wtedy pięknie Utkin krajem UE, ale coraz bogatszym to znaczy krajem, który przechodzi też ogromną zmianę jeśli chodzi o o gospodarkę, a krajem, który coraz byłbym bardziej Alves staje się coraz bardziej atrakcyjny właśnie w kwestii handlu Morskiego i w ich w tym momencie właśnie też mówimy o końcu dziewiętnastego wieku mamy do czynienia już takim pierwszym ogromnym takim skokiem cywilizacyjnym edukacyjnym można, by powiedzieć tak z Norwegii na pewno zmianom może skok cywilizacyjny za dużo powiedziane, ale na pewno dużą zmianą i społeczeństwie i w gospodarce tego kraju i w tym aż takim poczuciu coraz większe, jakby takiej samodzielności Norwegów prawda nikt się coś, jakby coraz bardziej rozwijam wpływ na to ma też romantyzm prawda kulturą technologiczną w tym czasie prawda i inni takiej samoświadomości rzec, że są narodem jednak prawda BAM Ian i a na początku dwudziestego wieku no to z kolei mamy do czynienia z z procesem uprzemysłowienia też prawda i wtedy Norwegia po raz pierwszy rusza z kopyta tak powiem i staje się coraz bardzie atrakcyjnym krajem i ten proces uprzemysłowienia trwa zresztą to, o czym mówi pan Paweł Urbanik, czyli ta zmiana, która zaczyna się gdzieś pod koniec osiemnastego wieku to jest taka zmiana, która dotyczy Norwegii przez wszystkie te lata cały wiek dwudziesty opowiemy o tym, państwu szerzej po skróci informacji Radia TOK FM, bo historia Norwegii to właśnie do najnowszych można tak określić jako wielką historię zmiany po skrócie informacji zajmiemy się 2 pierwszymi dekadami dwudziestego wieku m. in. także prawami kobiet, które w tamtym okresie były zupełnie inne niż mogło, by nam się kojarzyć jeśli patrzymy na Norwegię współczesna to jest sobotni poranek Radia TOK FM Karolina Głowacka studia pan Paweł Urbanik skandynawistyki Uniwersytetu w Oslo i autor inne wyboru tekstów oraz autor komentarzy do antologii norweskiej literatury faktu droga na północ wydawnictwo ośrodek karta dzień dobry i jeszcze raz zmiany w dni opowiadamy o historii Norwegii tak książkę NAND droga na północ jest opowieścią o historii Norwegii tej najnowszej przez pryzmat innych literatury faktu, czyli wspomnienie reportaże listów napisanych i przyznano osoby, ale także w dużej mierze Neil ciekawe często nawet nie jest cenniejsze przez zupełnie nieznane osoby, które gdzieś po prostu ułomne w tej historii funkcjonowały na jej obrzeżach często, ale miały bardzo dużo ciekawych rzeczy do powiedzenia lub mówiliśmy wszystko w tej informacji o tym, roku 1905 o tym jak Norwegian przestaje być w unii ze Szwecją wychodzi na drogę samodzielności i właśnie te pierwsze 2 dekady dwudziestego wieku to jest szansa intensywnych zmian gospodarczych, ale właśnie także społecznych jak wygląda chociażby sytuacja kobiet w tamtym czasie, a w tamtym czasie jeszcze mamy do czynienia z taką, że sytuacja już się, bo od końca dziewiętnastego wieku resetu kobiety zaczynają jest to pierwsza fala feminizmu kobiety zaczynają i z Norwegii jest dosyć dosyć widoczna zauważalne, że kobiety właśnie zaczynają walczyć o swoje prawa, ale bardziej chodzi tutaj do dotyczyło EMP tata walka dotyczyła ich sytuacji w GM bym powiedział ekonomicznej trzeciej jakiegoś takiego możliwość możliwości takich podstawowych praw związanych z uczestnictwem w życiu społecznym prawda i nim, a więc to była walka m. in. oprawą głosowania czy uczestnictwa w wyborach prawda to była to były też walki o walkę o to, żeby mogły studiować na uniwersytetach prawda, więc to Tatarstan tamten pierwszy okres między sytuacją jest zupełnie inna różni się np. o to od 3 od sytuacji kobiet już powoli twarda jak coś co też jest wydają się odzwierciedlone w tej książce, że pokazujemy właśnie kobiety w różny okres z różnych okresów pracy, a tak, ale ten okres to też jest okres rzeczywiście zmian społecznych w takim znaczeniu Jean dochodzi do wielu różnych masek powiedziano konfliktów czy konfrontacji w społeczeństwie norweskim mówimy o pierwszym dwudziestoleciu dwudziestego wieku i o tym jak duży wpływ ma np. duży wpły w na na to co się dzieje w kraju ma np. rewolucja bolszewicka w Rosji w, a obyśmy tego nie kojarzyli sprawdza, a jak i jakim zagrożeniem się staje w pewnym momencie to znaczy, jakim takim zagrożeniem, że partia pracy jako jedyna właściwie 2 z pasji z takiej partii robotniczych była w pewnym momencie częścią Międzynarodówki i im organizacja wielka organizacja, a zrzeszająca związki zawodowe w Norwegii też była bardzo nam, że tak powiem tak inspirowana tym co się dzieje w Rosji w tamtym czasie, a i na początku np. dla dwudziesty doszło do takiej sytuacji, że ryzyko czegoś podobnego czegoś na wzór tego co się działo w Rosji było bardzo bardzo duża, a w Norwegii i nawet doszło w pewnym momencie to było związane oczyszcza ze strajkami z tym co się dzieje z protestami, a robotników pana nawet doszło w momencie do tego, że państwo musiało interweniować, a pan można powiedzieć zbrojenia, żeby zażegnać zażegnać konflikt, ponieważ obawiano się, że może dojść do czegoś podobnego do czego doszło w Rosji już, toteż było na wyrost, ale te obawy, ale jednak jednak mam wrażenie, że te lata dwudzieste bardzo mocno ukształtowały całą kulturę norweską dwudzieste trzydzieste, a także dwudziestych latach mamy do czynienia z takim właśnie bardzo rewolucyjnymi nastrojami w Norwegii, która w pewnym momencie a kto w momencie Norwegowie dochodzą do wniosku, że drogą rewolucyjną niczego nie zmienia w swoim kraju ma to też ma wpływ akurat przypomina prezes po prostu się zastanowili doszli do racjonalnych wniosek nie do aż tak aż tak aż tak łatwo tak oczywiście nie wyglądało miałem miał miało na to wpływ kryzysu, a nawet 2 takie 2 takie uderzenie kryzysowe Almeria jedno znalazł trudne okrada i o ile po tym pierwszym myśleli jeszcze, że właśnie rewolucja z tą taką drogą najlepszą z fusów wszystkich możliwych złoty środek tak no to pod koniec lat dwudziestych doszli jednak do wniosku, że mnie czy nie da radę w ten sposób, że trzeba reformy wprowadzać jest też wyraźne czerwone znamiona Norwegia już wtedy można powiedzieć, że zaczyna się rozsądną Norwegia coś co jest przerwane w wojną drugą wojną światową natomiast już lata trzydzieste 3005. rok to sprowadzanie pierwszych bardzo ważnych reform w tym kraju i to co się dzieje po wojnie jest kontynuacją właściwie tego i im więc, więc ta historia tak naprawdę to jak wygląda Norwegia po wojnie prawda ma swoje źródła w tym jak wyglądała w latach dwudziestych trzydziestych to co się działo w tym czasie czy Norwegii nie miała problemu z nacjonalizmem, bo wyobrażam sobie, że po tylu latach bycia, a to po co butem duński mato pod kontrolą szwedzką w momencie, kiedy mamy swoje państwo no to trzeba dokonać jakiś rewizja to język sprawdzić np. rząd nie jest przypadkiem za bardzo wymieszane czy powinniśmy wrócić do jakiegoś naszego norweskiego becikowego miałby być przecież są zwykle takie nastroje fakturę uważnie było tak było było tak na początku pierwsze dwudziestolecie wolnej Norwegii to jest właśnie m. in. walka o język język, którym był bardzo mocno naznaczony językiem duńskim przez to ponad 300 tam lat bycia częścią prowincją właściwie danin problem nacjonalizmu też no to jest kwestia też, jakby definicji tego słowa prawda ale, ale ten problem też związane no z tym, że jak byłem okres dziewiętnastego wieku wpły w romantyzmu ma dużą odgrywa tutaj dużą rolę w kształtowaniu się tej świadomości narodowej prawda i to rzeczywiście późniejsze odzwierciedla na początku dwudziestego wieku tych postawach takich postawach, które jakby, próbując bronić tego bronić Norweg jako kraju kraju dość homogeniczne go wtedy w tym czasie prawa jeśli mnie pamięć nie mieli tu pojawiały się w książce zdania taki, że pojawiają się także nastroje ksenofobiczne i ich, że tracą na tym traci na tę ludność Samów np. ludność Samów ludności Romani przecież to są właśnie mniejszości, która w, które doświadczają o przykrości dotyczy to za mało powiedziane ze strony należę do można, by powiedzieć, że rzecz, że są prześladowane, bo np. Samowi nie mogą uczyć się swoich języków czy w szkołach właściwie dolat do końca lat pięćdziesiątych praw do 60 tych w tym czasie Lu Romani nie może też taki kocioł niczym lód, który jak niezwiązanego z dosyć hermetyczne grupy mieszkający mieszkając na najczęściej przy wybrzeżach wędrujący często prawda po bo pokonał rywali oni n p . nie mogli też praktykować swoich swoich tradycji zakazywano im tego co prawda uznawano, że powinni zachowywać tak jak Norwegowie przyjąć cały ten model norweski model życia i przez wiele lat byli rzeczywiście prześladowani nawet dochodziło do takich sytuacji jak właśnie sterylizacje kobiet czy przymusowa obozy pracy i t d . więc bardzo ciemna karta to jest bardzo ciemna karta i tak naprawdę Norwegowie dopiero w latach osiemdziesiątych zaczęliśmy nad tym zastanawiać teraz, by zdać się zastanawiać nad tym co robili prowadzone są to co się działo w tamtym czasie dlatego, że to lata osiemdziesiąte są już takim czy pierwszym krokiem do rozliczania się z własną historią i potrwa do dzisiaj i potrwa do dzisiaj istnieje jeszcze jeść się z pewnymi kwestiami powiedziałbym, że się nie rozliczyli, chociaż z tego co pamiętam to lud Romani chyba został przeproszony, ale to jest tutaj nie jestem pewien, że właśnie za to coś się coś działa działo proszę wybaczyć naiwność, ale trochę wydaje mi się to dziwne być sobie z Norwegami, którzy chcą dbać o dobro swojego kraju czy też narodu jednocześnie męczyć się te ludy, które były rdzenna tam jakiś taki jest bez sensu imprezy WTA Tour ma trochę tak na oczy widmo kolejnej ważnej tak zgadzam się w pełni tylko w trzeba było chyba spojrzeć na ten kontekst właśnie historyczne tak jak to wszystko wyglądało, a czy jesteś najlepszy przykład, że jednak Norwegia, która wydaje nam się takim krajem trochę z mitologii zwanym albo 1 nogą w drugą stronę, bo to wyraz dojrzale zagrażały nam zależy od dializ Tomek to uważam, że wyjdę to jednak jak w jak spojrzymy na tę historię prawda okazuje się, że nam, że nie ma nie różni się od innych krajów prawda, że zdarza ma jednak te ciemne ciemne karty że, że gdzieś tam popełniali popełnianie błędy Żak mówi Nina Witoszek, że dziś pojawią się nagle jakiś Troll prawda w tej historii i i zamieszczał w w całym narodzie i jedno 1 i okazuje się, że rzecz, że wcale ta historia nie jest taka jest krajem tak nie jest taka gładka, ale to też myślę, że z drugiej strony pokazuje, że Norwegowie nie są jakimiś kosmitami, którzy w oko mieli mają przepisy na to, żeby mieć dobre państwo to pomimo tych wszystkich błędów, które popełnili jednak mimo wszystko wygrywał niż rozsądek to niezwykłe dbania o to, żeby nie przejeść np. wszystkich pieniędzy z ropy naftowej stąd przejdziemy jeszcze zaraz do tego chciałbym, żebyśmy wspomnieli o drugiej wojnie światowej postawa Norwegów wobec nazizmu opisują państwo nie wybrali państwo teksty, które opisują różne wersje oczywiście not kojarzy się Kisling tak dalej zupełna kolaborację z nieudolnym w ogóle dziwny facet, ale mamy także dzienniki nie Pettera mowę na dziennik rozpaczy to jest ten dziennik, kiedy mnie on był więziony właśnie tu są listy zupełnie z niezwykłym urwane zdania w niezwykły poszukiwanie szczęścia np. pan pisze o tym, że dziś kończy 43 lata źle wykorzystałem życie zasługuje na tę karę, którą mi teraz wymierza niesprawiedliwa ręka moje myśli błądzą dziś po marginesach kwestii szczęścia w swoim życiu nigdy nie byłem szczęśliwy ani 1 dnia za to nieszczęśliwy wielokrotnie aż po granicy samobójstwa od tej chwili będę szukał szczęścia pisze w jedenastym dniu więzienia po wielu torturach Chłosta i potomek wydał na swoich przyjaciół, czego żałuje, a jednocześnie szczerze pisze że, gdybym był torturowany zrobiłbym to samo z postawy wobec nazizmu, jakie są w Norwegii aż do postawy są właśnie różnej znów znów widzimy obraz, który nie jest jednowymiarowy obraz Norwegów prawda mogłem jednak tak niejednemu osobom kojarzy się Norweg z kolaboracją z Niemcami, a to też nie jest do końca prawda była część społeczeństwa to była na początku był na początku wojny nam z pewnością była to bardzo nieliczna grupa osób, które wierzyły w to wierzyłem w Qinghai Hitlera i w całą ideologię i sens jej później może ta grupa się zwiększyła, ale wynikało to przede wszystkim z tego, że Norwegowie mogli tam zarobić na prognozach na Niemcach w grę w Norwegii i wielu wiele osób rzeczywiście na tym skorzystało co się co jest najciekawsza wiele z tych osób duża część tych osób nie została z tego też rozliczona Pogoni najczęściej rozliczano te osoby, które jak kobiety prawda o tym, łatwiej, która tak, których widziano z Niemcami prawda natomiast natomiast wielu powiedzmy sobie biznesmenów którzy, którzy robili interesy mam tego uniknęli tej odpowiedzialności, ale też, jakby 1 strona prawda o medalu druga jest taka, że mam przecież Norwegowie od samego początku to jest duża część społeczeństwa walczą z Niemcami nie znoszą nienawidzą Kislinga prawda powstaje ten ruch ruch oporu, ale taki oddolny domyślam powoli dosyć tworzy dosyć ciężko na początku prawda są różne grupy działające na własną rękę, a później jednak jest w drogach dochodzi do konsolidacji tych grup po raz słyszałem o partyzantce norweskiej, która śmiała na nartach po lasach straszna ktoś, kto tak to ona brzmi dobrze mówił niedawno, że w jego, ale to to jest jakby taki przykład wykorzystania właśnie warunków prawda do do ronda dotąd do tej walki z warunków, którym w, który w, którym przyszło im żyć i rzeczywiście ten okres okres wojny to jest to jest taki obraz Norwegów i takich takich praw ani wydaje mi się, że udało nam się właśnie pokazać, że rzecz, że wcale nie nie można powiedzieć, że w róg Chabrowa -li tylko wyłącznie czy też byli nie wiem bohaterami, gdy się teraz opowiada o drugiej wojnie światowej w Norwegii 12 jest dość proste myjemy ofiara oczywiście pojawia się różna także inne wątki dotyczące udziału Polaków, lecz też im przyzwolenie nie wchodźmy w to natomiast jak wygląda właśnie to w Norwegii, gdzie sprawa jeszcze mniej jednoznaczne co jest ciekawe właśnie drukowanie na z tego co ostatnio zauważyłem zajmuje coraz więcej miejsca więcej coraz więcej miejsca tak pojawia pojawia się coraz więcej książek na temat drugiej wojny światowej różne prowadzi się różne też badania Norwegowie rzeczywiście próbują się próbują jeszcze rozliczać, kiedy opisują w ogóle 3 skupiają się na jakikolwiek okresach swojej historii to raczej mamy do czynienia z taką ostatnią przynajmniej z taką próbą właśnie rozliczania się podejmowania tych tematów, które nie zostały dotychczas podjęta i która niekoniecznie są chlubne to to rzeczywiście tak też coś co co jest zauważalne ostatnio i coś co są nawet po w mediach się odbija echem, czyli gdzieś tam dobrze opracowują zapóźnienia docent kończy się wojna i jak z tego co pan mówił mu Norwegia wraca na swoje dawne tory można tak powiedzieć te, które zostały wytworzone w latach dwudziestych trzydziestych można tak powiedzieć, że właśnie tak tak to jest taki powrót do tego co zostało rozpoczęte około 3005 . roku życia 3005 . przerwane przerwane wojną i ich coś co co najciekawsze to stwarza wszystkie partie wszystkie strony sceny politycznej zgadzają się co do kierunku, który ktoś marzy o głosy, że dziwnym trafem handlowe, których jest i co ciekawe to jest właśnie kierunek no i lewicowy program jak byśmy nie jest, by spojrzeć na to z Mery Spolsky perspektywy na to jest czysto lewicowe i pan Paweł Urbanik opowiadała historii najnowszej Norwegia to wszystko ne w kontekście nie jest przez pryzmat drogi na północ, czyli antologii norweskiej literatury faktu, do której to antologia pan Paweł teksty wybrał skrót informacji za chwilę wróci Karolina Głowacka to jest radio TOK FM sobotni poranek studia pan Paweł Urbanik Skandynawii stał uniwersytety w Oslo, a także autor wyboru tekstów do antologii norweskiej literatury faktu drogę na północ wydawnictwo ośrodek karta opowiedzieliśmy już się całkiem sporo scen tej najnowszej historii Norwegii jesteśmy już po wojnie, gdzie jak pan mówił Norweg wraca na te swoje tory, gdzie dochodzi do rzeczy zupełnie niezwykłe, gdzie wszystkie siły polityczne zgadzają się co do głównego w innym kierunku rozwoju i wszystkie siły polityczne co jest jeszcze bardziej dziwne zgadzają się, aby to był kierunek lewicowe znaczenie społeczne socjalne i sprawiedliwości społecznej tak dalej lata pięćdziesiąte kolejne rzuty zmian prawda wielka migracja ze wsi do miasta wszystko się odbywa kolejny uprzemysłowienie i t d . co się dzieje no właśnie dochodzi do sytuacji, w której mamy do czynienia z takim procesem odbudowy przede wszystkim odbudowy kraju, bo po drugiej wojnie światowej, ale tworzenia też właśnie tego sprawiedliwego społeczeństwa wyrównywania szans wyrównywania możliwości tak, żeby każdy obywatel to jest właśnie nauka, którą Norwegowie wyciągają po latach dwudziestych właśnie pod kryzysami po tym w wielkiej biedzie, której doświadczyli, aby każdy obywatel miał wsparcie są ze strony państwa i żaden nie głodował już o wiecznym w ten sposób dni i to jest stan ten czas efekt traumy to jest efekt traumy jak najbardziej tych lat dwudziestych trzydziestych tak można na to spojrzeć nawet jeszcze wcześniej, bo przecież trzeba jeszcze odnieść się do tej wielkiej emigracji dziewiętnastego wieku to też wynikało właśnie z biedy wyjazd do Stanów zjednoczonych ogromna emigracja Ankara kraj biedny bardzo niewiele terenów do upra w, a jednocześnie rolniczy jedno dni wszystko gra Helenę gra w 2 min i zalety latem między 4 lata właśnie pięćdziesiąta są tym momentem lata 5060 i kolejna prawda to są one to jest ten moment, kiedy Norwegia buduje się jako państwo buduje się jako społeczeństwo to sprawiedliwe społeczeństwo Naeem, a przynajmniej takie są założenia planu na jej buduje się jako właściwie taka trochę inna kultura już inna kultura państwo Socjaldemokratyczna społeczeństwo dobrobytu jeszcze mówimy o tym, okresie przed ropą naftową, a tam im społeczeństwo i wielu reform, ale wielu zmian w społeczeństwie samym prawda czy Norwegii sama wymyśla swoje rozwiązania czy to jest także w całej Skandynawii się dzieją podobne procesy jedni drugich ściągają można oczywiście powiedzieć, że to jest coś co jest w co jest dostać się w ogóle, skąd maski LZS ogólno skandynawskie zjawisko, bo przecież lata sześćdziesiąte też są przełomem w Szwecji i tam też dochodzi do podobnych do podobnych zmian, więc mamy do czynienia jednak z tym modelem skandynawskim jak się mówi prawda dla zmiany i tworzenia tego państwa dobrobytu moimi nie bez powodu kojarzymy z państwa dobrobytu ogólnie kojarzymy Skandynawii prawa w swym mandatem i dochodzi do odnalezienia wielkich złóż ropy naftowej i tu się pojawia chyba to kolejna mądrość Norwegów, że nie rzucają się na to wszystko tylko to też jest właśnie książce opisane, że na początku bardzo mocno pilnuje tego państwo HOKEJ zwolennicy wolnego rynku właśnie zgrzytają zębami, ale w to państwo sprawiło, że powoli podchodzono do tego wydobycia, że starano się, żeby nie on nie jest u uzależnić nie uzależnić od tak nerek gospodarki norweski od 1 zło ża to myślę, że możemy to zrobić teraz wszystkich Rosjan, którzy wiedzą co działo, a ja jak to się może skończyć takie uzależnienie mnie, więc jest ograniczanie, więc i Posejdon fundusze PE domaga się dokładnie nazywa rezerwy narodowej jakoś tak natomiast jest pewna zabawna opowieść, która pojawia się w książce o tym jak AMG net szyby naftowe i t d. Norwegowie się dopiero uczyli całego tego biznesu i tu z pomocą przyjechali Amerykanie Amerykanie, którzy zarządzali Chemik grupami inwalidą zwykły Amerykanin z Teksasu, ale Obamy i 1 Norweg pracujące na takim siebie pisze po pierwsze, Amerykanie wcale nie wyrażali uznanie radosnymi okrzykami poklepywanie po plecach tylko czymś wręcz przeciwnym przeklina niem nie tylko ciebie twoja rodzina na 2 czy 3 pokolenia wstecz otrzymywała zapłaty w tej samej monecie o intencjach nie świadczyły słowa tylko tonu głosu trzeba było się nauczyć interpretować niuanse krzyku można się z tego śmiać, ale w tym czasie coś ciekawego prawda to zupełnie inny sposób komunikowania się Norwegów, którzy nagle zderzyli się z taką no takim hurra amerykańskim, żeby ich głośnością prawda teraz wygląda zupełnie nie mamy do czynienia z ogromnym szokiem kulturowym wcześniej aktach amerykańską norweskich ale, toteż pokazuje jak wygląda kultura pracy czegoś oczekuje ze strony gminy w Norwegii prawda jeśli chodzi o zarządzanie Poznaniem i w ogóle przygotowani do takiego systemu, gdzie mają kogoś nad sobą, kto na nich krzyczy i to do dzisiaj w ten sposób właśnie zazwyczaj wygląda tak tak kultura pracy ma się opierać na porozumieniu na konsensusie na dyskutowanie przez Tuska przedyskutowania różnych kwestii różnych spra w i dochodzeniu do jakiegoś wniosku prawa tak tutaj mamy do czynienia właśnie takim ogromnym szokiem kulturowym z trybun po prostu, które dla niektórych Norwegów no rzeczywiście dochodziło do sytuacji, że niektórzy rezygnowali z pracy prawda i popadali w jakiś strasznie depresyjne stany po i przez to ich poważne rzeczy poważne rzeczy co ciekawe właśnie ta kultura pracy sprawy równościowe też myślę, że może na tym za chwilę nie powiedzieć no i tak dochodzi jeszcze powiedzmy o tym od tych złożach ropy naftowej, bo już wcześniej myślę, że warto podkreślić, że to państwo sprawiedliwości społecznej dobrobytu jak pan mówi były budowane, zanim zostało znalezione złoża to nie jest także Norwegowie żyli sobie w namiotach i dopiero kiedy coś się pojawiło to NIO no dobra mamy jesteśmy bogaci możemy tym zarządzać tylko oni wymyślili to wcześniej natomiast mnie fascynuje 1 rzecz mówi to zupełnie szczerze być może jest to związane z kręgiem kulturowym, w którym mieszkamy jak to się stało, że tak gigantyczne pieniądze, które się pojawiły zgłoszenie wlazła na jakiś oligarchów Wrzeszcz stworzyła grupa, która tym zarządzała i to się nie rozeszły jakiś korupcji no naprawdę aż się prosi można, by powiedzieć jak my to zrobili może ma pan tego, iż odpowiedź myślę, że właśnie Brent trzeba było spojrzeć na to na na tę kultura przez pryzmat pewnych wartości wg mnie w ramach, których po prostu chyba chyba tak to znaczy możemy możemy dopatrywać się przynajmniej pewnych śladów 33 czy przeciętnego, dlaczego tak się stało w pewnych wartościach, które która, jakby nic, mimo że na gaz i Norwegowie zmieniają się przez lata to jednak pewne pewne zasady są one dosyć stałe i Gdyni opiekę oni opierają się właściwie na tych zasadach 1 z takich zasad jest poziom nie należy wychodzić poza ramy poza nim na razie się zbytnio manifestować, czyli być kimś lepszym od od odsetek od innych osób i popatrzmy żylibyśmy z tej perspektywy popatrzyli na na tę kwestię właśnie ropy naftowej i mówi pyta pani, dlaczego właśnie tak się nie stało ożenić z nie sprzeniewierzyli tych pieniędzy prawda a gdyby tak było to zapewne skończyłoby się to tym, że to osoby nie miałaby co robić co robić już ostracyzm społeczny coś takiego tak Balice wydaje mi się, że tak też świadomość tego, że jeżeli coś złego się dzieje to społeczeństwo reaguje społeczeństwo od razu odpowiada ona na to i attaché wiąże z konsekwencjami prawda polityk, który się skompromituje w Norwegii może zapomnieć o karierze zazwyczaj naprawdę nie wypominają mu wszystkiego po 2 latach kilkunastu nie zapomina się wydaje mi się, że nie zapomina się pewne grzechy znaczy, gdy ktoś coś złego powie prawda coś co powiedzmy obraził, by pewną część wyborców to jestem pewien, że sama jego partia i wielokrotnie były takie sytuacje zresztą wyrzuciłam go po prostu ze swojej struktury i ananasem skończyłaby się jego kariera polityczna, ale czy to jest kultura nie wywyższanie się czy kultura w ogóle nie wyróżniają się inni wychylanie się nie najlepiej sprawdza, ale podobno w sklepach z farbami norweskich można znaleźć 3 kolory farb którymi można pomalować swój dom innych nie, bo to już nie wypada to trochę brzmi jednak jako inne mocne takie ograniczenia, które nie do końca są fajne jest ciekawa co to jest zła, że pani to właśnie podkreślano także to jest coś co tutaj kwestia nie wywyższanie się nie wychodzenia poza nawiasem PS właśnie znalezienie tej w tej granicy jest jest dosyć ciężkie jak konceptu ładnie prawda, ale rzeczywiście coś w tym jest, że jedno może pociągać druga, bo przynajmniej może mieć takie wrażenie że przy tym nie wywyższanie się czy przy pewnym takim właśnie założeniu kulturowym, że nie należy to nie wypada robić mamy do czynienia z pewnym też ograniczeniem prawda, a więc z tym, że ten wybór jest rzeczywiście mniejsze tak pani podała tutaj przykład farb nie wypada pewnych rzeczy robi niech pada pewnych rzeczy robić, a więc wyglądamy czy zachowujemy się dosyć podobnie takich jest właśnie taki złoty łańcuch przypadkiem okno jest właśnie on właśnie idzie, w czym przynajmniej w niektórych kwestiach można odebrać takie mieć takie wrażenie że, że tak to wygląda, że czasami, zwłaszcza jak my patrzymy na pewne zachowania Norwegów prawda to do zachowania są dosyć podobne dosyć można, by powiedzieć przewidywalne wielu latach mieszkania tam można jeszcze wiedzieć, czego można oczekiwać od od Norwegów, więc strasznie nudno ów czy nudno nie wiem na pewno na pewno na tyle spokojnie, żeby to, że można czy, że wiemy, że nic nas może takiego zaskakującego nie nie nie spotka patrzy przypadkiem czekała jestem, bo zwrócono uwagę też się w książce NATO, że już jesteśmy w 2001 . wieku, ale i teraz funkcjonuje już to pokolenie, które się urodziły wychowało tam już w tym państwie dobrobytu już tak jest prawda nie pamięta tego tych wszystkich kryzysów we wcześniejszych co zresztą dość naturalne, że mogłoby być inaczej ciekawe są właśnie czy ta norweską iść w tym sensie nie zaczyna ulegać takiej dyskusji czy się właśnie ode mnie, mówi że tutaj jesteśmy uwięzieni, że może powinniśmy bardziej się być indywidualistami tak dalej tak dalej czy nie pojawia się dziś takie debaty nad bez kości bardzo często się pojawiają Norwegowie w ogóle uwielbiają opowiadać swoim polskości i pytać czym tak naprawdę ona jest trzeba jeszcze zwrócić na to uwagę, że mord ZAK się zmieniła w ciągu ostatnich kilkunastu lat prawda ja mówię też tutaj o strukturze społecznej i tym, że Norwegowie to już nie tylko sami Norwegowie, którzy też są różne mniejszości mówi o różnych mniejszości narodowych czy powiedzmy grupa grupach imigrantów Norwegowie teraz właśnie zastanawiają się czym tak naprawdę jest ona bez kości jak najbardziej i to po to, się przewija przez media ciągle, ale no i wydaje mi się, że to jest kwestia, która tak naprawdę dopiero, o którą będzie można odjąć po jakimś czasie patrząc na te lata obecna, czyli od 26 od 2 tysięcznego roku powiedzmy do im pierwsze 2 dekady jak ma na to spojrzymy z takiego jest taki panoramiczny perspektywy to wtedy będziemy mogli odpowiedzieć na pytanie, jaka ja i jakie jest współczesne norweskie społeczeństwo tak naprawdę czym jest norweską 6 proc a, ale norweską się też odzwierciedla w praktykach w tym 3 czym ludzie żyją prawda tylko w tych aktach bez firanek w tych oknach bez firanek we wszystkich c w Sankt Moritz rytuałach prawda codziennego życia i wydaje mi się, że na to warto zwracać uwagę, kiedy próbujemy sobie definiować norweską ość i Norwegów, a Norwegowie biorą wznawia swoje naj no bez kości także imigrantów właśnie teraz już wydaje mi się, że na musiał wziąć graczy, jakby włączyć niejako Domar bez kości imigrantów prawda i uwzględniać ich przed tym, że to już nie jest tylko Norwegia dla Norwegów etniczne prawda i myślę, że oni mają mającego świadomość oczywiście to nie jest sprostowanie kwestia prawda, bo sunie logicznie to też pewnie zamienić zamiast, ale z drugiej strony zawsze pojawia się pytanie, gdzie jest granica norweską ości, a już innej kultury tak naprawdę do tego można być mieć norweską chce być obywatele Norwegii to prawda PKO bank tak dokładnie to ciekawe rzeczy przed ciekawymi wyzwaniami stoi teraz Norwegia kraj niezwykłych państwo wiedzą i kraj też niezwykłą historią naprawdę nie było także usłane różami droga do mu tego bogactwa, które teraz, w którym teraz Norwegia może się cieszyć, a całą tę historię niecałą, ale te lektura bardzo mocno wpływa na współczesną Norwegiem inne, czyli od 1905 roku, kiedy to Norwegia zerwała swoją Unię ze Szwecją poprzez lata dwudzieste trzydzieste, o których mój gość mówił, że są kluczowe dla kultury współczesnej norweską ości przez drugą wojnę światową bardzo różne postawy wobec nazizmu i całe wielkie po wojnie, gdzie mamy kolejną intensywną zmianę przemysłową później odnalezienie ropy naftowej aż do innych końca dwudziestego wieku tak jest przedstawiona historia tak jest poprowadzona opowieść o historii Norwegii w drodze na północ antologia norweskiej literatury faktu, a to wszystko przy pomocy komentarze oraz tekstów naocznych świadków, którzy nie w tym uczestniczyli czasem decydowali o różnych rzeczach czasem po prostu mieszkali w Narwiku chroni wiejskimi gospodyniami opowiadała o tym, incydencie dzieje bardzo ciekawa publikacja podkreślę jeszcze raz rolę tłumaczy go Fronta naprawdę musiał być olbrzymia praca mi np. trzeba było jak mówią mu gość oddać błędy Norwegów, którzy pisali do rodziny gdzieś tam w stanach Zjednoczonych i jeszcze dodajmy, że redaktorką jest pani Agnieszka Knyt no cóż dziękuję panu serdecznie dość po publikacji za opowieść pan Paweł Urbanik skandynawistyka tłumacz literatury norweski badacz na Uniwersytecie w Oslo jak mówiliśmy autor wyboru tekstów oraz autor komentarzy do drogi na północ wydawnictwo ośrodek karta słuchacie państwo Radia TOK FM za chwilę będą informacje Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PORANEK RADIA TOK FM - WEEKEND

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA