REKLAMA

"Od awarii do utopii albo dlaczego świat dzisiejszy trzeba popsuć". Opowiadał prof. Przemysław Czapliński

Światopodgląd
Data emisji:
2016-08-23 16:20
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
14:21 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
świerk lub podgląd itp dziś Agnieszka Lichnerowicz teraz łączymy się z naszym studiem Poznaniem tam jest prof. Przemysław Czapliński literaturoznawca z uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu właśnie dzień dobry panie profesorze, gdzie nowe chciałam, żebyśmy trochę nawiązali czy wrócili do konferencji, w której brał pan udziału, na której wygłaszał pan ani myśli różne to brak chętnych chcących dorobić wszy raz konflikt się w myślach mam bardzo znany nie Rozwiń » złożyło, że firmy to szlachetne Józef Zając wraz z rynkiem w ramach PROW wszystko oraz w czas utopili w poszukiwaniu utraconej przyszłości i początek blichtru w Polsce firm często dosłać boją się utopić to jest naturalne doświadczenie naszej dwudziestowiecznej z próbą wcielenia w życie utopii jest dosyć tragiczna, ale rozum, że pan do porządku i konieczności gonienia za utopią czy wymyślania utopi poszukiwania utopili, że pan, by tego bronił, a nawet widzi tego potrzebach jak najbardziej zresztą nie tylko na małe zacząć pewnie należało trener także pani ma rację ma utopia zrobiła sobie czy utopi zrobiono straszną zupełnie reklamy w dwudziestym wieku jeśli tak można nazwać my właściwie nic tam minione stulecie jest czasem wcielonej strasznej potwornej zbrodni, czyli niewyobrażalnej małe utopii w co najmniej 2 wariantach pewnie znalazłoby się ich więcej, gdybyśmy zbierali doświadczenia innych państ w innych kontynentów Monte na myśli utopie komunistyczną utopię, ale na nazistowską, więc z 1 strony Gułag i mamy Auschwitz to są w gruncie rzeczy w 2 ma realizację różnych mamy różnych utopii, a my, ale mamy od 3 na momentu, kiedy zapadła się, kiedy nastąpiła zapaść systemu komunistycznego, kiedy rozpadł się ma radny blok warszawski, a więc mniej więcej od schyłku lat osiemdziesiątych i początku lat dziewięćdziesiątych mamy już inne dobre twierdzi wietrze i tego ćwierćwiecza bardzo wielu ludzi na powtarzało, a także utopia jest konieczna przy czym to jest utopia, która musi być w pewnym sensie świadoma tego co się ma z myśleniem utopijnym stał w związku z tym musi to być utopia krytyczna autorefleksji na UE, a więc zawierająca w sobie jak brzytwą są małe zapamiętaliśmy z najwybitniejszych powieści dwudziestowiecznych charakterze anty utopijnych jest to pewnego rodzaju historyczną literacka ma prawidłowość, która mojemu sercu jest nieść niesłychanie bliska i dla Malty takiego rozwoju intelektualnego rozwoju myśli dwudziestowiecznej bardzo istotne wiek dziewiętnasty inny to wiek inne rozmaitych utopii od tych bardzo poważnych dumę realizowanych przez wymyślonych głównie w odniesieniu do mas społeczeństwa my aż do tych ma takich cudownych, więc takich jak pisał Jules Verne, w których wystarczy 1 wynalazek Hetman i jedno narzędzie jakiś pierwiastek czerpane z ziemi wytworzony w laboratorium, żeby nagle historia ludzkości zaczęła biec inaczej wiek dziewiętnasty z wiekiem utopię z wiekiem wiary w przeszłości z wiekiem wiary w to, że można poukładać relacje międzyludzkie w sposób doskonały albo bardzo dobry, że można zmniejszyć albo zlikwidować ludzkie cierpienie i inne, że można, ale my jednostkową egzystencję my wyprowadzić na prostą, ale kim jest sprawić, żeby człowiek nie cierpiał w swoim życiu, żeby społeczeństwo ze sobą się inne dogadywał wiek dwudziesty natomiast jest w gruncie rzeczy wiekiem antyutopii poczynając od 1 po pamiętnej powieści pierwszej chyba takiej poważnej anty utopijny zamiast kina poprzez oczywiście nowy wspaniały świat Huxleya i netto 1904 jedno 84 Georga Orwella, ale znowu po pozwala się powtórzyć z przełomem dwudziestego 3001. wieku to jest taki czas, kiedy bardzo wielu socjologów filozofów politologów powtarza potrzebujemy utopii, dlaczego dlatego, że myślenie, które się wykształciło w latach dziewięćdziesiątych inne znane potrzebne charakterystycznym znakiem kryptonimem kina, czyli niemal sunął tak wyznała ceny tych nie ma alternatywy nie ma alternatywy dla MAK gospodarki wolnorynkowej czy my w tym w gruncie rzeczy dla neoliberalizmu na Leonie neoliberalnych rozwiązań gospodarczych dla demokracji demokracji parlamentarnej pluralistyczny i dla połączeń pomiędzy 10 Neo liberalizmem i my demokracją nie ma alternatywy im bardziej Magin brniemy w rozliczne kryzysy czy to ma zwoływane przez kapitalizm, bo to przecież jest i inna kwestia tego kryzysu, który stał się 2000 siódmy na przełomie 20072008, który dotarł taką falą tsunami do Europy zachodniej czy weźmie pod uwagę gmach ruchem okupuj Wall Street żadne ruchy oburzonych my mamy w Hiszpanii my, więc i kryzysy wywołują rozmaite napięcia bunty marne w społeczeństwie, a zarazem jesteśmy świadomi tego, że wynikają one ze złego funkcjonowania tego styku tego splotu demokracji współczesnej demokracji parlamentarnej i neoliberalizmu w tej sytuacji powiedziałbym wyznała karnety FOT internet, czyli nie ma alternatywy dla alternatywy musimy wymyślać utopia musimy wymyślać inne warianty, ale z tym 1 zastrzeżeniem nikomu dziś się nie uda ani wymyślić ani wprowadzić tego co było cechą charakterystyczną ma utopii ma w udzielanych w dwudziestym wieku to znaczy wizji kompletnej, która dążyła do przymusowego uszczęśliwiania ma zarówno jednostki jak i ma zbiorowości albo na odwrót inny uszczęśliwiania jednostki, dlatego że uszczęśliwiona zostanie zbioru tego całościowego pomysłu na społeczeństwo na historię na relacje między rządem i zbiorowości tego już nie będzie dzisiejsza utopia mieści w sobie pamięć anty utopii, a więc jest również bardzo podejrzliwa w stosunku do polityki reguł wyborczych do naz w sposobu funkcjonowania innych rynków jest bardzo podejrzliwa nieufna w stosunku do tego, a zarazem, jakby pracuje pełną parą nad tym, żeby znaleźć to miejsce, do którego coś można naprawiać nie ma alternatywy dla alternatywy, jaką jest utopia i pan jako literaturoznawca szuka tropów w tej utopii gdzieś w literaturze jest teraz tylko taka dygresja myślę o kinematografii to mam wrażenie, że wiele filmów takich dużych przynajmniej część graczy takich bardzo popularnych dużo budżetowych tak dalej jest często takich budów w dużo jest taki film post apokaliptycznych, czyli 1, gdzie ostrzegających przed tron nadziei i właśnie co pan wskaże, gdzie można znaleźć ślady tych nowych utopii, ale w moim właściwie od tego można, by zacząć od dna na czym pani skończyła to znaczy te filmy post apokaliptyczne bez względu na to co o nich myślimy, jaki poziom reprezentują jak bardzo schematyczne są fabuły w nich przedstawiony one zawierają w sobie coś bardzo istotnego, a mianowicie dzisiejsze myślenie o społeczeństwie historia z myśleniem z perspektywy albo przez rząd ma ten pryzmat całkowitego całkowitej awarii tak niedawno tak prawda jest, że zeszłoroczna jeśli dobrze pamiętam w zeszłym roku opublikowana powieść Marka jest Berga zatytułowana Blackout jest tego na takim scenariuszem prawda jakoś taką sumą inna rozmaitych lęków i strachów naszych o to, że to co najważniejsze spośród wszystkich sieci, czyli sieć ma elektroniczne elektryczne sieć internetowa zarządzająca przesyłem energii elektrycznej padnie to padnie nie forma 1 miasteczko wodne w powiecie 1 czy w gminie, ale padnie najpier w w 1 kraju, a potem się rozprzestrzeni na cały kontynent Europejski Marka jest brak właśnie to właśnie rozpisał to myślenie o społeczeństwie historii z perspektywy awarii jest pewnego rodzaju stanem pogotowia wyobraźni, który dla mnie jest bardzo cenny ciekawy interesujący, dlatego że po pierwsze takie myślenie o mamy potwornej zapaści ma pozwala pisarzom, a zabawić się, aby zagrać pewien eksperyment społeczny, a mianowicie co się stanie co się stanie, gdy zabraknie prądu wody, kiedy nie będzie dojeżdżała inne nie będą guma może dojść już dały rozmaite towary do dołu do sklepów, kiedy nie będą jeździły autobusy tramwaje co się wtedy stanie jest to pewnego rodzaju eksperyment z zakresu życia społecznego, ponieważ na arenie zostają, jakby ludzie sami ze sobą oni muszą sobie w tej sytuacji poradzić co przeważy siły solidaryzm etyczne czy egoistyczne czy staniemy się od razu zbiorowością, w której każdy toczy wojnę z każdym czy też my przypomnimy sobie nie podkopie my leżący gdzieś głęboko pod ziemią w tradycjach regionalnych tradycjach danego miasta wtedy akcja Bogdan danej społeczności kultury narodowej, ale nie odkupiony jakąś pamięć o nowe umiejętności możliwości współpracy to jest pierwsza sprawa druga w takich warunkach post awarii i innych bardzo istotne okazuje się inny przekształcenie tożsamość, a mianowicie wchodzimy w ten stan awaryjny, ale nie jest tym co sobą reprezentujemy czy reprezentowaliśmy prawda nie mnie nie liczą się tytuły tam w ten profesor ten tam doktor habilitowany ten adwokat tylko liczyć się to inny jak potrafisz sobie to ma poradzić w warunkach kryzysowych jak potrafisz współpracować to jest to mam wrażenie gmina tym co bardzo często zaprząta uwagę innych pisarzy jak potrafimy wytwarzać więzi jak potrafimy dokładać swoje umiejętności do umiejętności jakiegoś mniejszego bądź większego kolektywu ja umiem niem powietrzny umiał naprawiać silniki samochodowe maty umie zajmować się elektrycznością ma w tym samochodzie ktoś inny jeszcze inne potrafili ma dobrze orientować się w terenie świetnie, ale nie potrafi tak jak ja naprawiać silnika i t d . tak dalej każdy z nas z osobna przegra, jeżeli będzie nam się, jeżeli uda nam się połączyć nasze siły to będziemy mieli jakieś większe im szansy to jest pierwsza jest pierwsza sprawa myślimy zatem w takich kategoriach postawa i innych oczywiście post utopijnych, ponieważ to wszystko, o czym mówimy to jest jakby odbudowywanie życia, ale zarazem i teraz następuje ma bardzo istotna rzecz jak my to życie będziemy odbudowywać czy wszyscy świetnie to bardzo wielu ludzi świetnie pamiętam inne władcę much i innych Williama Goldinga z powieści jest dumna, iż dobrze pamiętam Sol z lat segment schyłku lat czterdziestych początku lat ma 50 tych działań rozegrał właśnie taką fabułę posag po apokaliptyczną na bezludnej wyspie, na której ląduje małe samoloty i ma z tego samolotu ratują się tylko włącznie pasażerowie dzieci dzieci należące do jakiegoś chóru bardzo licznego chóru chłopięcego dziecięcego nikt nie ma ani 1 dorosłego zdradzić, jakie muszą stworzyć społeczeństwo, ale Kijów podobną grę zaczynają grać ma my pisarze dzisiaj to znaczy zastanawiają się z jakich tradycji dzięki takim umiejętnościom ale jakim formom współpracy będziemy odbudowywać społeczeństwo co nas połączy czy będziemy raczej zmierzali w stronę mają reguł, ale demokratyczny wspólnego zarządzania wspólnego podejmowania decyzji czy raczej wyłonimy spośród siebie jakiegoś wodza przywódcę będzie nam zależało na tym, żeby rządził nami ktoś silną ręką, bo ten ktoś tam nie potrafi załatwić wymusić dumę wodę może na innych żywność paliwo i t d . i t d . tak gra inna więź społeczną zamienia się 1 czy przechodzi bardzo szybko fragment gry dotyczącą również reguł na politycznych, a istotne jest to, że ma następuje swego rodzaju punkt wzorowanie historia tego momentu zerowego historii próbujemy ją zbudować na nowo tak już na koniec to jest ostatnia minuta, a to jest niezwykle ciekawa, ale czy może pan słuchaczom pani profesorze podrzucić 23 tytuły w prawdę mówiąc pani pytania w nim udział w zupełnie inną stronę ma tak naprawdę ma wątki utopijne, ale takie właśnie postu to pilne, a więc, a więc anty anty utopijnej prawda, czyli to są takie powieści, które inni krytykują utopia zarazem jakby ostrzeże ją wyrzucić tak prób, ale zarazem próbują próbują rozegrać pewien pomysł na inne rozpoczynano, więc coś takiego Widzew ma inne trochę w twórczości Sylwii Chutnik hedgingu Olgi Tokarczuk powieści prowadź swój pług przez kości umarłych opowieści Mariusz Sieniewicz pod bardzo znaczącym tytułem ma rebelia, ale także warto zajrzeć n p . do powieści miasto białych kart są blachą ze sama głos z Sydney 2 tysięcznego chyba inne szóstego roku warto pewnie także również zajrzeć do twórczości rząd ma 1 ustawa lekkie z działaczy widma nieodległego my laureata nagrody Nobla, zwłaszcza jego powieści duma Urania to są powiedzieć tak jak powiedział szczątkowe utopie tak to są szczątkowe tak to są utopie, które pamiętają o tym co się stało, ale zarazem nie to są książki, które uświadamiają nam, że ma bez alternatywy po prostu jesteśmy skazani na ten proxy z nim kryzysów społecznej frustracji i późniejszego nie ma się do nas dzwoni do hotelu, a z uruchomienia, tak więc żeby żyć, żeby tak naprawdę coś zmienić trzeba uruchomić wyobraźnię, a od Sydney uruchomienia wyobraźni najlepsza jest literatura bardzo dziękuję jak zwykle pani prof. prof. Przemysław Czapliński literaturoznawca w nim wraz z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu państwa gościem i tyle co zmienią strzeleckim dla państwa przygotowaliśmy realizował Adam Szura informacja po nich Maciej Zakrocki zaprasza na rozmowach z Janem Grabcem rzecznikiem Platformy Obywatelskiej światopoglądowych w błąd w Dobrczu Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA