REKLAMA

Chciał by Warszawa była wielka - o Stefanie Starzyńskim opowiadał Grzegorz Piątek, autor biografii prezydenta Warszawy (powtórka)

Światopodgląd
Data emisji:
2016-05-27 15:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
23:01 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
od ducha świąt lub podgląd itp i Agnieszka Lichnerowicz teraz serdecznie zapraszam państwa na rozmowę z Grzegorzem Piątkiem krytykiem architektury i publicystą badaczem dziejów Warszawy tak aż kosztem zniekształceń jest dobry trener kontekście naszej rozmowy przede wszystkim książki biografii Stefana Starzyńskiego p t. sanatorium z Starzyński to oni więcej powiemy, ale polityka ekonomista ranny legionista, ale przede wszystkim prezydent Warszawy do 3009 . roku, a potem Rozwiń » przewodniczący komitetu obywatelskiego w czasie obrony Warszawy w 3009 . roku, dlaczego pan krytyk architektury z wykształcenia architekt pisze książkę biografię jednak historyczną jest to prawda wyszła książka stricte historyczna, ale od straży, gdy coś Starzyński zaczął zajmować od strony architektonicznej urbanistycznej, bo jest to postać, która cały czas wracał z w rozmowach o rozwoju miasta i oszustwa i rozwoju i o planach na przyszłość nawet teraz prawda lokalni politycy z stawiają Starzyńskiego za wzór każdy tego, że Starzyńskiego jako dobrego gospodarza Warszawy przywołuje i Starzyńskim w Warszawie niezwykle żywa legenda tego, który zaplanował lepsze miasto, które też bardzo dużo zbudował i AM i gmachów publicznych mieszkalnych arterie i t d. także, zajmując się historią Warszawy i jest głównie pod kątem architektoniczno urbanistyczny musiałem na ten temat trafić natomiast zacząłem temat badacz zacząłem skrobać i interesować się tym kim Starzyński był, zanim został prezydentem 3004 . roku NATO w wy szło mi, że to będzie opowieść się też władze o polityce architektura urbanistyka będą tam 1 z wątków natomiast Starzyński wbre w takiej idealistyczne legendzie człowieka od kolejnych sondażach bez partyjnego w warzywach carving był rasowym politykiem, którego kariera tytułowa kariera trwała całe lata dwudzieste trzydzieste właściwsze związana z obozu piłsudczykowskiego błyszczały takie drugie wstępne pytanie, jeżeli mogę z spośród wielu przymiotników którymi określali e-book krytycy i zwolennicy RM Starzyńskiego spośród wielu pochwał epitetów niż w polu na tytuł wybrał słowo Sanator Sanator tak to podwójnych klucz do dołu do biografii Starzyńskiego z 1 strony w takim najbardziej ścisłym znaczeniu to oznacza, że był przedstawiciel sanacji, czyli obozu piłsudczykowskiego, który po przewrocie majowym przejął władzę w Polsce i bardzo chciał przejąć władzę w Warszawie do tego Starzyński był potrzebny RM także to to pokazuje senator to oznacza go jako Annę członka tego środowiska realnego żołnierza żołnierza Piłsudskiego od, od którego on cała jego kariera i byt zależał po 2006 . roku, a bardziej ogólnie Sanator słowo sanacja pochodzi od uzdrawiania i AMS Starzyński w Warszawie przeprowadza właśnie taką sanację, czyli czyszczenie kadrowe przemiana struktury ratusza procedur wszelkich nowe inwestycje porządki w instytucjach tak dalej, czyli on prowadził taki program leczenia czyszczenia miasta właśnie dlatego senator tylko mówił w tej książce jest wiele opowieści jest opowieść o międzywojennej politycy jest to opowieść o legionista piłsudczyk Gach sama torach w on o człowieka chodzono na koniec jest opowieść o Warszawie jest to opowieść o samym Starzyński im je pan zwraca uwagę, że każdego przejdziemy do jego heroiczna śmierć to, że pozostał w Warszawie po pierwsze, września 3009 . roku, gdy tak wielu wtedy wielkich czy przywódców wyjechało aż do jego heroiczna śmierć z rąk nazistów Niemców utrudnia dziś wyważoną dyskusję o jego dorobku i postawach do tego zaraz przejdziemy chciałbym zacząć jednak od Warszawy stolicy z czasem stawało się jasne że, obejmując prezydenturę Starzyński podjął się nie pierwszy zresztą raz w życiu zadania niemożliwego Warszawa miasto biedne Maciek jesteśmy w 1 firmie kilka na 300 czwartym roku trochę kilkanaście lat po odzyskaniu niepodległości ciągle jest opowieść o tym, że brakowało pieniędzy no i to co w sumie jest smutne, ale co pewnie trzeba powtórzyć kilkakrotnie podkreślał pan był to, że oni wtedy wcale nie uważali, że to Warszawę skład mamy już trochę się wstydzili dziś mamy taki mit, że Warszawa była piękna przed drugą wojną światową wezmą oni opowiadali o tym jak Warszawa była piękna przed rozbiorami itp co prawda to prawda Warszawa mit Paryża północy powstał właściwie dopiero po wojnie zostali zatem utraconym miastem i przechowane tylko najlepsze wspomnienia inna rzecz, że też fotografowie najchętniej fotografowali ładną Warszawę czy też kilka pięknych parków ulic placów natomiast ta rzeczywistość, w której żyli zwykli ludzie była dość smutna z mieszkania były koszmarnie przeludnione najbardziej w Europie brakowało prostych wygodnych ulicy połączeń między dzielnicami domy były od zasad oraz budowa nawet bez żadnego planu przez dziesięciolecia Warszawa w dziewiętnastym wieku rozwinęła się gwałtownie i bez planu, by było dość biednie biedna była też sama władza warszawska kasa miejska świeciła pustkami, bo potrzeby rosły, a miasto nie dostawało dochodów nie zostawało w nim udział w podatku dochodowym i władza Centralna nie chciała tego zmienić, bo budżet państwa też był bardzo biedny Niechciał się dzielić z samorządami także potrzeby Warszawy ponad milionowego miasta powiat 30 były ogromne i zaległości w rozwoju w każdej właściwie dziedzinie szkoły brakowało dobrych szkół Starzyński od tego zaczął porządki zresztą zaczął budować nowe szkoły AM, że brakowało dobrych szkół dróg linii tramwajowych koszmarne, bo warunki mieszkania tak dalej w i Starzyński został taką stajnia Augiasza, a nie Paryż północy zadanie niemożliwe w to zadanie niemożliwe jak się okazało Starzyńskim udało się bardzo dużo zrobić, ale podczas jego prezydentury dochody miasta nie wzrosły to co dawało się zrobić udawało się nadludzką pracą jego i całego ratusza, który zilustrował i zmusił do dojdą do większego wysiłku mieszkańców mieszkańców też składali odwrót wcale nierzadko na kolejne pomysły projekty to prawda to prawda Starzyński jeszcze przed prezydenturą wyspecjalizował się w mobilizowaniu obywateli do wysiłku 3003 . roku rok wcześniej prowadził taką wielką akcję pożyczki narodowej, kiedy udało się od Polaków wyciągnąć 300  000 000 zł na załatanie dziury budżetowej po prostu ruchu, bo w albo szantażem cyfrowych albo dobroczyńcą po dobroci, wzbudzając miłości takie poczucie Solidarności patriotyzmu lokalnego Starzyńskiego urzędnicy przekonali ludzi, żeby po prostu dali także rozdawali, jaki procent pensji na dno na państwo i w Warszawie robił podobnie akcja Warszawa w kwiatach zieleni, która przeszła do legendy to był przykład takiej akcji, gdzie warszawiacy zostali wciągnięci upiększanie miasta w wywieszanie kwiatów w oknach na balkonach ukwiecenie posesji raczej za swoje pieniądze natomiast efekt był wspólny i też wielka próba to jeszcze nie bardzo zdają się to jest ważne ciekawe jakoś się na pewno jest na czym ta próba jest, by była godna pochwały to stojak w on próbował budować właśnie ten patriotyzm warszawski rozmawiamy bardzo szeroko, ale poczucie współodpowiedzialności wiedzy o Warszawie rozdawanie lalki Prusa n p . żeby Starzyński wydawał sporo pieniędzy na zakupy książek na nagrody dla uczniów n p . w pewnym momencie wszyscy uczniowie dostawali na koniec roku jakąś książkę w Warszawie albo Piłsudskim stadion AWF rzeczywiście on chciał rozkochać w tej Warszawie czekał tak tak, jaka była, ale bardziej taka, jaka ma być i tej wyidealizowany historycznej, czyli Stanisławowskiej jeszcze wcześniejszej popularyzował nawet legendy warszawskie po to, żeby, żeby warszawiaków w tej Warszawie realnej czy wyobrażony rozkochać, żeby ich do wysiłku większego zachęcić na rzecz miasta do ofiarności do oferowania ziemi też samorządowi bo, bo ratusz warszawski miał bardzo mało nieruchomości nie może też tego wyczynu masz problem, z którym Warszawa zmaga się list jest niezwykłe talenty w procentach to były grunty publiczne nagle rozległ się w Miastku zmiana zasad obejmowania władzy to było 4 % po 5 latach udało się tę pulę zwiększyć do 89 w tej chwili nie pamiętam natomiast budowa szkół dróg to była niesłychanie masakra masakra bo, bo miasto nie miało puli swoich gruntów musiało te grunty kupować od prywatnych właścicieli wypraszać od państwa od wojska od kościoła po torze przebić jakąś ulicę albo poszerzyć albo, żeby zbudować szkołę Grzegorz piątek autor biografii Stefana Starzyńskiego biografia, której rozmawiamy jest państwa i moim gościem informacja ta informacja wracamy do rozmowy Osama pożar, więc o prezydencie Warszawy podgląd itp mówi Agnieszka Lichnerowicz Grzegorz piątek jest państwo moim gościem, który krytyk architektury publicysta, ale przede wszystkim na te momenty przede wszystkim autor biografii biografii Stefana Starzyńskiego p t . w sanatorium Starzyński prezydentem Warszawy był od 3004 . do 3010. może być, że do końca swojego życia został zamordowany przez Niemców, ale w tej ostatniej fazie był przed przewodniczącym komitetu obywatelskiego w czasie obrony Warszawy to wrócimy jeszcze do tego, ale i ERP pisze pan o tym, że to taki jest w Warszawie rzeczywiście, że on interesy z postacią legendarną etc takie hasła czy TM pochwały, które pod adresami opadają to jest to, że był państwowcem budowniczym co jeszcze dobrym gospodarzem o dobrym gospodarzem czy gdyby były wybory, bo wtedy mieszkańcy Warszawy nie mogli głosować na Starzyńskiego na początku 2 po prostu mianowany przez sanację, a potem pośrednio, że był wybierany zagłosowałby pan ma Starzyńskiego na prezydenta to bardzo trudne pytania podczas pisania książki podczas badań nie zmieniałem o nim zdanie co chwila raz wzbudzał sympatię swoimi osiągnięciami rozbudzał w niechęć swoimi metodami i myślę że, gdyby teraz liderem teraz się do urny w to z 1 strony doceniłem pewne jego osiągnięcia konkretna też pracowitość oddanie temu co robi RM na pewno pewne osiągnięcia konkretne, które też trudno dziś oddzielić od planów którymi się chwalił noe zbudował w ciągu 4 lat ponad 30 szkół dokończą muzeum narodowe oraz wytyczył kawałek bulwaru nad Wisłą uporządkował parę spra w administracji w tajemniczych osiągnięć było jeszcze trochę natomiast z drugiej strony pewnie drażniły, by jego metodę dość obcesowy sam fakt, że był mianowanym prezydentem komisarycznym, którego mandat rząd przedłużał nieskończoności dać Brytyjczycy uważali, że jednak obywatele jeszcze nie dorośli zdolność do demokracji nie dorośli do zrozumienia ich wspaniałych idei pomysłów uproszczoną o g gadanina to spory polityczny paraliż korupcja tak słabe instytucje te instytucje i dane dali taki zamordyzm, który Starzyński wprowadził w Warszawie nie bójmy się tego słowa bo gdy rządził samodzielnie bez rady miejskiej miał radę miejską mianowano też przez rząd czyli, czyli absolutnie lojalną na pewno by drażnił i to, że to ty sam sam fakt, że rząd też szedł w tych wyborach po zwycięstwo tak pewnie to też to też na pewno drażniło i pewnie skłaniałoby do głosowania na na przekór, a jestem co straszne, a więc kilka wdają się kilka projektów, które dziś kontynuujemy DF w Warszawie od projektu frontem do Wisły co już kuluary tak udaje się nawet mataczył zauważa rysowaliśmy nogami dochodzimy nad Wisłę taka inwestycje do to właśnie walka o grunty to znaczy cały czas te kwestie są bardzo trudnej kosztowne wtedy razem, gdy Warszawa po odzyskaniu niepodległości była rozbudowywana i budowano był problem taki, że te grunty były prywatne Targ oraz miasto nie mogła nimi dysponować i ironią historii jest dekret Bieruta właściwie wyrównał to do nawet z nawiązką Starzyński mówił i fachowcy nie tylko samorządowcy ekonomiści, że miasto, żeby się prawidłowo rozwijać powinna mieć na własność 35 do 50 % gruntów w, a miało 9 w momencie wybuchu wojny i to ogromnym wysiłkiem także dopiero dekret Bieruta w to z nawiązką, a on załatwił, a teraz właściwie się cofamy prawda tego stanu przedwojennego, kiedy własności Komunalnej ubywa w wyniku zwrotów w wyniku prywatyzacji, a i, kto wie może w pewnym momencie miasto obudzi się w podobnej sytuacji, że został już w nowych dzielnicach tak bywa prawda, że deweloperzy budują osiedla, a miasto potem się głowić co zrobić, żeby wykupić grunt pod ulicę albo szkoła jak jeszcze projekty po dziś przychodzą panu elektro, w którą trzeba przed wojną narysowano 20 parę kilometrów i marionetek próbne badania geologiczne pewnie to było też mało realistyczne w tamtych warunkach w tej tezy tej biedy, ale przygotowania szły na teraz mamy 1 , 5 linię numer ma już trochę więcej kilometrów dysponował Starzyński, więc nieźle wychodzi Grzyb Starzyński mówiliśmy też o tym, że z 1 strony dla mnie było bardzo ciekawe fragmenty, gdzie indziej pisał pan o tym, uspołecznienie to znaczy włączeniu też ludzi z 1 strony to było działanie cyniczne, bo po prostu potrzebował ich pieniędzy ich siłę życia poparcia, ale z drugiej strony to było budowanie takich domów tożsamości warszawskiej no ale też z drugiej strony on był niezwykle biegły w propagandzie tak to był pierwszy prezydent Warszawy, który tak dobrze posługiwał się propagandą mówiliśmy już to rozsiewanie warszawiaków wrak w Warszawie bardzo bardzo celowe i świetnie prowadzonym Starzyński miało bardzo łatwy dostęp do mediów, bo piłsudczycy wykupili po pierwsze, już wcześniej bardzo dużo gazet i stworzyli koncern prasa Polska, który służył wydał i tabloidy i poważne gazety pisma ilustrowane, które były jednak do usług każdego polityka sanacyjnego Brad Pitt Brad Starzyńskiego był dyrektorem polskiego radia Romana drugi brat Mieczysław został przed samą wojną redaktorem naczelnym gazety polskiej, czyli najważniejszego Dziennika rządowego, że trzeba przyznać, że Starzyński miał świetne możliwości korzystania ze z mediów i z nich korzystał, a to coś jest stała we wrześniu 3009 . roku, kiedy dzięki przemówieniu radiowym porywał warszawiaków to była właściwie kolejnym logiczne dopełnienie tego co robił w warunkach pokoju też bardzo bym wydawał się tylko te fragmenty to nie tylko opowieść o nim, ale też wielu ludzi wokół niego dbać o budowaniu on właśnie nie tylko polityki o historycznej takiej, która wzmacnia poczucie tożsamości pozytywny wizerunek siebie, ale w ogóle opowieść z mężem, że mamy skupić na sukcesach tym co nam wychodzi jest to taka opowieść o tym jak 1 ze szkicu społeczne zadania literatury z 3004 . roku opatrzonym przedmową Adama Skwarczyńskiego zaatakował reporterskie realistyczne ciągoty literatów szczególnie poetów jego zdaniem pisarz zgodnie z przesłaniem Norwida powołanej do tworzenia mitów wychowawczych co wyklucza użycie środków reportażu owych to też ciekawe w kontekście dzisiejszych dyskusji jednak jak bardzo też, żeby dwudziestolecie jest inspirujące do rozumienia dzisiejszej sytuacji w Polsce niemym Szczepan pisał książkę bardzo się odbija od dziś odbijałem się cały czas w fakt, że kiedy, kiedy zaczynałem pisać książkę to jeszcze Platforma trzymała się mocno, a teraz mam zupełnie inną sytuację, ale co chwilę gdzieś jakieś paralele z rzeczywistością, że zdarzały, bo jednak okazuje się, że wszystko dookoła zmienia ludzie pozostają tacy sami mechanizmy kary zostają pozostają takie same na pewno, gdy pisałem to to często jak w badała obóz piłsudczykowskiej, który był wtedy pod koniec lat trzydziestych już ponad 10 lat władze i widziałem taki separatyzm i AM w takie dofinansowanie na utrzymaniu tej władzy to widziałem Platforma prawda widziałem te ośmiorniczki widziałem tych dygnitarzy sanacyjnych, którzy się i są coraz mniej ideowi coraz bardziej zainteresowani utrzymaniem władzy potem widziałam już pod koniec pracy, kiedy po wyborach jak mamy do czynienia cały czas naginania reguł zmiany zmiany prawa na zamówienie w środku nocy są też będziemy wyrzucać Romów sygnały w targach, że trzeba szybko sprawy załatwiać coś widziałem Piłsudczyków, którzy potrafili uchwalić konstytucję niemal po kryjomu i Starzyńskiego, który który, który żonglował przepisy przepisami jak Bóg czy jego przełożonych z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, którzy zmienili zasady wyboru prezydenta po to, żeby właśnie jego wybrać takie były na koniec chciałam podjąć wątek, który poruszył na początku czy też jego legendy dziś odwołują się do niego politycy z różnych partii również różnych ideowo natomiast gdyby Starzyński inny nie ma badań opinii publicznej był prezydentem to wcale nie był jak rozumiem aż tak powszechnie kochany na pewno był krytykowany z oczywistych powodów przez fundację, a z lewej flanki przez lewicę jak niedźwiedzie pobyć PPS owców za to, że właśnie w Warszawie naprawy powierzchownie Zająca zamiast zająć realnymi problemami tymi bezdomnością dotąd dramatyczna sytuacja ubogich dziś jest legendą Pm to może dobrze Wojciecha manna z legendy myślę myślę, że legendy warto by konstruować w po to, żeby się nie oszukiwać warto wierzyć w 2 warto wiedzieć co się do czego się modlimy prawda także ze Starzyńskim tak samo myślę, że na polityków zawsze warto patrzeć na postacie historyczne tak jak patrzą na nie wtedy prawda nie bez znajomości jak dalej historia potoczyła jak kto umarł Starzyński zginął bohaterską śmiercią, ale jednak oszukujemy się jeśli FX czujemy się tylko na tym jak pięknie skończył warto poznać tego człowieka o CIT od od kołyski i a przez całą karierę i zobaczyć w nim człowieka polityka uczestnika gry politycznej to tam się bardziej pouczające niż niż powtarzanie paru pięknych haseł jak Warszawa w kwiatach, a 333 czy Warszawa frontem do Wisły trzeba te zasługi doceniać jednocześnie szukać prawdziwego człowieka gdzieś obok tego pomnika czy po śledztwie Instytutu Pamięci Narodowej które, gdyż nie są to skończy się w 2014 roku o mniej więcej wiemy jak zginął Starzyński tak wiemy, że został rozstrzelany, a czy zabity pod koniec 3009. roku przez Niemców Warszawie przedtem był miesiąc więziony pewnie przesłuchiwany w ale bardzo niewiele wiadomo na ten temat przez 3 lata mieliśmy 67 hipotez również taki, że został wybrany do Niemiec tam dopiero został zabity pod koniec wojny na początku wojny na tę hipotezę są na nartach to śledztwo oczywiście oparte jest na na dowodach i myślę, że to najbardziej logiczna logiczny koniec z punktu widzenia okupantów to zacząć, żeby przewodniczącym komitetu obywatelskiego w czasie obrony Warszawy był przede wszystkim dowódcą był był komisarzem cywilnym dowództwie obrony Warszawy to była jego podstawowa funkcja to znaczy był odpowiedzialny za utrzymanie miasta działania jego prawidłowego, czyli dostęp do wody komunikacji dziennej tak dalej w warunkach oblężenia i podlegał ściśle dowództwu wojskowemu, czyli po takim cywilnym cywilnym dla przedłużeniem dowództwa wojskowego panie generale na przyszłość powinniśmy się dobrze zastanowić co jest lepsze czy burmistrz bez legendy, ale żywy czy też burmistrz z legendą 1,5 m pod ziemią z takim pytaniem zostawiają nas autor pan odpowiedział właśnie pani jak się kończy książkę na awans do takiej tata taki dialog wybrałem na zakończenie, bo to jest to jest bardzo ponadczasowe pytanie to znaczy pytania o granice poświęcenia oto to jest pytanie też sens obrony Warszawy wtedy o granice tego tego oporu czy lepiej zachowywać taką biologiczną materialną ciągłość miasta 33 czy pracować nad chlubną kartę w historii myślę, że z tym pytaniem się cały czas zmagamy w Polskiej historii dba o powstaniu warszawskim też mowa i nie rozstrzygam tego nie daje odpowiedzi, ale z tym pytaniem zostawiam Grzegorz piątek autor książki Sanator wydanie biografii Stefana Starzyńskiego wydanej przez Wa BU był państwa moim gościem bardzo dziękuję i tyle co zamku doszło do państwa przygotowaliśmy program realizował Kamil Wróblewski informacje o nich co się stało gościem Macieja Zakrockiego będzie Bogdan Klich, a świerk lub pod blond Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA