REKLAMA

Małgorzata Niezabitowska o swojej książce "W twoim kraju wojna"

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2016-10-07 21:00
Prowadzący:
Czas trwania:
42:11 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
mamy magazyn Horyzonty przy mikrofonie Hanna Zielińska, a z nami w studiu jest Małgorzata Niezabitowska dobry wieczór dobry wieczór pani dobry wieczór państwowych dziennikarka pisarka rzeczniczka prasowa rządu Tadeusza mazowieckiego w latach 8951 w inny autorka różnych książek, ale dzisiaj przede wszystkim ta jest bardzo ciekawe, że autorka książki w twoim kraju wojna wykrzykników w książka wydana jest przez ośrodek karta i cóż my czytamy we wstępie do książki ten Rozwiń » wstęp napisał Zbigniew Gluza od wydawcy jest pomoc ta przedstawiona powojenną PRL-owską rzeczywistość odbiega we wszystkim od życia współczesnego dla dwudziesto trzydziestolatków są to zapewne realia trudne do wyobrażenia, niemniej przedstawiona relacja zachowuje zaskakującą aktualność i od tego pani Małgorzaty bardzo chętnie zaczęłabym rozmowę na ile ta książka niestety jest zupełnie aktualna do dziś żyjemy Zbyszka bluzy trzeba było wydać się lekko wykręca, ale nie do końca jedno Jagieło młodzian Leigh, kiedy pomyślałam sobie o tym czy ciel to wydawać przeczytał, bo w zeszłym roku w Asian ten dziennik to bardzo wielu latach dziennik konspiracyjny muszę powiedzieć co 20, a w konspiracyjnym się nabrać mimo to opowiadać godzinami jedynie drugi dzień nikt im wtedy to jeszcze tak nie było uderzająca, ale już później porty i wpływem wydarzeń wypadków jedno niektóre rzeczy np. propaganda i takie wmawianie nam, że czarne jest białe białe jest czarne w telewizji publicznej, zwłaszcza w tym głównym programie informacyjnym, który tutaj jest opisywany jest znienawidzony lub wręcz plują czasami nad dostają postów Fuli, bo właściwie uszy wejdzie w PRL-u jeszcze przed stanem wojennym, aczkolwiek życie było bardzo ciężkie rzeczywiście niewyobrażalnie ciężkie teraz na szczęście w niewyobrażalnie dla młodego pokolenia jeśli nie było np. nic w sklepach i kobiety artysta też mężczyźni brat traci bardzo długie godziny na staniu na końcu były puste półki albo jakiś młody resztki chłopów, ale mimo tego, mimo że spożycie było tak bardzo ciężkie jednak w większości wypadków to co nam najbardziej doskwierały naprawdę nie mówię tylko inteligencji warszawskiej to właśnie to takie prosto w oczy bez zmrużenia nogami mówienia kłamstwa ideowo kogoś rozdrażnić to było takie deprymujące oczywiście w stanie wojennym to się stało już w ogóle patologiczne ponieważ, zwłaszcza na początku, ale przez pierwsze miesiące stanu wojennego media zostały całkowicie spacyfikowane mieliśmy tylko ja w ogóle zresztą mieliśmy tylko telewizję państwową, ale ona też była na potwornie z 1 strony propagandowa z drugiej strony potwornie nudna Bobby jakieś takie były stare programy, ponieważ był wielki bojkot jeśli chodzi o twórców, więc nie było żadnych nowych programów ani rozrywkowych ani lepszych publicystycznych Waśki jakiś kompletny szumowiny nagle się znalazły i bredził o prawdę w kinie, ale też jeśli chodzi o programy rozrywkowe na mnogość potworna nuda prasa cała była zamknięta poza żołnierzem wolności trybuną ludu, czyli te w taki najbardziej znowu propagandowe na nie do zniesienia po prostu, ale i dzienniki zdobyły tylko dzienniki i następnie prasa, ale oczywiście nie solidarnościowa nie nasz tygodnik Solidarność, ale prasowym polityka, gdy kobieta jej życie w ilości wszystko prawda były przechodziły weryfikację tych naszych dziennikarzy z tuneli w Azji targi także, jeżeli nie podpisywali deklarację lojalności albo zachowywali się niewłaściwie albo z góry były list proskrypcyjnych to wylatywał -li także jedno muszę powiedzieć, że nic już zdecydowanie brodaty to co wpłynęło w całości oficjalnie było nie do zniesienia uczy się tak teraz nie jest ja muszę powiedzieć, że nie jest sam parę razy jedno teraz jesteśmy w stanie wojennym not jest absolutnie duża przesada w tak nie jest w stanie wojennym musimy się jednak wyobrazić radarze były czołgi na ulicach prawda dziesiątki ludzi aresztowanych i górnicy wujku nie tylko, bo niektórzy manifestanci we Lwowie zabici ci ciężko ranni kraj zamknięty głuche telefony ta propaganda in stacji pikowane media, o których mówiłam no, więc oczywiście tak nie jest, ale to nie znaczy, że wolność jest dana raz na zawsze i system demokratyczny miejmy powinniśmy być bardzo czujni powinniśmy naprawdę jej bronić czegokolwiek co zaczyna być naruszany chętnych na myśl, żeby doskonalić cieniem na tę czujność jest lektura, aby pani książki możemy teraz powiedzieć się na jakiej bazie ta książka się opiera, bo mamy tutaj dziennik osobisty pani autorstwa, aczkolwiek zawoalowanej sta autorstwa ze względów bezpieczeństwa innych pisała pani wówczas ten dziennik o to, żeby ocalić informacji przekazywać dalej, ale też, chroniąc własną tożsamość, ale książka jest i to jest bardzo cenne nie tylko do czytania też do oglądania mnóstwo w bardzo obrazowych zdjęcie Tomasza Tomaszewskiego też sama historia tych zdjęć ne jest elementem narracji pokazującej de tamten czas mamy dziennik mamy zdjęcia co jeszcze w tej książce nacinamy jedyny gol Villi no nareszcie mamy ich w całości dziennik konspiracyjny, który jest nie tylko kamuflażem moim, ale oczywiście także moich przyjaciół znajomych, bo ta wychodziła gra ogólnie praw do ochrony osób, żeby nie stała się krzywda, a też o to, żeby służba bezpieczeństwa i nie mogła rozeznać autora pojazd ten dzień, bo od razu wpisany do publikacji na Zachodzie w Jaś mieliśmy 1 być może będziemy o tym, mówić, ale jako właściwie wpłynąć jedynie w kraju stały kanał przerzutowy tak tutaj postać sekretarza ambasady francuskiej Olivier de la MON jest niezwykle postacią ważną i zresztą powiedziałbym bardzo odważną i szlachetną, ale może o tym za chwilę Kazik w momencie, kiedy ten kanał się na otworzyłam dosyć szybko powstał, bo tuż po Bożym Narodzeniu, a stan wojenny zaczął się 13 grudnia netto w tym momencie ja mając już dziennik osobisty gry pisał od pierwszego dnia opisują rzeczywistość, opisując co się dzieje oczywiście opisujące nasze uczucia nasze postawy i do szeroko rozumiane nasienie nie tylko swoje całego środowiska czy wszystkie możliwe okresie dowiadywałam zaczęłam pisać również, a wstecznie od 13 grudnia ten dziennik na zachód i wymusza, by nie boję, że m. in . dlatego że zdecydowałem, a nawet przede wszystkim na wydanie tej książki, ponieważ ten dziennik ma rynek dzisiaj po 30 prawie 5 latach bardzo znakomite nawet powiedział przebywamy ze sobą może o własnej własnej pisania naprawdę bardzo dobrą cechę mianowicie on był pisany na zachód MON był pisany dla ludzi, którzy nie mieli zielonego pojęcia nawet o naszym życiu przed stanem wojennym w Apulii jak wszystko było zamknięte i wobec całkowita blokada informacyjna też nic nie wiedzieli chyba, że to co władza wysyłała, czyli dzisiaj ma wartość edukacyjną ogromna do dokładnie blogerzy ona i dzisiaj znowu mamy się 2 pokolenia, które nie mają pojęcia, ale ludzie, którzy to przeżyli niejedną jednak to minęło tyle lat zżyty z pamięci zatarła pamiętają pewne rzeczy, ale już ileś tam osób czytało i mógł już w tym niesamowitym wtedy wszystko dopiero do nich wraca nawet ileś osób jedno szalenie wzruszyło bomba, bo to jest bardzo też emocjonalny, więc dlatego, że zdecydował, bo pomyślałam, że współcześni, którzy niewiedzą lub zapomnieli z tego się mogą dowiedzieć w do tego dołączyłam fragment tego mojego Dziennika osobistego, bo jednak chciałam trochę zacząć od odkrywać i prawda osoby autora poza tym właśnie przyjaciółka też uhonorować wiele postaci już jest oczywiście, gdy w tych sprawach, gdzie mogłam prawda, gdy byłam bardzo ostrożna bardzo uważam ten dziennik mógł się jedynie długi w każdej chwili wpaść nie może 8 i wielkie środki ostrożności zachowywali, więc są fragmenty Dziennika osobistego i wreszcie jest trzecia część, która jest już tak rzeczywistym odsłonięciem opisaniem dawno przygodowym co myśmy naprawdę robili, w jakich akcjach żeśmy nie uczestniczyli, jakie byśmy organizowali, jakbyśmy wykonywali te fotografie, które wejdą w życie mówi były wszystkie Tomka mojego męża właściwie nawet ciężko powiedzieć te fotografie, bo myśmy zawsze chodzili we dwójkę, bo nie można było samemu, ponieważ liczy prawie nie ma bardzo to było czasami się zdarzało to było bardzo niebezpieczne, ponieważ te zdjęcia wykonywaliśmy przez dziurkę w żadnej rękawic syn, a prezes wyobrazić teraz zamiast podnieść obiekty do oka czy gaz telefon prawda w obu mnóstwo ludzi da zrobić telefonem itd oczywiście, bo to niemożliwe, bo wyobraźcie sobie drodzy państwo nie istniały telefony komórkowe i Woods ogłosił 7 wielkich komercyjnych Nowiny gracz zawitał urodzony w obraz widziany wyobraźnię Tomek przemyciła Tomek był w momencie wybuchu wojny stanąć w wojnę chciałby się wybuchu stanu wojennego i Hamburgu skasowano wszystkie możliwości przelotu i przyjazdu do Polski pierwszym pociągiem wrócił wieczorem 16 grudnia i przemycił 3 małe aparaty już zmyślą o tym, że oczywiście ta będzie fotografować wiadomo było, że było to zakazane na ich bardzo proszę bardzo duże kary groziło 5 lat więzienia i naprawdę bardzo tego pilnowano, więc wyciął też w nocy jest nawet zdjęcie BU zrobiłem zdjęcie, w jaką przygotowuje Schetyny kamuflażem poświęciłam tak naprawdę było bardzo duże poświęcenie w rękawicach w ogóle nie mogą, więc jedyną parę swoich w swoich czarnych rękawiczek a dlaczego jedno par ciasta i futrzane, bo tam można było manipulować prawda takiej zbrodni bynajmniej nie będąc widocznym do tej z brzucha i tak właśnie przeżywa obrazić nie podnosi się do oka Prandocin niedźwiedź nie wiemy co widzimy możemy tylko wyobrazić z pozycji brzucha, czyli zupełnie innej sfotografować co chcemy, więc myśmy się dosyć długo tego, gdzie ich nowo obraża sobie Bobby to są rzeczywiście takie historie na poły, by szpiegowskie pani nazwała je przygodowym, ale potrzeba zachowania, aby stalowych nerwów w takiej sytuacji dla wyobrażam sobie, że naprawdę, by wywoływała naprawdę stresujące inne jakieś emocje i sytuacje pytanie takie podstawowe dla słuchaczy, którzy teraz nas słuchają co właściwie się zdarzyło 13 grudnia 81001 . roku w pani życiu to znaczy kim pani była przed wybuchem stanu wojennego czy ogłoszeniem stanu wojennego ze wskazaniem na prowadzenie Borek stan wojny zresztą w dziennikach pojawia się jako wojna w cudzysłowie walczący w Garwolinie w tytule, bo mogę powiedzieć, dlaczego oddanego właśnie w ten sposób krzyknął w twoim kraju wojna 13 grudnia wbiegając do pokoju w Hamburgu gdzie, gdzie mieszkał swego przyjaciela Jurgen zalega dziennikarz jeszcze nakrywa się wpadki tak krzyknąć Tomek dostał ataku nerek od razu w Efezie ja to co się dzieje w kraju co się dzieje ze mną co się dzieje z dzieckiem w Opatów w swoim kraju wojna et no, więc pytanie co tak naprawdę wydarzyło się tego dnia i i dlaczego w ogóle można było myślę, że to jest wojna mając namyśli te osoby, które w, które właśnie w grę wchodzą w ten świat, próbując zrozumieć, ale w moim życiu jak ja wam wszystkim to jest istotne byłam dziennikarką tygodnika Solidarność tygodnik Solidarność to było jedyne ogólnopolskie pisma wielkiego ruchu badane wcześniej był naprawdę związek zawodowy to był wielki ruch wolnościowy, który nie czuł wtedy 9 pół 1 000 000 ludzi i zostało wywalczone dodał wójt teraz znowu felg wszystko uda się wydać mandat jest tylko kwestia czy ma się trochę pieniędzy i chęć natomiast wtedy to było wszystko monopol monopol wszystkim papieru nie mówiąc o drukarniach rada związku z tym związek musiał wystąpić o zgodę i dostać przydział papieru do winy władz tak się nie stało i od kwietnia zaczął wychodzić, a Grzegorza tygodnik Solidarność niezwykle robić wspaniałe pismo niezwykle popularne w byłem tam reporterką i teraz jest z tym stan wojenny wybuchały oczywiście jest to wszystkim zdławienie Solidarności to znaczy w wycenie tej pierwszej nocy wchodząc zresztą dlatego Tomek był taki w potwornie zdenerwowany dobrze dostały się Debussy że, że chodzi bardzo brutalnie z łomami wolę włamywali dziwi, więc sam się bał się u nas psy zabili, bo mieszkaliśmy pod Warszawą, że w wyłamali furtkę psy się rzuciły zabili psy, więc miał takie wizje i stąd może ten typ atak nerek wynikający ze stresu w każdym razie w wielki aresztowania internowania, by tych osób i wjeżdżają czołgi wjeżdżają w opancerzone na tzw. skody prawda, który zresztą też przyjechały na naszą ulicę we Włochach szesnastego tak ZST przeżyliśmy tak bardzo bezpośrednio jej nie wolno opuszczać jedno miejsce zamieszkania kraj jest cały tak pełny zamknięty nie tylko na zewnątrz, bo oczywiście nie wolno wyjeżdżać, ale również i od nazw Włocha Włochy, gdzie to dzielnica Warszawy, ale wtedy jeszcze kawałek alei niepodległości był niezabudowany tam stały bramki żołnierze przepuszczali tylko wtedy się pokazało dowód Dyzmy z meldunkiem, więc nawet nie można było opuszczać miasta czy w jakiej wioski czy małego miasteczka następnie mdleje głuche telefony telefony wyłączone całkowite zerwanie łączności jedno jej potworny dekret ostanie wojennym goście zostają zawieszone wszystkie prawa obywatelskie prawa publiczne wolność wypowiedzi wolność zgromadzeń wolność zrzeszania się i t d . tak dalej łącznie z czystą wolnością i pokazywania co się dzieje badamy jak powiedziałam wcześniej za fotografowanie filmowanie 5 lat więzienia w no to już mamy, by obraz sytuacji no i teraz wyobrażam sobie, by panią, która pisze dziennik libero Tomasza Tomaszewskiego, który razem z panią fotografuje tę Warszawę i wprowadzamy postać tego zbawcy dobrego szeryfa bohatera zmian w bazie ambasady francuskiej, który jak się po latach pani dowiedziała wbre w poleceniu własnego przełożonego radny zgodził się obyć się z kurierem, który przekazywał te informacje od państwa na zachód jak też Point opóźni się okazało był to jedyny drożny kanał UE w tym czasie stale działające jedyna absolutnie, a teraz pytanie na ile to było potrzebne na ile faktycznie te dzienniki i zdjęcia były czytane i odbierane na Zachodzie my też dziś jesteśmy w tej sytuacji coś wiemy o tym co się dzieje to w Turcji coś wiemy, czego doświadczają Kurdowie psy w Syrii miał namyśli jak Kurdowie z Turcji na coś wiemy o tym, czego doświadczają uchodźcy z Afryki północnej mamy o wiele lepsza źródła informacji kanały informacyjne są groźne jest internet pytanie czy jesteśmy tym zainteresowani jak to było wówczas wymiar zajęć oczywiście nie ma żadnego porównania tak jak mówiliśmy wcześniej badali je nie tylko, że są telefony komórkowe wszystko internet jedno i t d . to w ogóle do wyrównania wtedy było odcięcie ich koniec korespondenci zachodni i nie mogli przesyłać w sposób otwarty, bo też mieli tylko włącznie te lekcje w Polskiej agencji prasowej, gdzie byli cenzurowanie, więc nawet nie było możliwości, żeby oni wysyłali swoje korespondencje tak jak dziś jakieś tam mogli, ale już już przycięte przez polską cenzurę i jest teraz komplet do cięcia, a zarazem rzeczywiście jest ogromna reakcja świata na stan wojenny w Polsce, dlatego że Solidarność była ruchem, który zrobił po prostu furorę na świecie rygory nigdy nie zdarzyło się coś takiego, że oto robotnicy i inteligencja wszyscy razem stworzyli to błyskawicznie błyskawicznie, gdy siedział ciągle byłem przy tym tworzeniu we wrześniu na początku października tuż po strajkach, które de Broglie w 2 sierpnia 80 tego roku, kiedy się tworzy ten związek w ciągu dosłownie w tych 3 tygodni 9 ponad 1 000 000 się zapisuje Polish ogromna struktura wolnościowa w samym środku sowieckiego imperium nagle w prawdę dzieje się coś tak niezwykłego i nie ma i wtedy nie ma konfliktu jest ogromny konflikt, ale nie ma konfliktu zbrojnego to się wszystko jednak dzieje przy wielkich napięciach przy różnego typu i starciach strajkach jest w momentach bardzo trudnych jak n p . z okazji prowokacji bydgoskiej, gdy pobito działaczy związkowych i prawie cały kraj Stano, ale mimo wszystko to jest jakaś tam pokojowa rewolucja i ruch, który jak i Lech Wałęsa, który staje się najbardziej znanym był Polakiem na świecie obok Jana Pawła II i błyskawicznie jak ten robotnik właśnie przywódca robotnikiem wydaje się, że Lech pobudził też wyobraźni świata, że właśnie jakiś intelektualista nie jakichś jajogłowych Diego prosty człowiek staje się tym wielkim trybunem Ludowym to też się jakoś ogromnie podobało i przemawiało ten piękny emblemat, który ukrył, który miał Solidarność, więc myśmy naprawdę się cieszyli wtedy Polska miast na obu jako Solidarność znakomitą plazmę na meczach to się kończy prawda i rzeczywiście reakcja świata była ogromna były jej w manifestacji ludności, że ludzie w różnych krajach, ale też rządy Jerzy i Ameryka nałożyła sankcje prawda i no i szereg rzeczy także Polska była wtedy na ustach świata na początku jak zresztą doświadczyłam przy okazji dziennikarze zdjęcie przez pierwsze 3 miesiące temu dziennik, który byłby jedynym i jest jedynym stale ukazujący się korespondencją tylko w formie Dziennika, dlaczego wybrał formę Dziennika bez zastanawiania konsol bądź jako dziennikarka mógł być reportaż szpadel pomyślałem, że dziennik to jest taka forma nie bardzo osobista wyjaśnić gościom pokazać wydarzenia pokazać jak jest naprawdę jest oczywiście to była podstawa, ale też chciałam, żeby gdzieś tam na Zachodzie ci ludzie zrozumienie nasze życie zrozumienie nasze uczucia, żeby ryby wolniej zrozumieli tych wolności pozbawionych, żeby ci, którzy mają rzadszy od towarów jedzenia zrozumieli głodnych wiedzy o niezwykle trudne zadanie różne gazety zamiana na bardzo trudne zadania, ale właśnie, kiedy ktoś pokazuje przez poza jak Wiedźmin dramatycznymi wypadkami zapowiada opisywała tak jak np. kopalni wujek i innych form manifestacji rozbijane przez ZOMO prawda różne takie rzeczy opisywałem naturalnie, ale też takie codzienne życie zmaganie się właśnie z z 1 strony jej z tym brakiem wolności chyba najbardziej dotkliwe, ale też bardzo ciężkim życiem i też budowę nie zapomnę tego w przez pierwsze dni jak go przyjaciele raz wyjeżdżali przez te bramki, bo to wcale nie było łatwe to błędem poza oczywiście tym, że żyje, że jest coś co robimy tak dalej przyjeżdżam absolutną podstawą fundamentem przetrwania i oporów to było, bo wyjechali na wynik koszmarna sowiecka nuda w, a myśmy do tej pory byli tym najweselszym barakiem w obozie socjalistycznym mieliśmy i nawet przed halą wszystkie zabawki zostały odebrane jak w nowym brutalnie Gryf SA jest nauczyciel nie mieliśmy o wiele więcej wolności w 115 ,5 miesiąca nas kompletnie rozpuściła, bo rzeczywiście była o wiele większa wolność możliwość pisania cenzura przygasła problemy w każdym razie znacznie i tu nagle cytaty zamknięty później rewizja repertuaru oczywiście wszystkie te sztuki, które były ciekawe rewolucyjne zdjęte, ale to samo z prasą Lewic tam nuda nuda goście zgasił świat dokładne i dlatego tyle dzieci się urodził Otóż to, ale też jak ja patrzę na te zdjęcia to życie towarzyskie w absolutnym rozkwicie, ale po pierwsze jest bardzo miło popatrzeć jacy byliście piękni innych realiach był on akurat otworzyło mi się odważyłam się książka na portrecie pani GI pana Tomasza, ale też mnóstwo osób, które znamy z późniejszej polityk w tę stronę Ryszard Bugaj ono np. zdjęcie sylwestra nie rezygnowała z czwartego tego hasła, ale byliście też dowcipni wobec ówczesnej władzy tak bym powiedziała no i jak to młodzi ludzie potrafiliście wyrażać się niecenzuralne nie w ale to bardzo przyda się wybiegał cale osiedla niecenzuralnych wiele przykłady jestem osobą, która nigdy nic nie grała do dzisiaj, że są tego nie znoszę i bardzo wiele takich dam, zwłaszcza kobiet natomiast w okresie stanu wojennego był stół wszyscy puszczali takie wiązanki, że jest jakiś tam Woźnica prawda z węglem, bo wtedy tacy chyba najbardziej klęli też oczywiście dawno nie ma to oni puszczali takie wyrafinowane prawda i długie to to co najbardziej właśnie z kolei wyrafinowani intelektualiści w ten sposób, bo to też jakość wyładowywał nasze uczucia nasze hasło też było niecenzuralne nie będziemy chętnych odsyłamy do książek i jest naprawdę bardzo ciekawa scena sylwestra sześćdziesiątego pierwszego ma 80 tych drugich w rok, ale chciałem zapytać oto relacje towarzyskie, bo to jest chyba coś co już nie wróci dzisiaj w dobie wzmożonego napięcia politycznego komunikujemy się przez Facebook czy nawet czarny protest został zorganizowany zupełnie wirtualnie nikt nie musiał się z nim spotkać, żeby skrzyknąć te tysiące kobiet ale, chociaż nieźle zarobić to jest fantastyczne Ameryka patrzy na wasze zdjęcia jak by się dobrze powinniście siedzieć jeszcze razem odwiedzą jeszcze się trochę nie było wyboru ner, a trochę mnie można pozazdrościć relatywna bliskość tych narzędzi absolutnie dodać że, gdy ta bliskość więź i przyjaźni życie towarzyskie byłoby też był przed stanem wojennym oczywiście nie aż tak intensywne, bo rzeczywiście stan wojenny to jeszcze ewidentnych zysków i zintensyfikował w sposób niesamowicie się tu bardzo dużo przejazd tym pisze, że po prostu jej bilet przyjaciele i znajomi atakują bez przerwy, bo im zresztą też, choć jak trudno się, aby dowiedzieć telefonicznie malarza Ottona von wylewają oczywiście albo nawet nie chcemy się zapowiedzi, bo później wprawdzie działały, ale były podsłuchiwane razem, bo od razu rozmowa kontrolowana, więc zniszczyliśmy zrębowe domy, więc po prostu co wieczór żeśmy się spotykali w takim innym gronie, ale też śpiewaliśmy razem mówiliśmy wiersze w ich dawek nowi inwestorzy śpiewaliśmy te zdaniem niektórych Uszatka mój głos mówi przykre, ale w chórze jakoś zniknęła w kulturze zajmowali się zupełnie zwykłymi niepoważnymi zajęciami np. w szczycie zajmują ludzie w tych ponurych czasach stawiają pasjanse grają w brydża ostatnio coraz częściej wywołują duchy to od tych to od tamtych słyszy opowieści o przejmujących seansach spirytystycznych musimy im spróbować mam kilka pytań, na które bardzo chciałbym znać odpowiedź tak chciałbym pani napisała o kulach mężczyzna w tym momencie tak ale gdy jej dysk naprawdę w ogóle ich to co się działo między ludźmi w stanie wojennym z ZTM było ich w cudownej mówię to bez żadnej gradacji atutem opisuje jej nie daje jakiś dach giną naprawdę chce uhonorować dawka moich prostych sąsiadów w ludzi boimy się mieszkali w tych głowach, o których wspomniałam w takim miejscu był ubogi nagle nasz dom był ładny przedwojenny, ale gości wszystko naokoło, bo taki dołek biedne domki dzieci brzydkiej mieszkali gdzieś drobni rzemieślnicy robotnicy nie na akord ci, którzy nie należeli do Solidarności nie działali politycznie i teraz przychodzi jest pierwszy dzień stanu wojennego i Tomka nie ma ja wynoszę archiwa, a dopiero orzeczono nie przyszli jeszcze pomnie, więc musiał ratować archiwa czeskim archiwum Tomka ze wspaniałymi zdjęciami z negatywami, ale później także moje archiwum solidarnościowe niektóre rzeczy pani ojciec gazu w ogrodzie najbardziej trafna, żeby na wszelki wypadek, bo nigdy nie wiadomo w mogą wpaść, ale generalnie wynosi w takim wielkie walizy ta Hamburg ciężkie naprzeciwko do sąsiadów nie wybierają do 10203. i wszyscy mnie przyjmują wkładają naprawiać szkodę do tapczanu i jak mówię cudownie do zderzenia posta w, ale później no coś niezwykle uroczego w bardzo szybko po paru dniach zaczynają się śmieciami siatkę w naszym ogrodzie na tysiące tyle bierze się pojawiła taka torebka BKM plastikowa tyczy plastikowa domowej to była rzadkość, ale powiedzmy papierowa czy siatka lekarz, a w środku są oklaski mięsa skórki i kawałki kości prawda jakiś, ale powiedzmy, że w tamtych czasach WL niedostępne rarytasy absolutnie, dlatego że były kartki oczywiście na mięso i one były bardzo skąpe bardzo małe te 2 ,5 kg, a nawet mniej nam na miesiąc, ale do tego z kości mimo to razem z gośćmi się liczyło do kości tam co najmniej 13 czasami pół na osoby więc, abyśmy mieli 2 psy ze stron znajduję zawsze w 2 OSK znaleźliśmy wcześniej 2 duże owczarki i już wcześniej było ciężko, a teraz po prostu nie mamy ich czym karmić rzeczywiście da dzielimy się z nimi troszkę, ale to właściwie głównie jedzą jakąś kasetę na wytchnienie ze smalcem no po prostu jest rozpad jakiś olej, ale to nagle się pojawiają, gdy skórki dowiedz się zaczynają cudownie jeśli i później każdego dnia i mamy te torebki, które zysk dla tych psów nie wiemy, kto to Robina domyślam się, że ludzie z ogniska w pewnym momencie spod jest postrzegany panią Anię z kominów z przeciwka, abym uroczą starszą panią mi zatem do niej biegnie dziękuję pani Anna wini nie jest to ja też, ale tu całą Indesit krzyknęła, bo my wiemy, że wy jesteście Solidarności i Tybecie, gdzie w związku z tym jakoś daliśmy wam pomóc to pomyśleliśmy, że te psy będziemy pod Skarbiec najpóźniej żeśmy żartowali ludzie psy pod niszczały, że przynajmniej ktoś w naszej rodzinie skorzystał na stanie wojennym wszystkich chętnych na ma tak rzeczywiście dobrze zachować dobry humor w ciężkich czasach i tutaj też chyba wam nie brakowało, bo wyścig patrzy się na te zdjęcia was młodych ówczesnych działaczy jest sporo mam wrażenie waszych oczach twarzach entuzjazm optymizm w tę część wiary sens leży to co robicie przełoży się na faktyczny efekt ogromna wiara ogromna wiara w sens niż wcześniej wydała właśnie w naszym wypadku mieliśmy oczywiście na początku nie ma nie mieliśmy feedbacku, a myśmy się także Olivierem umówili się z nim spotyka oczywistym sekretarzem jury przemyca, na których się remont składały i to co ja budowałem wiatrołapie na ulicy wiejskiej wiatrołapie w kawiarni czy w okolicy ambasada francuska 2 × wychodził stamtąd dojść już naprawdę szpiegowska histerii identycznie opowiem całej nie chcą ich zdanie, a ich do sieci dają okazję do czego zmierzam żyją przekazywane i to w ciągu sekund dosłownie i koperty, a i z naszymi jest negatywna jeśli chodzi o filmy i mikro firmami z mojego mojego tekstu, więc czyste szpiegostwo w razie złapania to już 10 lat więzienia najmniej w 2 była adrenalina dopiero na jego on na początku tego żeśmy w przechodzili tyle ile nic byśmy nie wiedzieli, czyj to jest dobre czy może coś ktoś inny zrobił lepszego naczynie tym rzeźby konkurencja tylko czy robimy to nie mnie na darmowe lody w i dopiero po pewnym czasie od brata koperta i miejsce, żeby tak, że w ogóle ten dziennik potem nazwano to, bo oczywiście anonimowy tekst męski anonimowy nazwano Dziennikiem buntownika Warszawy, a w prasie francuskiej później dalej do to tłumaczenie już łatamy włoski na angielski wiem, że najbliższy językowi wzrostu było to niesłychanie popularny, gdy akurat oczywiście w pewnym momencie też wróciła do mnie parę takich publikacji bezcennych zupełnie nowym właśnie jest okładka lewica bardzo popularny wtedy był inny tygodnik francuski tam na okładce właśnie jest jej poświęcona okładkę Dziennikowi buntownika zgłaszamy nasze zdjęcia też publikowane w bardzo wiele miejsca, więc niebywała satysfakcja poczucie też jej wielkiej odpowiedzialności wielkiej mobilizacji namówił wyjdzie to gdzieś tam przy przy całej grozi zalanie grozi przy całym naszym buncie goryczy wściekłości, ale to był wspaniały czas w no i mamy tutaj kilka takich zagadek kilka elementów, które nie zupełnie mi pasują i niezupełnie rozumiem, porównując dzisiejsze czasy dzisiejszy klimat już pani jasno powiedziała, że to bezpośrednie porównania do osób, które dzisiaj stawiają opór w stosunku do tego co my co np. wykonała pani ta rewolta razem z Tomaszem towar Tomaszewskim i właśnie absolutnie nie szpiegowskie działanie z narażeniem życia zdrowia wolności, że to są jednak nie przekładane rzeczywistości, ale dzisiaj np. patrzy na rolę nel kościoła z dzisiejszej rzeczywistości politycznej i dosyć się sporo mam wrażenie wiem o roli kościoła w tamtych czasach jak pani to rozumie, o co tutaj chodzi wówczas kościół na zasadzie otacza 800 Mozilla ładny futbol taki parasol ochronny otwierał nad intelektualistami nad artystami nad opozycjonistami, a przede wszystkim tak jak pani mówi nad ludźmi coś dzisiaj dzieje z kościołem jak to rozumieć bardziej biada tym ogromnie boleję, ale Grzybowi, bo to musimy się mogli cofnąć Gorzów PRL-u w całym PRL -u generalnie był wielką ostoją dla społeczeństwa w bardzo wielu dziedzinach otrzymywały dar od nowego ducha wytrzymywały jakiś morale prawdą, bo przecież w ten system był to kompletnie niemoralny później od momentu, kiedy Jan Paweł też dawał wielką nadzieję, że są dlatego się urodziła Solidarność na pewno do klubu ogromny ważny bodziec jego pierwsza pielgrzymka do nas i kości urlop, choć oczywiście bywali różni księża, ale generalnie jak kościół jako kościół był ostoją był oparciem jest bardzo wielu sprawach jest stan wojenny i kościół się zachowuje znakomicie Dudy jest bardzo zresztą wiele razy np. jest pokazana postawa kościoła ukazana postawa prymasa Glempa, który potępia działania reżimowe, których sprzeciwia się o zmuszaniu ludzi do podpisywania deklaracji lojalności, bo to łamie sumienia bardzo się ostro przeciwko temu opowiada sam prymas natomiast cały właściwie prawie cały kościół niezwykle się włączył akcję pomagania na wszystkich polach zarówno internowanym docierał do wszystkich internowanych jej z paczkami z listami od załamanego doświadczonego dziecko odbieraliśmy paczki z Belgii właśnie, by w kościele adresowane do nas jako bogate rodziny aktywistów i opozycjonista dok, bo dokładnie tak no właśnie i to było z jakim jest zarówno w ale dorówna przede wszystkim oczywiście do tych, którzy najbardziej potrzebowali, czyli do rodziny aresztowanych internowanych następnie do wyrzuconych z pracy działaczy Solidarności, ale później szerzej w ogóle do ludzi przychodziło tak dużo, bo pani się wydać, bo zainteresowanie może go m. in . w tym właśnie w ogromnej pomocy zarówno Caritasu i jej Zachodniego i kościołów zachodnich są nie tylko katolicki, choć absolutnie wszystkich kościołów, ale również po prostu zwykłych ludzi np. leje i były lata taka wielka akcja w Niemczech, że rodzina rodzinie jest, że te rodziny niemieckie nie widział jak po prostu rodzina przynosiła paczkę do kościoła i jego jakością już zorganizował transport do jakiegoś kościoła i tam dawano znowu rodzinie, więc mieć to było bardzo piękne bardzo jej pomagający naprawdę kościół pełnił fantastyczną rolę nie mówiąc o tym, że również w kościele odbywały się wydarzenia kulturalne jak Dudy opisuje w moim w moim Dzienniku to jak jest tym, by premiera się prapremiera z niej bez sztuki zresztą bardzo wywrotowe i to takich wad to jest sztuka o tym jak biskup zostaje zamordowana jej zdjęcie w Nakle Lisim polu dekolt, ale granda jest mord w katedrze i to jest historia tego jak biskup przeciwstawia się królowi, a król za co nieposłuszeństwo jest ich chroni się w kościele, który jest azylem rządu, a prawdziwych faktach poparty historiami których, gdzie normalnie nigdy nie wchodzą prawda żołdacy rady zatrzymują się przy drzwiach kościoła jednak tam hoduje zabija go na stopniach ołtarza i na stopniach katedry warszawskiej, bo tamtejsze działa od niej odbywa się to przedstawienie było ich 14 czy 5 przedstawień, na które po prostu na rolę lord tłumy tłumy tłumy, aczkolwiek też opisuje jako taką paradoksalną sytuację, że od odwrotnie niż zwykle na końcu była walka przy drzwiach, ponieważ to było bardzo blisko godzinie milicyjnej HIV zrosty wszyscy chcieli, a zwłaszcza ci co dalej mieszkali zdążyć, więc nie, tyle że publiczność szturmowała osobiście tylko wyjście, ale oczywiście mówię dotąd jako żart natomiast naprawdę ogromna rola ta sztuka gleba bardzo znana, ale mnóstwo innych, by przedstawienia w kościołach salkach katechetycznych Bugaj były wieczory poezji takie miejsca wolnego słowa one zresztą też odbywały w mieszkaniach później, ale tam się mniej ludzi mieściło oddane w kat pamiętam takie wydarzenie ani Lech Sobecki im i męża i VAT nie jest natomiast jedno tam jednak w niezbyt duży, bo wszyscy mieliśmy dosyć małe mieszkania weszło, a może wejścia parę osób do kościoła mogło wejść czasami setki, więc kościół odgrywał znakomitą bardzo różnorodne role i później też negocjował z rządem, lecz z reżimem i nikt również przecież przy okrągłym stole prawda wcześniej w Magdalence kościół kościół miał bardzo pozytywną rolę co się stało teraz na kościół ręka rękę władzy, gdyż kościół ręka rękę 2 z władzą kościół jedno przeciwko kobietom w jakim jest jak ja widziałam hierarchów, którzy się jak powiadają eksperci oddane grono po prostu coś strasznego i strasznie nad tym boleję, ponieważ kościół sam siebie wreszcie zniszczyłby ten swój, gdy w oczy zima nie wszystkich nawet na pewno nie wszystkim zawsze jakaś ściema, ale jednak ten etos Solidarności z Lubina z ludźmi etos takiej wielkiej Solidarności wsparcia ludzi i bycia taką membraną włodarzami fantastycznie wyczuwali mówi od razu hierarcha, ale też zwykłych księżach, że niektórzy byli bardzo rewolucyjnie przecież już nie mówię o PIT po biust, ale też wielu innych mniej znanych, którzy za to płacili bardzo wielką cenę lekkich pobić plandeki napadów akurat w nowych tutaj punkt było morderstwo zbrodnia, ale generalnie wizy bardzo odważni księża, więc jest niestety to zostało daleko to zostało już wcześniej użył wyjdzie, że moim zdaniem kościół się w ogóle nie odnalazł wolnej Polsce jakby nie nie znalazł swojego miejsca godnego właśnie takiego, który jest wyczuwa nastroje wspiera ludzi oczywiście zakończ go solą moralną ale, ale nie nie jakimiś narzucanie z swojej zdałem woli rządzącym czy wymaganiem od rządzących prawda w popieranie żydowskich popieraniem do mnie opowiada dałbym żel przy tych wyborach, jaki przyjdzie wielu innych do bardzo wielu księży, zwłaszcza mniejszych ośrodkach absolutnie mówiła teraz po mszy i dzieci głosujecie na bok w niedzielę msza i dzieci głosujecie na mniej określoną partię NASA wiemy jak dobrze wiemy teraz my też wiedzieć na czym to się z Grobli właśnie nogi, a później jest oczywiście płaćcie prawda no myśmy was popierali to dodaje lekarz fałszywa droga ba bardzo bardzo przykre, ale do tego jeszcze zupełnie niespójna jest nauką cudownego papieża Franciszka, którego niezwykle cenię, więc to jest kolejny ciekawy aspekt inny wątek, który by bardzo chciał pogłębić paniom, które również pojawia się w książce inne to jest rola idola z drugiej strony dziennikarze w tych trudnych czasach to nieszczególnie interesują, ale myślę, że słuchaczy także z 1 strony są tu wspomnienia pośrednio lub pośrednie z pracy w tygodniku Solidarność, które było ewenementem na rynku medialnym tego rynku nie było po prostu były bardzo szczególne warunki, a z drugiej strony ten bardzo ciekawy proces weryfikacji dziennikarzy to już trochę o tym, wspomniały Schmale chciałbym, żebyśmy opowiedziały inne słuchaczom, bo dzisiaj mamy Berlin też podobny proces oczywiście zupełnie innej skali, ale jednak też już dziennikarze zaczynają się dzielić na tych współpracujących i nie współpracujących na tych, którzy nie godzą się na cenzurę i na tych, którzy muszą odejść lub są zwalniani właśnie, dlatego że aby się nie godzą w tym wczasach, kiedy pani była dziennikarką ta śruba była dokręca nam bardzo mocno naprawdę nie było wyborców albo albo weryfikacji się przychodziło lub nie widzi go z domu bez wyjścia mocno podkreśliło model volvo zupy i do dziś żona i tak bym jej, jakby mu w dobrym sensie dla dziennikarzy, którzy nie ulegli, dlatego że no teraz jestem przeciw ich absolutnie mąż jest pani, bo grali przeciwko naciskom zwalnianiu weryfikację i t d. niemniej dziennikarz, który odchodzi powierzono są inne media oczywiście drugie może założyć bloga, bo prawda będą siedzieli w ważnych wiele innych możliwości natomiast gdy nie było możliwości natomiast weryfikacja była brutalna jak powiedział wszystkie redakcje zostały zamknięte i były otwierane po przeprowadzeniu weryfikacji teraz część osób jej w ogóle prawda od albo nie chce ich weryfikacja albo idzie od razu zbuntowana części część dyskutuje jest historia jest opisane jak czytelniku wydawnictwie czytelnik świetnie zachowywały się w tamtejszej Solidarności Krzysztof Czabański, który w tej chwili razem, gdy troszkę inną rolę spełnia, ale wtedy był bardzo bardzo dzielny i inni mniej bardzo odważny, który właśnie się absolutnie sprzeciwia i w kwituje tych ludzi, którzy przyszli bo kto weryfikował weryfikował przeważnie jakich żubra, więc w danej redakcji czy wydawnictwa, ale też jacyś smutni panowie, którzy tam siedzieli naj właśnie tutaj Czabański podczas tych weryfikacji się domagać, żeby mu pokazali przepisy pokazali mu kto wydał ten, gdzie młodzi panowie nie wylegitymuje oczywiście oni w popłochu, bo się do nich wydawnictwa, ale nikt panu nigdy wcześniej widział, więc to oczywiście opisuje pewną scenę i odważną postawę, ale generalnie prawda do dziennikarzy właściwie większości dziennikarzy, którzy jej byli dobrzy, którzy też oczywiście chcieliby pisać zgodnie z własnym sumieniem odchodzi zawody miały do wielu dziennikarzy nowy Jork prowadziło taksówki Legia Maciej Wierzyński jeździłem taksówką Bellę szukają jakichś inni gdzieś pracowali łącznie w sklepach sprzedawali nocach, bo z tego żyć większość z nas wtedy taki właśnie pod trzydziestkę dwudziesto pal 30 albo starszych i miał już rodziny miały dzieci no po prostu tragiczna sytuacja to te nie są żarty prawda elit i trzeba z tego żyć więc, więc chwytali się do różnych sposobności, żeby po prostu przetrwać teraz jeśli mówimy o możliwość wypowiedzi oczywiście powstaje prasa podziemna jest ogromnie ważne od samego początku najpierw żeśmy dodam na maszynie po prostu pisali przypisywali albo ręcznie, żeby cokolwiek przekazywać sobie, że jakikolwiek ból informacji później zaczynają wychodzić już znana, w jakich powielacza zbyt mało niestety ocalała, ale też powiedzmy takich prymitywnych walki wie, że matka toalety są zdjęcia pokazane brodawek prymitywny sposób, ale niezłomni 7 drukuje jakiś ulotki inni poza tym plakaty jeszcze nalepki to wszystko się robiło, ale oczywiście na zator i nikt nie płacił to było robione dla Libii jako forma oporu oczywiście jako forma walki środowiska dziennikarskiego ratować dzieci trzeba było nakarmić dzieci chciało nakarmić, więc naprawdę środowisko dziennikarskie i było bardzo podzielone bo, bo teraz ale kto wypływa prawda jak to w czasach próby, ale jak to w czasach próby najlepsi odchodzą, a wypływają na ich miejsce szumowiny, ale najgorsi wypływają 2 albo już wcześniej byli, ale byli szczególnie w okresie Solidarności pochowani, bo była bomba w zupełnie inna młoda fala wolności fala prawdy nawet tych partyjnych to już tak prawda się też pilnowali, a teraz nagle nie tylko w partyjnych, ale wszędzie wypływają ci najgorsi i niektórzy nawet się po prostu muszą na tych swoich kolegach, którym prawdopodobnie zazdrościli talentu odwagi, a teraz ta tamtych wyrzucona oni jeszcze w próbują jakoś siły i ich opluwać tak wydały to było bardzo przykre w konie polecamy lekturę tej książki, bo już, że my wiemy od pani, że jest to książka, która ma walor edukacyjny przez to, że była wpisana do odbiorcy zagranicznego żyjącego w latach osiemdziesiątych, ale jednak nie zamkniętej w Polsce ciemne, więc tutaj możemy się spodziewać takiej wiedzy od podsta w i faktycznie też czytając tę książkę wchodziłam w ten świat jak w zupełnie nowe no bo nie mogłam zapamiętać tych wydarzeń byłam już na świecie, ale jeszcze judaizm, a w KNF jeszcze nie uczestniczyłam w komu szczególnie chciałaby pani tę książkę poleca udziałem była bardzo szczęśliwa, gdyby tę książkę wzięli do rąk młodzi ludzie, którzy po prostu nie mają zielonego pojęcia w popiersie z racji wieku, bo się urodził później albo pamiętają tylko, że nie było Teleranka prawda nic poza tym trudno im się dziwić w ale również dlatego leasing idea jest bardzo ważne, że w szkołach nie uczą ostanie wojennym, że szkoła nie uczą Solidarności, że w szkołach inni nie uczą o tym, wielkim w fundamencie naszej wolności teraz za Solidarność jako 1 wielki opór społeczny, bo naprawdę było ogromne oczywiście jak zawsze jest tak zawsze szpica prawda kraj naj naj naj bardziej walczyć, ale całe społeczeństwo naprawdę w różny sposób ten opór objawiało ideę nigdy nie wejść do dzieła wielki czas próby, gdy społeczeństwo polskie zdało moim zdaniem bardzo dobrze ja nikogo nie wymaga heroizmu, ale właśnie ten taki bierny opór był naprawdę fantastyczny więcej to jest bardzo ważny okres czynnej w okręgu i młode pokolenie tele 2 pokolenia wpadały zarówno nastolatki czy, po czym dwudziestolatki ekipy po około czterdziestki też dodać 3040 no no to już drugi na świecie, ale nie pamiętają pamiętacie w mieście poprawia moja córka z lata czy nie wie pani na planie dużo niedużo więcej może może letniej w Kanadzie mają też w osiemdziesiątym pierwszym właśnie wnętrza jest nastawiony na zmiłowanie halach targowych z liczbą wolnych ani rówieśniczkę mojej córki także dobrze coś co możecie pamiętać, więc w związku z tym już 2 pokolenia młodych, dla których to w ogóle jest jakaś prawda czarna plama oleju oczywiście ktoś tam minimalna ilość coś tam jeszcze widać też nie ma tak naprawdę bunt książek o tym, aby zatem jeśli mówić co jakiś to są bardziej naukowe to jest to jest żywa lektura ja mam nadzieję, że takie mam taki na Odrze to ona trafia rządowych pokazuje, a potem do żony jest pisana z godziny na godzinę wtedy w prawdę i oddaje to co czuliśmy oddaje też dużo szczegółów, a zarazem ten wielki zryw ten wielki opór no to wydaje mi się w godle godne tego, żeby wyczytać no i do tego, by od siebie dodam ten wątek osobisty protest ludzkie zwykłe, że są zdjęcia waszej rodziny teraz otwiera właśnie patrzę na to jest letnia letnia Marlena Tomaszewska Jagiellonii aktualnych badań diadem godny tak, by dzieci nie wiem czy banity zalega marinę natychmiast przyswoiła sobie nomenklatury właśnie czołgi Real de volaille lęku unoszący się w powietrzu i cała atmosfera i my no mam swoje wspomnienia mgliste faktycznie polecamy państwu lekturę tej książki ośrodek karta ma dla słuchaczy Radia TOK FM kilka egzemplarzy prosimy o maila na adres wieczór małpa to Crump KSM wieczór małpa to krótka FM, a naszym gościem była dziś autorka książki w twoim kraju wojna dziennikarka pisarka rzeczniczka prasowa rządu Tadeusza mazowieckiego w latach 8991 Małgorzata Niezabitowska bardzo dziękuję za rozmowę o tych bardzo pani dziękuję państwu do usłyszenia my zapraszamy na informacje zaraz po informacjach na magazyn kobiecy eter Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - HANNA ZIELIŃSKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu! Teraz w grudniowej promocji aż 40% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA