REKLAMA

Reformacja po skandynawsku. Opowiadają prof. Grażyna Szelągowska i prof. Krystyna Szelągowska

Weekendowy Poranek Radia TOK FM
Data emisji:
2016-12-10 08:00
Audycja:
Weekendowy Poranek Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
26:48 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzisiaj naszej porannej audycji historycznej mamy bardzo mocny skład pani prof. Grażyna Szelągowska Szelągowska studio dzień dobry dzień dobry dzień dobry z wydziału historycznego Uniwersytetu Warszawskiego mogą państwo pamiętacie panią profesor niedawno rozmawiałyśmy o historii wikingów jest także pani Krystyna Szelągowska dzień dobry w Chinach z wydziału historycznego innych historyczno socjologicznego Uniwersytetu w Białymstoku mogę zdradzić, że państwo siostrami z Rozwiń » taką bardzo sympatyczną okolicznością wspólnie gminne opowiedzą pani mnie o reformacji w kontekście Skandynawii, bo przecież to w Skandynawii reformacji luteranizm jako taki do tej pory szalenie istotne dzisiaj właśnie 10 grudnia jest okrągła co prawda, ale co prawda, ale jednak rocznica jak to Marcin Luter buńczucznie można, by powiedzieć spalił byłem na papieża Leona dziesiątego, w której to el bulli papież powiedział, że albo odwołać Marcinie lub 3 swoje nauki albo zostaniesz ekskomunikowany i Luter powiedział w wobec gender no to ważna rentowność tych złych trochę ryzykował prawda reformacja w Polsce znana pani zdaniem zrozumiano w Polsce jest z moich uważam, że słabo uważam, że słabo nie mam namyśli tutaj tylko samych wydarzeń, które trudno, bo są w podręcznikach dosyć szczątkowo opowiedziane, ale bez znajomości różnic między między wyznaniami co jest takiego specyficznego wyznaniu Edmunda luterański my co spowodowało ten rozłam i jaki system stworzył Marcin Luter, a później oczywiście, jakie te systemy powstawały w państwach, które przyjmowały kolejno to wyznanie jako jako o własne państwowe dodajmy, więc noc moim zdaniem to wiedza jest dosyć mizerna BGŻ taką narrację bardziej jednak z perspektywy kościoła katolickiego to znaczy, że oto Luter zauważa, że w kościele katolickim dzieją się złe rzeczy wypomniał parę tych rzeczy, ale zamiast powrócić potem na łono tego kościoła już któryś reformował sam poszedł gdzieś winną stronę zawsze to z tej perspektywy rzadko kiedy pamiętam, żeby było opowiadano o tym, że router luteranizmu jego uczniowie budowali coś realnie od zera tymczasem przecież w Europie zachodniej z szalenie istotne czy Skandynawii chociażby jak to się rozprzestrzeniały idee pani prof. Krystyna Szelągowska to znaczy w pierwszym rzędzie to chyba trzeba pamiętać o tym, że w wystąpieniu jutro jutro ma on bardzo głębokiej długotrwałe tło historyczne mówimy historycy często mówią tzw . Proton reformacji to znaczy wskazują na wydarzenia przede wszystkim 15 wieczne czasami nie, sięgając trochę głębiej do mięśni bez końca czternastego wieku Johna Cleese, a takiego angielskiego teologa niektórzy wręcz wskazują na genezę związaną z ruchami heretyckim w okresie średniowiecza naród wagę słów przede wszy tak głęboko oddychaj głęboko to jest może już nawet trochę przesada twierdzić, że walne się z motorem formacja Alcest niewątpliwie ten sam nurt 11 z historyków skandynawskich wyraził się kiedyś w ten sposób, że tak długo jak istnieć będzie pismo święte i jednocześnie istnieć będzie instytucja kościelna będą powstawały herezji w alei tutaj jest jest rzeczywiście ten nurt takiego sprzeciwu wobec formy, jakiej my rozwijał się kościół powszechny w okresie średniowiecza i routery są kolejną osobą, która nawiązuje do bardzo wielu swoich poprzedników tego, że faktycznie w momencie, kiedy Luter wystąpił publicznie i faktycznie z programem bardzo ograniczonym w końcu to, czego dotyczyły te jego 90, bo bardzo skromnych zdobyć konkretny zdrowy odpustów wyłącznie Płońsk więcej nie chodziło tylko kwestię odpustów oto jedno takie wyraźne nadużycie w działalności kościoła doszło do takiego zbiegu dziesiątków procesów okoliczności, które spowodowały, że ceny to jego wystąpienie przyniosło zupełnie nieoczekiwane nawet dla niego efekt i faktycznie zaczęło się przeobrażać się w gruncie rzeczy w jaki w wielkiej ruch społeczny polityczny, który doprowadził w wielu miejscach do wojny domowej też nagroda ona dziesiątki innych elementów politycznych kulturowych narodowych wreszcie dowolna zaznacz na rondo ma charakter czysto w jakiś okres przełomu rosnących na 5 zlote reformacja w zasadzie to, że Luter wtedy wystąpił to jak ich wystąpi ktoś inny to też, by się chyba tak potoczyło prawda z tego co rozumiem, że po prostu napięcia w Europie takie były, że to był też pewnego rodzaju teatr, że inaczej, że to było coś co pozwoliło pokazać pewne różnice jak to rozumieć motyw przede wszystkim okres rzeczywiście bardzo głębokiego kryzysu i ktoś tu można coś takiego powiedzieć, że z całej Europy cały cały zachodniej Europy już to jest okres z 1 strony są kryzys, który dotyczy przede wszystkim kościoła, który o tym co najmniej 150 lat jest pogrążony w golfa w licznych problemach poczynając od kryzysu 14 wiecznego odpisy od niewoli awiniońskiej papieży o tym od wielkiej schizmy zachodniej potem mamy w piętnastym wieku już wojny husyckie spory wewnętrzne w kościele to jest to jest okres taki bardzo głębokich przeobrażeń i bardzo wielu złych zjawisk z NATO, że nakłada humanizm rozwijający się humanizm przede wszystkim ze związku z rozwojem bardziej nowoczesnym biblistyki w hasło już reformy kościoła katolickiego na to nakładają się napięcia polityczne w postaci tendencji do budowy Narodowego państw dynastycznych suwerennego państwa, który nie chce pogodzić się z podporządkowaniem papiestwu ktoś zbiega z rozwojem uczuć narodowych z takim poczuciem, że nie chcemy być inni wciąż w tym, by w okowach kultury Łacińskiej tylko chcemy budować własną narodową kulturę stąd w Biblii tłumaczonej zdjąć z ligi tłumaczy się na języki narodowe domaga się przejścia na język Narodowy z wiedzy o członkach kościelnych rzeczy to są wreszcie kwestie ekonomiczne, czyli z 1 strony kryzys szlachty jak i głód ziemi, który Szlachta odczuwa potrzeby finansowe państwa, bo państwo się u mnie unowocześnia, więc potrzebuje w związku z tym pieniędzy jak najwięcej czy wreszcie czy wreszcie konflikty związane z niezadowoleniem chłopów, którym się próbuje w wielu miejscach Europy narzucać wie zwiększone obciążenia dzierżawnej czy przywraca się pod Gdańsk w oczy zwiększa się pańszczyzna różnego rodzaju takie działania, które miały też ratować szlachty z tego, że z tego kryzysu i to jest taki 11 splot psy i 12 kino sprzężenie tych wszystkich czynników faktycznie każdy mógł w tym momencie rzucić Iskrę prochu Anny Iskry na prochy natomiast ja osobiście uważam, że to jak to się dalej potoczyło i są, jakby wyniknęło z tego wszystkiego jest w dużej mierze zasługą Lutra i umiejętności wyciągania wniosków z tego co się dzieje, gdy mnie ciekawi jak można czy można mieć w ogóle jakiegoś rodzaju kontrolę nad tym procesem, który się zaczyna rozlewać po całej Europie w sytuacji jednak dość ograniczonej komunikacji bo zanim 1 do drugiego napisze list czy się dowie o tym co się dzieje w innym kraju pani mówi o tym, że Luter miał tutaj znaczenia osobiście, ale Miedziak, gdzie którędy, jaką mógł cokolwiek jak mógł zareagować w nocy z czystą komunikację wbrew pozorom wcale nie było tak źle wozie okres reformacji i tych kryzysów początku szesnastego wieku to są też kryzys polityczny różnego rodzaju wywiąże się pierwsza taka komunikacyjna rewolucja w Europie reformacja była pierwszym zjawiskiem, które na taką skalę czy wiesz z ruchem może ogólnie powiedzmy, który nataką skalę wykorzystują druk i charakter pisma ulotne Manfred broszury pogrążyło dość intensywnie w gruncie rzeczy i mną, owszem to w porównaniu do naszej dzisiejszej komunikacji to jest oczywiście prehistoria to trwało wszystko bardzo długo, ale w porównaniu z okresem ciut wcześniejszym jest naprawdę rewolucyjna zmian i to i dzięki temu co się mogło rzeczywiście bardzo szybko oraz rozwijać jak to się dzieje, że w niektórych krajach się tak bardzo rozwija, a w inny śnie w Polsce oczywiście mamy też takie nurty no ale jednak do tej pory przecież jesteśmy krajem katolickim, a Skandynawia jako taka właśnie np. poszła w stronę protestantyzmu na czym to się z czego to się w roku reformacja w Skandynawii nasz krakowski sąd rzeczywiście nałożyła się na inne psy na bardzo taki specyficzny moment w historii tego regionu to jest moment, w którym np. rozpala się ostatecznie Unia kalmarska, czyli powstają rzeczywiście no no może nie 3 suwerenne z monarchia na przed sobą zawiązanie my Unii kalmarskiej, ale w 2, ale ten proces jest bardzo silny i co się dzieje jak na to się nakłada reformacja to opowiemy państwu po skrócie informacji Radia TOK FM przypomnę studiowanie prof. Grażyna Szelągowska i pani prof. Krystyna Szelągowska za chwilę wróci Karolina Głowacka w studiu przypomnę pani prof. Grażyna Szelągowska i pani prof. Krystyna Szelągowska opowiadamy o panie opowiadają o reformacji mnie przede wszystkim skupiamy się na Skandynawię, ale nie tylko oczywiście mówimy w ogóle o tym od tych procesach, że w niektórych krajach reformacja się bardziej przyjęła w innych mniej oczywiście to wszystko się nakładają z prawem niepolityczne to się miesza ne pani prof. Grażyna Szelągowska przez skrótem informacji zaczęła mówić o tym, że to szczególny czas w Skandynawii, bo chwilę wcześniej rozpada się Unia kalmarska prawda i coś o tym czy on wbrew pozorom nie powstają 3 inne organizmy państwowe, ale w 2 co oczywiście ma głębokie uzasadnienie historyczne polityczne ekonomiczne inne z Sydney wyróżnia się przede wszystkim uniezależnienie się w Szwecji reformacja to okres, w którym Szwecja inny powstaje jako nowoczesna państwo nowoczesna monarchia inne i a z drugiej strony monarchia dwuczłonowa dania Norwegia można zapytać, dlaczego Norwegia nie była w stanie się nim uniezależnić się Tomal korzenie głębokie w czternastym wieku jeszcze przyjąć można do czarnej śmierci z pierwszej połowy nie czternastego wieku inne to jest wojna domowa no tak czy inaczej z tym przebiegł bardzo skomplikowany, ale i w żaden sposób nie nie dalibyśmy rady opowiedzieć tutaj o tym, inne, ale myślę, że warto opowiedzieć, jakie były no a kiedy z 3 charakterystyczna tej informacji w Skandynawii i jaki był skutek, czyli jaki, by powstał system gminne ich bin przebieg, gdy mówimy o przebiegu to warto zwrócić uwagę na to, że był to rzeczywiście proces bardzo powolny, że z rewolucji żadnej rewolucji żadnych żadnej no powiedz no król duński dopuścił się lekkiej przemocy w stosunku do biskupów z moim zarządził wobec nich areszt zmusił ich niejako do przyjęcia nowego wyznania, ale na tym Szeszko skończyło przekształcił ich później w Super inteligentów, a inne w Szwecji proces trwał aż do końca szesnastego wieku na dobrą sprawę o, chociaż przyjmuje się do Skandynawii datę graniczną 15003006 . rok nigdzie praktycznie nie dochodziło do aktów przemocy do rozpędzania klasztorów do grabieży no może z wyjątkiem tego pierwszego okresu, gdy chłopi rzeczywiście niszczyli wyposażenie kościołów, zwłaszcza Południowej Danii Irlandii inne dzieci i kontakty z luteranizmu niemieckim był bardzo silny no właśnie wspomniała pani o warstwie chłopskiej to mnie bardzo ciekawi w jaki sposób lud podchodził do reformacji, bo z 1 strony wiadomo, że kościół no cóż uciskał często warstwy niższe, ale właśnie dlatego, ale z drugiej jest to w stanie wyobrazić, że może też być z tej konserwatyzm, jednakże co daje wiara ojców tutaj mi coś zmieniać się do jak to wyglądało właśnie w Norwegii np. dołem z DJ, iż chodzi o danie jeszcze znalazły NKW chłopi podobnie jak całe społeczeństwo było było podzielone i tu byli zwolennicy idei tej opcji natomiast rzeczywiście UFO było wszędzie poza tradycyjne i baza było przywiązane do swoich do swoich do wiary ojców jak to mówiono w i rzeczywiście w Norwegii to przywiązanie było bardzo dobrze, bo to jest także kwestia odległości prawda zdania jest krajem najbliżej położonym Europy kontynentalnej i Dance impuls europejskie są zawsze najsilniejszy im dalej modne są słabsze niż łożą Norwegia to autentyczne zainteresowanie reformację pojawiało się w miastach miast nie było zbyt dużo nie były zbyt liczne natomiast, iż władza rzeczywiście tradycyjna dzięki temu, że w starszym przemiany religijny podniosły charakter czy miało charakter raczej takiej zmiany pokoleniowej, że wszystko odbywało w miarę ewolucyjnie spokojnie, ale huku rzeczywiście charakteryzowała bardzo duża duża więź ze starymi zwyczajami niechętnie się z nimi rozstawali jeszcze siedemnastym wieku pastorzy luterańscy krytykowali chłopów za to że, że są przywiązani do jakich właśnie obrządków, które z ich punktu widzenia miały charakter raczej bałwochwalstwa zabobonów w Katowicach ich małżeństwo Mazura to prawda bardzo wiele z tych zasobów tych z tych obyczajów, by one, jakby traciły wymiar religijny stały się częścią folkloru natomiast znów faktem było to, że leży to przywiązanie bowiem z bratem inną osobą Świętego Olafa, który był w końcu katolickim świętym mnie cały czas utrzymywała się w tradycji chłopów norweskich pamiętano o nim bardzo dobrze nie było kojarzony z takim jest tam w potocznym rozumieniu sprawę z tradycyjnym prawem norweskim, które dawało chłopom duży samorząd dużo swobody i wpły w na sprawy publiczne mniej to przywiązanie do Świętego Olafa było dużo zawsze mówiono mi się czy Ola nie można pewnym momencie już nie, a postać Świętego, bo kult świętych został zniesiony natomiast jedno był to wciąż ktoś się ktoś taki bohater historyczny legendarny napoje doskonale pamiętany, ale również żył pewne obyczaje jak żegnania się jak jak mi jak żegnani krzyżem krzyżem jakiegoś chleba, który się ma okroić są to były takie katolickie zwyczaje, które w, które protestantyzm my usiłował wykluczyć, które do, których mogliby dotrwało was tu mamy rzeczywiście jest to zwracają uwagę, że jeszcze w dziewiętnastym wieku były miejsca w Norwegii, gdzie chłopi mieli takie zachowanie jakiś 3 rzeczy czy on czy obyczaje, które się wywodził z czasów katolickiego kościoła nie pamiętam już od jej genezie, ale to tutaj pietyzmu ogromną rolę odegrał bowiem tak reformacja miała wszędzie te 2 fazy tę pierwszą fazę 16 wieczną drugą fazę 17 wieczną w postaci pietyzmu i trzecią fazy ruchów przebudzenia religijnego dziewiętnastym wieku to się wydaje bardzo ciekawa perspektywa, bo MD znów bez polskiej perspektywy są perspektywy polskiej szkoły, kiedy mówisz o zabobon chce jednak zawsze masz namyśli zabobony w tym pogańskie prawda, że to chrzest Mieszko chrzest chrzest Polski i t d. tak dalej, że na chrześcijaństwo chciało pozbyć się tych zwyczajów właśnie pogańskich wśród chłopstwa tymczasem w ogóle nie myślimy o tym, że dla protestantów luteran katolicyzm mógł być czymś takim takim samym niemalże prawda też odświeżenie pamięci ciekawe inne, ale pani prof. Grażyna Szelągowska z kolei wspomniała mi przed chwilą o takim meczem myślę, że ta nowa religia nie tworzyła, więc system system, który do tej pory ma swoje znaczenie swe reperkusje prawda to widać w Skandynawii jako takie jak to rozumieć zwróciłbym przede wszystkim uwagę na system nam tę cechę systemu, w którym monarcha jest głową kościoła to jest kluczowe, bo to zmienia zupełnie charakter struktury kościelnej całkowicie podporządkowuje władzy Państwowej cała struktura kościelna od biskupów po pastorów najmniejszej parafii zostaje taktycznie przekształcono strukturę administracyjną i rzeczywiście takie funkcje nawet pełniła z InPostu ożywili swego rodzaju przekaźnikami woli królewskiej odczytywano na zakończenie każdej mszy różnego rodzaju z dekretem Królewskim postanowienia ministra z tez pierwsza ważna sprawa, że kościół równa się państwo i oczywiście monarcha zyskiwał także w ten sposób dodatkowe cechy no powiedziałabym pomazańca boskiego, bo zgodnie z nauką Lutra władza królewska inne ma pochodzenie boskie i stąd właśnie ta koncepcja, że to monarcha król powinien z rządzić całym systemem w przypadku Skandynawii mamy jeszcze inne ciekawe inne zjawiska mianowicie kraje skandynawskie inną dosyć literalnie inne z wystosowali się do nauk Lutra w Luto podkreślał dla dobrego funkcjonowania, a tej wspólnoty religijnej, jaką jest właśnie luteranizm jest w grze organizuje nie chodzi o to, żeby stworzyć kościół jakiś ale, żeby to była wspólnota do tej wspólnoty ważny jest kontakt do psy ze słowem Bożym, czyli bezpośredni kontakt z biblią każdego członka owej wspólnoty i jak są jak inne muszą zapewnić taką sytuację, żeby każdy członek wspólnoty, czyli od najbiedniejszego chłopa po króla mieli w kontakt przy władzy muszą umieć czytać Biblię w języku narodowcy, czyli powszechne nauczanie to są pierwsze rysy koncepcja stworzenie jakiegoś systemu oświaty publicznej o nim myślano już szesnastym wieku oczywiście nic z tego nie wyszło inne aż do praktycznie końca inne osiemnastego wieku zajmował się tym parafie przy szkołach katedralnych, ale rzeczywiście mnie już na początku osiemnastego wieku możemy mówić o jedno 100 to niepełne alfabetyzacji społeczeństwa są badania bardzo szczegółowe kontrole pokazują, że na jakieś procenty społeczeństwa mówimy o społeczeństwie wiejskim wiadomo inne z innym nie umiał czytać treść jest dość, że to kolejny ważny element trzeci, który bym podkreśliła z takich, które mają wpływ na noc do współczesności to były z tym przejęcie przez państwo zgodnie ze wskazówkami jutro w inne z różnego rodzaju obowiązków którymi do tej pory zajmował się kościół, czyli dbanie właśnie od oświaty Nysy opieka nad biednymi nad sierotami czyje to są pierwszy zaczyna się skandynawską martwych to są początki prapoczątki można wydajny w cudzysłów to początki czegoś bym nazwał państwem opiekuńczym to ciekawe, że tak daleko w netto sięgnął też, że możność proszę bardzo się to ja myślę, że to ma tutaj bok te kwestie instytucjonalne organizacyjne służy oczywiście kluczowe, tym bardziej żony są one są bezpośrednio powiązane z z całym procesem ewolucji państwa skandynawskiego, który się stosunkowo wcześnie modernizuje natomiast tutaj jeszcze kwestie doktrynalne są bardzo ważne, bo w tym kształtowaniu się owego modelu skandynawskiego kwestia etyki protestanckiej miała ogromne znaczenie norm podkreśla się, że to właśnie etyka, która nawiązuje do etosu mieszczańskiego życia jest ten kult pracy oszczędności wstrzemięźliwości szeroko rozumianej tak dalej, ale zawsze jednak wskazuje też na to, że w doktrynie katolickiej te elementy są również obecne są równie ważny jak te wymagania są takie same, więc dlaczego, gdzie w tym w tej doktrynie tkwi przyczyna tego, że w 1 to tak działa w drugim działa zupełnie inaczej i wydaje mi się, że tutaj czas zwrócić uwagę na ten podstawowy element myślenia protestanckiego, który mnie jest bardzo wymagający dla człowieka mianowicie w protestantyzmie człowiek jest jakby inny stoi w obliczu Boga w sposób całkowicie bezpośredni ich nie ma żadnego pośrednika i nie ma jakby wielu takich mechanizmów obronnych, które istnieją w kościele karnety ponoć kaczyści z grzesznych katolik trafia do czyśćca, gdzie ma szansę odpokutować za swoje grzechy i wzroście o miłości rodzinę załatwić długo o nich marzyć to nawet nie chodzi tu Yoko ono kwestie takie życiowe tych właśnie o o czystą doktrynę to jest jakaś taka ma takie miękkie lądowanie powiedziałabym cała kwestia funkcjonowania spowiedzi pokuty w kościele katolickim Boże, że ksiądz katolicki ma dużą moc odpuszczania Harry prawda, więc tutaj katolik znowu jest jakby w sytuacji dosyć komfortowy protestantyzm jest sytuacja jest, by ich mało komfortowa albo albo jest albo albo iść do nieba albo jedziesz do piekła w żaden proboszcz w niczym nie pomoże przed Bogiem odpowiadasz sam ze swoją własną uczynki i to się tutaj wracałam cała ewolucja myśli protestanckiej idzie w kierunku wzmocnienia tej postawy człowiek sam odpowiada za to zrób musimy skończyć powoli, ale to jest szalenie ciekawe może panią uda się to zdiagnozować, dlaczego tak jest, że protestantyzm przyjmuje się w tak wielu krajach, a w Polsce walczy walczy dziś rozchodzi jak to działa, dlaczego nie jesteśmy krajem protestanckim w czasach, dlaczego podejmuje się spóźnili się on możliwy halny w oczy wynosi jedno, a więc w 2 maja 2 miał inne mam taki przywilej, że ja mogę zadać pytanie ich być wyga omijać seanse codziennie gimnastykować w rejon światu uwagę na kwestie, gdy nie ma charakteru Narodowego, bo to może powiedzmy sobie z nie możemy odpuścić natomiast jednak na na moment, kiedy ojciec reformacji przychodzi na ziemie polskie i to, jakie to funkcjonuje państwo mnie państwo Rzeczpospolita w tym czasie była państwem polskim skrótem myślowym demokratyczna Żydów to było państwo, w którym władza Górska była słaba i słabła coraz bardziej natomiast społeczeństwo głównie szlacheckiej cieszyło się bardzo dużymi swobodami niż w sposób oczywisty tym ludziom bardziej będzie odpowiadał Kewin niż my jako o jako doktryna, która opiera się na koncepcji jednak Demokratycznej z północy ani luteranizm, który wspiera silną władzę królewską domaga się wręcz silnej władzy królewskiej polityka po prostu and Fuck tutaj kalwinizmu podobnie we Francji funkcjonuje jako takich klas program polityczny w gruncie rzeczy, ale kalwinizmu mecz był kompletnie niedostosowane do z 1 strony realizm polityczny, bo była to doktryna, która bardziej pasowała do małych organizmów do gmin miejskich n p . do takich republik, które były terytorialnie niewielkie, a nie do rozległy Rzeczypospolitej po drugie, kalwinizm już za sobą bardzo wyrazistą my przesłanie etyczne, które też nie pasowało kompletnie do szlachty w domu w obu mieszczańskie jazdy tych przyczyn mogłybyśmy już okazję już w 2 Jaworzno w Górze jak n p . z daniną, która miała przecież bardzo podobny system jak Rzeczpospolita i może kiedyś wrócimy do tego pytania zdaje się, że otworzyliśmy mówi szeroką w szeroki temat bardzo panie dziękuję pani prof. Grażyna Szelągowska z wydziału historycznego Uniwersytetu Warszawskiego dziękuję bardzo dziękuję również pani prof. Krystyna Szelągowska z wydziału historyczno socjaliści socjologicznego Uniwersytetu w Białymstoku dziękuję bardzo je do widzenia do usłyszenia nowych informacji Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!