REKLAMA

Szympanse podrywają grając na liściu. O kulturze wśród zwierząt opowiada prof. Bogusław Pawłowski. Część 1

Poranek Radia TOK FM - Weekend
Data emisji:
2016-12-17 08:40
Prowadzący:
Czas trwania:
16:52 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
poranek Radia TOK FM dzisiaj z Wrocławia Karolina Głowacka dzień dobry państwu ponownie z Wrocławia, dlatego że dzisiaj przecież ranny teraz trwa finałowy weekend Europejskiej stolicy kultury i no tak sobie pomyślałam, że warto się zastanowić nad tym czym kultura w ogóle jest z perspektywy ewolucji co to jest w ogóle za wykwit to jest mnie jakiś efekt uboczny czy złożony jest nam ludziom do czegoś potrzebny w takim sensie przystosowała, w czym mnie dreszcze, jakie Rozwiń » narzędzia nie są potrzebne, żeby taka kultura mogła funkcjonować czy tylko ludzie mają kulturę to wszystko nie we Wrocławiu najlepiej zapytać pana prof. Bogusława Pawłowskiego, który jest z nami studia dzień dobry dzień dobry witam serdecznie pan profesor jest psychologiem ewolucyjnym antropologiem kierownikiem katedry biologii człowieka z uniwersytetu wrocławskiego z pana perspektywy kultura to co to takiego wiele zależy od tego jak zdefiniujemy kultury oczywiście są tacy kulturoznawcy, którzy konstruują takie definicje, że tylko włącznie Homo sapiens, czyli człowiek jest współ w stanie spełnić wszystkie kryteria natomiast z punktu widzenia takie rewolucyjne graczy biologicznego można, by bardzo krótko, żeby nie męczyć słuchaczy oczywiście zdefiniować kulturę jako przekaz informacji poza gen Nowek przekazywanej poprzez mechanizm społeczny, czyli poprzez interakcje między osobnikami w danej społeczności danej populacji czy w danej grupie jeśli tak zdefiniujemy kulturę to ślady kultury mogą występować już u wielu różnych zwierząt i oczywiście najlepiej najbliższe mi zwierzęta którymi i o których najwięcej wiem to są naczelne, czyli małpek, a w szczególności małpy człekokształtne tak jak szympansy goryle orangutany Gibon my świetnie wiemy, że ci nasi najbliżsi krewni takiej tacy jak w szczególności szympans, który wydaje się najbardziej inteligentni, chociaż inteligencji przejawia w sposób dosyć ekstrawertycy czynny w przeciwieństwie do orangutanów czy goryla w ma już kulturę i to kulturę związaną n p . jest posługiwanie się narzędziami oni przecież się tego nie przynoszą tego na świat z genami tylko uczą się młody szympans żołądka np. swoich matek jak Łowicz termity jak pozyskiwać mrówki jak rozbijać orzechy twarde przy pomocy np. kamieni w związku z tym wiemy, że mają pewne podstawowe technologie, które umożliwiają im dostęp do bardziej złożonego pokarm i to jest realnie przekazywane z pokolenia na pokolenie tak wygląda na to, dlatego że mamy różne populacje szympansów np. populacja szympansów wschodniej Afryki środkowej zachodniej okazuje się, że w różnych w tych społecznościach szympansicy są np. różne techniki czy różne metody pozyskiwania niektórych trudno dostępnych pokarmów bez narzędzi w różny sposób, czyli ten nie może być gatunkowe tylko musi być społeczne tak oczywiście na tym polega ta kultura tak jak zdefiniowano, że musi być przekaz poza genetyczne społeczne, jeżeli on pojawi się jakiś pomysł genialny w danej społeczności pozostaje przekazywany z takim właśnie przekazem kulturowym, czyli poprzez no wiadomo, że szympansy nie uczą się tak jak my w tym sensie, że nie ma tam szkoły nie ma sposobu uczenia się ten sposób przekazywania informacji odbywa się na inne innymi metodami np. metodą prób błędów metodą podglądania naśladowania co trwa czasami wiele lat szympansów, żeby dopracował sobie technikę taką jak mama np. w pozyskiwaniu termitów co zresztą bardzo trudna, bo prymatu lot tu się tym zajmują sami mają problem z 3 ZUS z nabyciem tej umiejętności, ale czy przypadkiem nie jest także ta różnica między szympansem mi ludźmi jest taka, że mamy szkoły w tym sensie, że intencjonalnie uczymy nasze młode ludzkie dzieci kolejnych umiejętności czy wsi w przypadku szympansów nie jest także one podglądają jak starsi robią to po prostu ma on n p . Anglicy nie widziałam takich obrazków, żeby matka szympansica goście robią coś bardziej powoli czy odsłaniała pokazywała co robi SO bota różni zgadza się to jest zasadnicza różnica nie nie było ja przynajmniej o takim przypadku nie wiem takiej sytuacji, że babka matka bierze rączkę najgorszym pani szympans żołądka i tą rączką prowadzi i pokazujemy co ma robić, żeby np. przygotować narzędzie do odłowienia termitów jest w tym sensie w istocie to nie jest taka intencjonalne, a forma przekazywania informacji ona jest na zasadzie podglądu naśladownictwa wielokrotnych prób i błędów w związku z tym trwa o wiele dłużej niż człowieka u człowieka tego typu bardziej, że chodzi o bardziej złożone sposoby używania Maćka narzędzi, ale szympansy to jedno bardzo znane są także makaki japońskie ze swoim naprawdę słynnym są piękne obrazki proszę poszukać w internecie jak pewna społeczność makaków japońskich myjnie bataty słodkie ziemniaki w nie wiadomo czy my nie, dlatego że wetami piasek zgrzytał zębami czym po prostu, dlatego że są bardziej słoneczny smaczniejsze, bo robią to w morzu to też jest ciekawe tutaj chodzi o to w tym wypadku raczej atak aktywność tego zachowania polega na tym, że żyje się bataty umyje to piasek nieszczera szkliwa zębów i to jest na pewno tak aktywne wiemy to już w latach sześćdziesiątych i to okazuje się, że 1 samica była taka bardzo twórcza młoda samica w lidze i moich i dobrze pamiętam, która wymyśliła taką metodę wrzucała debata czy i umyte jadła i proszę zwrócić uwagę, że niesamowite było też ten transfer informacji przekazywany był do osobników młodszych do rówieśników natomiast w szczególności starsze samce w ogóle nie zwraca uwagę w związku z tym, ale jak się nie uczyły wygląda na to, że jest pewna forma petryfikacji albo lekceważenie osobników, które są niżej w hierarchii i one się nie nauczyły te, ale już następne pokolenia używał tej metody ta sama samica odśpiewała ziarna pszenicy od od piasku, wrzucając całymi garściami ton pszenicy dowodu czyści piasek ma większy ciężar właściwy, więc stanął zostawał pszenica i też zjadała to bez tej tezy te nasiona zjadała bessy piasku co oczywiście my wiemy, że cały czas tak się dzieje tego typu pokarm to niewątpliwie jest to data pewne podejście, dlatego że zmniejsza zużycie szkliwa ścieranie śpiewano, bo różnica czasu z piaskiem zjadali no to szkliwo, by nam się szybko uszkadzał też zdaje się makaków way w Japonii zaobserwowano z kolei taką zabawę jak jakaś zabawa kamykami, że się ku układają je tak czy inaczej i w zależności od wyższych ponad 10 zdaje się stad bawi się w ten sposób tylko mnie mechanizm wygląda niemalże jak z mieszaniem się języków, bo zależy jak blisko stada między sobą z mieszkają tak bardzo sposoby zabawy kamykami są podobne no ten mechanizm wydaje się w tym przypadku wręcz ewidentny taki sam jak u nas to jest to co wspomniałem tak jak u szympansów można powiedzieć, że mamy różne kultury, które czyni społeczności mają różne kultury tak samo w tym wypadku one jak ewoluują czy dryfują w różne strony i te sposoby bawienia się nawet w tym wypadku kamykami kamykami, a ne ME będą miały trochę różny charakter co pokazuje, że jest taka deprecjacja, czyli różnicowanie się zachowań kulturowych pięknie pani to odniosła do języków, bo przecież też kiedyś my nazywamy to wieżą Babel, że żadna niestety te języki zostały po to, pomnożonej pomieszane, ale dokładnie my wiemy nienawiści świetnie wiedzą, że są grupy języków wiedzą, jakie są urodzeni wiedzą z jakiego wspólnego języka wywodziło się następne 10 języków czy 15 tak jak mamy grupę z win europejskich my w zasadzie jeszcze nie rozumiemy, ale pewna struktura językowa w obrębie Unii Europejskiej, żeby bardziej podoba się więź między tymi językami np. gryfińskim albo jeszcze innymi n p . z kręgu afrykańskiego czy mamy jakieś pomysły, kiedy kultura w tym podstawowym poziomie, o którym pan powiedział pojawiła się u naszych przodków mam namyśli przodków naszego gatunku to naj naj taki najstarsze ślady właściwie no i musimy bazować na narzędziach i te najstarsze ślady muszą być wreszcie są oparte o narzędzia, które są się zachowują trwale, bo są podejrzenia, że wcześniej posługiwano się również tymi narzędziami, ale które nie przetrwały natomiast narzędzia kamienne oczywiście znamy sprzed 2 ,51 000 000 lat w związku z tym możemy Veno jesteśmy właśnie pewnie dzisiaj, że w już Australopithecus ja na pewno wczesnych Homo Homo habilis Homo erectus posługiwał się narzędziami, czyli obraz widziały kamień, żeby pozyskać pewien, że pewien kamień o o pewnych cechach charakterystycznych, które umożliwiały wykorzystanie go n p . do do rozbicia czegoś do przecięcia czegoś tak, że niewątpliwie te pierwsze technologie nie jest, które badają również archeolodzy oczywiście z tych stałych stanowisk to jest początek kultury taki bardziej wyrafinowanych pan podkreślała, że to, że nasi przodkowie obrabiali to narzędzie, bo to jest też kluczowe nie tylko wykorzystywać to co już zostawmy to co możemy znaleźć gdzieś na leżący kamień, ale najpier w np. starać się wybrać odpowiednie apotem ewentualnego dostosować do swoich potrzeb to jest już kolejny etap, ale 3 makaki, które mają bataty Qing bawią się kamykami ludzie, którzy ze właśnie stosowali narzędzia konstruowali narzędzie czy to jest ten sam mechanizm, który ostatecznie doprowadza nas do tego, że idziemy na koncert muzyczny to też jest ta impreza taka kultura no z tym koncertem to dobre daleko posunięte analogie myślę, że tak gdzieś tam na końcu teoretycznie jak wiemy jak to wygląda można wyobrazić to doprowadzić do tak wyrafinowanej kultury, która będzie związana n p . czy z takim przykładem, jaki jak uczestniczenie w koncercie 3 czy tworzenie instrumentów muzycznych, które wydają różne dźwięki w na bardzo różne sposoby albo wydawanie mnóstwo pieniędzy poświęcenia energii, którą moglibyśmy spożytkować w jakiś inny sposób na zrobienie czegoś żyć jak Europejska stolica kultury zgadza się zgadza się, więc do do tego etapu i inne zwierzęta nie dotarły, aczkolwiek przekroczone pewne Rubikon, bo jeszcze w latach sześćdziesiątych na 70 uważano, że tak lub ikonę ludzkiej kultury jest to, że my po trafiamy obrabiać narzędzia co prawda zwierzęta używają różnych narzędzi, ale ich i aleje nie Odra obrabiają natomiast dzisiaj okazuje się, że obrabiają szympansy oby przygotowują wędkę do połowu termitów obrabiają znaną z odpowiednim czasie glonów też widziałam też grono, więc okaże, że mają takie umiejętności odrabiania narzędzi i przygotowania, więc ten Rubikon czeczeński ma runął w pewnym w pewnym okresie, jaki wpły w na około 30 paru 5 lat przez 5 lat temu 40 lat natomiast potem to co się dzieje to w dużym stopniu te koncerty, które pani mówiła to na pewno taka ogromna eksplozja kultury nastąpią wtedy, kiedy myśmy zaczęli się porozumiewać przy pomocy języka i to jest coś co dało nam straszny straszny straszną przewagę nad pozostałymi światem zwierząt nawet naszymi najbliższymi krewnymi, dlatego że wtedy można było przekazać informacje dotyczące przyszłości przyszłości tego co wy się śniło komuś prawda tego nie widać to coś, czego nie widać słabo w związku z tym to umożliwiło uruchomiło niesamowicie pokłady wyobraźni Homo sapiens poza tym to zrozumienie to to jest kwestia ewolucji mózgu oczywiście zrozumienie intencjonalne gości i do którego się, a potem intencjonalne ości co do pewnego stopnia niektóre zwierząt też występuje jako szympansów delfinów słoni np. wiedzą, że ktoś czegoś nie wie potrafią tak tak wygląda coraz bardziej, ale mogą podejrzewać, że ktoś inny zwierzak myślą o nich orzeczonego w związku z tym dokonują takich operacji, że ukrywają się, żeby na świat nie pokazywać, że coś wiedzą albo ukrywa albo nie zdobywają pokarm, który schowanej boją się, że jak to zrobią to sami stres wyższych sferach zabierze ten pokarm w związku z tym mają tą tą wiedzę dotyczącego tego co, gdzie w łódzkim na czym w ludzkim w tym wypad w łódzkim może do pewnego stopnia te żale w mózgu innego zwierzęcia tego samego gatunku zresztą muszę, by dać coś tak jak teoria umysłu, bo to jest taka teoria, która mówi o tym, że nawet człowieka nasi nie pojawi od samego początku dopiero u dzieci powiedzmy 3 czteroletnich czasami wcześnie, ale średnio 3 letni dopiero pojawią się takie zjawiska, które umysłu, czyli dopiero około trzyletnie dziecko rozumie, że inne dziecko albo inna dorosła osoba może co innego wiedzieć, iż dziecko tak to jesteś ta wielka sprawa, ale właśnie jest kwestia i języka, który jest naszą zasadniczą przewagę, bo wiele innych rzeczy z tego co pan mówi naprawdę zwierzęta już mają właśnie w teorii umysłu jak jakiś tam elementy kultury czy to faktycznie także ten język spowodował, że my jesteśmy tutaj za sobą teraz rozmawiamy w studiu zbudowanym skonstruowany, że mamy całą tę cywilizację to jest to ta kluczowa sprawa myślę, że nie tylko może, by posługiwać językiem dzisiaj się okazuje najnowsze badania pokazują, że cały aparat głosowy możliwości wokalne czy i wypowiadania artykułu wania prawda różnych rzeczy, chociaż oczywiście w złotych ten sposób prawdopodobnie istniał również ma, więc to jest przede wszystkim kwestia mózgu coś takiego zaś ewolucji człowieka co umożliwiło tak precyzyjną komunikację między ludźmi i dało właśnie ten napęd napęd kulturowy, ale poza tym proszę pamiętać o tym, że to jest także myśmy opanowali środowiska zaś kontrolować nasze środowisko dookoła, a w ten sposób aż za bardzo się za bardzo tak dzisiaj to widzimy, że to może może być nieco bardziej zły kierunek, ale musimy być bardzo bardzo ostrożni bo, bo eksploatacja planety jest na obręczach z potencjalną, ale to to było coś co co dało szansę człowiekowi na to, żeby mógł robić różne rzeczy, które nie związane są bezpośrednio z przetrwaniem czy miał więcej czasu to następny taki, że koncert Cotton tym razem następny czynnik, który aktu, który musi pamiętać to jest kontrola nad ogniem to znaczy mogliśmy rozpalić ogniska mogliśmy w ten sposób nie odstraszać drapieżniki mogliśmy przetwarzać termicznie różne pokarm, który bez takiej obróbki termicznej nie nadawał się do spożycia wydłużał się dzień proszę zwrócić uwagę, bo można było przy ogniskach to przeżyć bardzo często praktykowane wieczorami siedzi przy ogniskach i to jest ten czas po poświęcony na interakcje społeczne, które daje szansę na to, żeby w grupie pojawiał się nowe świetne genialne pomysły kulturowe czy kultura jest nam do czegoś potrzebna z perspektywy ewolucyjnej przystosowawczych to naprawdę efekt uboczny to jest bardzo dobre pytanie jak patrzymy z perspektywy czasu to widzimy, że to na pewno jest przystosowawcze w bardzo dużym stopniu natomiast są różne koncepcje na ten temat ewolucyjne przed 1 z koncepcji Geoffreya Millera mówi, że to jest związane z doborem płciowym to znaczy, że nagle u człowieka pojawiła się taka taka preferencja u kobiet które, które preferowały Nacka mężczyzn, którzy mieli lepszą wyobraźnię, którzy n p . Stali się twórcami, czyli np. uprawiali niejedna skalne malowidła tworzyli i może robili rzeźby prestiż większy wzrasta razem i prestiż, bo robili coś takiego co było bardzo nietypowe oryginalne coś co z czego ktoś inny nie potrafi zrobić, ale proszą dentystę jest to 1 z hipotez, która mówi, że w pewnym sensie nasz mózg kulturowym mózg mózg rozrywkowy mózg estetyczny czy artystyczny byłby w związku z tym czymś takim jak piękny ogon samca Pawia cha po ciekawej, gdzie pan się z tym czuje jako profesor w Pekao, które po wsi o to by dobrze się czuje, bo dobrze, że 1 z takich czynników jest pewnie inteligencja i np. zasób słownictwa możliwość opowiadania różne rzeczy takich takich mężczyzn powiedzmy sobie w przyszłości też na pewno preferowano bo co by nie powiedzieć, ale za zdolności poznawcze w dużym stopniu odpowiada bardzo genów to jest to prawdopodobnie sygnał jakości biologicznej Szanowni państwo słuchają państwo naszej rozmowy, którą przeprowadzamy we Wrocławiu dzisiaj sobotni poranek Radia TOK FM prosto z Wrocławia to, dlatego że inny trwał weekend finałowe Europejskiej stolicy kultury za chwilę będą informacje potem przeniesiemy się na do Warszawy, gdzie będzie Programme skołowani my z kolei jeszcze z panem profesorem chwilka porozmawiamy poza anteną całość będą mogli państwo usłyszeć na naszej stronie tokfm PL i w naszej aplikacji, a potem już szybciutko będziemy pędzić się przed halę stulecia, bo tam będzie nasze mobilne studio od godziny dziesiątej będzie można do nas zaraz sobie pomachać nawzajem Szanowni państwo także do służenia z powrotem o dziesiątej, a dalsza część rozmowy z panem prof. Bogusławem Pawłowskim będzie w internecie przed Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PORANEK RADIA TOK FM - WEEKEND - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA