REKLAMA

Strajk Islandek z 1975 r. Nie ugotowały, nie uprały, nie poszły do pracy... Odpowiada dr Przemysław Czarnecki

Poranek Radia TOK FM - Weekend
Data emisji:
2016-10-01 08:00
Prowadzący:
Czas trwania:
20:41 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
sobotni poranek Radia TOK FM Karolina Głowacka ma w naszym studiu w Poznaniu pan dr Przemysław Czarnecki z katedry skandynawistyki Uniwersytetu Adama Mickiewicza dzień dobry dzień dobry panie redaktorze dzień dobry państwu w poniedziałek czarny protest strajk kobiet przeciwko całkowitemu zakazowi aborcji to w Polsce, a inspirowany wydarzeniami sprzed 41 laty, kiedy co 24 października 1975 roku jak się szacuje 90 % islandzkich kobiet zastrajkowało i to nie tylko nie przychodząc do Rozwiń » pracy, ale i także, a może przede wszystkim nie, zajmując się domem 90 % robi wrażenie, ale też pamiętajmy, że na Islandii jest trochę mniejsza populacja tak to prawda jak to było panie doktorze od czegoś zaczęło jeśli pani redaktor pozwoli to ja cofnąłem się dosyć mocno w czasie i w rozpoczął w roku 1800 osiemdziesiątego piątego brzmi dobrze brzmi brzmi może rzeczywiście dosyć archaicznie, ale i jest to rok ważny dla historii ruchu kobiecego na Islandii, ponieważ wtedy po raz pierwszy kobieta opublikowała artykuł w prasie codziennej i ten artykuł dotyczył praw kobiet jest pierwszy artykuł opublikowany przez kobietę na Islandii dotyczy właśnie zagadnienia praw kobiet ich pozycji w społeczeństwie było to mu diety Piastem 1104, która z czasopiśmie światu Conan kobieta z gór opublikowała artykuł, w którym postulowała zwiększenie praw kobiet na Islandii a jakie to były wtedy prawa kobiet, a co ona postulowała ciekawe praw kobiet nie było wtedy zbyt dużo to wszystko się tak przecierało w dużych bólach dopiero co kobiety uzyskały prawo do równego dziedziczenia takiego samego jak jak mężczyźni nie miał prawa do nauki nie miał prawa do kształcenia się, więc to to wszystko dopiero się przecierało przecierało się z dużym dużym trudem, więc te postulaty, które w, którym diet w 81800 osiemdziesiątym piątym roku wysunęła dotyczyły właściwie takich najbardziej podstawowych praw kobiet i co się działo przez 90 lat był pan zaczął od 1800 osiemdziesiątego piątego ja wspomniałem o tym, najsłynniejszym proteście tym strajku kobiet celem, a ten się kurator był w piątek nasz będzie w poniedziałek katalogu się w piątek tzw. długi piątek, gdy w roku 1975, więc co się dzieje z prawami kobiet na Islandii przez te wszystkie lata i znowu jeśli pani redaktor pozwoli będą stopniowo do siedemdziesiątego piątego roku dochodzi wreszcie zatrzymałby się na roku 1907 wspomniana przeze mnie Piet założyła w 1907 roku Towarzystwo czy organizacje obrony praw kobiet 27 stycznia 1907 roku postoje właśnie właśnie nową organizacją, która doprowadza do tego, że w tym samym roku dochodzi do pierwszego strajku kobiet na Islandii latem 1907 roku dochodzi do takiego bardzo Regionalnego lokalnego strajku kobiet zatrudnionych w rybołówstwie, które strajkowały bardzo króciutko to prawdopodobnie trwało tylko godzinę lub 2 i miał wyłącznie charakter ekonomiczny to raczej był jedynym postulatem była było zwiększenie zwykle zwiększenie pensji co udało się zresztą osiągnąć tę godzinę czy dwugodzinnym strajku jest to pierwszy sukces kobiet na Islandii to jest rok 1907 co potem co potem potem rzeczywiście stopniowo dochodzimy już lat siedemdziesiątych w roku 1970 tworzy się organizacja tzw. czerwonych skarpet czy czerwonych pończoch i nie, bo organizacja kobieca, która w maju 1970 roku po raz pierwszy wzięła udział w pochodzie pierwszomajowym, niosąc na sztandarach na plakatach postulaty dotyczące praw kobiet społeczeństwo współczesnym społeczeństwie islandzkim i to to wystąpienie ten pochód czerwonych skarpetkach kobiet ubranych właśnie owe charakterystyczne czerwone skarpety wzbudziłby ogromne zainteresowanie w społeczeństwie islandzkim również w męskiej części tego społeczeństwa w 2 zainteresowanie przychylne czynie przychylne początkowo było ono raczej sceptyczny raczy kobiety zostały zauważone też mężczyźni podchodzili do nich zbyt poważnie zmieniła się to w roku 1975, kiedy organizacja narodów Zjednoczonych zorganizowała tzw. rock kobiet powstałe w 5 lat wcześniej czerwone skarpety i postanowił wykorzystać okazję i lnu i w, publikując szereg artykułów w prasie codziennej periodykach oraz właśnie, doprowadzając 24 października 1975 roku do ogólnokrajowego strajku kobiet, czyli nie były inspirowane jakimś konkretnym wydarzeniem poza tym ONZ-owski określeniem właśnie, że w 1970 tys rok kobiety nie było także co zdenerwowało kobietę szczegóły u mnie nie sądzę powiedziałbym raczej, że była to niejako naturalna konsekwencja tego rozwoju ruchu ruchu kobiecego feministycznego na Islandii mód i wyglądało to napięciem czy właśnie pan mówi o tym, że mężczyźni islamscy traktowali je, ale ten ruch trochę niepoważnie czy to było faktycznie taki, jaki był ten świat w ogóle jakiś żyło kobietom na Islandii w tamtym okresie co było w tym 71005. wstrzymane szły na sztandarach, jakie traktowano to jest bardzo ciekawe, bo w odróżnieniu od tego pierwszego strajku w roku 1907, w którym który właśnie oparty był wyłącznie postulaty ekonomiczne strajk z roku 71005 . był już podbudowany ideologicznie i tutaj bardzo przyczynił się do głowy do popularyzacji tego strajku oraz dom do wzięcia go na poważnie noblista islandzkich tylko dla biznesu, który do dziś stanowi swego rodzaju sumienia narodu Śląskiego on po zakończeniu tego strajku, któremu bardzo uważnie się przyglądał powiedział, że kobiety osiągnęły w dzięki temu Stojković 22 rzeczy po pierwsze, postulaty ekonomiczne zostały spełnione to znaczy rzeczywiście różnica płac między mężczyznami kobietami z wyraźnie zmalała natomiast z punktu widzenia lex Nysa i chyba samych kobiet również istotniejszy, bo ten drugi element to znaczy kobietom udało się udowodnić, że są i idee intelektualnie niezależne od mężczyzn chodzi nie tylko z zależność ekonomiczną która, która funkcjonowała przez przez wieki, ale przede wszystkim o niezależność intelektualna to znaczy, że jak to relaks jest dosłownie swą sformułował kobiety w żaden sposób nie są głupsze od mężczyzn ciekawe, że takie oto zaskakujący był wnioski były 40 zlotemu na Islandii Anną oczywiście ironizuję panie doktorze jak wyglądał ten dzień Bogu pojawia się w publikacji prasowych na ten temat taki opis mężczyźni byli przerażeni, że poznikały kiełbaski ze sklepów, bo to była jedyna rzecz, którą potrafili je przygotować się odnajdę to jest prawda najlepszej strony popkulturowe obrazki to jest absolutna prawda myślę, że to, o czym pani redaktor wspomniana samym początku to to znaczy fakt, że kobiece nie tylko kobiet, że nie tylko zaprzestały pracy zawodowej, ale również tych tych obowiązków domowych najbardziej przeraził mężczyznę rzeczywiście to zgromadzenie kobiet na na centralnym rynku Reykjaviku przeraziło mężczyzn nie tyle liczebność, o ile z skutecznością to znaczy maszyny rzeczywiście w pozycji pozostałe zostali sami z domowymi obowiązkami z, o których nie mieli większego pojęcia na tak, bo od co się wydarzyło się przestał też zajmować dziećmi test ciekawej mężczyźni musieli zabierać dzieci do pracy tak to mówi w poczet cały dzień od samego poranka do późnego wieczora w przewód przez cały dzień od samego poranka do późnego wieczora kobiety poświęciły no właśnie na nas na to ostro zgromadzenie się na na kieleckim rynku natomiast wszystkie obowiązki u zarówno te zawodowe, jaki domowe począwszy od od przygotowania dzieciom śniadania po to, przygotowanie dzieciom kolacji spadł na barki, by mężczyzna nie byli zupełnie na to przygotowani, a czym spotkałem kobiety jakieś sankcje związane z tym protestem czy pracodawcy mieli pretensje czy może były jakieś masowe zwolnienia widzę co się wydarzyło potem nie absolutnie nie mówię tu można w tłumaczyć co to wszystko, by z tego rodzaju dojrzałością tego są to społeczeństwo Śląskiego nie było żadnych konsekwencji prawnych żadnych konsekwencji z zawodowych wręcz przeciwnie ten ten strajk również dzięki wsparciu takich autorytetów jak Klaxons, którym wspominałem przyniósł lawinę powiedziałbym nawet powiedział Levine kolejnych wydarzeń kolejnych zmian wprawie, które doprowadziły Islandię do do tego do tego momentu w jakim jakim jest w jakim znajduje się dziś na czym polegała ta lawina na czym polegały te zmiany to on pan dr Przemysław Czarnecki opowie państwu po skrócie informacji Radia TOK FM przypomnimy mówimy o strajku kobiet, które odbyły się w 1975 na Islandii, kiedy do kobiety przestały ING im nie poszły do pracy tego dnia i przede wszystkim przestały zajmować się także domem ani nie ugotowały ani nie posprzątały ani nie uporały ani zajmowały się dziećmi nagle ta niewidzialna praca domowa stała się bardzo, ale to bardzo mile widziana dla islamskich mężczyzny co było potem to tuż po skrócie informacji Radia TOK FM wracamy do rozmowy z dr Przemysławem Czarneckim z katedry skandynawistyki Uniwersytetu Adama Mickiewicza i Adama Mickiewicza w Poznaniu dzień dobry jeszcze raz panie doktorze dziękuję pani redaktor dzień dobry państwu, a pan doktor powiedział państwo przez grupę informacji o tym jak wyglądał 24 październik 1975 roku na Islandii, kiedy to blisko 90 % islandzkich kobiet zastrajkowało nie poszły do pracy ani nie zajmowały się dziećmi i mężczyźni byli przerażeni RM i co się wydarzyło potem panie doktorze co się wydarzyło czy ten protest odniósł jakiś skutek chciałbym dodać, że poza tym, że mężczyźni byli przerażeni to też spora część mężczyzn wsparła strajk kobiet szacuje się, że wtedy na tym centralnym rynku Reykjaviku zebrało się około 30  000 ludzi czworga 1010 % całej populacji ówczesnej Islandii i z tego większość co prawda stanowiły kobiety, ale w tym gronie znajdowali się również mężczyźni również mężczyźni reprezentujący tą intelektualną warstw społeczeństwa, więc to było takie solidne i solidnym wsparciem co się stało potem pyta pani redaktor Otóż właściwie natychmiast po po zakończeniu tego strajku rozpoczęła się taka powolnie tocząca się, ale jednak lawina kolejnych wydarzeń Otóż już rok później parlament islandzki przyjął prawo UE z w pełni zrównujące prawa kobiet i mężczyzn, więc w bus zaczął remont polegał w pełni, zrównując życie oprawa polityczne ekonomiczne chodzi o prawo o wszelkie prawa to znaczy na każdym możliwym poziomie funkcjonowania w społeczeństwie kobiety mężczyźnie zostanie zostali zrównani przynajmniej na papierze przynajmniej na papierze myślę, że równie ważny jest rok 1980, kiedy po raz pierwszy na świecie kobieta zostaje wybrany prezydentem kraju LeaseLink symbol raporty to w tym została wybrana pierwszym na świecie widać w została wybrana prezydentem Islandii jednocześnie pierwszą kobietą, która obejmuje urząd prezydenta kraju wciąż ławy wejdę panu słowo ciągnie się od władz, że właśnie na zasadzie taki jestem kobietą kobiety głosujcie na mnie i to było na fali właśnie takiego kobiecego ruchu złość może gniewu tak oczywiście to było 1101 z postulatów, ale przy okazji było to to kim torze jestem kobietą było wsparte tym, że z tą kobietą profesjonalną, że nadaje się do tego urzędu Janas próbował urząd prezydenta Islandii przez 16 lat to odcisnęło ogromne piętno na na tym jak wygląda współczesna polityka tego kraju to znaczy, że wydaje się, że po pierwsze, Willis uspokoiła niejako politykę islamską przyzwyczaiła Islandczyków do tego, że kobiety mogą obejmować najwyższe urzędy państwowe i niejako przygotowała też krain i społeczeństwo na rok 2009, kiedy premierem Islandii również po raz pierwszy została kobieta i u nas już warto w tym, która by jest tak do dziś 1 z najbardziej cenionych kobiet Politechniki Śląskiej mu w wiek wygląd czy był jakiś chętny to powiedzieć, że trzeba też reakcja mam namyśli je np. konserwatywnych mężczyzn, którzy mówili, że to nie jest dobry pomysł, że bez ludzi, którzy krytykowali czy publicystyka jakość była złośliwa pod tym względem szczerze mówiąc nie dotarłem do takich krytycznych reakcji, by było ścierać sceptyczny, ale tak jak wspominałem spora część intelektualistów islamskich wsparła popu poparła postulaty kobiet po po siedemdziesiątym piątym to mnie ten ruch czerwone skarpety zaprzestał swojego działania stopniowo, przekształcając się w tzw. listę wyborczą listę wyborczą kobiet, z których w kolejnych latach kobiety dostawały się do poszczególnych szczebli polityki odsunął od tej lokalnej po po ogólnokrajową jak wygląda współcześnie Island jeśli chodzi o sytuacje równouprawnienia kobiet i mężczyznę po tych 41 latach myślę, że takim nadmiernie optymistyczny obraz zakładałby rzeczywistość notes pozwolę sobie wesprzeć tutaj raportem swoje światowego forum ekonomicznego który, których nie jako bierze pod uwagę rozmaite czynniki takie jak i cóż jak poziom służby zdrowia od odnoszenie są kary sukcesów karierze zarobki i t d . tak dalej i dane, które posiadam to są dane sprzed 2 lat i w raporcie z 2014 roku Islandia znalazła się na pierwszym miejscu na pierwszym miejscu właśnie pod względem pozycji pozycji kobiet poziomu ich dochodu dostępu do polityki, a czy można mówić o tym, modelowym równouprawnieniu na nawet w przypadku Islandii myślę, że strony jest na dobrej drodze, żeby ten ten model osiągnąć nie chciałbym jakoś na nadmiernie przejazd krawędź czy 3 uczynić ten obraz niepotrzebnie Ideal nie idealnym natomiast myślę, że bardzo wielu bardzo wiele możemy się od Island testuje od Islandczyków i od pisanek nauczyć głośnym co ciekawe pan mówi o tym, żeby jednak ostrożnie opowiadać się sytuacji kobiet na Islandii, która jest inna wg raportów znacząco lepsza niż przeciętna w ogóle jest taki obraz całej Skandynawii przecież jako zbioru państwo, gdzie kobiety nie mają się świetnie, gdzie właśnie oto równouprawnienie się dba o parytety i t d . mnie i t d. czy tak jest w istocie to jest jedno pytanie drugie mnie czy ten cała Skandynawia przeszło podobną drogę Islandię, czyli od głębokich problemów z tym związanych aż się właśnie porno szybko jednak ewolucja na kilkadziesiąt lat to nie jest przecież jakoś bardzo dużo nie czuje się na tyle kompetentny, żeby oceniać rozwój rozwój ruchu feministycznego czy czy kobiecego w pozostałych krajach skandynawskich to też wydaje się, że ten obraz jest mniej lub bardziej podobny wpły w i Norwegii Szwecji Danii natomiast jeśli chodzi o o Islandii wcześniej jeśli mogę się moda na chwilkę jeszcze na niej skupić zechcą zwrócić uwagę na to, że ta lawina, której mówiłem, która ruszyła po strajku w siedemdziesiątym piątym roku toczyła się w dworów z określoną prędkością Thornton są jeszcze ciągle takie obszary, które kobiety zdobywają tak to nazwijmy dopiero w 1997 roku kobieta została z objęła stanowisko odpowiadające naszemu dziekanowi na wydziale skarg okres w dziewięćdziesiątym siódmym roku został pierwszym dziekanem na Uniwersytecie w Reykjaviku dopiero w 2012 roku pierwsza kobieta została biskupem na Islandii, więc jak widzimy to wszystko jeszcze ciągle trwa ten proces nie jest zamknięty to co zdecydowanie różni społeczeństwo islandzkie od myśli również m. in. społeczeństwa polskiego to to świadomość kobiet one są zdecydowanie bardziej przygotowane na to, żeby walczyć o swoje prawa i Rumun w co ciekawe Anno von pomysł z czego to się pierwsza taka większa świadomość wydaje mi się, że mogę być może jakieś wyjaśnienia dlatego może być pozycja, jaką kobiety odgrywają w życiu rodzinnym, więc strajk z siedemdziesiątego piątego roku udowodnił, że może nie da się prowadzić gospodarstwa domowego bez bessy bez kobiety, że kobiety od zawsze jest, że na ich na ich barkach od zawsze spoczywało spoczywa mnóstwo obowiązków i zielony stół w ten sposób są niejako bardziej przygotowane na to, że w konfrontacji z mężczyznami ich pozycja jest silniejsza i bardziej niezależne, bo to mężczyźni z ogniem poradzili bez kobiet wtedy 24 października 1975 roku dokładnie to inna my mówimy o tym, strajku kobiet islamskich w kontekście poniedziałkowego strajku kobiet czarnego protestu, które ma się odbyć się w Polsce, bo właśnie jest sens inspirowane tymi wydarzeniami na Islandii no teraz współcześnie kobiety skrzykują się przez internet przede wszystkim, a jak to jest strasznie ciekawe jak to było wtedy w tym 71005. jedno rzeczywiście różnica była jej kolosalnej kłopot z o zgromadzenie się ogromne natomiast wydaje się, że było to o tyle ułatwione, że Islandia to, bo to jest gmin i była wtedy i nadal jest małym społeczeństwem stąd dotarcie do kin czy porozumienie się między tymi małymi grupkami skupiającym kobiety nie było aż tak trudne, bo też z Lucjanem prawda, bo zdaje się, że większość mieszka jednak w stolicy tak to prawda, ale również tych w tych miej mniejszych miejscowościach to po prostu sąsiadki skrzykiwali się ze sobą to było wszystko to chyba bardzo spontaniczne organizowane właśnie w takich małych lokalnych grupka moment panie doktorze niech pan proszę powiedz powiedz na koniec C3 ten protest gminy sprzed 41 lat jest jakoś na Islandii istotne czy się do niego wraca 3 kobiety mężczyźni oni mówią jest jako ważny może jest powodem do dumy w pewnym sensie, bo jest wyjątkowy na skalę światową jest niewątpliwie powodem do dumy chciałbym też przy psiaka zwrócić uwagę, że ten strajk został powtórzony jeszcze dwukrotnie po raz pierwszy w 2005 roku i po raz drugi 2010 roku z tymi samymi hasłami na na sztandarach do dziś publikuje się prace naukowe na ten temat sam, przygotowując się do dzisiejszej rozmowy czytałem pracę licencjacką powstałą w ubiegłym roku właśnie poświęconą strajkowi siedemdziesiątego piątego roku, czyli żywy temat jest to pies to temat, którym ciągle wraca, który jest powodem do do dalszych analiz do RODO do dyskusji i do dumy jak w panierce wspomniałem w poniedziałek w Polsce strajk kobiet przeciwko całkowitemu zakazowi aborcji inspirowane wydarzeniami sprzed 41 lat, kiedy do 24 października 1975 roku islandzki zastrajkowało nie poszły do pracy inni przestały zajmować się inne domem, a o tej historii bym tego wydarzenia, ale także całego ruchu kobiecego na Islandii opowiadał państwu dr Przemysław Czarnecki z katedry skandynawistyki Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu dziękuję bardzo panie doktorze bardzo uprzejmie dziękuję za kilka minut będzie skrót informacji Radia TOK FM a Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PORANEK RADIA TOK FM - WEEKEND - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA