REKLAMA

Co jest prawdą w Biblii?

OFF Czarek
Data emisji:
2016-08-09 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
37:46 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka program Owczarek studia gości dr hab. Łukasz Niesiołowski-Spano dyrektor Instytutu historycznego Uniwersytetu Warszawskiego dziennie jeszcze nie dyrektor oficjalne 1 września było to już za chwileczkę, o ile zostanie mianowany przez dziekana, a może doczekam się w 92 zlotemu od dyrektorowania można mówić po odbyciu mianowanym na razie jestem wskazany przez kolegów z Instytutu jako kandydat namaszczony na obraz taki monarchy licznych elementów może wskazane do Rozwiń » wsi Heńka niedawno rozmawiałem w programie Owczarek lub inny z moimi gośćmi na temat Biblii i 1 z gości podkreślił, że on czyta Biblię nie szuka tam jakiś przenośni i cytologicznych i przekazów czy ukrytych symboli, że raczej wybierze to bardzo dosłownie tak i teraz sobie myślę, że czytając Biblię dosłownie możemy sobie stworzyć nie tylko w tej warstwie Teologicznej jakiś obraz świata wartości jakiś system, ale także możemy sobie biskupi bitwą stworzyć po prostu zwykłe historie świadczyli nektar tam był synem kogo ojcem kogo córką matką, kto inny, gdzie zamieszkiwał na jakim terenie, kto z kim walczył z jakim rezultatem i co z tego wszystkiego się na końcu wykluło not tak jest taki stosunek jest chyba w ogóle dominujący w przez ostatnie 20 stuleci na 3 tekst, który stał się podstawą dla 2 wielkich religii ma tendencję do bycia wykorzystywanym literalnie i też racjonalnie zrozumiano to znaczy ludzie religijni uważają, że skoro zatem jest natchnienie, a kanonizowany tekstu biblijnego oznaczało zwrot ku autorytetowi transcendentny czemu tak tak jest ten jest właściwe ani inne, ponieważ ten został natchniony ani inne, ale został natchniony to znaczy mówić prawdę no trudno sobie wyobrazić, żeby religijny człowiek powiedział tekst natchniony tutaj duch Święty operował i jest on zafałszowany kłamliwe albo niekonsekwentny w związku z tym takie w cudzysłowie mówiąc 0 racjonalizować Ania to znaczy powiedzenie, że w tym tekście rzeczywistość jest opisana wiertnia no jest takim zrozumiałem, chociaż dla historyka, ale z tego co widać w ciągu ostatniego stulecia der można powiedzieć zarówno w Biblii stołów dla historyków dla archeologów czytanie literalne tekstu jest kłopotem, gdy chcemy od tu odtworzyć przeszłość tego regionu, który się rozgrywa akcje rozgrywają akcje, czyli starożytna Palestyna bliski wschód le wan w starożytności jak zwał tak zwał no to wówczas tak zbiegli ze starego nowego testamentu jest bardzo potrzebnym źródłem, ale nie jest źródłem wystarczającym i w zasadzie w tej chwili panuje zgoda, żeby zrekonstruować przeszłość historię tych społeczeństw getta zamieszkało zamieszkiwało potrzebne nam jest więcej źródeł niż tylko Biblia i za tymi poza WIG innymi źródłami musimy konfrontować te biblijne i dopiero wówczas zobaczymy, jakie to było społeczeństwo, a zobaczywszy, jakie to było społeczeństwo możemy zrozumieć co nas tworzyło, a nie odwrotnie to znaczy nie można z literat ludzkiej fikcji, którą po części jest Biblia od części jest tam dużo wiarygodnych informacji historycznych, ale to nie jest tekst pisany przez historyka jako opis rzeczywistości go głównie kreacja to logów i tylko wtedy możemy to zrozumieć, że będziemy wiedzieli, kto kiedy i o co pisywał spisywał te teksty bez tej wiedzy jesteśmy trochę jak jak jak ślepi ciągle, że to jest kluczowe, bo jeżeli weźmiemy sobie tekst nie religijne znak i pamiętniki paska no to wbrew pamiętniki paska mogą nam się wydawać trochę dziwne z punktu widzenia 2001 . wieku, ale tak czytamy z przymrużeniem oka zastanawiając się jak to drzewiej dziwnie bywało, a niektórzy są podobno niektóre są inne ale, żeby to zrozumieć, o czym pisze, dlaczego pisze takie, dlaczego używa takich terminów ani innych z czego się śmieje czy co go przeraża nocą należałoby zrozumieć, gdyby cofnąć się podoba to jestem teraz z autorem takiego czegoś w konkretnej sytuacji politycznej społecznej i teraz są pewne rzeczy którymi marszu niepokoją niektóre rzeczy wydają się ważne inne mniej ważne ne nawet trudno to zrozumieć, choć tak na i czytając to bez przygotowania gotowości zwracamy uwagę na jakiś takie Michałki tak, ale teraz rozumiejąc jak i w jaki sposób człowiek myślał przed nami Stolat 502  003 par 1000 lat to mandat dopiero poziom zrozumienia tego właściwie, dlaczego używał takich słów tak, dlaczego używał takich przenośni jakieś rzeczy były ważne tak, bo to są te rzeczy, których więdły w tekście nie ma zatem tego siatkarze ich nie ma ne no to może oznaczać, że abonent nieznana, bo było oczywiste jak na tak, ale to tu ząb w wypadku paska do analogii jest tylko częściowa, bo bardzo to, żebyśmy zrozumieli jak jego autora to musimy wygrać 2 braciach musimy wiedzieć coś o nim no i byłby indywidualny, zwłaszcza w sytuacji, jeżeli wiemy, kto jest autorem tekstu no to wówczas dane biograficzne związana z jego edukacją statusem społecznym szerokością horyzontów tak dalej pozwalają nam zrozumieć to co pisze, dlaczego oraz druga rzecz, czyli pora zrozumieć kontekst znaczy to dla kogo dopisze w obszarze, gdzie żył, jaki był świat co to są to te sformułowania trzynastą wysoką literaturą czy to są to związek z ulicy i t d . tak dalej czy to od to drugi raz bardzo oba aspekty to jest coś co zwykły czytelnik myślę, że każdej literatury, która jest już trochę starsza niż współczesna nam uzyskuje tę wiedzę dzięki komentarzom opracowania historyków literatury i historyków, bo mało ulotna jest pamięć to, o czym zachowujemy jakiś tekst literacki w kanonie kulturalnego człowieka powietrzne natomiast już niektóre aspekty pozwalające zrozumieć wymagają komentowania no i Biblia jest takim tekstom, które z 1 strony z bardzo komentowane liczba tomów komentarze do poszczególnych ksiąg biblijnych jest ogromna każda biblioteka teologiczna pełne tego rodzaju literaturę, ale równocześnie to tak, które nałogu jest czytany bez komentarza, ponieważ pełni swoją funkcję religijną i ludzie mają tendencję do albo takiego domorosłego tłumaczenia albo opierania się na takim to intuicyjnego rozumienia ona, że wydaje nam się, że tak no i tutaj i czasem popełniamy błędy, bo nasza intuicja to czasem jest zły, bo nałogu to jest zły przewodnik w sytuacji, kiedy mamy historyczne dane możemy zajrzeć do opracowań, a dodatkowo jeszcze w niektórych denominacji jak jesteś tym interpretacja zostawiamy komuś przewodnikowi naszego życia religijnego tak, czyli nie wiem ksiądz nakazanie mówi jak to co siedzi przed chwilą usłyszeliśmy czy przeczytaliśmy się masie do naszego życia i o co właściwie tam chodził teraz nie mają własnych gminy wraz z własnego aparatu siłą rzeczy polegamy na interpretacjach osób, które być może są też nieprzygotowany no ale nie w założeniu one powinny być przygotowane zarówno wykładnia uczonych w piśmie żydowskich rabinów jak i teologów protestanckich czy katolickich, którzy mają być przewodnikami no są w zamyśle pod Monte Christo struktur religijnych są właśnie tak jest to oni są uczeni oni wiedzą i nie tym maluczkim powiedzą, jaki jest i to i działa tak do tak dobrze dopóki ci przewodnicy są na wysokim poziomie rzeczywiście potrafią, jeżeli nie potrafią to szkody, które czynią są ogromne oczywiście taka do tego jeszcze dochodzą właśnie te niepisane źródła Rothschildów to także pisane, ale powiedzmy badania archeologiczne w najnowsze odkrycia archeologiczne Nate, które być może zmieniają, a obecnie być może zmieniają nasze rozumienie kolejność wydarzeń zmieniają nasze nasze rozumienie tym kontekście no ale no właśnie z punktu religijnego mogą być w zagrożenie tak, bo jeżeli zmienimy znaczenie tekstu, na którym na świat oparty z tego wychodzą jakieś ważne twierdzenia etyczne moralne Noto teraz podważenie tego fundamentu wywraca całą budowlę to, że to marzenie niech też rozwój może realizować może to o jakich pożyczki są ruchy religijne czy religia turyście mają z tym problem, ale ani judaizmem ani kościoły protestanckie ani katolicyzm oficjalnie nie Anielka chcę po prostu nie negują wiedzy naukowej na to oznacza, że wykładnia oficjalne w tych religiach są takie, że interpretowanie tekstu musi uwzględniać naszą wiedzę naukową pojazd tak naprawdę wynik długo dobrze przyprawione i dyskusji między naukami przyrodniczymi, a to nogami w drugiej połowie dziewiętnastego wieku, kiedy to oto Darwina znaleziska Palo tych gmin Zalewskiego oraz uszkodził kości dinozaurów tak dalej pokazał dodał że, gdzie ten potop jak to się mieści to 5000 lat na pewno jest ziemia starszej tak dalej i religie we z katolicyzmem na czele pogodziły się bez żadnego kłopotu mówiąc nauka nie może być w sprzeczności z religią w wrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM dr hab. Łukasz Niesiołowski-Spano Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego jest państwo byłem gościem informacje o 1120 wracamy po informacjach Radia TOK FM Cezary łasiczka program Owczarek redaktor Łukasz Niesiołowski-Spano Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego z państwa moim gościem Biblia czy fakty czy imaginacji czy były jak to wszystko łączyć jak to traktować nawiążę do tego co pan powiedział, czyli że interpretacja tekstu musi zawierać w sobie wiele elementów dobrze co n p . z tłumaczeniami z tekstów tak, jeżeli pojawiają się nowe tłumaczenia nowe interpretacje czy te złe zjawisko polisami nowości zjawisko polisami to polega na tym, że zalet tego, że autor już jest dla nas dostępne w menu to to zaś tego komu bardziej ufamy czy jako interpretację sobie wybierzemy taki się trzymam od gruntu przez kim jest pytanie, jakie nasz stosunek do ronda tak stół w co z utrzymaniem stóp z taktycznej czy dynamiczne to znaczy czy możemy sobie wyobrazić, że istnieje możliwość dokopania się do najstarszej warstwy tekstu i przez to będziemy wiedzieli co autor miał namyśli czy też myszy z dynamicznie mówimy mamy tekst, który ulegał zmianom i Merkel jest nie jesteśmy w stanie dojrzeć tego pierwszego zdania napisanego kiedykolwiek wosku temu mamy taką zmienną rzeczywistość literacką, która nie jest sama w sobie kształcącą się zmieniała w czasach gdy gdzie pisano w czasach, gdy Biblia została już kanonizowana, a później ulega zmianie wtedy, kiedy podlega to przekłada on oczywiście jest w przypadku języka przekładu jest pewien pewne konwencja literacka związana z takim językiem, który musi być trochę bardziej wzniosły niż język potoczny, chociaż nowe pozostawanie np. stół w tłumaczeniu z hebrajskiego w taki składnik srebra jest za czyjąś, że np. nie wiem i pobłogosławione są ręce jego zajęciem na końcu od literalnie oddaje składnie hebrajską mają dość sztuczny to znaczy tak po polsku się nie mówić tak ten zaimek zwykle ma miejsce, gdzie indziej jest to toż to moim zdaniem sztuczny sposób tworzenia takiego języka biblijnego nie wiem czy to może nie utrudnia zrozumienia natomiast na pewno pokazujmy daje do zrozumienia, że mamy do czynienia z jakimś bardziej wzniosłym tekstem, który w oryginale było zwykłą prostą wypowiedzią, która nie miała żadnych rozmów z takich w pełnym literackich ambicji i tu jest życie ogromny spór tak znaczna ich zawierania i w jaki sposób oddawać inaczej dajemy się, że przy mojej wsi o port wrażliwość historyka, żeby jednak to dokupywać do najstarszych wersji mam dużą zgodę na różnorodność podejścia rozwalą dorówna no podejścia że, że będą zarówno tekst literalnie, przekładając tekst, jaki bez dosłowności a jakby z tej wielo działa zbyt wiele rak kości będzie można chyba najlepiej wykorzystać w sytuacji, kiedy nie mamy dostępu do oryginału, by do mamy jeszcze badania i odkrycia archeologiczne i rektor, który dbamy szczególnie interesujące w kontekście historii Izraela państwa Izrael to taka bardzo interesująca historia, która broni może ją streścić krótko także my jesteśmy tutaj, bo od zawsze tu byliśmy im im trochę z tego powodu mamy prawo do do tego terytorium, a na dowód tego mamy jeszcze na to kwity m. in . że bardzo Biblia on tylko od dziś nawet na poziomie interpretacji czy wyciągnięciu, kto tam kim był z tego tekstu to to brutto to niekoniecznie, tak więc jest takie proste jednoznaczne, a do tego, że dochodzą jeszcze badania archeologiczne na złoto cała historia to mit założycielski trochę zaczyna się chwiać to Dance są 2 płaszczyzny tego wątku nocy z 1 strony życia historia biblijna mówiąc takim hasłem została zaciągnięta do ideologii, a budowy państwa Izrael to dobrze widać zarówno w wyborze stanowisk, które były badane w latach pięćdziesiątych sześćdziesiątych przez izraelskich archeologów, gdzie szukano głównie tych śladów materialnej potwierdzających biblijną opowieść czy wreszcie i to jest bardziej szkodliwa wyboru wykopalisk jest w tych warstwach, które dotyczą historii biblijnej, więc późna epoka brązu epoka żelaza zupełnie świadome niszczenie bardzo często późniejsze znalezisk, zwłaszcza z czasów muzułmańskich w tej chwili wreszcie we wśród izraelskich archeologów pojawiła się refleksja o szkodliwości tego rodzaju selektywnego podejścia taki izraelski archeolog oraz Klata opublikował już nawet książkę na temat historii archeologii izraelskiej pokazujące jak ona była instrumentalnie wykorzystana w budowie ideologii Państwowej włącznie z tym, że wysyłano buldożery do niszczenia wsi arabskich, żeby wykopać to co pod spodem znajdowało się bez żadnej żadnego uszanowania dla tych późniejszy z warstw, ponieważ uznawano, że późniejsze nie mają znaczenia w tej chwili wreszcie przyznało się, jakby równoprawną wartość również znalezisko z czasów biblijnych one też stanowią część dziedzictwa kulturowego tego regionu druga rzecz to jest to mnie tylko ideologicznie, jakie są Holandia wykorzystywana, ale po co i jak jaki jest, w jakich, w jakich kontaktach jest archeologia podejmowane jako argument w rekonstrukcji historycznych toczy się spór cały czas na ile prawowitym przy właściwym określeniem jest archeologia biblijna pościg po to, by znaczyło archeologia biblijna czy archeologia jest nauką o znaleziskach niepisanych kulturze materialnej te RIA biblijna to znaczy, że to zwykle jest archeologia śródziemnomorska archeologia Barbary Kumar Holandia Niemcy stepów Azji środkowej czy regionu, a Biblia nie jest regionem bez pytania czy archeologia biblijna co to znaczy tak no co rozumiemy in tak pewnie znowu intuicyjnie, że to będą i będą badania archeologiczne tych wszystkich terenów, których dotyczy Biblia no to zarówno wersji wydarzeń to równo Mezopotamii, bo tam trafili w Ostrawie kół i mieszkali potem w piątym wywiezienie z Jerozolimy mieszkańcy Judei ziem, bo tam trafił Święty Paweł Egiptu, bo byłem po sąsiedzku fani pojawią się rodzina to się udała Basia udała lub w cieniu udała, ale legenda, mówi że się udało i t d. tak dalej jako mielibyśmy do czynienia z archeologią bardzo zróżnicowanych obszarów, które bardzo rzadko się ze sobą bezpośrednio stykają i są bardzo odmienne, ale to, dlatego że archeologowie kiedyś dumą, a teraz ze wstydem przez nowo przyznają, że spora praca ta polegała na łopata w 1 ręku abi udział w drugim to znaczy kopiemy tam, gdzie widziano, mówi że coś nas taka, że coś znajdziemy innymi słowy archeologiczne prace były dyktowane lekturą Biblii tak włości przez cały rok dwudziesty w tej chwili wreszcie pojawiła się świadomość, że tłumaczenie, że cel ilustrowania tekstu biblijnego znaleziskami archeologicznymi jest metodologicznie błędne musi nadal postępować odwrotnie najpier w trzeba zbadać archeologiczne znalezisko i zobaczyć czy ono jakikolwiek ma w sposób dot coś nam mówi on, że od Biblii lub po świecie, z którego ona wyrasta, bo nie zawsze tak jest jest kilka spektakularnych takich znalezisk, które do tej pory są ogromnie dyskutowane m. in. Kiribati kija w takie stanowisko na pograniczu Judei i figli stoimy niewielka osada miasteczko otoczone murem na linii jedni mówią, a to jest miasto i gdańskiej, który na pewno król niektórzy mówią Dawid tutaj stacjonował tu był Dawid, a nie mówią z takich miasteczek jest pełno są podobne trasy Jordanii to typowa w tej epoce umocniona osada, która nic specjalnego na pewno nie była żadnym stanie twierdzą, że ważną ani stolicą żadnego podmiotu, a ponieważ nie ma tam z powodu na nas to postać Davida na to kto to raczej tego takiego nie ma nie ma prawa nie ma aut badaczy sugerować takich takich związków znalezisk z biblią, bo one są właśnie naciągane to znaczy, że chcielibyśmy czasami niektórzy robią dobrej woli czasem to robią n p . pod sponsora to jest najbardziej racjonalne działania czy po to, się trochę podkręca to interpretacja, żeby sponsor, który nie zawsze jest specjalistą, by chciał to sfinansować przyszłość to obiecujące badania, bo tędy szedł król Salomon tak albo położna do znajduje się Arka Noego na takie wykopaliska niejeden sponsor się niczego żali się zgłosi natomiast takie bardziej racjonalny spokojny, którą tutaj znajdziemy pozostałości z odpra w epoki żelaza 1 elementy przejściowe między epoką brązu wpływa egipskiej tak dalej to brzmi to mniej najatrakcyjniejsza aż naukowo poważnej, czyli Arka Noego król Dawid to są rzeczy, których dzięki, którym można nadać wszystkie te rzeczy, które są znane powszechnie nie specjalistom one wzbudzają jakiś, jakie zainteresowanie naszym na 1 poziomie nie można schować Arki Noego czy patriarchów albo wyjścia z Egiptu, które są częścią takich warst w legendarnej lub można powiedzieć mitycznej, jeżeli zdefiniujemy sobie mity jako opowieść którąś, której prawdziwość wierzą jej wyznawcy, ale która niemalże z rzeczywistością wiele wspólnego, bo to wówczas mamy dużą grupę tego rodzaju opowieści biblijnych z księgą Jonasza włącznie prawda no nikt nie, bo nie wie, że w tej chwili bycie połknięty mi, że w lutym przez drzewo przez ryba po to jest literatura natomiast druga grupa w rzeczywistości powiedz nam w rzeczywistości w cudzysłowie na to są te opowieści, która mogą nabyć rzeczy mogą być prawdą mogą popisywać się sposób wiarygodne wydarzenia albo przynajmniej miejsca i ludzie istniało tak nie są wymysłem i tutaj jest zarówno to jest trudniejsza, jaki ciekawsze chyba dla historyka no bo badanie, którędy wędrował Abraham jest pytaniem niemądrym to znaczy to jest tak jakby pytanie o o bohatera literackiego, którędy siadł nam miłośnicy lalki w Warszawie po zrobili tablice dotąd znajdowały się domem, gdzie mieszkał Rzecki i Wokulski, ale wiemy, że mówimy o rzeczywistości wyimaginowanej wypadku biegli tej wiedzy czasem nam brakuje stąd, bo pomysł, żeby odwiedzać euro handel niskie, którego miał wyjść Abraham jest pomysłem mieszając w rzeczywistości fikcja tutaj historycy z nałogu w kłopocie ja sobie z tym radzą na mówią, że fikcja mówią, że fikcja no właśnie, ale fikcja, bo czasami może zmieszana z VAT tak jak przy sobie opowiedzmy mitach założycielskich Polski dzisiejsze toczyli Piastowie i t d . to trochę to wyobrażam sobie tych władców przywódców na przestrzeni lat którzy, którzy byli coś co sobie kość działali nie wiemy no ale wyobrażam sobie takie mam odpowiada to popkultura tak, czyli filmy historyczne fabularny albo albo jakiś takie wydarzenia, a tu jakiś gdzieś pomiędzy smokiem wawelskim postrzyżyn nami prawda chcemy, by Enea wybijanie zębów i to wszystko się układa no właśnie takie proste mityczne wydarzenia z udziałem osób, które były tak być może nie w takiej formie i z taką treścią, ale no, ale nowe rolą historyka współczesnego jest opowiadanie ludziom również w GM czasami w niezobowiązującej formie nie tylko opasłych tomach jak było naprawdę i ja cały czas zwierza mu będą tak pozytywistyczne, że racjonalne argumenty również przebijają się przez to warstwa folklorystyczną jesteśmy w stanie dotrzeć do tej rzeczywistości dotyczącej choćby historią do Izraela w pierwszym Tysiącleciu mają jak dużym stopniu jesteśmy teraz zrekonstruować, która jest nieco inna niż ta, którą przedstawia nam Biblia wrócił do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM dr hab. Łukasz Niesiołowski-Spano Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego studia wracały po informacjach i Cezary łasiczka program Owczarek dr hab. Łukasz Niesiołowski-Spano z Instytutu historycznego Uniwersytetu Warszawskiego z państwa i moim gościem przyglądamy się w Biblii dzisiaj przez różnych punktów widzenia czy to by oznaczało panie doktorze, że Biblia podmiot będzie lirycznych księżniczek będzie czytał tak inny jak sztab został tego przysposobione czy nie inaczej osoba wierząca inaczej historyk inaczej wierzących historyk inaczej niewierzący historyk rok AK każdy czyta inaczej to jasne, ale i na Bródnie chciałbym doczekać czasów tuż za czytanie wszystko tak samo to przerażające natomiast jeśli mówimy o czytaniu nie dla uciechy emocjonalnej nie dla radości z lekko bez kontaktu kontaktu ze literaturą piękną tylko dla lektury, która ma nam pomóc w zrozumieniu okoliczności i przede mną odczytaniu treści, która była zawarta w intencjach autorów no to dobrze by było, żeby ta lektura byłaby wsparta taką wiedzą fachową i tutaj wydaje mi się, że jest dużo do zrobienia, dlatego że katolicy w ogóle mało czytają Biblii katolicy w Polsce szczególnie mało czytają Biblii i jak to się robi rzadko to niema takiego nawyku n p . żeby zajrzeć do dalekich pomoc co najwyżej Wikipedia i to czas na różne czasami nie pomaga nowym wydają się tata ta różnorodność lektor będzie tak naturalna i oczywista, ale skłaniałbym ludzi, którzy chcą zrekonstruować sobie w świadomości, bo w głowie racjonalny świat, z którego Biblia weszła, żeby zrozumieć rzeczywistość czasów Jezusa, żeby zrozumieć trochę tej historii jest z czasów starego testamentu na to, żeby przed lekturą zacząć od podręcznika historii towarzyszy jednak to tego rodzaju wiedza podstawowa, by się przydała będzie łatwiej zrozumieć konkretne zapisy w u proroków w psalmach tak bardzo lament z pierwszych śniegach Mount w was niezwykle fascynujące no bo do jesieni mamy do pierwszych tekstów właściciela księgi rodzaju to zanim jeszcze dopłacimy do 10 przykazań czy w ogóle jakikolwiek przykazań no to mam gdzieś tam okazuje się, że zabójstwo jest negatywna jest postrzegana negatywnie tak i oczywiście czytając ją no tak, bo boi, bo to się nie podoba Bogu, bo Bóg jest generalnie przeciwne zabójstwu zabić odebranie życia jest czymś złym tylko raz po nie dlatego jest to czymś złym, bo Bóg autorowi tak powiedział autor to zapisał czy też ściął przekonać swoich wyznawców tylko być może, dlatego że pisząc o tym, przyjmował za naturalne coś sobie co w społeczności jak i funkcjonował w inne było to właśnie normy ekologiczne równocześnie tworzą osoby sięgają złego, gdy czytamy o tym, że to Bóg wymordował rękami Izraelitów cała populacja i uważa, że to lodowca co w porządku, więc akurat sprawą zabójstwa życia wartości życia tak dalej sprawa bardzo skomplikowana wydają się tutaj to można akurat i historyk być pomocne w rozumieniu tego po tak takiego nie tylko tego tematu Otóż, że pierwszą z nich nie nie oczywistości jest pytanie kto, ale nie myślą o sobie tylko w środowisku stoi za tymi tekstami to znaczy czy mamy do czynienia co wierzono kiedyś wiesz coś co 5 ksiąg czy mamy do czynienia z pewnymi tradycjami lokalnymi opowieściami takimi folklorystycznym mi o bohaterach pani mityczne jak Jakub, który staje się Izraelem i ona gdzieś krążyły po wsiach miasteczkach na Targu osobie opowiadano taką opowieść o potopie czy też mamy do czynienia z tekstem napisanym przez elity intelektualne, które potrafiły pisać w związku z tym również czytać niekoniecznie wyłącznie po hebrajsku może również w innych językach, które spisały tekst albo na swoje potrzeby, czyli elita dla elity albo, zwłaszcza w późniejszej epoce elita mogła spisywać to teksty na potrzeby mówiąc brzydko maluczkich to znaczy my tutaj ci mądrze ci uczeni w piśmie damy wam tekst macie czytajcie uczcie się z niego i wówczas wszelkie etyczne prawa mogą mieć tego rodzaju funkcja nie są tradycyjnie ludowymi zasadami tylko są formą no i socjologów powiedział stworzenia systemu kontroli to oznacza to on narzuca się pewne reguły mówiąc to jest natchniona to jest prawo proszę tego przestrzegać tutaj w tym temacie ludowy czy i intelektualnie elitarne ja się skłaniam ku temu drugiemu to znaczy ja nie widzę literatury ludowej głównie, dlatego że mamy do czynienia z ogromnym taktem napisanym po hebrajsku w czasach, kiedy nałogu po hebrajsku już nikt nie mówił albo mówiono w niewielkich gronach w związku z tym mamy do czynienia raczej w ogóle mamy do czynienia z literaturą bardzo kunsztowne dobrze skonstruowaną w większości wypadków to jest myślimy o ludziach dobrze wykształconych, a nie o postaciach, które sobie układali strofy wypasają kozy, więc tak naprawdę wydaje mi się, że tak starego testamentu jest tekstem stworzonym przez elita w świadomości tej gry otaczającego świata kultury w Mezopotamii Egiptu fenickiej rejonie Grecji i czerpali bardzo wiele inspiracji tych sąsiednich kultur, wnosząc pytanie znowu można nakazać albo zakazać różnych rzeczy, powołując się najwyższy czas najwyższy autorytet, ale myśmy to ręce nogi, a w oczy, jeżeli spojrzymy na nakazy zakazy biblijne poza 10 przykazaniami to współczesny powiedzmy katolik, którego wydawałoby się to powinno obowiązywać właściwie wybiórczo do tego podchodzić silniej niż nie zastanawia się prawda nikomu podawać ręki jak komu nie podawać kogo powinien go ukamienować Akogo nie raczej koncentruje się nam na tej przestrzeni, która jest adekwatna do czasu czy do kontekstu w jakim się znajduje w oczy, gdybyśmy dzisiaj czytali nie wiem czy tygodniki czy dzienniki np. na temat tego jak zmienia się nasze podejście do sprzątania po psach tak oto, kto jest adekwatny to znaczy takich jakaś przestrzeń, która nie 15 lat temu, bo problemem i była martwym przepisem, ale jakimś tam okresie udało się doprowadzić do momentu, że niektórzy przestrzegają, a nie przestrzegają ale, ale mają do tego mogło się do tego odnieść jakiś sposób, by pisanie dzisiaj o tym, że nie można wchodzić w zielonych spodniach w środę no byłoby kosmicznym bez względu na to jak tobyśmy uzasadnił no ale to tutaj akurat doznało wiedza historyczna jest przydatna m. in. wiemy od dawna, że jeżeli gdziekolwiek pojawiają się powtarzane zapisy prawne zakazujące lub nakazujące coś to nie dowód, że to było, ale przestrzegam tylko najlepszy dowód to było nie przestrzegane rzeczy powtarzane świadczą o tym, że się cały czas zdarzają ta tortura chcemy zakazać Otóż podam taki przykład spoza 5 księgą prawa czy takiego zasady prawnej opisanej w księdze Ezdrasza poszukującej, ale dobre na dzisiejsze czasy, bo mówiąc o ksenofobii i zazdrość kapłan staje przed ludem Izraela w Jerozolimie na i mówi że Otóż to jest prawo, które zabrania członkom wspólnoty izraelskim, czyli mężczyznom u Żydom posiadania żona z innych plemion w związku z tym wszyscy obecni powinni wygnać swoje żony oraz wygnać dzieci zrodzonych z tych żon i że zapłakał i zrobili to jak mówi księgę Ezdrasza i teraz rekonstrukcja historyczna do niedawna mówiła no dobrze, kiedy to można było umieliśmy w czasie ich prawdopodobieństwo w tej chwili Macieja przynajmniej na razie do grupy historyków, którzy nawet nie próbują tego rekonstruować tego wydarzenia w oczy to jest zupełnie nieprawdopodobna nieprawdopodobna jest nie, dlatego że mężczyźni mogli oddawać żon mogli nie sądzę, że było to się zdarzyło, że zespół bez, ponieważ 1 kapłan powiedział, że źle jest mieć obciążone to wszyscy mężczyźni, czego posłuchać, bo byli głównie pobożnej mnie kochali swoje żony o tym co za ślubami stały kontrakty małżeńskie, więc rzeczą było posadzi oddawać tak dalej tak dalej nieprawdopodobne przede wszystkim jest oddalanie dzieci, nawet jeżeli nabyły zrodzone z obcych kobiet no to oddalenie takiego potomstwo jest zupełnie nieprawdopodobne w świecie biblijnym, które potomstwo przy największym błogosławieństwem od Boga w związku z tym na tak jest na taki zapis w księdze Ezdrasza trzeba patrzeć niejako opis faktów tylko postulat i dość przerażający ten postulat brzmi ksenofobiczny, o czym my wspólnota wybrana musimy się trzymać z dala od obcych obcy tu są jakimś innym światem my musimy być zamknięci i funkcjonować jako wspólnota, która się będą gromić rywali wewnątrz siebie rozmnaża trochę rozumiemy, kiedy tak powiem można było myśleć i dlaczego ten tekst powstał zapewne w epoce Perskiej, która mówi o czystych w tych czasach to wspólnota żydowska to jest Jerozolima i kilkanaście wsi dookoła malutkiej ówczesnej Jerozolimy to w sumie kilka tysięcy ludzi którzy, jeżeli ktoś tak ten tak ten tak jak księgę Ezdrasza powstał to nie dlatego, żeby triumfować tylko oni są nowy zapis w zakonie niż w piankę to znaczy oni są tak malutką wspólnotą tak sfrustrowana tą, która pamięta o swojej wielkości, bo kiedyś istniało duże państwo Izrael istniało duże państwo i uda, a teraz oni są na marginesie świata, jakby z tych frustracji wynika taki postulat ksenofobiczne no na szczęście niezrealizowany ale, ale taki miałem ten kontekst można odtwarzać takich torped te prawa wówczas mają sens właśnie jako postulat pewnie nigdy niezrealizowany ale, ale tak jest większością praw to znaczy są lepsze oczywiste jak np. sprawa tabu religijnego, a także są pewne zasady religijne czystości rytualnej, która była przez były przestrzegane mamy szkoda ekologiczna żony były przestrzegane niektórych praw nie rozumiemy tak są przepisy prawne, które nie są oczywiste albo przyczyny, dla których one są sformułowane też nie są oczywiste czasami za tym stoi albo jakaś wirtualna pobożność albo bardzo prozaiczna za 3 związane z życiem gospodarczym społecznym i wracam do tego co mówią na początku tylko zrozumienie kontekstu, w którym te zapisy powstawały pozwalają zrozumieć ich Sas bez tego jesteśmy wraz z myślą o zmuszanie do wskazywania, czyli wniosek jest gruzem jest tak że, zanim popędzi my z radością nam się niedzielną albo otworzymy domowe jest przez BIG-i to warto by jakieś takie studia historyczną co najmniej na poziomie magistra zakończyć nie raczył przybyć nikomu nie będę nikogo nie będę namawiał, żeby powstrzymał się przed wyginięciem nam się Allen powiedział raczej przede drugą wyciągania wniosków z tekstu biblijnego otoczony jest czytane nam się czy jest czytany w domu, żeby zastana próbą słowa zastanowić nad tym co znaczą w momencie, gdy był spisywany, a tutaj nauka jest pomocą bardzo dziękuję dr Łukasz Niesiołowski sypano z Instytutu historycznego Uniwersytetu Warszawskiego był państwem gość bardzo dziękuję bardzo, że informacja Radia TOK FM już za kilka minut po informacjach Mikołaj Lizut jego program dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara, a zrealizował Krzysztof Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Teraz wszystkie pakiety TOK FM Premium 51% taniej!

KUP TERAZ 51% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA