REKLAMA

Narodziny współczesnego Stambułu. O książce Charlesa Kinga opowiada Łukasz Wójcik

Światopodgląd
Data emisji:
2016-12-02 15:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
20:31 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
, a światu podgląd itp, a Agnieszka Lichnerowicz serdecznie państwa zapraszam na światopogląd wiek światopogląd zaczniemy dziś od podróży do Stambułu i tę podróż zabierze nas Charles King i Łukasz Wójcik Łukasz Wójcik jest państwo gościem jest dobry dzień dobry dziennikarz tygodnika polityka takim naszym przewodnikiem po Stambule będzie książka Charlesa Kinga, którą wydał w Polsce wydawnictwo czarne o północy z PRA Apollo z narodzin współczesnego Stambułu w Rozwiń » Stambule mogą na początek rzucić kilka komunałów o mieście moście między Zachodem, a orientem na rok jest miastu niesamowity nie mam tak od siebie, gdyż miał powiedzieć na początek w jakimś Stambuł to co myślisz mnie się do stambulskiej średniowiecza najbardziej podoba, a na ten rok ten okres, który drony przykuł żony teraz są znowu wraca do Łask, ale rzeczywiście jako takie imperium multikulti, które było niezwykłe w swoim czasie niepodobne do żadnego innego jak ten i które niosło nadzieję na tak i rozwój cywilizacji nie obarczonej Partyka o partykularyzm mam dokładnie i ich może to jest nadal daleko idące daleko idąca teza Nalepa, przypominając przypomnimy sobie, że to imperium padło właśnie pod naporem ideologii odrębności nacjonalizmu prawda niektóre przez Bałkany wpadło do imperium osmańskiego i 1 Stambuł jest takim taką pamiątką po on po powiela rak kości dementował ją w tym ujmuje chyba najbardziej tak i tym ujmuje to książka, bo ona opisuje właśnie ten moment, kiedy umiera to imperium osmańskie to wielokulturowe wielorakie emeryt umiera pod naporem nacjonalizmów pod naporem naz w na nacjonalizmów i co ciekawe Macierz autor nie używa tego określenia, ale ja bym powiedział, że ten okres od chaosu od początku chaosu towaru z w imperium osmańskie w czasie pierwszej wojny światowej to jest 1 wielki chaos w regionie inwestycja w przywożą do domu viatoll w sumie w sensie moralnym, bo stanęli po stronie tak oni w sensie politycznym funkcjonują jeszcze do końca do lat dwudziestych jako o my jako organizm państwowy, ale w zasadzie początek koniec imperium osmańskiego sam Stambuł jest bardzo specyficznym, bo przypominam, że wiele mocarstwa zachodnie zawierały już wcześniej, gdy ogromną presję na imperium osmańskim w zasadzie to miasto było podzielone na małej Republiki, w którym przy, których przedstawiciele różnych nacji rządzi dziś w zasadzie sami ci się z nim porządek polityczny tego miasta już nie funkcjonowało no to od końca dziewiętnastego wieku w tym sensie aż do lat trzydziestych dwudziestego wieku może mówić o czymś takim jak wolne miasto Konstantynopol myślę, że dlatego tyle ludzi tam chciał przyjechać, bo to było miasto, które nad, którym nie istniała żadna tak naprawdę polityczna czapa po pierwsze ze względu na to presję mocarstw zachodnich, które wymusiły na ustępstwa na rzecz swoich współplemieńców rozdartego zwanych tak, a z drugiej strony ze względu na chaos wojny i potem chaos powstawania czy tej nowej kreacji po upadku imperium powstawania Republiki jest to lat trzydziestych to funkcjonowało właśnie jako taka niezależna Republika w zasadzie grecki przewoźnik morski żydowski handlarz tkaninami arabski poławiaczy pereł kurdyjski właścicielka drewnianej czy rum karawany to ormiański Bankier wszyscy bez różnicy mogli uznać za poddanych 1 władcy osmańskiego sułtana właśnie to ta to ta poddano ściana była bardzo formalnej raczej symboliczna nie jest nim nie miała się przy przełożenia politycznego warto zwrócić uwagę, że reszta ma Konstantynopola potem Stambuł to w zasadzie do lat pięćdziesiątych to nie było tureckie miasto i pięćdziesiątych dwudziestego wieku jak alianci wchodzili do miasta pod koniec pierwszej wojny światowej to to tam co piętnasty mieszkaniec miasta był Turkiem w tym przed to było przede wszystkim miasto żydowskie przede wszystkim miasto greckiej przede wszystkim miasto ormiańskie, a potem, o czym sama się wcześniej wspomniałeś zaroiło się tam od Rosjan, którzy uciekali przed rewolucją 180 EUR ponad 180  000 ludzi ten trafił cały przekrój społeczny od artystów cyrkowych po księżniczki to rosyjska robi wrażenie nawet myślał, że Charles King z taką ogromną nostalgię jednak pisze o tym, wielorakich świecie w przeddzień utworzenia Republiki Turcji Stambule ukazywało się 11 gazet Bosmańską turecki 7 grecką fizycznych 6 francuskojęzycznych 5 ormiańskich 4 w ladino innych językach miejscowych Żydów oraz jedno w języku angielskim Orient News to złoty Królewskich tam przy przyciągała każdy mógł tam znaleźć swoje miejsce ani, że ciekawym, bo ta książka to w zasadzie książką o eksperymencie czy eksperyment się z EFSF i przekształceniu miasta w miastach, które najpier w się wyrwało spod kurateli politycznej z takiego wyrwał się takiego myślenia, że miasta są częścią państ w w Stambule nie był taką normalną częścią czy Konstantynopol niezłą lekkomyślna dziś Puszczyk owo bardzo ciekawa macie pod wieloma względami to dobra mówi myślę, że to tym do tego wrócić należy Toronto to co co pisze kimkolwiek mówi dzisiaj współczesnej Turcji, że dzisiaj jest natomiast się patrzy to dopiero dzisiaj tak naprawdę to to miasto staje się turecki w takim sensie politycznym ale, toteż jest zabieg politycznym, w których oczek trzeba rozpatrywać w kontekście współczesnej polityki w porządku Opowiedz nam Imelda May imperium osmańskie zaczęło padać 3 dni po pierwszej wojny światowej wraz z porażką i wtedy też ten uprawia się pojawi nam taki ruch młodych tureckich, który był takim ruchem no nie wiem w Polsce powiedzielibyśmy endeckim, ale nacjonalistyczne, ale w dalszym ciągu lojalnym wobec sułtana teściowa zwróć na to uwagę też pojęcie samego sułtana i monarchii osmańskiej jest nieco inne od pojęcia Europejskiego takiego systemu szczególnie pod koniec imperium osmańskiego ten sułtan traci na władzy na zasadzie można powiedzieć, że od rewolucji mody tureckiej w 1908 roku ten tytuł ten sułtan jest już tylko marionetką rzucił się tam się zaczynają hasła nacjonalistyczne, jakby w reakcji na to co się dzieje głównie na Bałkanach, gdzie kolejne nacje kolejne grupy etniczne dokonane były jeszcze wtedy częścią imperium tak złego Jane i one odłączają się po kolei od imperium właśnie pod wpływem ruchów nacjonalistycznych, na którym idei nacjonalistycznych, które w Turcji dopiero odnajdują w sobie ton turecką ość nudne pod wpływem tego co się dzieje na Bałkanach leży im wcześniej ta koncepcja wspólnoty w ramach imperium była zupełnie inne nie oparta na czarno na etniczność Marcina Rena wspólnicy na wspólnocie religijnej, ale jeszcze bardziej na lojalność wobec dynastii osmańskiej netto co było dobre i to było bardzo nas czeka ich Żanetę doczekałam, bo je jakoś pewnie to jest błąd, zamykając może trochę ten wątek pewnie też na drugim planie orkiestrowe Takam z rozprawą nad ideą narodową nacjonalistyczna przeczytał książkę to można go używałem podejść do koncepcji właśnie państwa Narodowego most takim smutkiem i pewnym niepokojem patrzy mam wrażenie, że Czarski w ogóle nie jest wykształcenia tu ekologiem nie on już umowę z tym też wakeboard pragmatyk poprzednie książki też miał taki charakter lex non próbował zderzać się nacjonalizm z pewnymi ideami kosmopolitycznym mi w tych książkach zawsze tak jak sam ma wciąż jest nostalgia za tym systemem, który wolny od takich partykularne mów jak nacjonalizm jest ważne, że w imię nacjonalizmu tak jak w wielu miejscach na świecie pełno Turcy popełnili zbrodnie przeciw ludzkości jest ludobójstwem Ormian czy to nie jest prosta, ale konsekwencją tego wszystkiego, wliczając zgadza się, ale też jeszcze trzeba jednak, że pamiętać jak przyszła Republika oni jak powstawał nowy system co widać na książkach -li ne na nas na kartach tej książki to ten nacjonalizm tureckiej tych pierwszych dekad Republiki Jan był znacząco różny od etnicznego nacjonalizmu, który się wykształcił w Europie to bardziej był nacjonalizm na styl francuski obywatelski nacjonalizm to znaczy jeśli poznawały siebie za Turka to mogło się nim być nie może już Grekiem Ormianinem czy kimkolwiek inwestora, chociaż oczywiście pewne bariery istniały natomiast takie są to stosunek do właścicieli greckich sklepów kojarzą z naszym stosunkiem do Żydów nie to to prawda, ale ta była wśród tych Greków również duża grupa ludzi, którzy przyjęli to tożsamość polityczną tożsamość turecką, którzy byli liderami tego ruchu rewolucyjnego po stronie tureckiej i co ciekawe za bardzo nie zaczęliśmy od kluczowej rzeczy to znaczy, że to książka jest historią hotelu w i tu na chwilę Zawiszę, bo to jest bardzo ciekawe hotelu w domu szpiegów jak mówią niektórzy rozmawiamy z Łukaszem Wójcikiem tygodnika polityka po informacje zwracam się Agnieszka Lichnerowicz państwa gościem jest Łukasz Wójcik z tygodnika polityka jeszcze raz dzień dobry dzień dobry podróżujemy spacerują po Stambule naszym przewodnikiem jest, by książka Charlesa Kinga o północy w Pera Palace narodziny współczesnego Stambułu to jest właśnie ten moment w historię miasta, kiedy imperium osmańskie padało i ten do niego wieloetnicznym wielokulturowym wielo religijny wymiar nowa zaczną się wiek dwudziesty i technologie dwudziestego wieku m. in. nacjonalizm i powstanie Republiki tureckiej bohaterem właśnie tej opowieści Charlesa Kinga jest Pera Palace hotel wybudowany w 901800 dziewięćdziesiątym drugim roku, który został wybudowany dla podróżnych przybywających do Stambułu Orient Expressem w latach 2 w okolicach pierwszej wojny światowej i w latach dwudziestych ten hotel był centrum życia politycznego kulturalnego Stambuł nie tylko szpiegowskiego oczy mówiłaś, ale przystępnie przez ten przez hotel przewinęły się w zasadzie wszystkie ważne polityczne postacie, które miały udział w tworzeniu wolność miotacze, kto mieszkał drzwi ojciec, a publiczność jest przy przychodzie z Republiki to tam w tym hotelu doszedł prawdopodobnie do wniosku, że ekologia lista sułtan sułtana, bo to ciekawa zapamiętać, że doszedł do wniosku, że trudne imperium jest nie do utrzymania, że rozmawiając z ministrami osmańskim na temat naszego sprzeciwu wobec okupacji brytyjskiej francuskiej włoskiej duszy do wniosku, że nawet ministrowie Osmana Osmański z innym rządu osmańskiego nie są już chętni do walki wyjechał stamtąd z tego hotelu wjechał wprost na wschód Anatoli zaczął organizować się rebelii wobec owych wobec okupantów wydm hotel jest jak wyjęte z powieści szpiegowskich, bo oprócz tego, że właśnie są tam bohaterowie historii od Stambułu, ale to kolejni żołnierze okupanci czy ci, którzy podzielili po pierwsze, dokładnie Turcja w miniaturze to też chyba pomysł na życie barwne postaci to prostytutki dziś pieniędzy intelektualiści dziennikarze żołnierze dyplomacji myślę, że to oczywiście przerysowany obraz Turka, ale jednak dość symboliczny ciekawe np. 100, kto był właścicielem tego hotelu i to też bardzo pokazuje to coś z Turcją działo czy też imperium osmańskim, a później studzić się, że rynek jest to sam hotel został wybudowany przez spółkę, która była jak wspomniała, że współwłaścicielem Orient Expressu potem tom tom ten hotel przyjął Greg, czyli członek racji dominującej wówczas w Grant w Stambule potem jak już nastała Republika to ten Grek uciekł do Aten AAA hotel oraz zagoniony do uzgodnień jak ci grach i ona akurat chyba nachalnie, ale z, ale liczy się atmosfera była taka, że wielu wielu wielu wyjechało państwo przejęło ten hotel potem potem ci potem przejął go w meczowej pochodzenia arabskiego, ale leje deszcz przekonany republikanin w, a dzisiaj n p . ten hotel jest własnością spółki z Dubaju i Tychach, ale taki bardzo źli na siebie takich korzeniach czy też konstrukcji bardzo religijny, więc to też dużo mówiło tym co się dzieje w Turcji ciekawe stożka stoi on tak jedno takich wydarzeń kluczowych dla tego hotelu, czyli wybuch bomby w lot tego hotelu dużo osób było zostało rannych w żydowskiej od dziś wierne grecki szef kelnerów i muzułmańscy szoferzy i ktoś jeszcze kilka nacji Czech w taki klasyczny wyliczanki w tej książce bardzo często pokazujący niezwykłą wielokulturowość w tym w tym sensie jest to obraz o Konstantynopola potem Stambuł oczywiście o północy w PRA pojazd jest w noc sylwestrową 2005 . roku moment, w którym mogą, by zaczął się w zgodzie co się zaczęło Republika turecka to prozachodnie współczesność można wypowiedzieć się zaczęła, bo ma to jesteś rok 22006 . ale nie jestem pewien to jest rok, kiedy pierwszy pierwsze roku, kiedy Turcja wprowadziła kalendarz gregoriański, bo ja mówiłam tak to była noc 20252006 . i temu też pierwszy moment, kiedy te wszystkie społeczności, bo połowa lat dwudziestych to jest jeszcze w pełnym multikulturalizmu z w Konstantynopolu od lata trzydzieste to jest zmiana nazwy w zasadzie taka zwyczajowa nastaną prawda krzesełko jest że, że piętą pierwszego pierwszy Sylwester, który był obchodzony przez wszystkie te mniejszości etnicznych, które zamieszkiwały, bo wcześnie rano chodził po swojemu ten nowy rok cała ta książka jest jakby z tym jest wprost po opisuje proces drastycznie szybkiej modernizacji, jaką przez jakim, jaką przeszło to imperialny miasto trzeba powiedzieć mocno zapyziałe pod koniec imperium osmańskiego w stronę takiego w Arce w Zachodniego projektu, ale nie takiego, jakim jest jak chciałby uczynić Atatürk w stosunek Atatürka Kemal Atatürk Kardos do Stambułu jest dość specyficzny, bo on, jakby to bardzo się przejmował Ankarą czy nową stolicą, którą trzeba zbudować miał być symbol nowej Republiki natomiast Stambuł został w pewnym sensie przez teren tych tych Antka ma listów przez Kemala jego następców nieco zapomniany na lata odłożony na bok funkcjonował trochę znów jako miasto państwo wewnątrz Republiki tureckiej dopiero ostatnie lata to jest taki taka próba kolejnej przebudowy Stambułu na pod kątem politycznym prawda to rozmawialiśmy o tym, znajdą państwo i tekst Łukasza Wójcika w archiwalnym i w tygodniku polityka i też nas w archiwum Radia TOK FM właśnie o tym jak prezydent Erdogan próbuje wprowadzić Stambuł Turcja okres już islamski innym tak wychować trzeba było powiedzieć na pewno nie podoba mu się na antenę ten kosmopolityzm, który jest związany ze Stambułem, chociaż sam przez wiele lat był burmistrzem tego Stambułu to jednak jak sam dziś w jakimś wywiadzie mówiła zawsze życiu łowcą w tym mieście, a co ciebie było najciekawsze i 1 z takich niewielkich elementów w sumie, ale dość wydaje mi się nie nie słabł o słabo opisane klienci Konstantynopol jako kolebka jazzu tam dość intensywnie się ten rynek jazzowy też światek jazzowy w latach dwudziestych rozwijał tam powstała taka nakaz 1 bark muzyczna potem kilka pod marką Max im sią kilka barów kilka takich restauracji odwołuje się do tej tradycji do dzisiaj i ten 1 weekend restauracja 4 Noll był też połączona ze sceną muzyczną jazzową została założona przez itu uwaga przez potomka, a w ASO Amerykanów niewolników z misji PiS rosyjskim obywatelstwem, który z VAT w latach dwudziestych był, jakby człowiekiem zarządzającym tą sceną jazzową my kipiącą zresztą w Konstantynopolu można też przypomnieć o tym, że 1 z takich najbardziej istotnych najbardziej znanych z firm tworzących perkusję dzisiaj, która nazywa zjedzie albo na pewno wszyscy muzycy ją znajomym jest firma, która powstała w siedemnastym wieku w Konstantynopolu założona przez Ormianina ani no właśnie na początku dwudziestego wieku uzyskała międzynarodowe uznanie tym co potem pod wpływem również prześladowań Ormian uciekł do Stanów zjednoczonych ta firma do dzisiaj w naznaczonych szumu funkcjonuje, że takich wiele aspektów, które kulturowych, które bardzo ciekawe jest to, że ten eksperyment ten miks kulturowy wydał się, by takie oryginalne owoce właśnie jak turecki Jazz do dziś jest dość specyficznej odwołuje się do tamtych tamtych czasów i ja też myślałam sobie, że nie wiemy jak bardzo się ze mną zgodzisz ale, żeby ta opowieść Kinga ostre bóle jest też w pewnym sensie pomnikiem dla 1 ofiar tej wielkiej przemiany szybkiej modernizacji, którą przeszedł Stambuł poruszającą opowieść o Grekach zmuszanych wprost lub u mnie wprost do ucieczki na kolejne grupy ludzi znikały i znikał, ale też trzeba by trzeba powiedzieć, że akurat w Stambule co nie było nigdy tak dramatyczne jak w innych miastach, chociaż w latach pięćdziesiątych doszło tam do kilku pogromów greckich anty greckich to jednak warto pamiętać, że ten traktat, który kończy dla Turcji do kultury kończy dla Turcji pierwszą wojną światową tak rozwiązany przewidywał przesiedlenia wymianę ludności między Grecją nowo powstałą na dach, a Turcją, ale z wyłączeniem Stambuł chce do dzisiaj wielu intelektualistów czy też takich w starej elity stambulskiej maja żydowskie korzenie my oni się z tym nie kryją żeśmy sami mówią trochę o sobie kup zamknięcie co ci spadkobiercy tej dawnej trakt tradycji na najbardziej znany chyba dzisiaj turecki ekonomista Dani rodnik jest właśnie z pochodzenia Żydami pochodzi właśnie z tej społeczności, ale taki mam fragmenty mebli naczyń stołowych gramofonów i pianin było tak dużo, że importerzy nowych artykułów gospodarstwa domowego zmagali się drastycznym spadkiem popytu wywołany masową dostępność tanich towarów używanych dotyczy, a były tanie, dlatego że ludzie porzucali wyjeżdżając, toteż specyficzne dla Konstantynopola potem dla Stambułu, że to, że to miasto wielkich przeciągów w tym sensie, że najpier w w jest on jest wszystkim powstało na takich bardzo złym miejscu tektoniczne i cena żona jest na trzęsienia ziemi trzęsienia ziemi jeszcze za imperium osmańskim imperium osmańskiego zdarzały się kilkakrotnie na zmianę z pożarami na zmianę z pożarami, które niszczyły wszystko co starali o to w tym w tym sensie to miasto mogło być zaprojektowane zaprojektowane od pomyślano odnowa odnowa i nowa strona litewska takie wielkie przestrzenie między błękitnym meczetem machają Sofią można było zrobić wszystko między nie, dlatego że cała stara zabudowa zniknęła i trochę tak samo chyba jest z ludźmi mieszkającymi to znaczy, że to miasto wymyśla się ten czas na nowo potem przeciągi mówiąc wysoko przy przyciąga historie sprawiają, że oni wyjeżdżają mi, gdzie jest kolejny taki przeciąg to, o czym też mówiliśmy podczas ostatniej audycji, że napływ tych ludzi z gatunku zanadto Oli jest tak potężny że, zmieniając jej charakter tego miasta, która kolejny raz w fascynującą opowieść, chociaż Belg zaprosił Cruise winna rekomendacja Roberta Kaplana z okładki znakomita i pełna fascynujących szczegółów książka rzeczywiście tych szczegółów jest dużo zyskasz Anna pakowana w piżamie z ciast i umysłu dlań chętnie myślę że, toteż jest bardzo dobry punkt wyjścia dla kogoś, kto jest cieka w tego miasta, że ona otwiera pewne drzwi ale, żeby zejść głębiej wejść w ten dziwi, że bez dopatrzyć się na to trzeba to zrobić na własną rękę na Skałki opowieścią o pierwszej i Miss Universum, która pochodziła z Turcji ze Stambułu właśnie nowo rodzącej się Republiki są kolejne historyczne gry, którą można zbadać na własne Miguel nie mówiliśmy o Trockim nie mówiliśmy bardzo dziękuję Łukasz Wójcik z tygodnika polityka państwa gościem rozmawialiśmy Charlesa Kinga opowieści o Stambule o północy w Pera Palace narodziny współczesnego stąd ubarwić dziękuję, a świerk lub podgląd itp Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" teraz 45% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA