REKLAMA

Jaki jest sens historii?

Kwadrans Filozofa
Data emisji:
2016-12-13 14:40
Prowadzący:
Czas trwania:
14:48 min.
Udostępnij:

Chcemy w historii widzieć nauczycielkę życia. Chcemy dostrzegać w niej jakiś porządek, jakieś reguły, których poznanie umożliwi nam przewidzenie tego, co nadejdzie w przyszłości. To wszystko, niestety, są mrzonki.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
kwadrans filozofa Tomasz Stawiszyński dzień dobry trudno właściwie o czymkolwiek takim bardzo metafizycznym oderwanym od realności konkretnego doświadczenia od ich historyczności od czasu od powtarzalności trudno o czymś takim mówić w trzydziestą piątą rocznicę stanu wojennego w cóż ten temat z o różnych arytmii zmów rytmicznych struktur czasowych, w których upamiętniamy kolejne rocznice albo np. miesięcznice rozmaitych wydarzeń sam się niejako nasuwa dziś właśnie Rozwiń » na prywatnej publiczna historia prywatna i publiczna pamięć sposoby konstruowania opowieści o przeszłości samo rozumienie co to znaczy, że coś było, ale już nie jest było już nigdy nie będzie metody osiągania maksymalnie prawdopodobnej wiedzę o tym co było, a tym samym stało się już niedotykalnych nieosiągalne odległe to są wszystko tematy rzecz jasna, którym filozofia chętnie się na przygląda i którym się chętnie zajmuję zatem taką miałem myśl właśnie kiedyś zastanawiałem, o czym pomówić w trzydziestą piątą rocznicę stanu wojennego przyjrzyjmy się może pewnemu szczególnemu sposobowi widzenia i przeżywania przeszłości takiemu sposobowi ich sposobowi, który pod różnymi postaciami czasem w różnych zaskakujących utrudniających i jego prostą identyfikację przebraniach wciąż się cieszy w Polsce mam wrażenie nieustającą może być nawet należało powiedzieć coraz większą popularnością pomówmy o historycy żmija to on ten kwadrans filozofa z takim swoim bardzo słynnym eseju czy raczej 1 ze swoich bardzo słynnych esejów bowiem ten człowiek, o którym za chwilę powiem czy, którego nazwisko za chwilę tutaj padnie specjalizował się można powiedzieć o wpisaniu głośnych esejów właśnie, a mowa oczywiście o Karolu Rajmund, gdzie po Operze słynnym austriackim filozofię na autorze wielu bardzo istotnych tekstów i książek np. społeczeństwa otwartego jego wrogów Otóż w 1 ze swoich słynnych esejów jak Carla Raymond Popper głosił nędzę historycy z mu tak zresztą ten esej się nazywa Nędza historycy zwą pod pojęciem historycy z mu już bowiem tłumaczy co mam namyśli co potem miał namyśli, posługując się tego rodzaju terminem Otóż pod pojęciem i historycy no Paper zrozumiał coś szczególnego specyficznego co w najróżniejszych wcieleniach dawało o sobie znać w myśleniu filozoficznym i wmyśleniu politycznym i oczywiście także w myśleniu potocznym takim, jakie dzieje się w nas na co dzień, kiedy sobie np. o historii czy o różnych wydarzeniach także wydarzeniach z naszej prywatnej historii naszego własnego życia myślimy o przede wszystkim chodzi jednak myślenie filozoficzne czy myślenie polityczne, dlatego że polityka wbre w temu co by się mogło wydawać nie jest dziedziną autonomiczną niepodległą no i jakąś taką oderwaną od wszystkiego innego w co nie polityczne pytanie co to jest polityczność co nie polityczność i co jest, a co nie jest polityczne to jest osobne rozważania rzecz jasna przeciwnie wbre w takiemu naiwne mu o polityce myśleniu, w którym się postrzegają jako dziedzina nie jest w pełni niepodległą Otóż przeciwnie ona swoje zasadnicze przekonania oraz metody instalowania tych przekonań w przestrzeni społecznej bierze właśnie od filozofii, a czym właściwie się nad polityką zastanawiamy to zarazem się zastanawiamy nad filozofią, która za dnia i myślą i praktyką polityczną stoi choćby nawet rzecz jasna sama polityka czy sami politycy się do tych inspiracji czy do tych fundamentów filozoficznych w swoich przekonaniach działaniach nie przyznawali choćby nawet co skądinąd jest niestety częste nawet sami nie zdawali sobie sprawy, że mówią prozą no właśnie Popper opublikował swój tekst w 1945 roku w Chinach, ale i z jeszcze mniej więcej przez około 50 lat ten sposób myślenia, który charakteryzował w owym tekście no jakoś wyznaczał inny tzw. paradygmat, czyli pewien ogólny model, w którym o przeszłości, ale przede wszystkim także o teraźniejszości i przyszłości się w Europie myślało o przynajmniej w tej części Europy, które się znalazła pod militarnym i politycznym wpływem związku Radzieckiego ten kwadrans filozofa i ten historycy z MOK, którym mówimy i który już za chwilę obiecują zdefiniujemy ne ma wiele różnych obliczy wchodzi tu w każdym razie pewien szczególny stosunek do przeszłości, ale zarazem czy tym samym nawet można powiedzieć do teraźniejszości i do przyszłości to może najważniejsze do teraźniejszości i do przyszłości Jacek Kaczmarski w 4 porach niepokoju śpiewał pamiętamy co było, więc wiemy co będzie i paradoksalnie właśnie ta fraza przy oczywiście pewnym szczególnym jej rozumieniu przy pewnej szczególnej jej interpretacji ujmuje to zjawisko, którym mówimy w sposób esencja Alanem, bo naczelną cechą historycy z MOK jest specyficzna interpretowanie przeszłości, a mianowicie takie w myśl, którego zakłada się, że w dziejach historii w kulturze czy w ogóle we wszystkich społecznych kulturowych procesach, które tworzą historię w procesach historia twórczych i działają jakiś uchwytne na drodze intelektualnej analizy prawidła jakieś niewidoczne siły i jakiś regularności i mechanizmy nadające czemuś co się z bliska ja jako totalny chaos, a w każdym razie względny bałagan formę uporządkowaną i systematyczną uporządkowaną i systematyczną, gdy się na ten chaos na ten bałagan popatrzy ze stosownego dystansu to on ten kwadrans filozofa elity i Otóż Popper wyróżnia 4 odmiany 4 gatunki w obrębie tej zasadniczej historycy stycznej postawy, a cechą dystynktywną pomiędzy tymi 4 gatunkami jest na nazwijmy to rodzaj ukrytych mechanizmów, które w obszarze społeczne historyczne mają wedle wyznawców tych przekonań działacz istnieje, więc historycy z MON ateistyczny czy po prostu religijne jego zwolennicy przekonani są ani na poparcie oczywiście tych swoich przekonań prezentują stosowne wywody i produkty własnych interpretacji, że mianowicie poprzez poszczególne wydarzenia historyczne, a także w ogóle w historii jako taki wers w dziejach ludzkości jako takich od tak i po prostu działa jakaś transcendencja działa jakiś Absolut Bóg czy jakkolwiek nazwiemy tę figurę na figurę, która wobec historii wobec ludzkości żywi jakieś konkretne plany i te plany właśnie w poszczególnych wydarzeniach historycznych oraz trajektoria ach, na jakim kierują losy państw społeczności czy narodów się odzwierciedlają nie jest jakiś wielki podmiot za ludzkimi dziejami za ludzką historią jest jakaś siła inteligentna sprawcza, która na wszechmoc na tę rzecz jasna bo, żeby historią zawiadywać, żeby o wszystkim co się dzieje decydować trzeba 3 mocą dysponować nie ma innego wyjścia to jest ktoś taki on się dziejom ludzkości przygląda generuje pewne zdarzenia, ale robi to wszystko po to, żeby jakiś zamysł swój zrealizować ten zamysł ma początek ma swoje i etap realizacji ma swoje zwieńczenie ma jakiś cel ku, któremu dąży zatem gdy się ten zamysł nieodpowiednie dostrzeże, kiedy się nie ujmie w formie początkowej n p . ale już przecież gotowej istota tego zamysłu to można przewidywać także to co się wydarzy można jakoś rozpoznać się poprzez analizę środków n p . to co stanowi cel ne takiego zamysłu właśnie, a więc, kiedy odpowiednio rozpoznamy to co działo się dawno temu, kiedy zobaczymy te struktury na widują są poszczególne wydarzenia no to będziemy mogli po pierwsze, zrozumieć co się dzieje z nami teraz, dlaczego jesteśmy w takim ani innym miejscu, ale będziemy mogli także zrozumieć co się wydarzyć jeszcze powinno czy coś się wydarzyć z koniecznością musi to co skoro w ten zamysł jest niezmienne skoro logika tego zamysłu jest dostrzegalna w przeszłości no to się, kierując tą samą logiką można przewidzieć, jakie będą kolejne, ale jej odsłony można przewidzieć co się stanie po prostu no i w zasadzie ta struktura, którą opisałem stosuje się do pozostałych 3 odmian historycy złą, tyle że zasadniczy podmiot czy siła zawiadujący historią ulega w nich zmianie i taktu, trzymając się znowu klasyfikacji Poppera w ujęciu naturalistyczny to jest jakieś prawo przyrody albo prawo natury w ujęciu Spiritual mistycznym to jest jakaś duchowa konieczność duchowa reguła w ujęciu ekonomicznym zaś ekonomicznym no i najbardziej znanym przedstawicielem i najbardziej popularnym propagatorem Łoś historycy z ekonomicznego było oczywiście Karol Marks jest jakiś ekonomiczny system rozwojowy jakiś prawidło ekonomiczne ten kwadrans filozofa historycy zmowie, które tak czy inaczej jest po prostu powiedzmy to wprost sposobem sprawowania kontroli nad sposobem sprawowania władzy nad przeszłością, a więc pamięcią, a więc tożsamością, a więc teraźniejszością aktualnymi wyborami działaniami i myślami i ręce ten wstyd i że to jest kontrola jeśli to jest coś takiego co zawsze tak czy inaczej ku kontroli dąży no to trudno się dziwić, że tak czy inaczej każdy historycy z UE przekształca się jakąś formę autorytaryzmu, a może jest po prostu u swoich podsta w autorytaryzmem właśnie może być autorytaryzm kościelny może być autorytaryzm państwowy ne do wyboru to kolor Otóż, że temu historycy zmowie właśnie tak rozumianemu jak netto przed chwilą zdefiniował MOP przeciwstawia swoje, ale ujęcie historii powiada w inne, że jest historia po prostu kompozycją stopniowych szczątkowych ruchów działanie również stopniowych stąd kołowych progresji, które płynnie przechodzą regresja niezrealizowanych planów planów zrealizowanych połowicznie albo tylko po odprysku kierunek takiej historii rozumianej jako suma różnych nieprzewidywalny, bo przypadkowo w ogromnym stopniu działań Otóż kierunek rozwoju historii czy kierunek w jakim historia biegnie jest nieprzewidywalny, bo właśnie przypadek zań odpowiada z najmem dla znacznej w każdym razie nieźle odgrywana czka niezwykle istotną rolę w odkryciach naukowych w rozstrzygnięciach wielkich bitew no we wszystkim tym co ma bieg historii jak na przekonują nas historycy jak pokazuje sama historia Otóż we wszystkim tym co na bieg historii ma wpły w zasadniczy niema powiada Popper żadnych historycznych konieczności żadnych nieuchronnych zdarzeń żadnych mistycznych połączeń znaczeniowych pomiędzy 1 wydarzeniem, a drugim choćby nawet się nam tak przemożny wydawało to właśnie o to chodzi, że pewną naturalną tendencją naszego umysłu jest dostrzeganie takich symbolicznych połączeń, że n p . w rocznice na 1 tragedii wydarzyła się inna tragedia i to w naszym przekonaniu ma tworzyć jakiś mistyczny ne mistyczną więź pomiędzy tymi zdarzeniami, a cóż nie ma takiej więzi to tylko wyobraźnia nam ją podpowiada mi ten kwadrans filozofa elity historia jest, więc nieprzewidywalna i nieregularna i nie ma wyjścia musimy się z tym pogodzić przynajmniej, jeżeli chcemy żyć w rzeczywistości, a nie w świecie własnych fantazji, ale że właśnie ona taka jest nieprzewidywalna i nieregularna to nie tylko analiza Poppera ska nie tylko bardzo skrupulatne filozoficzne rozważania zaświadczają także fakt o tym, zaświadcza, że ona ma tendencję do powtarzania się historia rzecz jasna także jako farsa to znane powiedzenie 1 z bohaterów dzisiejszego felietonu zresztą, ale ta farsa cóż różnie może wyglądać n p . tak, że wczorajsze przedstawiciele aparatu opresji mogą się stroić dziś w pióra bohaterów walki o wolność, że bohaterowie walki o wolność mogą przyjmować metody i język, z którymi niegdyś aktywnie walczyli, że ci, którzy wcześniej o nic nie walczyli, bo nie mieli siły odwagi albo możliwości mogą teraz bezpiecznie rozdzierać szaty nad wzniesionych przez siebie barykadach, których nie szturmuje żadne wojsko i t d . i t d . no cóż dziękuję bardzo to o tyle w trzydziestą piątą rocznicę stanu wojennego Tomasz Stawiszyński do usłyszał Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KWADRANS FILOZOFA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA