REKLAMA

Bezradność

Kwadrans Filozofa
Data emisji:
2016-06-28 14:40
Prowadzący:
Czas trwania:
13:40 min.
Udostępnij:

W kulturze sprawności i sukcesu, bezradność jest wielkim wrogiem. Czy jednak ślepo uciekając przed bezradnością, wyrzekając się jej, nie działamy przypadkiem na własną szkodę?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
ten kwadrans filozofa elity Tomasz Stawiszyński dzień dobry w kulturze działania w kulturze sukcesu sprawności sprawczości wielkim nieobecnym w wielkim wrogiem jest bezradność jeśli jesteś bezradna no to powinnaś jak najszybciej znaleźć sposób, żeby się ze stanu bezradności wydobyć jeśli nie możesz nic zrobić powinnaś coś zrobić jeśli nie rozumiesz powinieneś zrozumieć jeśli wypadasz z obiegu wpadnie weń jak najszybciej ponownie rób wszystko innymi słowy byle nie Rozwiń » pozostawać w bezradności nie zatapia się w niej to jest tylko przejściowe migotanie na złączach to jest chwilowy przestój, po którym z jeszcze większą energią będzie można dalej ruszyć do przodu energicznie z pełną werwą to co właśnie przed chwilą państwu przedstawiłem to może być dialog pomiędzy kimś bezradnym, a jego otoczeniem np. ale to może być też wewnętrzny dialog rozgrywający się w kimś, kto właśnie bezradności dos doświadcza ten kwadrans filozofa elity w 1967 roku amerykański psycholog Martin Seliga mam prowadził razem ze swoimi współpracownikami takie dość specyficzne eksperymenty, które stały się kamieniem założycielskim tzw. teorii wyuczonej bezradności kilka było tych eksperymentów skądinąd, a polegały one generalnie rzecz ujmując na prowokowaniu tworzeniu takich sytuacji, w których psy i szczury nie miał żadnej możliwości kontrolowania tego co się z nimi dzieje, a w szczególności np. umieszczano to dotyczy psów akurat jest w klatkach i rażono prądem niezależnie od tego jak się zachowywały, czyli nie była to ani gratyfikacja ani kara po prostu regularnie pojawiały się takie impulsy, które były bardzo nieprzyjemna dla tych zwierząt, które to zwierzęta nie miały jak powiedziałem na to żadnego wpływu nie były w stanie w żaden sposób temu zapobiec nie szybko się okazywało, że po pewnym czasie wszelkie próby jak tak podejmowane na początku aktywnego przeciwdziałania dyskomfort owi wygasały, a zwierzęta popadały w stan głębokiej apatii przestawały jakakolwiek reagować na te nieprzyjemne doświadczenia to jest opisują taki bardzo podstawowy tego eksperymentu Seliga mama tu jest wszakże najistotniejsze nawet nie to co się z nimi działo w trakcie tych eksperymentów, ale to, że ten stan apatii znużenia wyłączenia depresji utrzymywał się także w przyszłości, kiedy już, że eksperymentalna okoliczności uległy zmianie, a zwierzęta przestawiano poddawać się dyskomfort owi i umieszczano je w już bezpiecznych warunkach, zachęcając do jakiejś aktywności, której ona wszakże podjąć nie chciały to on ten kwadrans filozofa elity wyniki nie tego eksperymentu ekstra polowano na ludzi z kont ginąc, przeprowadzając także, aby taki eksperyment na niemowlęta ach, stosowano wówczas oczywiście już znacznie mniej drastyczne środki to była taka sytuacja z użyciem zabawek możliwości sterowania bądź nie sterowania na tymi zabawkami, a następnie z nocy sprawdzeniem w jaki sposób proces uczenia się występują u tych dzieci, które miały możliwość sterowania swoją zabawką i tych, które tej możliwości nie miały te, które miały możliwość sterowania uczyły się lepiej niż ta, której nie miał i w ten właśnie sposób powstała 1 z najważniejszych współczesnych psychologicznych teorii stosowana skądinąd na wielu polach nie tylko na polu psychologii aplikowane także do rozumienia rozmaitych tak indywidualnych, jaki społecznych zjawisk istotnym elementem tej teorii jest wskazanie na ogromne znaczenie poczucia kontroli ne dla działania, ale także dla budowania nadziei, która zdaniem Seliga mama jest bodaj najważniejszym czynnikiem motywacyjnym musimy mieć pewną perspektywę Zych zieloną w przyszłości mieć takie poczucie, że jakieś działanie, które podejmiemy w istotny sposób może np. na korzyść zmienić sytuację, w której się znajdujemy wówczas motywacja do działania występuje, kto ma, więc poczucie, że nie posiada ona nic wpływu to jest konkluzja z tych badań eksperymentów z celi Hermana ten popada w stan bezradności ów stan zaś bezlitośnie go nie ogarnia wpływa na jego właśnie wszystkie zdolności poznawcze buduje w nim przekonanie, że już nigdy na nic wpływu mieć nie będzie i tym samym na trwałe pogrąża go w apatii depresji i beznadziei tych kwot rzęs i filozofem inny amerykański psycholog hasło amerykański psycholog to ma moc cały czas jednak, a mianowicie Donatan Rottenberg ewolucjonista dla odmiany wskazuje w swoich tekstach książkach, że tego rodzaju stan ten stan wyuczonej niejako bezradności stan apatii braku motywacji depresji, ale nie jest stanem patologicznym, ale jest wynikiem działania pewnych mechanizmów adaptacyjnych, które w określonym celu zostały zaprojektowane przez ewolucję słowo zaprojektowane rzecz jasna należy wziąć tutaj w cudzysłów bowiem nie jest to żadna świadoma istota, która coś projektuje na podobieństwo architekta, który np. jakiś tworzy projekty w sposób świadomy Enea dobierając jakieś środki do realizacji pewnych celów zasadniczym sensie mówi Rottenberg jeśli mamy do czynienia z czymś co działa w sposób sensowny i celowe zostało jak powiada na jak powtórzę przez ewolucję zaprojektowane w określonym celu no to właśnie zasadniczym sensie nie jest to stan patologiczny, ale jak najbardziej zdrowy odbył odruch zmontowane po prostu struktury działania naszego umysłu po to, nas bowiem tak mówi Rottenberg ewolucja wyposażyła w system regulowania nastroju i motywacji, żebyśmy w określony w odpowiedni sposób reagowali na to co się w nas i dookoła nas dzieje, a zatem w takim ujęciu obniżenia i podwyższenia nastrojów to co się dzieje z naszym nastrojem na skutek procesu przetwarzania informacji, które w sposób świadomy i nieświadomy jak przebiega w naszym umyśle inne Otóż i jest do obniżenia i podwyższania nastrojów służą albo podjęciu w takim dużym skrócie mówiąc albo podjęciu albo zaniechaniu jakiegoś działania dla przykładu, kiedy i niedźwiedź naprzód idzie łowić ryby na naprzód idzie w do strumienia, żeby te ryby łowić, ale tam ryb nie ma to po pewnym czasie on się udaje do innego strumienia działa tutaj system regulacji nastrojów KOR -u, który podpowiada mu w nie mówiąc w skrócie, że działanie, które hodują jest działaniem bezsensownym bezproduktywny nie przyniesie oczekiwanego skutku, kiedy skądinąd niedźwiedź wypróbuje już bardzo wiele takich strumieni i w żadnym nie złapie ryby no to również bardzo prawdopodobne, że popadnie w taki stan apatii, że już nie będzie na widok kolejnego strumienia nawet do niego podchodził, żeby nie marnować energii po prostu, żeby nie marnować bezużytecznie i ten mechanizm zatem, o którym mówi Rottenberg i który właściwie takich laboratoryjnych warunkach i drukował u psów i szczurów z lig man ten mechanizm jest w gruncie rzeczy z 1 strony prosty nie z drugiej strony spełnia niezwykle istotną rolę jeśli nasz umysł rozpoznaje, że nie mamy wpływu na sytuację, w której jesteśmy i nie mamy tego wpływu długotrwale no to wówczas wyłączą nam motywację do działania i pogrąża nas w specyficznym stanie beznadziei apatii i bezradność to on ten kwadrans filozofa elity to samo czy ten mechanizm właściwy zdaniem Rotten bark można zastosować do rozumienia pewnych fenomenów związanych z nastrojem właśnie czy samopoczuciem ludzkim zdecydowanie nie tylko niedźwiedziego interesują, chociaż oczywiście wśród ludzi takich czynników mogących wywołać radykalną apatię czy depresji jest znacznie więcej i są one w znacznej mierze związane z warunkami kulturowymi rozmaitymi wariacjami w kulturze funkcjonującymi wyobrażeniami wartościami, z którymi się stykamy i wg których się staramy żyć czy raczej, o których sądzimy, że wg nich żyć powinniśmy ten kwadrans filozofa elity istotną kwestią, na którą Rottenberg zwraca uwagę jest kwestia proporcji nieśli bezradność jest stanem, który realnie odzwierciedla sytuację, w której jesteśmy o wyłączenie systemu motywacji jest adekwatną na tę sytuację reakcją niema powodu, żeby tego rodzaju doświadczenie patologii Zobacz albo dążyć do jego eliminacji czy ograniczenia to jest ta postawa, którą tu prezentuje to z takim nazwałbym to psychologiczny realizm próba przywrócenia dość tradycyjnej perspektywy wmyśl, której edukacja psychologiczna zmierzać powinna do wykształcenia zdolności faktycznej oceny swojego położenia w świecie niekiedy to położenie jest po prostu fatalne i wówczas pojawia się bezradność, ale słuchanie bezradności w cudzysłowie znowu w, kiedy się pojawia przeżycie jej zamiast eliminowania i podejmowania kolejnych prób przebicia muru głową, posługując się popularnym powiedzeniem może być zdaniem Rosenberga czynnikiem korzystnie oddziałujące nie tylko przeciwdziałającym takiej długotrwałej apatii czy depresji, ale także sprzyjającym właśnie realizmowi realnemu rozpoznaniu sytuacji, w której się znajdujemy adekwatnej ocenie tej sytuacji ten kwadrans filozofa elity no rzecz w tym, że we współczesnej kulturze bardzo często doświadczenie bezradności bywa piętnowane patologii zwane eliminowane wręcz zdecydowanie zbyt silnie to jest niekiedy w niektórych obszarach tych w tej kultury postawa rzekłbym wręcz maniakalną słyszymy o tym, że powinniśmy sobie w każdej sytuacji radzić, że w sytuacji bez wyjścia nie ma też powinniśmy działać osiągać sukcesy niezależnie od okoliczności, a popularność rozmaitych trenerów motywacyjnych i warsztatów mających pobudzić nas do rozmaitych aktywności jest tego trendu przemożnym objawem, tyle że działającym przeci w skutecznie pogłębiającym tylko zjawisko, któremu teoretycznie ma przeciwdziałać to jest trochę tak jakby taka kultura z orientować na skoncentrowana wokół sprawności aktywności zachęcająca nas do nieustannych do podejmowania nieustannych sporów prób przekraczania różnych trudności uwarunkowań do nie rezygnowanie nigdy niczego była właśnie taką sytuacją w jaki znalazły się psy i szczury i inne którymi zajmował się Martin Seliga mama może, więc warto spróbować świadomie wpuścić trochę więcej bezradności w nasze doświadczenie, ale zamiast np. usilnie przewidywać nieprzewidywalne skutki brexitu zamiast np. codziennie myśleć o losach Polski zamiast drżeć na myśl o meczu Polski z Portugalią zatroszczyć się Raciąż raczej nikt o coś co faktycznie od nas zależy na co faktycznie mamy wpły w, a wobec tych zjawisk wobec, których nikt dookoła bezradny czuć się nie chce właśnie bezradnie się poczuć dziękuję bardzo Tomasz Stawiszyński słyszymy się w niedziele w godzinie filozofów o godzinie trzynastej do usłyszenia i Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KWADRANS FILOZOFA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Aż 60% taniej! Największa obniżka cen TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 60% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA