REKLAMA

Ciemna strona

Kwadrans Filozofa
Data emisji:
2016-12-20 14:40
Prowadzący:
Czas trwania:
14:49 min.
Udostępnij:

Przemoc towarzyszyła ludzkości od początku. Historia kultury to historia przemocy. Dopiero od niedawna zaczęliśmy żyć w świecie, w którym jest ona czymś egzotycznym i ekstrawaganckim. I wygląda na to, że ten świat się właśnie kończy.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
kwadrans filozofa elity Tomasz Stawiszyński dzień dobry no dosłownie przed chwilą, zanim wszedł na antenę przeglądam sobie Facebooka no i każdy to czyni wstydliwa przyjemność, ale nie tylko przyjemność w dzisiejszych czasach trafia na status z, z którym pewna osoba relacjonowała jakieś wystąpienie z telewizji BBC jest w BBC z dzisiejszego poranka nie dziennikarz BBC pyta 1 z niemieckich polityków o bezpieczeństwo w, a dzisiaj czy obywatele Berlina mieszkańcy Berlina mogą Rozwiń » się czuć bezpieczni polityk odpowiada na indyjski Times no one and design, czyli dzisiejszych czasach nikt nie może czuć się bezpieczne to on ten kwadrans filozofa elity to wydarzenia tylko 1 dnia ciężarówka wyjeżdżająca w tłum ludzi w Berlinie w tym samym dniu rosyjski ambasador zostaje zastrzelony podczas wystawy zdjęć w Ankarze w tym samym dniu ktoś otwiera ogień w centrum islamskim w Zurichu, ale oczywiście aktów przemocy tego dnia się wydarzyło zapewne znacznie znacznie więcej setki albo tysiące albo nawet setki tysięcy aktów przemocy na całym świecie takie, o których nie słyszeliśmy no bo te, które wspomniałem to są takie, o których akurat najgłośniej donosiły media też się wydały ne czy były rzeczywiście przynajmniej w naszym kręgu geograficznym kulturowym najbardziej spektakularne najbardziej przerażające pewnie przerażające także, dlatego że my mamy poczucie, że dzieją się w bliskiej od nas odległości, że niewiele właściwie nas w sensie odległości od nich oddziela, że mogłoby się to nam na dobrą sprawę przydarzyć wcześniej i przez cały czas gdzieś w tle jeśli można tak powiedzieć tego wszystkiego przynajmniej na poziomie przekazów medialnych, które im bardziej są długotrwałe, tym bardziej powszednieje ją masakra walet po relacjonowane przez media na całym świecie i tym relacjom to nie jest tylko moje wrażenie myślę, że wrażenie wielu z nas wirus państwa nawet tym relacjom towarzyszy przede wszystkim poczucie bezradności bezsilności, ale też oczywiście gniewu gniewu n p . na hipokryzję Zachodu na hipokryzję tych którzy, kiedy w grę wchodzi kapitał, kiedy wchodzą w grę jakiś złoża do wydobycia jakiś interes geopolityczny czy globalna polityczne wówczas w takich miejscach, gdzie toczy się wojna bez wahania interweniują wysyłają tam swoje wojska i zaprowadza mają z mniejszym lub większym sukcesem pokój, czyniąc to oczywiście wyłącznie w imię demokracji i praw człowieka ten kwadrans filozofa elity, ale właśnie wobec takich wydarzeń wobec takich doniesień myślę przede wszystkim czujemy właśnie bezsilności bezradności i rzecz jasna pierwszym odruchem tak nas nauczono tak nam wpojono w tej kulturze, która bezradności błędu i bezsilności właściwie nie toleruje je postrzega jako wstydliwą patologia albo wyraz na jakiś słabości właśnie pierwszym, więc odruchem jest w tym momencie z tej bezradności z tego poczucia bezradności tego poczucia bezsilności się wytrącić wytrącić się za wszelką cenę nie znając sprawców wskazać sprawców wskazała wszystko trafi słów zarządzić odwet zareagować na zagrożenie jak najkrótszą i jak najszybszą drogą doprowadzi do jego neutralizacji to są głębokie mechanizm oczywiście, które w montował w nas ewolucja naturalne i niezmienne przynajmniej w skali gatunku jest bodziec jest reakcja jest zagrożenie jest odruch, żeby z tym zagrożeniem sobie poradzić ten kwadrans filozofa elity nie mówię tutaj oczywiście o sposobie w jaki działają służby specjalne wojsko czy wszelkie inne także te najbardziej tajne instytucje zajmujące się we współczesnych państwach neutralizację zagrożeń one mają swoją logikę działania one mają swoją strategię i oczywiście także ta strategia analizie i ocenie podlega ani kiedy się osuwa po prostu działalność przestępczą, ale myślę, żeby nie w tym momencie czy dziś po prostu przy tych rozważaniach trochę na boku zostawić te kwestie mnie tutaj bardziej interesują nasze reakcje nasze, czyli ludzi, którzy w gruncie rzeczy nie mogą wiele zrobić wobec tego co się dzieje i wobec tego co do nich dociera z takich medialnych przekazów choćby nie mogą wiele zrobić to wydaje się, że coś mogą czy coś możemy zrobić rzecz jasna możemy wyrazić swoje stanowisko na Facebooku przelać jakąś kwotę na pomoc dla poszkodowanych uczestniczyć w ulicznych albo wirtualnych protestach nie oczywiście nie neguję tutaj tych form reakcji to są krople, które tworzą fale każda z tych kropli ma znaczenie każda jest jakimś minimalnym wkładem w te sale, a jednak mimo takich gestów mimo takich zaangażowani tak przynajmniej rekonstruuje psychologię własną i cudzą przynajmniej w jakim zakresie mimo to nie usuwa nawet ten rodzaj zaangażowania fundamentalnego poczucia Need no i jakie ma jednostka, stając wobec świata, który się rządzi prawami dla niej nie przejrzystymi wobec świata tak złożonego i skomplikowanego tak pełnego paradoksów szczelin w ciemnych zatoki i martwych punktów, że właściwie nie sposób poczuć się w nim bezpiecznie to jest to co wyraził dzisiaj ten na niemiecki polityk w rozmowie z BBC, przypisując tę sytuację naszym czasom specyficznie oto w naszych czasach właśnie wg niego poczuć bezpiecznie się nie sposób być może, dlatego że świat w dzisiejszych czasach jest taki właśnie coraz bardziej nieprzenikniony złożony skomplikowany i nieprzewidywalny taki, wobec którego jednostka jest bezradna coraz bardziej przynajmniej jest bezradna wtedy, kiedy na to wszystko to skomplikowanie to złożenie to czy ta złożoność raczej, kiedy te wszystkie słowem wnętrzności świata cała mroczna maszyneria na co dzień przykryta płaszczem rytmicznej codzienności wynurza się i staje przed oczami jak w dniach, w których dzieją się te rzeczy, o których na początku mówiłem np. to on ten kwadrans filozofa historycy psycholodzy społeczni neuro naukowcy filozofowie i w ogóle przedstawiciele wszystkich możliwych dziedzin, które zajmują się przemocą wsi przed mocą skądinąd w świecie ludzi i zwierząt ne jeszcze niedawno tak byśmy mogli powiedzieć jeszcze niedawno, kiedy to rozróżnienie na ludzi i zwierzęta wydawało się sensowne, bo dziś już nie wydaje i dziś to ubóstwie nie człowieka i wyniesienie go ponad inne istoty jest nie już bardzo problematyczne, zwłaszcza w kontekście przemoc no bo to tradycyjnie przypisywano jakimś innym gatunkom i przemoc widziano jako pewną nieodłączną część świata przyrody człowiek miał być tym, kto ponad tego rodzaju uwarunkowania i mechanizm jest w stanie się wznieść, ale cóż nie wznosi się bynajmniej Otóż wszyscy ci specjaliści od przemocy, choć najczęściej ze sobą się nie zgadzają informują mnóstwo wzajemnie wykluczających się koncepcji tego, skąd się przemoc wzięła, jakie są jej źródła i w jaki sposób jeśli w ogóle to możliwe da się jej zapobiegać w 1 kwestii wydaje się tu są zgodni fakty mówią tutaj wg nich same za siebie, ale historia ludzkości mianowicie to historia przemocy historia kultury to historia masakry wojny i rywalizacji to także historia uzasadniania przemocy w sposób wyrafinowany i wzniosły przekładania realności zmasakrowanych ciał na różne estetyczne kody i języki, w których coś co niesie w sobie wszystkie bardzo przyziemne aspekty cielesności ukazuje poetycką i metafizyczną jakość oraz formy, która ma przykryć to co przyziemne to co niekiedy odrażające czy przerażające niektórzy np. wybitny zmarły niedawno francuski antropolog filozof Rene Girard powiadali nawet, że cała ludzka kultura jest tylko systemem kamuflować nie przemocy cała ludzka kultura przynajmniej do pewnego momentu swojego rozwoju, że innymi słowy netto co uznajemy za wielkie osiągnięcie ludzkiego gatunku to co jest związane z tworzeniem pewnych instytucji kulturowych myśleniem symbolicznym rytuałami różnego rodzaju narracja mitycznymi i religijnymi to jest wszystko tylko i wyłącznie po to, żeby przykrywać przemoc bo, gdybyśmy jej nie przykrywali skądinąd tobyśmy po prostu wyginęli, bo zniszczyli byśmy się wszyscy nawzajem radykalna teza, którą trener Rene Girard postawił trzeba przyznać, ale dająca dużo domyślenia to on ten kwadrans filozofa elity no i na pewno przykuwającą, a ten Andropow syntetyczny balon czy ten balon w ludzkiej dumy, ale i wzniośle Ania i przekonania, że człowiek jest jakąś istotą, która w tak wspaniały i niezwykły sposób w zbudowało coś co przekracza swoją wartością wszystko co kiedykolwiek w świecie przyrody się pojawiło no właśnie, ale wróćmy do tych analityków przemocy do tych specjalistów od przemocy wskazują oni, że w zasadzie ten okres, w którym teraz żyjemy ten okres w historii czy w konie przepraszam może taki, w którym dotychczas żyliśmy tak, by raczej należało powiedzieć okres mianowicie, w którym wojna wydawała się nie tylko synonimem zła, ale także synonimem przeszłości czegoś co należy do logiki bezwzględnie minionej do czasów za przeszłych może ten czas rzeczywiście się kończy, ale nawet jeśli się kończy to był niezwykle krótki po doświadczeniach pierwszej drugiej wojny światowej drugi z jej obozami koncentracyjnymi zagładą realizowaną metodycznie racjonalnie zużyciem nowoczesnej technologii starannego zaplecza ideologicznego, a także po doświadczeniach zimnej wojny, w której równowaga sił i no właśnie tę równowagę sił w sposób paradoksalny na broń jądrowa gwarantowała to były czasy paradoksalnie stabilna ne jakkolwiek by to brzmiało Otóż po tych wszystkich etapach apotem wszystkich momentach historycznych wkroczyliśmy w erę, w której z poczuciem bezpieczeństwa i stabilności musimy się ponownie pożegnać to znowu to co ów cytowany na początku berliński polityk powiedział historia, ale w takim ujęciu ma kolisty to struktura nie postęp linearny, ale nie podążanie od jakiegoś punktu do innego punktu z nieustającym przyspieszeniem, ale i regresję progresję cykle i okręgi powroty Ninę do tego co wydawałoby się już dawno za przeszłe to wszystko stanowi substancje historii ten kwadrans filozofa elity znakomitym filmie te daty na właściwie nie w filmie tylko film już tak się zapędził się trochę im się nazwa pierwszy kontakt, a jest na podstawie opowiadania Teda czy Younga cały czas w kinach ten film nie spowoduje skądinąd tym, którzy tego nie widzieli proszę być spokojnym Otóż w tym opowiadaniu to Dacia gai w filmie ja p t . pierwszy kontakt pojawia się na ziemi 12 statków kosmicznych w różnych częściach globu się pojawiają w różnych państwach na co dzień oczywiście pogrążonych ze sobą w konflikcie na nie zdradzając szczegółów, choć generalnie o to że, aby z tej wizyty wyszło cokolwiek konstruktywnego jakkolwiek by to rozumieć nie zdradzę fabuły potrzebna jest pomiędzy tymi państwami, w których owe statki kosmiczne się znajdują kooperacja wydaje się, że kosmici sobie nie zdają sprawę do końca, gdzie trafili i nie zdają sobie do końca sprawy ze skali antagonizmów, jakie ludzkość trawią może pojawią się właśnie o to, żeby ta antagonizmy przezwyciężyć wszystko jedno w każdym razie czyta się uda czy nie uda znowu nie chcę państwu zdradzać puenty te momenty filmów, których z powodów naprawdę głęboko absurdalnych banalnych ludzkości grozi coś w rodzaju zagłady czy pożogi tylko, dlatego że przywódcy poszczególnych państw nie są w stanie się dogadać Otóż te fragmenty mają bez wątpienia w kontekście tego, o czym mówimy walory edukacyjne kwadrans filozofa elity i jaki jest morał z tego wszystkiego to żaden morał nie ma morału ani nie ma recepty ani nie ma końcowego fragmentu, w którym chaotycznych konstatacji o wszechobecności przemocy i antagonizmów ludzkiej historii i tego, że czasy stabilności dobiegły końca wynurza się jakaś koncepcja, która te wszystkie konstatacje ujmie zgrabną formę, a następnie podsumuje jakiś błyskotliwy, a zarazem głęboki sposób żadnego pomysłu nie ma na to co z tym zrobić żadnej rady jak sobie z tym dać radę właśnie ta bezradność bezsilność od tego dzisiaj i zacząłem im na tym dzisiaj kończy bardzo dziękuje Tomasz Stawiszyński do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KWADRANS FILOZOFA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA