REKLAMA

Minęło 60 lat od rewolucji węgierskiej. O przebiegu krwawo stłumionego powstania opowiada Michał Przeperski

Pierwsze Śniadanie w TOK-u
Data emisji:
2016-10-24 06:20
Prowadzący:
Czas trwania:
12:50 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
pierwsze śniadanie w toku Piotr Maślak szósta 25 i 33 sekundy na zegarach no i oczywiście będę z państwem do godziny szóstej 40, a studio zapowiadane gość pan Michał Przybylski biura badań historycznych i PL i portal BCC Marek Świst Magdy org dzień dobry, więc dobra 60 lat temu tak się przyjęło, że akurat 23 października świętujemy rocznicę tego wydarzenia rozpoczęło się powstanie węgierskie przypomnijmy co to było za wydarzenie ale zanim przejdziemy do samego Rozwiń » powstania to przypomnimy okoliczności, w jakich do niego doszło i dlaczego jaka była droga w ogóle Węgier czy węgierskich komunistów do przejęcia władzy, bo ona nie była tak krótka i i w zasadzie prosta jak n p . w Polsce zdobyła inna w ale z drugiej strony w Anglii w spojrzeć na sytuację tak polską czy węgierską myślę, że Miś żal, gdy zachodzą pewne podobieństwa mówiąc krótko w ich jednymi drugim przypadku władzy komunistycznej nie byłoby bez bez sowieckich czołgów bez bez armii czerwonej, która w po czterdziestym piątym roku zajęła terytorium węgierskie Węgry były straty do innych sytuacji aniżeli Polska, że były sojusznikiem Hitlera, więc Conway węgierscy walczyli na na froncie wschodnim tam się wykrwawi jest zresztą też na 1 takich wstydliwych traum do dzisiaj węgierskich i kiedy armia czerwona, ale też po powstaniu warszawskim uczestniczyli po tej drugiej stronie i to taki sposób dosyć sprzyjający n p . co prawda to prawda to takie symbole charakterystyczne dobrze pan ten przypomniał, że może morze może trochę zapomniana, a stanowiące 1 z takich z takim bardzo sympatycznych wspólnego naszego historycznego dziedzictwa to jest prawda, że Węgrzy w powstaniu warszawskiemu sprzyjali tej stacjonowała nieopodal Warszawy węgierski jednostki wycofane właśnie w czasie zlotu jest frontu wschodniego i na o tym, że, że Polacy wspierali Węgrów, choć właśnie pięćdziesiątym szóstym roku jak rodzą zdarza mi jeszcze dzisiaj chwile no wie dobrze wszystkim w UE przede wszystkim na tym się skupiamy dobrze zaczniemy od tych 50 szósty rok zaczniemy od tych od tych przyczyn społeczno-ekonomicznych może to coś najistotniejsze jak to za komunizmu bywało gospodarka raczej triumf święciła w pięćdziesiątym szóstym roku o coś to duży eufemizm tak powiedzieć cała ta industrializacja stalinowska, czyli cały cały ten pomysł na to, żeby zbudować nowe państwo nowe społecznie, czyli oparte na przede wszystkim na robotnika nawet przez lekarz robotnicy oparte na tym, że bardzo duża część dochodu corocznego generowanego przez budżet uwagi obracano na inne inwestycje te inwestycje były przede wszystkim inwestycjami w przemyśle ciężkim, a więc tak mówiąc najkrócej najwięcej na Węgrzech też w Polsce, bo to była polityka całego tego imperium zewnętrznego sowieckiego była oparta na na budowie fabryk budujących czołgi i 3 czy różne różnego rodzaju ciężkie uzbrojenie hut czy czy kopalni węgla i to jest, toteż miało miejsce na Węgrzech to doprowadziło skarżyli się wszyscy studenci skarżyli, bo było ciężko dostać się na Uniwersytet, bo to punkt za przynależność partyjną np. decydowały o tym, iż dziennikarze literaci narzekali, bo nie było wolności słowa czy wolności twórczej istocie tak było przy czym ja bym ja zawsze jestem bardzo sceptyczny co do tego, żebyśmy przeceniają rolę rolę inteligencji bardzo istotne było to basista Bobo, bo już historia bardzo łatwo spisać z perspektywy inteligenta, ponieważ klienci zostawiają wspomnienia zostawiają robotnicy rolnicy byli niezadowoleni, bo była kolektywizacja na siłę robotnicy byli niezadowoleni, bo pensje zarobki w fabrykach nie były takie, żeby pozwalały na godne 33 dobre życie nie inaczej wszystkie te wszystkie te postulaty spajał 1 podstawowy taki oto, aby skończył się terrorowi skończyła się czy słabszy władza wącha, czyli takiego urzędu bezpieczeństwa węgierskiego i była taka iskierka nadziei czy mogę, z czym była to iskierka nadziei do chwili tak podejdziemy do tych przyczyn takich bezpośrednich, dlaczego Węgrzy uznali, że się po tych wyjątkowo brutalny, jakby nie było żądania wyższego tak można może coś zmieni lata pięćdziesiąte czy też popu lat pięćdziesiątych to taki rollercoaster na Węgrzech są miesiące takie gdzie, gdzie ta nadzieja na zmiany rośnie są takie, gdzie Johna opada w odpowiedzi także z tego roku w lipcu jakoś odchodzi to jest taka pierwsza chińska ECE znana człowiek, który odpowiada za bardzo brutalne rządy 3 × więcej więźniów politycznych, bo na Węgrzech niż w Polsce, gdzie ludność jednak jest mówi się znajdują się rozejrzeć mówiąc najkrócej sam jakoś mówią o sobie jako największy na naj naj wygodniejszym ucznia Stalina i myślę, że zasłużył na to ona na to miano właśnie, dlatego że za właściwe zdanie już niewielki obóz koncentracyjny w lipcu o odpowiedź, że w połowie lipca 50 już z tego roku jakoś odchodzi tymczasem gdyby bardzo duże zmiany następują w Polsce w październiku pięćdziesiątego szóstego roku na kilka dni przed wybuchem powstania węgierskiego w Polsce do władzy dochodzi Władysław Gomułka i co ważne wszystko odbywa się bez interwencji sowieckiej znaczy Ano po internowaniu w czasach stalinizmu był internowany w co zostali stalinizmu w wcześniej nowy dowód będący takim takim symbolem na ile słuszne to jest inna sprawa nadzieje na zmiany nadzieja na zmiany i taki symbol baśnie polskie drogi do do socjalizmu, więc w taki mniej sowieckiej, że tak można powiedzieć wręcz zainspirowani tym co się dzieje w Polsce doszli do wniosku, że w październiku pięćdziesiątego szóstego roku podobne zmiany są możliwe było ich dzisiaj przypada rocznica akurat wielkiej manifestacji poparcia dla Gomułki na placu Defilad w Warszawie 400  000 osób zebrało się, dobrze więc toczona była rzeczywiście taką manifestacją bardzo byli zatem zanim ludzie z zakładów pracy tak takie były czasem, ale 400  000 to jednak nie inne nie były tylko osoby za wędzone siłą na tle niewątpliwie takie Polacy w pięćdziesiątym szóstym, ale jest bardzo mocnego mógł poparli była nadzieja i Kanadzie obudziła się temu też w Budapeszcie no właśnie co się wydarzyło 23 października 2003 . październik 1006. roku w Budapeszcie doszło do takiej spontanicznej wielotysięcznej wielotysięcznej manifestacji wszystkim studentów Politechniki budapeszteńskiej, którzy wznosili hasła poparcia i pełni dla Władysława Gomułki Dziady polskie drogi przemian jednocześnie podniosły się hasła tego, aby i w Budapeszcie doszło do takich przemian mówiąc krótko, aby wymienić kierownictwo komunistycznej które, choć sam gra koszyk już nie było to wschód Bulls w tym kierownictwie siedzieli ludzie, którzy w Saragossie bardzo blisko współpracowali byli ludzie, którzy odpowiadali również w dużej mierze za ten komunistyczny terror i właśnie 23 października ta manifestacja jak te manifestacje mają zwyczaju zradykalizował się studenci wdarli się do budynków Radia budapeszteńskiego stamtąd oddano do nich strzały i tak się wszystko zaczęły zaś zaczęło potem właściwie wszystko zaczęło lawinowo narastać został obalony pomnik, jaki wielki koszmarny socrealistyczny pomnik Józefa Stalina stojący w centrum Budapesztu później goście komuniści węgierski stres wy węgierscy straci na tym dna nad tym kontrolę czy pan mówi komuniści adres uogólnienie, bo przecież w obozie partii komunistycznej także był bardzo wyraźny podział i to tak naprawdę ten podział przyczynił się także do powstania ewentualnych to prawda uznało, że już na siebie na siebie te podziały również wśród komunistów węgierskich czy oni zdawali sobie oni być oni, czyli komuniści węgierscy zasadniczo dzielili się na takie 2 grupy 1 była taka skrajnie postsowieckiej to byli ludzie, którzy rządzili jeszcze w październiku pięćdziesiątego szóstego i była taka grupa nieco bardziej umiarkowana podkreśla nieco bardziej umiarkowana to nie mniej ludzi, którzy chcieli demokracji na Węgrzech nie byli ludzie, którzy chcieli ewolucji, czyli prowadzenia wolność na Węgrzech to się tu się zmieniło właśnie dopiero w toku w toku tej rewolucji węgierskiej tutaj symbolem najważniejszą część zapowiedzi zmian choć, czyli człowiek, który dokładnie 1000 zlotemu miejsca 4 października 53 zostaje węgierskim premierem to też taka postać, którą w, jaki sposób można odnieść do Gomułki hotelu w pełnym takim jest symbolem liberalizacja innych zmian i właśnie Norweg był w drodze nagle we własnej refleksji w ciągu kilku dni w PUP późny październik pięćdziesiątego szóstego roku dochodzi do wniosku, że ten, że zamiast przeciwstawiać się temu wielkiemu buntowi społecznych trzeba stanąć na jego czele miał to zrobić ja to zrobił i jako tako oba kluczową konta komplet kluczy takim internauci są zasługą tego kluczową rzeczą, którą zrobił no i 50 szóstym roku jest to, że kiedy drugi raz weszły do Budapesztu wojska sowieckie boty nie powiedzieliśmy, że właściwie, gdyby w konsekwencji tej manifestacji dwudziesty trzeciego dwudziesty czwartego 25 października na ulicach Budapesztu znalazły się wojska sowieckie to były tysiące 1000 żołnierzy armii radzieckiej razem z bronią pancerną, gdy warzywa co pan powiedział, więc ponad 30  000 żołnierzy 32 i ponad 1000 czołgów tak było zostało skierowanych do Budapesztu grożącej drodzy państwo wyobrazić skoro dzisiaj Polska armia liczy niecałe 100  000 żołnierzy 30  000 żołnierzy wtedy na Węgrzech zostało wysłanych do Budapesztu sowieckich i obozu układu Warszawskiego, lecz to były to były wojska do głowy to były wojska radzieckie dorsza to podkreślić jasno natomiast on został skierowany wprost do Giodo część węgierskich urzędu bezpieczeństwa państwa ten krzyż, owszem, ale to podkreślam nie były to przykład wojska polskie liny okrętowe 12 lat później dokładnie tej dywizji w Czechosłowacji mimo wszystko inne dni inna inna to sytuacja też na południu dramat do rewolucji węgierskiej polegał na tym, że tych żołnierzy radzieckich wysłano na ulice Budapesztu po to, aby oni są jej z sali do tłumu na wprost, a więc mamy z 1 strony były globu Węgrów robotników studentów, którzy dawno, by pragnął zmiany władzy pragną założenia terroru, a z drugiej strony przeciwko nim wyjeżdżają sowieckie czołgi, które pragną utrzymania status quo prawa pragną utrzymania dotychczasowej władzy sprzeciwiają się temu, żeby żyć, żeby np. terror zelżał tymczasem wspomniany przeze mnie Imre Nagya w kolejnych dniach wysuwa coraz dalej idące projekty takie propozycje zmian tego co miałoby siedzieć na Węgrzech m. in . Węgry występują z układu Warszawskiego to właśnie takim Rubikon przekroczeniem takiego od takiego punktu krytycznego na to już Moskwa nie mogła się zgodzić, więc sytuacji, w której Węgry ogłosiły neutralność co faktycznie oznaczało, że wyzwalały się jakimś sensie oficjalnie spod opieki kurateli kurateli Moskwy w NATO już na to już władzę z Chruszczowem na czele nie mogę zdradą samego powstanie ono było bardzo chaotyczny i do 28 października tak naprawdę nie udało się powstańcom węgierskim opanować żadnego ważnego obiektu na Węgrzech w Budapeszcie w istocie robót tak naprawdę wszystko co było takim jak pan demonstracje powstanie demonstracje nie nie było takich charakterystycznych dla powstania elementów jak zorganizowane oddziały jedno były, ale nie był niech nie wyglądało to tak jak powstanie sobie wyobrażam do to może jest 11 punkt widzenia z drugiej strony chyba właśnie w ten sposób powstanie można sobie wyobrazić, ponieważ było ono w pełni spontaniczne nie było w niej stały żadne struktury, na których można się było przed przerwą w mój ważenie władzami Łodzi, że mecz może to przyczyniło się do klęski powstania brak takich usystematyzowane struktur do Brazylii, a jeżeli, jeżeli wolno powiedzieć to co do klęski powstania przede wszystkim przez jak przyczyniło się to, że sprzeciwiło się z 66  000 sowieckich żołnierzy armii ponad 1000 ciał proszę sobie wyobrazić, że nawet, gdyby nawet, gdyby wszyscy Węgrzy jak i jakie do morza nie było także przez zupełnie wszyscy po powstali przeciwko temu terrorowi sowieckiemu i sowieckiej władzy to, gdyby armia czy dni wówczas radziecka nie czerwona wprowadziła wystarczającej do wojska na węglu to i tak to wszystko utopia większa, gdyby we krwi mówiąc krótko i Węgrzy zostali pozostawieni sami sobie z ZUS za pozostawieni sami sobie przez zachód, chociaż Radia wolna wolna Europa wówczas, gdy grał wyjątkowo niechlubną rolę, wspierając jak zwykle, kiedy zakończymy ziemi na skróty da czas nas goni tu już nam drogę realizatorzy będziemy kończyć, kiedy zakończyło się powstaniu węgierskim tak naprawdę zakończyło się z Dżemu przyjmuje się do 10 listopada 21006. roku, kiedy zakończyły się właściwie ostatnie takie większe walki, chociaż do końca po 1006 . roku i w Budapeszcie i wokół jego granic działek, bo swój system reagowania osób uczestniczących w tym, że powstanie trwało jeszcze kolejnych kilka lat po sześćdziesiątego trzeciego roku o przypadkach bywa bardzo dziękuję miał przebłyski biuro badań historycznych PN portal Sistema Georg był państwa i moim gościem dziękuję panu Zawistowski dziękuję bardzo kończymy pierwsze śniadanie w toku służy mi się jutro o piątej kilka minut po piątej rano jeżdżę państwu miłego dnia zaproszono informacje o nich pierwszy program gospodarczy, a potem poranek i Dominika Wielowieyska Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PIERWSZE ŚNIADANIE W TOK-U

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Z pakietem "Aplikacja i WWW" - niezbędna wiedza zawsze pod ręką!

KUP TERAZ do 40% taniej

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!