REKLAMA

Dlaczego "czyścimy" naszą historię? O ustawie dekomunizacyjnej rozmawiają dr Agnieszka Mrozik i Jakub Janiszewski

Połączenie
Data emisji:
2016-10-04 13:40
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
27:42 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
połączenie Getin Holding od gór aż 1343 Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną studio dr Agnieszka Mrozik z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk dzień dobry dzień dobry zajmuję się w zawodowo teraz badaniem komunistach i biograf i wcześniej zajmowała się feministkami między 12 jest jakiś punkt styczny jak i zagadnął na początek perspektywa feministyczna być może, którą przyjmuje do badania polskich działaczy komunistycznych nie tylko działaczek Rozwiń » partyjnych, ale również Orange aktywistek społeczne jak również intelektualista pisarz Marek dziennikarek publicysta wydawczyni, a badanie tego w dwojaki sposób kobiety na wkład funkcjonowały w strukturach partyjnych, a w instytucjach publicznych, jaki zakres władzy miały 3 rzeczy nie miały w jaki sposób były wykluczane, ale też o jakie pole, a inni aktywności czy przestrzeń aktywności UE miały, więc perspektywa feministyczna to jest na pewno coś co przyjmuje do badań nad komunistami, ale będziemy dzisiaj rozmawiać o czymś innym będziemy rozmawiać o ustawy dekomunizacyjnej jej konsekwencjach rozmaitych, ale też w poziomym celach nie muszą właściwie, o czym już słyszeć tylko kiedy teraz analizuje też biografie takich kobiet jak Róża Luksemburg Wera Kostrzewa to co jakby co zaczynasz widzieć, bo w zasadzie w świetle tej ustawy zajmuje się zbrodniami kami znaczy ta ustawa faktycznie na min to co jest moim zdaniem niebezpieczna w tej ustawie tak, by to nie tylko to, że będą do komunizmu one na ulice place i w ogóle przestrzeń publiczna, ale ona stanowić pewien punkt wyjścia do euro czy po prostu narzędzie do blokowania badania również badań naukowych badań krytycznych, a nad polskim polskim ruchem komunistycznym potem się zajmuje i miejscem kobiet w tym nam w tym ruchu komunistycznym, więc do Anny uważam, że to jest na razie to jest groźne to znaczy zamykanie dyskusji czy zamykanie badań już raz na starcie, ponieważ ta ustawa głosi Anna żar w jaki sposób upamiętnianie czy zajmowanie się z organizacjami no właśnie komunistycznymi, a czy promującymi czy symbolizującym jakiś inny ustrój totalitarny no no tutaj będzie ścigane czy piętnowane są tłuste te zapisy już, że owe były wszy wcześniej tak to te zapisy są już na szkodę w ustawie o Instytucie Pamięci Narodowej, więc ogromne to tu można powiedzieć, żeby to stress test to jest kolejny krok na na drodze do tego rodzaju aktywności teraz przy okazji tej ustawy dekomunizacyjnej przy okazji naz w ulic, które należałoby zmienić padło zagrała takie hasło ulica Dąbrowszczaków prawda mało, kto w ogóle wie kim oni Bylica to było właściwie czy tras jest bardzo duża on dużo anonim istotną część wydaje się, że duża akcja również warszawiak to nie tylko w Warszawie w różnych miejscach Polski wynieś ulica Dąbrowszczaków występuje w różnych miastach na Warszawie występuje na na Pradze-Północ dla mnie jest akcja łapy precz od Dąbrowszczaków organizują ją młodzi ludzie co bardzo cieszy, ale niektórzy nie zgadzają się na innych zamiany czy usunięcie tej nazwy tej ulicy z przestrzeni poprzez zastąpienie jakąś inną nazwą Anna Dąbrowszczaków to w skrócie to byłoby brygady międzynarodowe Polska w Top polscy działacze komunistyczni lewicowi to nie tylko komuniści je na innym stworzyli bataliony imienia Jarosława Dąbrowskiego, który brał udział w był częścią tych brygad międzynarodowych, które walczyły na wojnie, ale w Hiszpanii w latach trzydziestych prawda 30 szósty 3008 . rok czy rywal walczył przeciwko ellaOne zbliżające się dyktaturze Franco, a wzięły w tym czynny udział we wielu o tych uczestników tych tych walk zginęło po wielu było też później represjonowanych w LM i to jest właściwie powiedziałbym dosyć siły przykre, a może nawet być, aby mocniej skandaliczną, że po wypiera się pamięć syna nie wypiera się działalność czynny od tych ludzi, którzy byli właściwie można powiedzieć się na pierwszym froncie na inne anty faszystowskim, a i chciałbym podkreślić, że Polacy również byli częścią tego ruchu, a i bez ryby z zamachem nazywanie za blokowanie rozmowy na ten temat czy odbieranie właśnie tych tych symbolicznych ciemne miejsce pamięci no jest taką one formą podział bym czyszczenia bardzo mocnego naszej historii, bo tu nie chodzi tylko pamięć chodzi też o o historię i ukazywanie też tych ludzi właśnie w takim powiedziałbym negatywnym na świetle podczas gdy warto jednak pamiętać, że to byli za nie powiedziałam bojownicy na inne bojownicy antyfaszystowskie ruch komunistyczny w Polsce to jest właściwie ile lat do zbadania powód to bardzo trudno właściwie Hall w nowym bardzo trudno to mu bardzo trudno to precyzyjnie można być wyliczyć, dlatego że nie znaczy po w Polsce w tej chwili w ogóle taka tendencja, żeby wszystko co co co lewicowe po co peerelowskie nazywać komuną komunizmem co jest bardzo ład taki podział był pod podręczny na poręcznym narzędziem do prowadzenia bardzo bieżącej Anna Dymna walki polityczne ale, gdybyśmy tak w mieli historycznie na to spojrzeć to jest mniej więcej druga połowa dziewiętnastego wieku było coś takiego jak wielki proletariatu, bo lata 80 dziewiętnastego wieku tam się tędy toczyły już podziały wewnętrzne dyskusje ranne oto w jakim kierunku pójść na ile np. niepodległość polskim powinna być ważna dla lewicy to były takie pierwsze organizacje, a w nich pierwsze spory później niewątpliwie nam bardzo tutaj ważną postacią jest postać róży Luksemburg w 1 ze współzałożycielem kasy cel do partii Socjaldemokracji Królestwa polskiego i Litwy Astiz doznał powstała ta organizacja w 1800 partia moście 1800 dziewięćdziesiątym trzecim roku już później ta partia wraz z drugą partią PPS lewica, która wyłoniła się z rozpadu polskiej partii socjalistycznej m. in . na tle właśnie ten Sejm w stosunku przyjęcia stosunku przez lewicę do kwestii odzyskania niepodległości Polski później te partie się połączyły w 1918 roku powstała na inne komunistyczna partia robotnicza Polski, która w 1925 roku przyjęła nazwę komunistyczna partia Polski to partia w Polmosie w Polsce od początku była partią nielegalną działała do 1938 roku, kiedy została co ciekawe zdelegalizowana przez Stalina, tak więc wasze dni niecałe 20 lat od 20 lat nielegalnej aktywności zdelegalizowana przez Stalina po też warto moim zdaniem o tym, przypominać po wielkich czystkach, które przeprowadził również w tej partii wciąż czyścił w ogóle w różnych partiach komunistycznych w latach trzydziestych ludzie tzw. wielka czystka, ale akurat w polskich komunistów było najwięcej wśród ofiar innych działaczy komunistycznych właściwie to co mówisz w tej chwili to tak, że ci ludzie znaleźli się między młotem ma poważne dokładają z każdej strony byli zagrożeni dokładnie dokładnie tak macie złe niewątpliwie byli na celowniku faszystów czy później nazistą, bo przecież pamiętajmy, że Hitlera, kiedy doszedł do władz i my przecież wcześniej jako głównych swoich przeciwników politycznych na początku wskazał właśnie komunistów, a oni byli wśród tych, którzy byli osadzani n p . do obozów koncentracyjnych w Niemczech jeszcze w dwudziestoleciu międzywojennym tak natomiast na innych osób w Polsce toczy się ta partia również była partią nielegalną m. in . ze względu na jej stosunek właśnie do kwestii niepodległości w zawiłe były dosyć zmianowy zresztą ta partia zmienia wielokrotnie swoje stanowisko w tej sprawie tutaj trzeba naprawdę szczegółowo to rozważać rzeźby Winiarek nielegalnie nielegalna, bo to partia w Polsce Bereza Kartuska, która powstała w połowie lat trzydziestych dwudziestego wieku w UE, która miała na celu Głowno właściwie w pozbawienie wolności wszystkich przeciw nim przeciwników systemu sanacyjnego właściwie wśród jej więźniów no najwięcej było również na działaczy komunistycznych, a z drugiej strony faktycznie Komintern czy później Stalin również, który nadział na celownik chyba właśnie m. in. polskich komunistów rozprawił się z nimi bardzo brutalnie Wera Kostrzewa, którą zamieniła się realnym, która była 1 z nas takich powiedziałabym mu błyszczących postaci Anna panteonie tej naszej radykalnej lewicy, czyli właśnie lewicę komunistycznej na no ona była również 1 z ofiar czystek stalinowskich znaczy w 1939 roku właściwie była więziona, a ślad trochę po niej zaginął i teraz nie wiadomo co się z nią stało, ale prawdopodobnie, a prawdopodobnie była właśnie, że też krwawo się Stalin rozprawił również na z nią na czym, czyli rozumiem, że każdy, kto mówi, że Polski ruch komunistyczny przygotował następnie PRL stalinizm to jest po prostu niedouczony w jakiejś mierze tak znaczy ty tutaj oczywiście, bo jak mówią w tej chwili o tym, się rozwijał ruch komunistyczny przed wojną, a i dla badaczy w ogóle na nogi takich ruchów radykalnie lewicowe w Polsce można być to, że do pewnego stopnia zgodnie byłoby skończyć na tym momencie tak, dlatego że ta narracja, którą też w tej chwili zrekonstruowała właściwie mogłaby pokazać, że na polskich komunistów jako ofiary no i to się bardzo ładnie wpisuje w różne polskie narracje prawda ofiary 1 strony drugiej strony można, by od biedy tutaj na tym zakończyć i nawet jakoś ich trochę heroicznie się, a w tej ich ofierze natomiast sprawa nie jest taka prosta, bo oczywiście z tych resztek tych niedobitków rozwiązane komunistycznej partii Polski powstała w 402 roku Polska partia robotnicza, a Night już byli tyleż ci sami co trochę nowi ludzie za tym ma za tym Stali na jej później jak wiemy w czterdziestym ósmym roku Polska partia robotnicza łączy się z polską partią socjalistyczną, tworząc polską zjednoczoną partię robotniczą w UE i mówię to często są ci sami ludzie, bo np. Władysław Gomułka czy Bolesław Bierut byli przed wojną działaczami komunistycznej partii Polski natomiast sytuacja polityczna również sytuacja geopolityczna w okresie wojny i później po wojnie, że trzeba brać to wszystko pod uwagę, jeżeli chcemy rozmawiać na poważnie o o tych sprawach będą pokazywanie, że no tak to byli przedwojenni zbrodniarze, którzy później w czasie wojny po wojnie kontynuowali swoją zbrodniczą działalność oczywiście się bardzo fajnie Spójnia i tworzy bardzo taką zgrabną całościową opowieść natomiast, jeżeli przyjrzymy się temu uważniej to to nie jest wszystko takie proste i to co ja robię i to co staram się robić nic na przykładzie moich one moich tutaj, bo bohaterek tak czy tych osób, którym na, którym życiorysach i tekstach pracuje to jest właśnie pokazywanie tych Rand nieciągłości tych pęknięć i biografii i twórczości ich aktywności pokazywanie tego, że pewne argumenty się zmieniały pewien sposób mówienia myślenia się zmieniał było zależne od bardzo wielu czynników nie tylko wewnątrzpartyjnych nie tylko wewnątrz polskich, ale również szerokiej sytuacji geopolitycznej, która do też decydowało o tym jak karty były rozdawane i w czasie wojny i po wojnie, a co ty myślisz zmienianie nazw ulic w ogóle, jakby nie jak byśmy się cofnęli jeszcze w przeszłość prawda czy ten tak ta pierwsza fala dekomunizacji takich geograficznej topograficzny właściwie jak ty ją postrzegać jak postrzegasz to co teraz rocznie w halach, a znacie w różnych badaniach nad pamięcią mi, by takich badaniach nad przestrzenią publiczną tym jak ona jest i jakie symbole jak funkcjonują w tej przestrzeni publicznej to oczywiście, jakby tutaj po tak jest taka teza, że w Belfaście co co zmiana ustroju to zmiana symboliczna również jest wymiana bohaterów wymiana naz w ulic wymiana też treści podręcznika wymiana lektur i t d . bo to trzeba to odczytać bardzo szeroko to wszystko się dzieje i faktycznie w Polsce po osiemdziesiątym dziewiątym roku 1 z pierwszych takich z pierwszych takich aktywności było właśnie obalanie różnych pomników tak nie było była zmiana ulic faktycznie MCK największa fala na pierwszą największa fala zmiany u naz w ulic placów w ogóle przestrzeń publiczna to była to było lata dziewięćdziesiąte, a i wtedy również co ciekawe mamy niewiele tych kobiet które, których akurat niewiele w upamiętniają te ulice zostało tutaj nazwy i zostały zmienione to bardzo ciekawe, że w Warszawie np. do 90 tego roku była ulica Very Kostrzewę nic się mało, kto pamięta może starzy warszawiacy, że te z siebie ulica bitwy warszawskiej po dwudziestego roku była ulica na ślad Małgorzaty fornalskiej idea, która była na 1 z celem takich podział był ważnych postaci w początkach działania polskiej partii Robotniczej, ale była też postacią zakatowany przez gestapo w 40 rano na czwartym roku, o czym mało, kto pamięta w ogóle bardzo wiele tych skupiam się już na kobietach, żeby prawda nie nie rozszerzać tego bardzo wiele tych bohaterek tych kobiet, które udzieliło z swoich nazwisk do nazwania ulic to były ofiary albo gestapo albo Stalin stalinizmu Stalina na inne albo ofiary no jakiś inny w bratobójczych tych siostrzanych walk na skład Róża Luksemburg, które również ulice jej nazwie imienia nazwiska była w Warszawie no przecież do dziś jest właśnie niewyjaśnione do końca co się stało z Różą Luksemburg, ale wiem, że została zamordowana w wyniku powojennych różnych sporów politycznych, gdyż zatrzymajmy wróćmy do rozmowy po informacjach jest 1358146 Jakub Janiszewski przy mikrofonie ze mną w studiu dr Agnieszka Mrozik z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk badaczka komunistę i właściwie można powiedzieć, że dno taką też wyjątkową w tym momencie staje się chyba postacią, bo mało, kto komunizm jeszcze chyba w Polsce wnikliwie bada czy wręcz wrażenie, że to ma to środowisko czy w nich może nawet środowisko, ale osoby, które się tym zajmują właśnie szczególnie z perspektywy nie wiem czy land Rover czy feministycznej próbującej się temu przyjrzeć wcale nie jest takie małe wbrew pozorom mimo tych obu tych 3 takich wyrażone wprost lub niewyrażone zakazów faktury, o których mówiliśmy na wcześniej zawiązał się m. in . z tą ustawą ostatnia dekomunizacja inną oczywiście więcej badań sprowadzonych na nas na Zachodzie i tak np. świetna badania na innym polskim historyczka i prof. Małgorzata Fidelis pracującej i mieszkający od lat w stanach Zjednoczonych wydała w zeszłym roku książka kobiety komunizm industrializacja, a w powojennej Polsce, a ty jesteś książka Natalii żarskiej o podobnym podobnym tutaj podobnym przedmiocie badań na pracę Magdy Grabowskiej socjolożki zalane Instytutu filozofii socjologii pan to są też moje prace pisarza, by wymieniam te konkretne nazwiska ale, ale te badania się toczą z różnych stron próbuje prąd próbują różne osoby się temu przyglądać grze to są też to osoby ciasto reprezentujące różne dyscypliny socjologia antropologia literaturą kulturoznawstwo historia oczywiście więcej, więc co się dzieje to nie jest także tutaj wyjątkowe nagromadzenie się w RPA pojawiły natomiast faktycznie obawiam się, że pewien rodzaj cenzury czy autocenzury również może się uruchamiać to by było bardzo niedobre dla dla badań nad tym tematem, ponieważ rozmawiamy w kontekście ustawy dekomunizacyjnej takim poziom najbardziej rudymentarnych poziomy, czyli usuwania konkretnych ulic konkretnych nazw konkretnych osób, które ta ulica upamiętniała nowości takich ulic jak ją ulica Małgorzaty fornalskiej już chyba w Polsce prawie nie ma nie wiem czy jeszcze gdzieś ocalały natomiast wydaje się, że taki bohaterek było więcej czasu miasto róży Luksemburg wspomniałeś o sferze Kostrzewę no i jeszcze mamy Hankę Sawicką, która też, aby zniknęła z radarów Hanka Sawicka tak, czyli pierwsza przewodnicząca związku walki młodych co uważam, że jest pewnym fenomenem biorąc pod uwagę, że wiele z tych organizacji 3 jedno sama partia komunistyczna zgłoszenia wniosku inicjowane jednak środowiska jednak kobiety się tam również pojawiały ciasto odgrywały ważną rolę na wkład własny przewodniczący związku walki młodych na, która też warto jednak przypominać, że wiele z tych kobiet było ofiarami na faszystów tak czy nazistów Polsce no Hanka Hanka Sawicka została postrzelona później zmarła na Pawiaku na czterdziestym trzecim bodajże roku wspomniana Małgorzata Fornalska również zakatowany na Pawiaku, więc za młynem warto też pamiętać o tym, że żarty też o tym, mówiliśmy, ale warto o tym, przypomina, że działaczki działacza radykalnej lewicy byli na celowniku nazistów tak, ale dzisiaj się przypomina innych szczeniaczka jak niegdyś była solistka tak teraz jest inka tak teraz bohaterką meczu faktycznie to co stało się po powojnie z postacią Hanki Sawickiej zaczynał faktycznie uczyniono namaszczony na tron taką komunistyczną świętą jak wiele z nich zresztą w kat Róża Luksemburg też powinna trochę taki taki status miał taki status strony w komunistyczną świętej i faktycznie Hanka Sawicka była bohaterką była kreowana na bohaterkę mojego ruchu młodzieżowego na mini udzielała swojego nazwiska nie tylko ulicą, ale też szkołom przedszkolom na mundial w żadnym innym szpitalom i t d . faktycznie dzisiaj trochę ponieść to dowód wahadło historii się wszak przekręciła to dzisiaj bohaterką młodzieży jest na bohaterkę młodzieży kreowana jest inka Danuta siedzi główna, ale nie, gdybyśmy się zastanowić w tej chwili na tym, bo mówimy z 1 strony o tym dlaczego się ich usunęło prawda czy ich usuwa zmiana systemowa niechęć wobec PRL -u Ełk takie proste utożsamiania traktowanie ruchu komunistycznego jako pewnego monolitu to to wszystko co dalej od granatowych w zasadzie można zadać pytanie dlaczego by byśmy mieli zostawić prawda, dlaczego te ulice miałyby zostać czym int od odwrót Szmyd pytanie i zastanów się na tym co dobrego ci ludzie działali dla życia politycznego społecznego Polski, jaki był tak powiem wpły w tego komunizmu polskiego na jakość życia czy pamiętajmy, że wśród tych bohaterów naz w ulic zaś tych patronów nazw ulic są nie tylko konkretne osoby, ale są często organizacje na 333 np. takiej kiełbasy wyciąga w Warszawie istniejąca ulica armii ludowej, a łączyli upamiętniające Buzz pewna formacja wojskowa przy ulica związku walki młodych ciągle istniejąca też obok przeznaczoną do dekomunizacji Pm Nieee co co dobrego zrobiła armia ludowa NATO wydaje się, że raczej fakt, że faktycznie w dzisiejszej dyskusji jej dawcy dzisiejszej debacie publicznej no faktycznie w pytaniu o to co dobrego zrobiła wylądował w Polsce jest wewnątrz jeszcze trochę dziwi, że to pytanie na pewno poważnie zadawane do tego, że na ZUS w Timesie, że na lekcje historii uczyliśmy się nie czegoś uczyć dzisiaj młodzież ale, że to było jednak informacje które, owszem, powstały w związku Radzieckim, a pierwsza dywizja piechoty imienia Kościuszki 40 trzecim roku m. in. powołana czy współtworzona przez syna Wandę Wasilewską Pisz przez przedwojenną pisarkę lewicowa i powojenną również działaczka polityczna mniej i społeczną to było organizacje, które po Anna oczywiście idąc wódz związku Radzieckiego idąc ze Wschodu wzięły udział w wyzwalaniu Polski czy po prostu wyzwalały Polskę czy mam wrażenie, że trochę dyskusja o komunistach realnych czy wyobrażone jest trochę również dyskusję o pamięć na Szkotów od drugiej wojnie światowej o tym jak ta pamięć dzisiaj jest na raty wzywana opowiadana przekształcana czy w tej chwili chyba w Polsce zaczyna dominować ceny trochę napawa jednak przerażeniem taka opowieść o tym, że wasze wojna w Polsce nie skończyła się w czterdziestym piątym roku od Koch pewnie w osiemdziesiątym dziewiątym albo nawet nie później to znaczy, że 1 okupację zamieniliśmy na drugą okupację dostałem szacunkiem, a dla, jakby tego co coś co coś co się wydarzyło tak zrównywanie zbrodni nazistowskich popełnionych na ziemiach polskich właśnie w latach 3945 i w zależności oczywiście niewygodną trudno o związku Radzieckiego na przestrzeni tam 404589 PLN to jednak jest niewspółmierna zależy niż ta dyskusja ta debata również pamięć o pamięć o drugiej wojnie światowej EMA non to co się dzieje od lat zresztą ma z 1 strony zbudować tę symetrię między nazizmem i komunizmem tak bez zróżnicowania, jakim komunizm nie mówimy tak w jakim okresie i t d . tak dalej natomiast wrażenie, że to nawet dzisiaj idzie trochę w drugą stronę, bo to zasada symetrii budowana pieczołowicie przez przez przez lata za sprawą różnych publikacji naukowych publicystycznych też popkulturowej twórczości różnych seriali zaczną się wychylać tak mocną stronę, że komunizm gorsze było nazizmu czy w Polsce tak to wygląda mówię bez wdawania się w niuanse, ale bez próby ów historyczny imienia tego komunizmu goście buduje się taką oto narrację, że komunizm był gorszy bardziej z Brown zbrodniczy niż ona niższa niż nazizm na ziemiach Polski uważam, że jest to dosyć skandaliczna realną dosyć skandaliczna teza i dosyć skandaliczne przekaz, który płynie również do młodych ludzi dzisiaj w Polsce na tak, ale nie cały czas czeka inny, jakie znaczenie, bo przywołała też armię ludową siłą rzeczy tak jestem ten taki test najbardziej spektakularny punkt, więc można powiedzieć, że się długa nie zrozumiała, bo np. coś co robiła Fornalski naprawdę mój ojciec oczywiście to powiedzenie konkretnie teraz zmienimy 5 rzeczy, która zrobiła dla nas SA Małgorzata Fornalska z ZUS, o czym mówić no to co kto to będzie trudne, bo oczywiście działalność jednostek rola gmin to nic nie jest także rzezie paść poszczególne jednostki czasami tak jest, że wpływają na losy świata, ale zawsze w pewnym kontekście, a i, a wydaje mi się, że w przypadku tych konkretnych postaci mówienie, że o konkretnie zrobiła to to czy to zadziała dlatego, że to był był pewien ruch to była również takich założeniach nie wiem programowych czy odsieczy ideowych działanie kolektywne działanie zbiorowe wzięlibyśmy pytał zapytał o to co w zbiorową zrobiły n p . za kobiety identyfikujący się jako komunistka jej na młyn dla np. poprawy życia kobiet w Polsce to pewnie wymieniła bym tu kilka rzeczy np. celem n p . bardzo udział w takiej powiedziałabym silnej kampanii na rzecz, a włączenia kobiet do pracy zawodowej na takiej aktywizacji zawodowej kobiet również tzw. męskich zawodach to są właśnie rzeczy, które o, których pisała czy to Natalia jarska trzecie Małgorzata Fidelis, więc odsyłam do tych publikacji w jaki sposób wydziały kobiece np. polskiej partii Robotniczej polskiej partii socjalistycznej Anny włączał się na rzecz poprawy warunków pracy kobiet, w które były zresztą te warunki pracy były bardzo trudna w okresie z stalinizmu North Charleston tango niedobory różnych podstawowych surowców bezpieczeństwo pracy też szwankowało, a więc, jakby tutaj jej aktywność na tym polu, która miała nie tylko zwiększyć aktywizację kobiet, ale również poprawić bezpieczeństwo pracy poprawić warunki socjalne warunki byle oba zespoły to też ciekawe, że kiedy dzisiaj rozmawiamy o aktywizacji zawodowej kobiet u mnie jakoś tak niewygodnie się odnieść do tej figury traktorzystki, ale jeszcze nie wiadomo co z tym zrobić oczywiście wszyscy to tak omijają szerokim łukiem prawda, bo wydaje się, że jakoś nie pasuje, że ta dzisiejsza aktywizacja jest zupełnie innego on na cześć traktorzysta bez w ogóle taki symbol z 1 strony tego okresu właśnie stalinowskiego na czas tego właśnie okresu, kiedy kobiety faktycznie mnie przekroczyły pewną barierę i włączyły do tych tak dołączą do tak tzw. męskich zawodów natomiast w Polsce i w tamtym czasie i dzisiaj coraz bardziej czy dzisiaj również jest taki symbol powiedziałabym no raczej o zlecenia, ale również radziecki tak to nie jest nasz Polski symbol w aktywnej kobiety, że jednak Polka na traktorze kobieta na traktorze to takie taka trochę baba dziwo tak żadna jednak są pewne granice, więc również, że dzisiejsze działaczki ruchu feministycznego czy się w szeroko, bo to też jest ruch bardzo przecież zróżnicowane również nie do końca w wygodna i nie do końca po drodze jest instalowana figurą, chociaż pamiętam, że kilka lat temu była Bożena Keff napisała świetne, a teksty odzyskać traktory, którym mówił o tym, że być może również na ruch feministyczny w Polsce, aby przemyśleć również swoją pozycję dzisiaj również swoją historię musi zmierzyć się z tą figurą traktorzystki jako nową pewną figurą w Niemczech w pewnym panteon nie dla ruchu kobiecego dużo jest pani teraz pytanie oczywiście czy będzie przestrzeń, żeby je dalej zadawać, bo to co dzieje się z tą ustawą wokół tej ustawy może rzeczywiście mieć mnie nieprzyjemne konsekwencje dr Agnieszka Mrozik Instytut badań literackich Polskiej Akademii Nauk dziękuję bardzo 1419 zaś Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POŁĄCZENIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA