REKLAMA

Przegląd naukowych newsów tygodnia / Fascynujące życie wilków

Homo Science
Data emisji:
2016-08-20 21:00
Audycja:
Czas trwania:
48:00 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór państwu edycja Homo science Aleksandra Stanisławska serwisu Crazy nauka PL Piotr Stanisławski Gazeta PL na początek coś o strachu o pamięci trochę o przetwarzaniu w mózgu właściwie dopiero niedawno się okazało czym może być zjawisko uderza w to zjawisko, którego doświadczają prawie wszyscy ludzie prawie było, ale o tym co chwilę wtedy, kiedy zmieniają Matrix wtedy, kiedy z chemią Matrix PS wtedy się pojawia kod, który się pręży znika zaraz myślę, Rozwiń » że państwo pamiętają tę scenę słynną Otóż okazuje się, że to zjawisko jest być może czymś innym niż do tej pory sądzono, bo do tej pory myślano o nim jako o pewnym błędzie mózgu i pamięci w błędzie polegającym na tym, że pewne obszary mózgu przetwarzają w niektórych momentach informacje trochę szybciej niż inne obszary i nagle do pamięci trafia informacja, że on coś się wydarzyło, a po chwili znowu trafia informacja o to samo się wydarzyło, dlatego że inne obszary mózgu mam troszeczkę się spóźnił z robotą i wtedy powstaje konflikt i wrażenie, że z tej pamięci i nawet w tej pamięci po 2 takie same ślady tymczasem przez przeprowadzono badanie, które pokaże coś zupełnie innego mianowicie zmuszone najpierw znaleziono sposób na wywoływanie u ludzi sztucznego uderza w jej można powiedzieć poprzez pewną sekwencję działań polegającemu na tym w skrócie, bo to dość skomplikowany proces na tym, że najpier w podawano ludziom słowa, które się z czymś kojarzyły takie jak n p . no z Home grała łóżko obok łóżka i t d . i nie używano tego kluczowego słowa Sęk w tym wypadku, a później ludzi nie jest złodziejem wyciągano wspomnienia i ludzie się wydawało, że dam to słowo sępa dało mu dość to było tak jak skomplikowany proces, który w momencie powodowało to zjawisko uderza w jej jednocześnie śledzono aktywność mózgu, wykorzystując ten bieżące obserwacje na bieżąco Lwem w czasie rzeczywistym i zaobserwowano, że wcale nie aktywują się te obszary związane z pamięcią po, których aktywność się spodziewano natomiast aktywowało się inne obszary, które odpowiadały za podejmowanie decyzji za taką bardzo bieżąco obróbkę danych i wnioski są takie, że bierze ich wcale nie jest błędem mózgu wręcz odwrotnie uderza w jej może być z systemem samokontroli mózgu takiego o takich testów wewnętrznych, które służą do tego, żeby sprawdzić czy wszystko dobrze z pamięcią właśnie wtedy, kiedy w mózgu pojawia się taki konflikt, czyli np. wydaje nam się, że coś pamiętamy tak naprawdę tego nie pamiętamy coś tam nie działa i w tym momencie muzyk wykonuje taką samą kontrolę takich auto test, który dla nas objawia się właśnie jako zderzak i to może mieć również sens, dlatego że uderza w pojawia się częściej u ludzi starszych dzieci starsza osoba tym częściej zazwyczaj to zjawisko występuje, a to z kolei może mieć związek z tym, że z wiekiem pamięć działa coraz słabiej i częściej mogą się pojawiać takie spięcia taki sygnał alarmowy, że czas sprawdzić czy wszystko, dobrze więc mózg częściej wykonuje te testy wewnętrzne co więcej takie zjawisko nie wszystkim się pojawia znaczy są ludzie, którzy nie doznają zjawiska uderza w jej i teraz pytanie brzmi czy mają tak fenomenalną pamięć żona nie popełnia błędów i nie ma potrzeby tego testowania awaryjnego czy może w ogóle nie działa u nich ten system rynnę auto kontroli być może właśnie ta pamięć popełniał mnóstwo błędów oni nawet o tym nie wiedzą co jest dość przerażającą wizją w każdym razie po raz pierwszy od dawna we włoszech takie nowe podejście nowatorskie do tego zagadnienia, które nie obraca się wokół tych samych zgranych schematów co więcej to podejście jest oparte na taki dosyć twardych badaniach i dowodach, które są w miarę weryfikowane także o cóż ciekawe ciekawe, a ciekawa sprawa dotyczy również tego od gminy, skąd pochodzi światło słoneczne, o którym właśnie sądzimy, że słonecznym światłem, które go on tworzy naszą opaleniznę m. in. naukowcy i jakże amerykańscy postanowili się zainteresować metryką światła, które dociera do ziemi w najlepiej obliczyli, że w każdej sekundzie dociera do naszej planety około 4 miliarda fotonów GM zad tył abstrakcyjna sobie z dużą liczbą stoi 10 do potęgi dwudziestej pierwszej sesji nie abstrakcyjny Quest, niemniej abstrakcyjne mamy, więc tyje łatwo tonu wschodnim najem dna naukowcy postanowili sprawdzić się przez różne teleskopy czy to Havla czy to Chruściela w 2 w jaki sposób to światło, skąd ono może pochodzić z rzeczy one na pewno jest z naszego słońca i okazało się że, owszem, większość pochodzi z naszego słońca no bo jakżeby miało być inaczej holem w tej ogromnej liczbie Triada zna znajduje się również 300 uwaga trylionów wonów, które się odbijają od naszej atmosfery ziemskiej 100 bilionów tych, które się odbiły od był w układzie słonecznym i uwaga 10 miliardów fotonów, które pochodzą spoza spoza naszej galaktyki Inwałd szczególni goście goście GM i teraz bym nie nie wiem, skąd dokładnie takie dane wzięli naukowcy twierdzą oni, że w połowie to światło spoza galaktyki pochodzi z wnętrza tych obcych gwiazd z innych galaktyk, a w połowie jest odbite od materii, które jest ściągana przez czarne dziury w tych innych galaktykach także w sama ta wizja, że możemy być w jakim stopniu nas nasza opalenizna może pochodzić od tych Foton, w które przymierzały ileś milionów 3 miliardów lat jeszcze świetlnych po to, żeby dotrzeć do naszego ciała do naszych do naszej planety na jest sama ta wizja fascynująca, a do tego można sobie wyobrazić, skąd to światło pochodzi w tym niemniej na ciekawe są bardzo takie badania w dobrze wiedzieć, że ceny rzec, że to co tutaj mamy na ziemi to jest nie tylko efekt działania naszej galaktyki, ale też innych światów spoza naszego nas poza drogi mlecznej co zmienia faktu, że dobrze się posmarować filtrem dobrze się posmarować filtrem no i teraz, gdy pada zasadnicze pytanie no ale przecież to auto, a w tym czasie to światło ma również bardzo szkodliwe działania i może może szkodzić nam, zwłaszcza to z innych galaktyk ARP Otóż naukowcy stwierdzili że, aby rzeczywiście nam zaszkodziło powinno oddziaływać na nasze ciała przez miliardy lat na co nie ma oczywiście szans na bok tak długowieczni nie jesteśmy w, a tak naprawdę to światło, zanim dotarło do nas zostało od chwili prowadzone z tych szkodliwych dla naszego zdrowia czynników poprzez m. in. chmury pyłu kosmicznego, przez które świadczą musiał się przebicia, by do nas dolecieć w związku z tym spokojnie bez obawy tak naprawdę wciąż nam najbardziej szkodzi nasze własne słońce, które do ostrego światła leci do nas przez albo w zaledwie albo aż 8 minut tak tak, że goście z dalekiego kosmosu co roku taki wyjątek w tych Triada jeszcze 6 odnieść na koniec do innych to powieść rewelacji doniesień medialnych z tego tygodnia tym, które pewnie część z państwa trafiła na nie mianowicie dotyczą one stanu córki pani Ewy Błaszczyk córki, która od lat z znajduje się w stanie minimalnej świadomości, czyli takim stanie, który nastąpił po uszkodzeniu mózgu i pojawił się doniesienia o tym, że nagle się wybudziła w ogóle nie wiadomo co to dłuższa w ogóle historia, której nie będziemy przytaczać serii medialnych błędów zaniedbań ogólnego o przepraszam bardzo Ole wania źródeł myślę, że wezmą w nich bardzo przykre przykre dla rodziny większa rodzina tak na pewno przykre dla rodziny myślę, że to jest przede wszystkim przykre, że takie rzeczy mogły się zdarzają takie takie porażki myśmy się w tym tygodniu trochę przyglądali temu jak to jest świat, a Stanami świadomości dłuższa historia, ale warto sobie uporządkować pewne kwestie mianowicie to co my nazywamy śpiączką taka indyki intuicyjne pojęcie świąt mi się, że ktoś jest w śpiączce o z 10 lat Otóż wg neurologów Śpiączka trwa zazwyczaj od 2 do 4 tygodni i nie dłużej bardzo rzadkie są przypadki dłuższe Świątka to jest stan takiego, bo powiedzmy awaryjnego wygaszenia mózgu można powiedzieć co następuje często po urazie bardzo różne mogą być uraz mógł być dużym niedokrwieniu to mogą być urazy fizyczne to może być jakiś wyle w i ten stan, w którym n p . nie rozróżnia się z cyklu snu i czuwania test takie modele właśnie takie awaryjne wyłączenia można powiedzieć i teraz zależnie od tego co się stało i w jakim stanie jest mózg, jakie są uszkodzenia umorzyć w różnych kierunkach może prowadzić później do śmierci mózgu może prowadzić do pełnego wybudzenia, czyli właściwie człowiek wraca do takiego stanu był przed czy też tam jakiś mogą być zmiany nalewkę mąż wraca do pełnej świadomości może prowadzić też, jakby następny następny ważny określenie do stanu wegetatywnego stan wegetatywny to jest taka, a on przytomność bez świadomości jak to się nazywa, czyli otwarte oczy człowiek sprawia wrażenie nie znaczy być głęboko zamyślony go nie reaguje na żadne bodźce to znaczy nie reaguje tylko na takie bardzo głębokie podstawowe, bo 4 jedno Scott bólowi, ale też nad nim zazwyczaj, bo jeżeli kogoś siny Niewiem ominiemy w rękę no to on odsunie to ręka, ale też z Czech stara się pozbyć jakoś tego, bo czynnika, który wywołuje dany bodziec nie drugą ręką odgonić cokolwiek tłumnie tu mamy tylko takie dość ograniczone reakcje bólowe, ale nie ma na pewno rozpoznawania osób właściwie nie ma reakcji jakikolwiek władca nie wiem odruchów typu jedzenie czy coś później jest szeroka gama tego co się nazywa stan minimalnej świadomości, które może mieć bardzo różne stopnie i te właśnie ten stan, w którym się znajduje córka pani Ewy Błaszczyk i to jest stan, który może trwać całymi latami dystans ten człowiek najczęściej i w jakim stopniu reaguje na bodźce np. wodzi wzrokiem za jakimś obiektem, ale też chętniej wodzi wzrokiem za znajomą osobą co jednak świadczy to świadomość istnieje mogą się pojawiać i stany emocjonalne bośniacka na widok dawno niewidzianych znajomych osoby nie wiem Muzy czy coś takiego może być również pewien stopień porozumienia, czyli człowieka wkład jest w stanie mu wręcz odpowiadać napytania jeśli nie mówiąc to Niewiem poruszenia mi chociażby z powiek czy coś to oczywiście należy odróżnić Szczot paraliżu który, gdzie można zachować pełną świadomością DnB bez kontroli nad ciałem pochodzi właśnie takie stany tej ograniczonej świadomości, gdzie co jest charakterystyczne są one się zmieniają to znaczy to nie jest także testy rzeczek pozostaje w 1 stanie to z nim rozmawiałem z neurologiem, który podkreśla, że to jest tu są duże fluktuacje ten sam człowiek bez żadnych zauważalnych czynników zewnętrznych może raz być bardziej świadomy raz mniej świadome teraz wreszcie pojęcie wybudzenia wybudzenie to jest właściwie coś takiego wyjście z tego stanu minimalnej świadomości dostaną pełnej świadomości, który oczywiście również może być w jakim stopniu później im ograniczony wywołanymi przez uraz mózgu zmianami na scenie leniami, tak więc to nie jest takie proste jak i po pierwsze i osobom, które pisały te straszne bzdury sugerowałbym zapoznanie się z tematem po drugie, też państwo uczulam na to, że warto się czasami przyjrzeć temu co tam jest napisane jest źródło, bo mnóstwo osób udostępniał na Facebooku w dobrej wierze pewnie te wiadomości, ale trzeba pamiętać o tym, że mówimy o konkretnej żywej osobie, która ma rodzinę, która istnieje na fakt, że jest medialnie bardzo przepraszam ograna no ale nie zmienia faktu, że są żywi ludzie także sprawa nie jest taka prosta w i trzeba się jak zwykle przyglądać, a media społecznościowe powodują, że my często udostępniamy różne rzeczy bez czytania zresztą były takie badania całkiem niedawno pokazujące, że czytamy tytuł i najlepszym wypadku pierwsze 2 zdania tekstu i udostępniamy także bardzo proszę, zanim państwo coś udostępnią przeczytać i momencie zastanowić świat tak się staram robić ci rzadko kiedy się nabieram polecam tę metodę, a za chwilę zapraszamy na rozmowę z naszym gościem będziemy mówić o polskich w wilkach ponownie audycja Homo science w studiu nasz gość jest z nami dr Robert Mysłajek z Instytutu genetyki biotechnologii wydział biologii Uniwersytetu Warszawskiego w dzień dobry będziemy rozmawiać o wilkach je się tak zastanawiam ile tych Wilków w Polsce może być możesz jakoś oszacować ile, bo wiem, że chyba dokładnych danych to nie uzyskamy łatwo się wspólnie zastanowić, ponieważ nikt tak naprawdę nie wie nie ma systemu oceny liczebności chronionych gatunków w Polsce jest to robione przez Główny Urząd Statystyczny w ten sposób rząd pytała różne instytucje te instytucje takie Maćka regionalna dyrekcja ochrony środowiska pytają też kogoś ponieść same nie mają służb terenowych, które by te zwierzęta liczyły się n p . pytają nas naukowców albo organizacje pozarządowe, tak więc mogę powiedzieć, że oficjalnie to mamy około 1300 Wilków nie wiem co na to wielkie prawdopodobnie umierając ze śmiechu w być może ich tyle jest być może nie odroczy zawyżone raty zaniżone między 1 w prawdopodobny jest ich troszeczkę więcej w regionach, w których wcześniej było ich mniej tak jak n p . w Polsce zachodniej, gdzie widać, że dzięki ochronie, którą w 1990 ósmy roku w Polsce wprowadzono zaczął populacja wzrastać i tam pojawiają się wilki miejsca, gdzie wcześniej wystąpiliśmy co to znaczy, że wprowadzono ochronę dopiero w 1990 ósmy roku wcześniej tę ochronę nie było była niewystarczająco wilki nie były w Polsce pod ochroną w niebyt Rosiak niestety w latach pięćdziesiątych i siedemdziesiątych to jeszcze nie tępiono mógł je tępić w każdej wybierano szczenięta znowu trud wielu miny, ale ostrych Niną przy okazji trujący jeszcze wiele innych zwierząt dla ASO to nie do wyobrażenia do Rosji po 1004 . roku w on wszedł na listę gatunków łownych, czyli wtedy mogli go zabijać tylko myśliwi to i tak czyni bardzo skutecznie musieliby tak traktowanego szkodę miasta szkodniki każdy mógł zabić Wilka jeszcze dostać za to nagrodę niesamowity to dość pokaźną, bo ta nagroda wynosiła tyle ile było średnie wynagrodzenie w, czyli około 1000 zł to dla nas to było teraz średnia jest około 3000 tak to duży diament to opłacało się, by zatrudniali zwiedzała trudzili kim wybierać szczeniaki, o czym będziemy musieli przenosić to dostać nagrody te przesyłki w Azji wyobrażenia jak 90 tego ósmego jest rzeczywiście ten wiek pod ochroną to widać wzrost niezły twardziel skoro zdołał mnie też przetrwać taką mam kaźń to jeszcze odrodzić się na Agito odrodzić się w Polsce to jest otoczona przez kraje, gdzie się wielkimi nadal Stępień, czyli na szkodę Rosji Ukrainy Białorusi Słowacji nada się rozstrzelała i mimo to mamy w Polsce dość taką witalnością populację Wilka, dlatego że kraj jest dość spory jak na europejskie standardy i dzięki temu, że u nas wielki przetrwały w Karpatach i w puszczach wschodniej Polski to one miały, skąd się odrodzić i teraz dotarłem ido Polski zachodniej i też do Niemiec i wydanie pojedyncze osobniki wychodzą z Polski może się nie dziwi na wakacjach znajdzie swojego Wilka ostatnich piętrach od nich jest trochę tak, że jak to bywa z takimi poleceniami, które były dużo zrobił małe, a potem znowu rosną do wąskie gardło je genetycznie strasznie trzepie podatne na choroby no generalnie mnóstwo problemów tak jak to z wilkami jest ona też taki problem mają na szczęście w Polsce było kilka projektów, które to sprawdziły i okazuje się, że ta różnorodność genetyczna jest dość wysoka mimo wszystko, dlatego że ich kraj duży i łączność też jest to nie populacja donos na Wschodzie, dlatego że na Zachodzie postu wielkim w ogóle nie przetrwały, czyli w Niemczech w Pekinie było w Austrii Szwajcarii tak dalej przetrwały tylko na Wschodzie i dzięki temu, że miały, skąd przychodzi jeszcze dodatkowo osobie Nokia u nas trochę tych Wilków coś przetrwało, więc ta różnorodność aż tak drastycznie spadła jak n p . Skandynawii, gdzie populacja odradzała się 2 osobników to u nas to było na pewno powyżej setki, więc to nie nie ma takiego zagrożenia, a jak wilki są w stanie przemieszczać się w naszym kraju, bo wiadomo, że na nie jest to kraj lesistość bardzo mocno tylko mamy sieć dróg i dużo kolei i miasta tereny, które są w ogóle lasów pozbawionej jak to wilki wędrują po naszym kraju chyba nie jest łatwo nie jest im łatwo jest coraz trudniej, dlatego że wg tych współczesnych standardów autostrady drogi ekspresowe są drogami ogrodzony mniejszy stres dodatkowy płot, widząc np. tego końca kraju na drugi dom, bo przecież autostrada A4 jadalnie nazywano to co przecinająca cały kraj prawie o przyszłości na pewno, więc nie jest łatwo wielkimi się nauczyły troszeczkę przechodzić przez takie tereny te 2 wydają się w sobotę optymalna z ich punktu widzenia, czyli nie jest to las, ale np. jakieś takie zadrzewienia zakrzaczenia unikają bardzo takich otwartych przestrzeni, które przyciągną kilometrami, ale zawsze jakiś zadrzewienia sądu do wykorzystania to co jest na pewno barierą to są autostrady, które są ogrodzony, ale tam od czasu do czasu mam przejść dla zwierząt, dlatego że tutaj organizacje pozarządowe i naukowcy opracowali taki projekt korytarzy ekologicznych dzięki można było wskazać miejsce najlepsze do budowania przez dla zwierząt to taki standard, który teraz już stosuje korytarze ekologiczne, czyli te miejsca te też szlaki którymi się poruszają zwierzęta właśnie od setek lat od tysięcy lat jak to jest nie od 1000 na pewno nie da trzeba pamiętać, że Europa kiedyś była całkowicie pokryta lasami, a więc wtedy nie trzeba było żadnych korytarzy ekologicznych, bo gdziekolwiek, by się tam dziwnie wybrał to zawsze miał takich podobne środowisko mostu las myśmy wrócili tematu oto ich środowisko życia i zredukowali do 29 % teraz i tak jest dużo to jest duża to Europejski w Polsce zachodnią trawiący, bo w niektórych oczko w lubuskim tez powyżej 40 % natomiast w środku Polski to tak jakby trochę bomba wybuchła, rozdając są pola w okolicach Łodzi to właśnie i Wielkopolskim toczą się bardzo duże uprawy i to jest trudny teren do przejścia podobnie jest wzdłuż cieków wodnych, które nam się wydają takimi dogodnymi korytarzami ekologicznymi, bo to jest woda jak jeździ gitarami tak dalej ale gdzie się Dodzie idąc wzdłuż Wisły na Pragę do Włocławka no właśnie to idzie tam zwierzak gdzieś z południa Polski los północy i nagle trafia na gigantyczne miasta albo jaki zaporę miasto nie jest dobre dla dobra ścieżka wilki są zazwyczaj w Polsce przechodzą ze Wschodu na zachód i Zachodu na wschód jak równoleżnikowo ładnie z dołu do góry spocone tak, a czułość z klientem czy są nocą wiersz może spotkać jakoś przestano wilczyca na to liczą się trochę nachodzić nocami jest także o mnie to co nas tak to to nie jest także on w obrębie terytorium swojej rodziny znajdzie partnerka musi iść poza terytorium, którzy zagubili dłuższa wycieczka od razu, dlatego że terytorium może być do 300 km ², a nawet więcej jest on już musi wyjść poza terytorium natomiast jeżeliby chciał spotkać taką atrakcyjną mienie zbyt blisko spokrewnioną partnerkę lub sąd w przypadku samic partnera no to trzeba się udać do następnego lasu las czasami w Polsce jest odległa kilkadziesiąt kilometrów skądkolwiek jest blisko czy Alex Andre, a nie rząd próbuje po prostu staram się pójść jak najdalej od domu, żeby tam jakiś towar jest o idee tak dokładnie poza tym to są to jest zawsze na zasadzie prób błędów nie ma mapy on nie wie, gdzie liczba ta droga zawiedzie i czasami biegnie bardzo daleko i mamy przykłady takie Wilków, które miały obroże telemetryczne nałożone są badani Kamil GPS sami tak dalej mieć dokładne lokalizacje w Europie kilka takich przypadków było jej i najdłuższa wycieczka to około 2 tysiące kilometrów Wilka z pogranicza słowo Słowenii Chorwacji, który przeszedł przez Austrię trafił do Włoch Silvio naprawdę duża wycieczka i tam zapoznał przystanią Włoszkę, ponieważ osiedlił się w okolicach Werony nazwanego od razu Romeoi Julia romantyczna sytuacja, z której powstało zresztą dość jest dużo szczeniąt miastem, które sfilmowano jest bardziej to było takie Włoszka też była obroża one, że tak nie, ale małżonek miał obrożę, więc można było to sprawdzi, bo to oczywiście już badania genetyczne w Polsce mieliśmy podobny przypadek na pograniczu Niemiec Polski w okolicach Zgorzelca, a niemieckiej badaczki zobrazował Wilka, który przeszedł potem przez całą Polskę przez Bory dolnośląskie Puszcza Notecka Bory Tucholskie trzon w okolicach tutaj nawet Warszawy niedaleko, bo 30 km od stolicy potem poszedł na północ przeszedł na -li na Białorusi Litwy podczas maratonu biorą ślub osób po nim zaginął kilka miesięcy 1400 km cóż panie za jej zaginąć mógł źle skończyć prawdopodobnie skończy bardzo źle, dlatego że na Białorusi się wielkim tempie to nie jest nawet gospodarowanie łowieckie kota pies nie pozwala na tempie w ME chlebem do tych autostrad zwróciła nam się zastanawialiśmy, bo tu gościliśmy cie w rok czy 1 , 5 roku temu w nas i rozmawialiśmy o tych przejściach przez autostradę, żeby istnieje spore wątpliwości w narodzie czy takie wielkie przejścia, które są podejrzewane o to, że po nich czołgi mogą jeździć jest chyba legenda miejska ostatnio w bardzo bardzo popularną czy te przejścia w ogóle żyć są wykorzystywane przez dzikie zwierzęta, a zwłaszcza przez wilki zdaje się badania prowadzi się na ten temat i czy już jakieś są wyniki tych badań przez 3 lata prowadzono monitoring obronnym przyjemność kierować się w Borach dolnośląskich na 16 przejściach na nowo wybudowanym odcinku autostrady A4 czy to taki odcinek między Wrocławiem, a Zgorzelcem i tam w tym kompleksie leśnym mamy obecnie w siłę 7 oraz grup rodzinnych Wilków liczebnie mniej więcej za wolą, bo to, by było to około 50 osobników montaż dźwięk dużo jak na tak ważne populacja autostrada przecina terytorialną dla 2 z tych rodzin, ale oczywiście są osobniki, które przechodzą tam po prostu i ciasteczka na południe w stronę studentów i myśmy przez 3 lata nagrywali sekwencji wideo mieliśmy też takie pasy z piaskiem domu do monitoringu, gdzie tropy zwierząt rozwijały i wyobraźcie sobie ciągu nikt tam zarejestrowaliśmy natomiast wilki regularnie użytkowały szczególnie górne przejścia takie szerokie zielone mostek się mówi to są naprawdę szerokie przejścia, bo 45 m 35 z Lotosem to jest naprawdę spora i a razem z tymi wilkami oczyszczenie ręka rękę, ale wyszły też, że dziki jelenie sarny i t d. tak dalej myśmy rocznie przejścia około 5000 osobników na więcej na niektórych górny przejściach, ale tych nie dużych malutkich 15 metrowe, które były pod autostradą w tym samym czasie 100 no to co lepiej wybudować coś za 20  000 000 nawet rzadziej to rozrzucają po tym, lesie niż na pakować takich malutkich przejść, które nie spełniają swojej funkcji lub, jeżeli kupujesz coś płaci za tonę to wymaga się rezultatów i kto to jest tak samo i stryja w PZPN zniknie nigdy by się nie zdecydowała będący dzikim zwierzakiem na wejście do takiego tunelu, bo znając filmy o Indianie dają się to wiadomo jak to się skończy na pewno jakaś kula z wyskakuje i to widać dobrze na filmach w sieci robić mamy zarejestrowane reakcję zwierząt, które po prostu, widząc nad sobą ciężarówkę światło i słysząc dźwięk, dlatego że mosty są posadowione na takich specjalnych konstrukcjach są tam dylatacje, ponieważ to są konstrukcje, które się rozszerzają albo zwężają w zależności od aparatury jest to wszystko z Kaczorem to daje dźwięki głośne i widać, że wilki tego unikają, a szczególnie unikają tego duże ssaki roślinożerne jak z Jelenia i jakieś takie większa płochliwe po prostu dla nich to jest bowiem nietypowa sytuacja i tam chodzą np. borsuki lisy, a nie na to wydaliśmy np. 2  000 000, żeby sobie 3 listy przeszły na 2 miesiące od takim być słaby interes, a nie zbudujemy jedno przejście górne o szerokości 40 m finał o przychodzie 5000 zwierzaków rocznie, a to to jest naprawdę dobry interes to wiem, że dobrze zainwestowaliśmy IT ekologiczne funkcje są spełnione, ale z resztek systemem, bo ostatnio inna głównie jeździmy, a 1 i A2 nie ten sam, w którym dokładnie miejscu, ale bywa takie przejścia te dwudziesto milionowe sołtys być jedno za drugim, ale prawie co znaczy to jest odległość nie kilometra 23 nie pamiętam po co do rejestru troszkę więcej, bo jak jeziorko jedzie co tam co innego jak dziś tylko jedzie, o ile są bardzo często raczej, dlaczego tak gęsto chodzi o ich lokalizacji, jeżeli to jest duży kompleks leśny, gdzie wiemy, że tych zwierząt jest dużo no to oczywiście wtedy zagęszczenie tych przejść dla zwierząt powinny być większe, jeżeli w dzień jedziemy przez otwarte przestrzenie dokoła tylko w pola kukurydzy albo jakość gry KO to wiadomo, że to zwieziono mnie to niema sensu tam składać co kilometr już przejścia jeszcze pamiętać, że np. sarny jelenie wilki żyją w obrębie swoich terytoriów albo areałów i areał sarny nie jest taki Łoś wielki sąsiad kilkadziesiąt hektarów podobnie jak czasami dla chmary jeleni, a więc, jeżeli wybudujemy przejście tylko w środku lasu nocą to będzie tylko 1 pary Jeleń albo dla terytorium 1 grupy rodziny Wilków jest trzeba też te wszystkie funkcje ekologiczne godzić w przypadku lokalizowania właśnie przez los zwierząt takich miejscach, gdzie trasa obfite zwierza i dadzą się zastanawia będąc dzieckiem czy wie n p . nie zasadzić się gdzieś przy takim przejściu dla zwierząt i nie wynajmować co smakowicie sarenek jeleni czy tak się dzieje nie dzieje sejmik przyznał, że stoją też tam czasami zaskakują Bezos zaskoczony, dlatego że migdały to się tak intuicyjnie wydaje, że to taki tor jest sklep nie będzie to Jelenia dotąd się prezentują jak kurczak wołowina na ladzie tak nie jest to koniec także do Jeleniewa siedzą cały czas się pojawiają przychodzą na drugą stronę i znikają po prostu to nie jest komfortowe miejsce do upolowania czegoś tam dobrze widać widać drapieżnika z dużej odległości, gdyż otwarta przestrzeń, więc dla Wilka to też nie jest komfortowa sytuacja po drugie, tam jest też sporo ludzi tam są to pojazdy to nie jest takie miejsce, gdzie można się zaczaić zada sobie pobiegać z linii nie być spłoszone także nie jest to wbre w pozorom najlepsze miejsce na polowanie to potwierdzają też badania zarówno naszej ligi zagraniczne tam nie ma jakiejś kumulacji zdarzeń takich polegających na polowaniu drapieżników jakichkolwiek drapieżników na swoje ofiary to o tym co wilki zjedzą jeszcze za chwilę po Tesco oddzielny ważny i czasem niebezpieczne dla Wilków temat, a naszym gościem jest dzisiaj dr Robert Mysłajek z Instytutu genetyki i biotechnologii wydział biologii Uniwersytetu Warszawskiego i ponownie audycja Homo science nasz gość studiuje z nami dr Robert Mysłajek z Instytutu genetyki i biotechnologii wydział biologii Uniwersytetu Warszawskiego witam panów my rozmawiamy o wilkach do tej pory rozmawialiśmy głównie w wędrówkach Wilków i o tych wspaniałych przejścia nad autostradami, które tak bardzo lubimy obserwować i zeszliśmy na temat psy diety Wilczej, a dieta Wilcza to jest również powód, dla którego wilki z byłych w Polsce są nadal winnych miejscach tępione uważany za szkodniki no bo wiadomo, że wilki to poza tym, że tam czerwony Kapturek i te sprawy no to krowy zjadają owce pewnie zjadają do tych wilki owce porywają porywają tak i twórczo dobrze sprawdzają jego mentor Polanica opowieść co polepsza właściwie ludzie chcieliby, żeby zwierzęta odżywiają się tylko planem, dlatego że Jelenia mamy za złe, że zjadają gałęzie jodłowe, a wielką mamy za złe, że one zjadają jelenie kości nie jesteśmy zadowoleni jako ludzie z żadnego gatunku chyba, że to roślina, która fotosyntezy dojazd do ich masy wtedy w faktach jest w ogóle taki grubszy problem filozoficzny Uznawalności bytu jakiegokolwiek gatunku cokolwiek było mniej od nalewki są pożyteczne tak, ale wracając do do Wilków z tym obszarze, gdzie żyje on się odżywiają oczywiście mięsem, ale specyficznym to znaczy zazwyczaj dużymi ssakami roślinożerny mi w Polsce to jest głównie Jeleń Sarna dzik mniejszy udział mają np. Daniela w głosie i t d. i tak mniejszy jest ich mniej, bo jest ich mniej w przypadku danieli to właściwie nie ma problemu, bo też obcy gatunek podobnie jak Bielański ratusz są gatunki prowadzone przez ludzi, więc biologicznego punktu widzenia wilki tępią chwasty cokolwiek by na ten temat koło łowieckie nie mówił, ale dzików mama za dużo na złożoność i płacimy myśliwym są przez programy specjalne, żeby płacić za tępienie dzika za każdego zastrzelonego dzika płaci się kilkaset złotych na to tą samą robotę robią na wilki za zupełną darmochę trzeba im płacić przecież są też musimy to wszystko brać pod uwagę, ale oczywiście problem się zaczyna trochę większy jest, że jeżeli wilki wchodzą w szkodę, czyli zjedzą zamiast Jelenia owce albo krowa to się zdarza rzadziej niż ludziom wydaje choćby z tego względu, że w okres wypasu niecały rok zima przecież nie ma takiego pokarmu jak patrzymy na udział pokarmu, ale takiego jak zwierzęta hodowlane w ów różne populacje Wilka to zazwyczaj nie przekracza nie przekracza 3 % biomasy czy i to jest niewiele w niektórych lasach n p . w Polsce zachodniej to sąd w ogóle jakiś bardzo sporadyczne przypadki w Puszczy Drawskiej Maćka nie mieliśmy zarejestrowanych szkód nie mieliśmy w Puszczy Noteckiej tak dalej także znaleźć bardzo o tym, słuchać, jeżeli jakaś część szkoda jest od razu się krzyk podnosił, że trzeba do Wilków strzelają to świetny temat na nagłówki brawo, a trzeba strzelać w związku z tym jak mówił w chodzie szkody w, jeżeli chcielibyśmy w ten sposób rozwiązywać problemy no to zdaje się zrobić sobie większą przerwę, dlatego że wilki żyją w grupach socjalnych w rodzinach tam jest ojciec matka i następne pokolenia, czyli szczenięta porośnięte mniej lub bardziej, ale się uczą od rodziców, jeżeli zabierzemy im tych nauczycieli to one się nie nauczą polować na te ofiarę proszę polować powinny nauczyć, czyli na sarny jelenie dziki pójdą szkodę 2 domów choćby w kierunku łatwiejszej zdobyczy albo modlono się nad skok na obrzeżach kompleksów leśnych poniewierać łapać to co zamiast, więc to jest takie robienie sobie na złość ostatnie analizy robione we włoszech i Stanach Zjednoczonych pokazują, że najlepszym rozwiązaniem przy założeniu, że są w ogóle mieć duże drapieżniki takie bliskie okolice to jest utrzymywanie stabilnych grup rodzinnych dlatego żonę najmniej szkód robią, a my takie pojedyncze plon dające się tam gdzieś na poboczach kompleksów leśnych są najbardziej niebezpieczna jest tutaj trzeba uważać z tymi strzałami bardzo ile rocznie razy ile nie wiem sztuk bydła jest zjadanych przez wilki 2 takie dane mamy tak takie statystyki prowadzą regionalne dyrekcje ochrony środowiska na podstawie tych zgłoszeń rolników oczyszczana nie wszystkie te szkody są poprawnie weryfikowane no do tego trzeba zrobić, jakie są akcje robić analizy genetyczne śladów biologicznych oczywiście nie ma na to pieniędzy wszyscy oszacują to w ten sposób, że przyjeżdżam do rolnika płacono za zagryzione owce Okaj uzgadniamy, że to było np. niedźwiedź albo dresie albo wielki Otóż taki trochę naokoło przez szkody robią też inne gatunki m. in. psy, ale nawet, pomijając te wątpliwości to o można założyć, że w Polsce wilki zabijają np. nosząc szacuje się około 1000 zwierząt hodowlanych rocznie wszystkich gatunków to głównie owce no one są nieduże i to się jak się zabija to zaś większej liczbie, dlatego że one słabo uciekają miała ich nie, wierząc w to, że przyjdzie baca i nagrano go o wydanie tego smacznego posiłku w stan to na zabijanie bez logicznego punktu widzenia dla niego ma uzasadnienia, ale z punktu widzenia hodowcy to jest obja w krwiożercze paszcze jasne, a w takim razie czy poza strzelaniem z jakieś sensowne to odczuć wciąż jest znacznie utrzymywanie grup rodzinnych ta, ale czy są takie doraźne, bo prawdę mówiąc myślę, że takiego hodowcy średnio obchodzi grupa rodzinna rządu chcą mieć czy w ogóle Święty spokój to co ma zrobić jeśli Święty spokój poza wystrzeleniem niskiego okolic paktu, by oczywiście także te metody są o zabezpieczenie nie tylko przed wilkami, ale też w przypadku Karpat no to są niedźwiedzie są rysie w przypadku Polski wschodniej i Karpat w całej Polsce to będą psy tutaj dobrym rozwiązaniem są w przypadku hodowli owiec pasterskie przez psy stróżujące mamy rodzimą prasę owczarka Podhalańskiego oczywiście musi być dobrze wytrenowany wychowane to nie jest tak, że kupuje rodzina targują od razu wie jak owce chronić to tutaj jest specyficzny trening do tego są jeszcze ogrodzenia elektryczne, ale to nie w takie, że jest 1 trud no na kołkach rozciągnięty, który może zabezpieczać pies ciała przed rozpieszcza pchnięciem się krów natomiast nie zabezpiecza przed wtargnięciem drapieżników, które trzeba zazwyczaj zsuwać taśmy ona gęściej mają być poprowadzone są drogie oczywiście, że to nie stanie natomiast są w ustawie o ochronie przyrody zapisy, które pozwalają na współpracę z Regionalnego dyrektora ochrony środowiska i dyrektora parku Narodowego z hodowcami, żeby rozwijać programy ochrony zwierząt hodowlanych przed drapieżnikami, żeby zapobiegać takim szkodom w oczywisty finansowanie takich ogrodzeń tak może być taki finansowanie oczywiście wspierają hodowców to, że organizacje pozarządowe na tyle na ile mogą i to znajomi np. pastuchy elektryczne ara, czyli właśnie do ogrodzenia elektryczne owczarki podhalańskie z Madery na różną wartość w ślad trial takich faktów w przerwie przypomniałem sobie Tytusa Romka Japonka tam były wilki były w ślady bitew Lady, czyli tak jak piesi oraz dość trwałe materiały takie bardziej chorągiewki trójkątne, ale jest to rzeczywiście działo, ale jakoś tak jest siły, żeby kawał szmaty miałkość przestraszyć tak waszej perspektywy rozwoju jak zaczarowana historia, tym bardziej że ta czerwień może być dla nas Rami myląca to nam się wydaje, że czerwone takie odstraszające na ten wielki przy różnych kolorów dla nich jest tylko jaskrawe jest nowy materiał powiewające na wietrze, dlaczego się tego boją Niewiem natomiast faktycznie to działa i sprawdzali, toteż naukowcy, którzy już się nauczyli się o ofiarach w Polsce n p . prof. Marco emocjami, który był w Białowieży przez kilka lat pracował tam się dowiedział o śladach i zaczęły testować najpier w na wilkach w ogrodach zoologicznych, oddzielając od pokarmu np. w PUP w testował on być wyżej niż rzeczy gęściej czy i w jakim kolorze okazuje się, że te zrobione przez Polaków to był najlepszy hop hop hop hop takie właśnie długości przy ulica Weigla przepisowej one bał się przechodzić na drugą stronę nawet do bardzo smakowitego Rekowska potem jest sprawdzoną to także w hodowlach i dość w stanach Zjednoczonych hodowlę bydła kilkaset hektarów ogrodzono takimi śladami i jednocześnie wilki miały obroże telemetryczne jest burza Roczyny podchodzą w ogóle do tego podchodziły i wycofywały się to o zdolność utrzymywania ich na odległość była około miesiąca do 2 lat to jest taka metoda kosztuje tam dożywotnia to znaczy doraźną w przypadku hodowli owiec zazwyczaj otacza się tak w Monako sorry, czyli te małe za ogródki na halach, do których się na noc spędza owce jeszcze otaczał miastem Kosior zmienia miejsce na tej sali on wędruje to też wędrujące te wady z nim i to jest też taka bariera która, gdy zmienia kontekst środowiskowy to jest ważne, dlatego że widz się do niej nie przyzwyczajono za każdym razem przychodzi to tez w innym miejscu do tego jest jest, że wzmocnienie zapachami i dialogu no można z najgorszej maści dezodorant wybrać moduł sklepie to będzie najlepszy atak naprawdę to polecam też tempo naprawdę mało wykwintnego i wilki są wrażliwe na zapachy i ten zapach jest hitem są w tym lepiej dla owiec fakt jest tutaj można wzmocnić hokeja, ale jeśli święto zostawili i to on się przez te już po prostu ich lekceważyły w końcu to wymaga podkreślenia trawy np. że gdybyśmy pozostawili to po pewnym czasie tych lat nie było widać bardzo podejrzliwi, ale chodzi o to czyje to jest tak bardzo wyryte w Wilczym mózg, że nie przekroczyć to jest także poniżej miesiąca 2 miesiącach zakładają one są cały czas utrzymywany w dobrym stanie czy nadal będą działały działałyby natomiast zazwyczaj jest tak, że tu jakieś słowo się obalić to on coś się zakręci wokół sznurka i trwalsze podbijają także to trzeba osobno elektrycznym też trzeba no tak, ale tam się nic nie zawinie Malezji spadnie zarośnie trawą zważać co on my tutaj Vladimira Weissa i pracy kołacze z właściwym do obrad COP w wiadrach pastucha kradł też szykuje nam zmianę ustawy, żeby można było bardziej strzelać do tych filmów o taką ustawę o ochronie przyrody pomysłu jest taki, żeby hodowca przed wy z możliwością wystąpienia o odszkodowanie, bo teraz dostaje pieniądze za to, że wielkim czy to wreszcie czy niedźwiedzie zjadły offsetu dostają odszkodowania teraz ma wcześniej po wystąpieniu szkody nie aplikować o odszkodowanie tylko aplikować odstępstwo od zakazów i osoby nie wolno reagować, o co zadbał o nas, że nie wolno ich najpierw odwołał zajęcia się zdarzy nie w przychodni zjadać owce, a ty jako hodowca nie może wystąpić o odszkodowanie to może wystąpić o odstępstwo od zakazu, a dzień, żeby następnym razem się nie przyszedł jak rozumiem ustawodawca tak sobie wymyśliło Trela Daniel Gazda to w ogóle wtedy nie dostają odszkodowania czy dostanę po jakimś czasie wystąpisz o odstępstwo to dostaniesz, a w ten sposób walczyć ja rozumiem ministerstwo liczy na to, że będzie ją mnóstwo oraz podkładek, żeby ostro występować o odstępstwa czyli, żeby robić rozważne derogacji dała zezwolenia na zabijanie, a przecież w tym interes właściwie będzie trochę nie łapie tego momentu było rozumiemy koncepcje wyrębu Puszczy Białowieskiej jakiś inny nie mówię, że popieram, ale rozumiem ten typ myślenia tak natomiast po co wybijać wilki tak to rok to jest bez sensu to z logicznego punktu widzenia natomiast oczywiście są takie grupy społeczne, które chciałyby z mostu zapolować na Wilka, a jak nie ma innego powodu tylko o odstrzał z powodu uratowania hodowli owiec w jakimś miejscu w ciągu nie wykorzystać ci ja przypuszczam że, że to jest bardziej w tym kierunku nastawione, żeby mieć pretekst do odstrzału ani, żeby robić jakiś porządek z odszkodowaniami czy tak, żeby jakikolwiek sposób pomagać hodowców notes takie wyjątkowo proste myślenie, żeby tego inaczej nie nawet powiedzieć prostackie mamy 1000 Wilków może w Polsce i w 1000 osób se postrzelać i co no i marazm Ależ zgodnością nakłania powieszono przykre, że żadnymi suknem i pozamiatane Jonathan Motor to jest pomysł powiedziałabym też nawet bardziej, że od Dyrekcji ochrony przyrody tak oto wnioskuje do urzędu weszło już wejdzie w życie to jest pomysł, nad którym teraz Sejm obraduje to jest pomysł zgłaszany przez nowości żon stanu w tym akurat mamy taki układ, że rząd czy rząd zgłasza czy jakakolwiek partia rządząca to, zwłaszcza postawą zawsze to samo co za tym stoją natomiast oczywiście wykonawcą tego prawa byłby już później generalny dyrektor ochrony środowiska minister środowiska, a właśnie główną Grand Press roszczeń z boiska, bo jest odpowiedzialny za gatunki chronione no to taka ochrona ostateczna, tak więc bardzo ostateczna ona dotyczy wszystkich gatunków, za które wypłaca się odszkodowania, bo to przecież wilki rysie niedźwiedzie, ale jelenie też przecież oni karani za prawo łowieckie podlegają Thomas lin ustają no ale te żubry i co taki hodowca, któremu Kopka siana zjedzona przez żubra ma występować o jakieś odstępstwa liczony będzie potem strzelał do tych żubrów razem nie wyobraża w ogóle takiego postępowania takie odstępstwa można stosować w przypadku np. permanentnie zalewających powołała bobrów, które spiętrzają wodę wtedy pan tym odstępstwem jest np. likwidacja tamy Bobrowej, bo jest to zniszczenie pewnego elementu bombowiec sobie jego areału występowania, który dla niego istotna także to zniszczenie tamy Ania jest zwyczajnie zabicie zwierząt, a poza tym tych bobrów jednak mamy ileś tam tysięcy i 60  000 w Polsce i mimo wszystko to jest zupełnie inna sytuacja niż przewagi drapieżnika, więc to jest ta jest postępowanie o jak wyzwanie bez wyobraźni co się da zrobić no oczywiście możemy przystępować do do naszych posłów występować do parlamentarzystów, żeby tego nie akceptowali nowe każdy z nas ma takie samo pole do popisu możemy powiedzieć po prostu nie wiem czy to się skończyć sukcesem to oczywiście jest im niższa niż 6 natomiast próbować trzeba i organizacje pozarządowe opiniując te założenia zmiany ustawy były tutaj jednomyślnie bardzo krytyczna, a ich, że zmaga się dotrzeć jakoś do hodowców z tym z tymi informacjami czułości mogą robić no bo wydają się, że to jest bardzo istotna grupa, bo być może uda się ich przekonać być może da im daje się da się im za no bo strony także tu wszyscy występowanie po szkodzie i natomiast szkodom można zapobiegać czy testy faktycznie takie trudne kosztowne żem się nie opłaca już lepiej wystąpić o tym, odstrzał ostrzał jest bardzo niepewnym rozwiązaniem, ale dlatego, że terytorium o 1 grupy rodzin jest około 300 km ² to w obrębie tego jest wiele gospodarst w to gospodarstwo konkretne, który ma szkoda jest pewnie odwiedzane tam raz do roku przez sąd grupy liczą niemal w ogóle żadnej z grą o żadnej pewności, że one wrócą do ich to jest naprawdę bez sensu, bo obwodnica ma taki hodowca z ostrzał, ponieważ oprócz tego rządu tam się Tałanta jakaś grupa myśliwych i straszy mu inne zwierzęta w tym jego własne owce w telefonie do dolara niż te dni Wilk, który właśnie wszedł szkoda zostanie ostrzelana niezłomnej woli no bo jak już go zidentyfikować no tak naprawdę będzie wybijanie Donaldzie oto chodzi o obrazie wbijanie do nogi to będzie zabijanie niedopełnienie tych osobników, które wyrządzają szkód zlotych najmniej ważnych tylko takich najmniej sprytnych Ateny sprytniejsze, które wchodzą szkody zostaną tak dobrze dysleksja tak, w których badania przeprowadzone jak wygląda jeszcze ochrona Wilków, bo tak wiem, że Białoruś nie Ukraina nie, a pozostali nasi sąsiedzi Rosja też to właśnie wszyscy nasi wschodni sąsiedzi to albo wilki tępią, a mająca regularne po to, polowania na południu jest trochę lepiej Słowacja ma wprawdzie odstrzał Wilków, ale wynegocjował rząd węgierski czeski Polski, a utworzenie stref buforowych wzdłuż granicy z polską np. wzdłuż obszarów natura 2000, gdzie my chronimy wilki tak one są gatunkiem priorytetowym zgodnie z dyrektywą siedliskową, więc oni strzelali do Wilków, które my tutaj troskliwie zachowaniem dalej na zachód jest jeszcze lepiej czas ściśle chronionym ze ścisłą ochroną, a tutaj nie ma nie ma żadnego problemu także nowe na Wschodzie bez zmian, czyli w tym momencie z śledzimy losy tej ustawie nieszczęsnej staram się zapowiedzi w miarę możliwości nam się zapobiec no tutaj są głównie głosy organizacji pozarządowych przyrodniczych na lobby takie bardziej pro łowieckie nawet, że tutaj pewnie zupełnie inne głosy podnosili dłonie, by sobie chcieli tym wielkim poście na ścianach matkom wilkiem, a nie oglądać w lesie balet jest np. związek fotografików przyrody trafi też są za ochroną i Troi ochroną Puszczy Białowieskiej pewnie dużych ssaków drapieżnych, bo im sprawia przyjemność fotografowanie tych zwierząt i dla nich powieszenie zdjęcia nad kominkiem jest tutaj sukcesami to zdaje się jest takie być bardziej zrównoważone użytkowanie zasobów przyrodniczych zdecydował jeszcze warto w takim razie kończąc życzymy tym myśliwym, którzy mają ochotę polować na wilki czy bym się nie udało się przerzucono aparaty, a naszym gościem dzisiaj był dr Robert Mysłajek z Instytutu genetyki biotechnologii wydział biologii Uniwersytetu Warszawskiego specjalista od wieków w Polsce bardzo dziękujemy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HOMO SCIENCE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA