REKLAMA

Wieloletni Program Inwestycji Kolejowych niezrealizowany. Dlaczego? Dr Jakub Majewski w rozmowie z Krzysztofem Woźniakiem

Skołowani
Data emisji:
2017-01-07 09:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
42:08 min.
Udostępnij:

"Wieloletni Program Inwestycji Kolejowych nie został dostosowany do możliwości PKP PLK S.A., dlatego zakres ujętych w nim zadań inwestycyjnych okazał się niemożliwy do wykonania w zaplanowanych terminach. Do końca 2015 r. nie zakończono niemal połowy ze 153 projektów ujętych w Programie i nie wykorzystano ponad 11,3 mld zł zaplanowanych w 2011 r. ze środków unijnych na infrastrukturę kolejową." Jakie wnioski płyną z raportu Najwyższej Izby Kontroli?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry Krzysztof Woźniak przed mikrofonem w nowym roku proszę państwa zaczynamy skupowanych od kolei dlaczego, a to, dlatego że Najwyższa Izba Kontroli dała nam bardzo dobry powód do pana, że Kania trochę na kolei w jak to państwo wiedzą Najwyższa Izba Kontroli bada 3 różne dziedziny życia i tym razem działa się za wieloletni program inwestycji kolejowych w latach 20112015 i o tym, właśnie dzisiaj przez całą godzinę będziemy rozmawiać jak najbardziej proszę Rozwiń » pisać skalowanie małpa to krok FM skołowani małpa to krótka sami profili Skołowanych na Facebooku o kolei jak państwo widzą inwestycja na kolei czy w dobrą stronę idzie czy może coś się zastopowała czy złą stronę bardzo proszę cokolwiek pisać na skalowanie mocy, a to kropkę tam profil schowanych na Facebooku moim państwa gościem Jakub Majewski dr Jakub Majewski prezes fundacji ProKolej dzień dobry panie doktorze kingu wre no i co dała nam Najwyższa Izba Kontroli powód do narzekania, bo jak czytamy ze 153 projektów, które były przewidziane na realizację w latach 20112015 włącznie 201573 nie zostały zrealizowane tak i dodaje, że ponad 11 miliardów złotych zaplanowanych na inwestycje kolejowe nie trafił na tę inwestycję gminną kasę kupa kasy i duże jest duża szkoda, bo tak naprawdę głównym problem polskiej kolei pozostaje infrastruktura oczywiście powinniśmy modernizować dworce oczywiście powinniśmy kupować tabor kolejowy, ale w gruncie rzeczy, używając takiego porównania do transportu drogowego to tak, jakbyśmy w latach dziewięćdziesiątych powiedzieli kochani obywatele nie mamy w Polsce autostrad nie mamy w Polsce dróg ekspresowych obniżymy podatki na nowe samochody kupić jest więcej nowych samochodów nie można rozwiązywać je kupowaniem taboru programu tego, że nie ma po czym jeździć i tutaj, ale tak to prawda to tak trochę było w tych latach dziewięćdziesiątych tak to się skończyło przynajmniej w sferze deklaracji żadna z żadnej euro nie wróciło do Brukseli z pieniędzy kolejowych, ale trafiły one właśnie na pociąg na nowe składy dla metra na budowę drugiej linii metra w Warszawie na do Warszawy zjedzie aż SOS de Gaulle powodu, że nie zostało zrealizowane wszystko na kolei w takim razie no tak, ale to Manny był nawet pomysł, by przesunąć na chętnych na zupełnie inne kraje w tym na inwestycje drogowe czyli, żeby kolej wspierała swoich środków swojego głównego konkurenta no ale to tonie w gruncie rzeczy nie o to chodzi, żeby uratować pieniądze, gdy chodzi o to, żeby coś konstruktywnego za te pieniądze zrealizowanie doktorze mam propozycję, bo chyba musimy cofnąć się do tego 2011 roku albo ich wcześniej nie trochę opowiedzieć o tym samym tyle i kto wymyślił w ogóle ten wielki program inwestycji kolejowych, skąd to się widziało rozdziel na kolei było za to było wiadomo od lat z iluś tam na kolegów dobrze tak naprawdę do końca lat dziewięćdziesiątych później po UW w zasadzie osiemdziesiątych później siłą rozpędu jeszcze było trochę lepiej później radząc, by wpadliśmy w kompletny dołek nie działo się praktycznie nic by inwestycja kolej były minimalne w związku z tym jakoś się szybko degradowane, czego dowodem jest to, że jak dzisiaj ogłaszamy, że nagle jest komisja z 1 punktu do drugiego pociągi pojadą szybciej to się okazuje, że w latach dziewięćdziesiątych już tak szybko jeździły i wszyscy nie mogą się nadziwić jak to możliwe, że w Warszawie do Poznania czy Warszawie do Krakowa jeździmy nieco szybciej niż w latach dziewięćdziesiątych przecież wstępowaliśmy infrastruktury czy tabor mającym potężne pieniądze europejskie, ale właśnie europejskie dopiero po wejściu do Unii Europejskiej okazało się, że przypomniano sobie w ogóle Okole i my zachłyśnięci tą motoryzacją budowaliśmy najpierw powoli Brnie coraz szybciej drogi i wszyscy uważali, że te drugie rozwiążą problemy komunikacyjne, żeby jak będziemy mieli autostrady to po autostradach będzie można przewieźć je zarówno pasażerów kierowców, jaki wszystkie ładunki i zapanuje tutaj powszechna szczęśliwość jeśli chodzi o transport okazało się, że skoro tak nie jest i że śladem tego co się dzieje w Europie zachodniej nie da się zbudować tylu dróg, żeby na nich nie było korków wręcz przeciwnie nowe drogi powolną powodująca, że ludzie kupują więcej samochodów kupują więcej samochodów ustawiają się w kolejce na tych nowych drogach i domagają się, żeby budować kolejne pasy czy koleje drogi no przecież stoją w korku i kolejne osoby kupują samochody i Daniele de Mono i tam nikt nie ma końca Kol kolei jest 1 z alternatyw oczywiście można mówić też o transporcie wodnym można ponowić nowoczesnych technologiach natomiast generalnie dla takich przewozów masowych czy to w aglomeracjach miejskich przewozów pasażerskich czy masowych przewozów np. kontenerów gdzieś tam zaplecza portów morskich najskuteczniejszą na dzisiaj wymyśloną formą transportu jest kolej arze jako użytkownicy lub dróg też lubimy narzekać np. na to tzw. dziś, czyli przewóz samochodu to towarowy przewóz samochodowy tanio i koncepcja przewożenie właśnie Fred i całych naczep całych tirów czy czy kontenerów, które one transportują gruncie rzeczy pociągami to jest koncepcja jak u uwolnić się drogi od korków ja czytałem na profilu gazety wyborczej komentarze pod artykułem na temat tego programu Idzikowskiego tam wiele osób z zadowoleniem godnym lepszej sprawy deklarowały ja nie jechałem pociągiem od 20 lat nie to w ogóle nie obchodzi rok w błąd błąd i właśnie, że błąd, dlatego że jak tylko się okazało, że nie jest znowu nie uda się modernizacja linii kolejowej z Krakowa do Katowic, o ile dla rolnictwa i trwa ona bardzo długo co się okazało okazało się, że koncesjonariusze równoległej autostrady powiedział podnoszą ceny nie ma konkurencji jest monopolistą w przecież denerwuje tych kierowców, którzy są tak zadowoleni z siebie to, że jadą autostradą buduje sznur samochodów ciężarowych ten sznur mógłby zniknąć, gdyby te wszystkie ładunki pojechał koleją i sytuacja na drogach również bezpieczeństwo na drogach byłoby zupełnie inna, gdyż mieli kolejne lepsze pożyczyli wracając do mojego pytania oto tło całe, kiedy pojawił się plan wieloletni program inwestycyjny to trochę Unia Europejska na nas wymusiła Unia Europejska da nam potrzebne środki, których brakowało wcześniej, gdy jedno drugie ale gdyby tych środków nie brakowało, gdyby tych środków nie brakowało to pewnie i tak byśmy dostali takie na wszystkie inne dziedziny natomiast Unia Europejska powiedziała nie damy wam wszystkiego na drogi nie uważamy, że powinniście rozwijać ten potem kolej i na pierwszy oddech przyda przed akcesyjnych, a później od 2004 roku właśnie w programach operacyjnych pojawił się relatywnie duże środki na kolejne i tutaj wszyscy wszelka ciała, gdy cała historia się szczęśliwie skończyło, gdyby nie to, że okazało się, że mamy klęskę urodzaju i w tym w postaci w postaci ogromnych pieniędzy na inwestycje kolejowe, które trafiły do sektora, który był przyzwyczajony wyłącznie rozwija się nawet pierwsze plany inwestycyjne kolejowe jak modernizować linie głównie polegały na tym, aby zamknąć trochę stacji, jakby to zwolnić stronę kolejarzy, bo przecież nikt nie wierzą, że tak chory może odnieść sukces i to się stało rzeczywiście dużym problemem pierwsza modernizacja linii kolejowych za o pieniądze unijne były pochwały z popełnionymi dużymi błędami dzisiaj np. wyjeżdżając z Warszawy w kierunku Poznania w kierunku Sochaczewa jest także nie da się przepuścić tylu pociągów i byłoby potrzebne, bo w latach właśnie dwutysięcznych to postanowił zamknąć kilka stacji zlikwidować trochę toru, bo przecież kolej nigdy nie będzie woziła więcej będzie się wyłącznie planowo zwijali AJA zapytam, kto to był czy to było po stronie ministerstwa czy jednak tych wszystkich spółek kolejowych, które gdzieś tam po drodze się wytworzyły w skali olbrzymiej rzeczywiście raczej ich postoju po stronie spółek kolejowych to jest tutaj dotknął pan redaktor bardzo z istotnego problemu mianowicie czemu to wszystko tak się dzieje czemu ten raport NIK kąskiem bardzo wyraźnie podkreśloną wygłoszono czcionką pisze zabrakło nadzoru nie może być tak, że mamy pieniądze i teraz wydajemy te pieniądze w ten sposób, że polskie linie kolejowe przygotowują program następnie samego realizują na tych samych sprawdzają czy ten program zrealizował tu jest potrzebna rzeczywiście silny ośrodek decyzyjny również z odpowiedzialnością polityczną, której ten program realizuje co macie państwo, że jeżeli jest jakaś inwestycja na kolei to o tej inwestycji przeważnie opowiada kolej czy pan, jeżeli inwestycja na drogach to też o tej inwestycji i przeważnie opowiada minister to dość zasadnicza różnica w minister powinien powiedzieć potrzebujemy w Polsce takich odcinków linii kolejowych potrzebujemy tu i tu nowoczesnego dworca potrzebujemy takiego ani innego taboru kolejowego kolejarze to jest jakby struktura wykonawcza, która rzeczywiście podobnie jak generalna dyrekcja dróg czy zarząd dróg powiatowych czy czy wszelkie przed zarządcy infrastruktury drogowej, która to zrealizuje, ale to przecież nie da generalny dyrektor dróg Krajowychi autostrad mówił ministrowi rząd postanowił zmodernizować łącznie zmodernizować konkretny odcinek drogi to jest decyzja polityczna po to, wybieramy rząd i ten rząd później bierze odpowiedzialność za swoje działanie, żeby również decydował w imieniu obywateli któryż to szlaki kolejowe będą modernizowane i to nie powinna być decyzja tych, którzy później będą wykonywać na, a jednak tutaj Najwyższa Izba Kontroli jako głównego tego wykonawcę wskazuje polskie linie kolejowe wskazuje polskie linie kolejowe, które okazały się nieprzygotowane do programu do programu inwestycyjnego okazało się, że zarówno ludzie, którzy tam są jak i generalnie cała ta struktura nie jest na tyle wydolne, żeby rzeczy jest sprawny sposób zakontraktować i później odebrać jej taką ilość pracy jest tak oczywiście że, ale i to do pytań w jaki sposób polskie linie kolejowe w tamtym czasie nie były gotowe na tę inwestycję, czego tam brakowało ileż to, o czym pewnie mówi też raport latarni kostki tak mówi o tym, że generalnie nie było fachowców, zwłaszcza przygotowania dokumentacji do potrzeb, bo to są bardzo duże przetargi na ogromne pieniądze trzeba to przygotować sposób zgodny z przepisami ochrony środowiska zamówić raporty stworzyć całą dokumentację do przetargu na to inna następnie sprawnie przeprowadzić ten przetarg przejść przez fazę odwołań wszelkich protestów przy okazji takiego przetargu stanął, jeżeli dziś nawet jest także ogłaszają polskie linie kolejowe nowy przetarg i do tego przetargu jest kilkaset pytań, a czy czasem myje czasem to są tysiące pytań to znaczy, że to nie jest złośliwość wykonawcy często nie wiedzą co kryje się pod takim innym sformułowaniem i mniej precyzyjne są na wejściu papieru tym więcej problemów później tym jest bowiem również kłopotów takich, że w po wejściu na plac budowy okazuje się ona, że np. geologia jest inna, że pod tymi następcami są zupełnie inne formy geologiczne i nagle trzeba wzmacniać grunt i nagle trzeba dodatkowych pieniędzy i wtedy się robi problem, bo nie wiadomo czy dołożyć tych pieniędzy temu wykonawcy czy wygonić rozbudowy i poszukać innego życzyć im bardziej profesjonalnie przygotowany proces inwestycyjny tym mniej problemów później dr Jakub Majewski prezes fundacji ProKolej proszę państwa przed nami skrót informacji rozmawiamy o raporcie Najwyższej Izby Kontroli o realizacji wieloletniego program dla programu inwestycji kolejowych w latach 2011201573 ze 153 projektów nie zostały zrealizowane w tych latach skrót informacji wracamy po skrócie ta druga część audycji skołowani Krzysztof Woźniak przed mikrofonem ze mną dalej sztuk w studiu dr Jakub Adamski prezes fundacji ProKolej i rozmawiamy o raporcie Najwyższej Izby Kontroli realizacji wieloletniego programu inwestycji kolejowych w latach 20112015 proszę państwa można pisać skołowani małpa to kolebka FM skołowani małpa to krok w kasach czy widzą państwo jakąkolwiek poprawę na kolejach, jeżeli już używają oczywiście korzystają z dobrodziejstwa kolei także na profilu Skołowanych można pisać no to w pierwszej części próbowaliśmy nakreślić to tłok w 2011 roku, jakie było na kolei mówiliśmy, że Unia Europejska i dała pieniądze na inwestycje i poniekąd trochę wymuszała przez właśnie powiedzenie, że te pieniądze są tylko na kolej no, więc powstanie tego wieloletniego programu inwestycji kolejowych torów powstało w polskich kolejach państwowych ten pomysł stałe czy w ministerstwie znał go głównie został stworzony w polskich liniach kolejowych firmie odpowiedzialnej za wszystkie szlaki kolejowe w Polsce wraz z budżetem 200713 unijnym trafiły na kolej rzeczywiście bardzo duże pieniądze inwestycyjne Unia Europejska powiedziała, że musicie budować transport w sposób zrównoważony, że nie tylko drogi, ale również coraz bardzie transport publiczny coraz więcej myślenia o transporcie intermodalnym, czyli przewozie np. kontenerów statkiem później pociągi inna na samym końcu samochodem czyli, żeby rozwiązać Ros rozwijali takie rozwiązania multimedialne, które będą zapewniały, że żadna z gałęzi transportu się nierzadko nie paraliżuje na koniec gospodarki czy życia społecznego jak pokazuje ten raport Ministerstwo Transportu ówczesne wiedziało, że polskie linie kolejowe nie są przygotowane do realizacji w pełni tego wieloletniego programu inwestycji kolejowych to kto tutaj kogo trochę oszukał w troszeczkę było także ministerstwo wiedziało, że nie mimo tego, że nie jesteśmy przygotowani trzeba deklarować, że będzie dobrze pokazać na zewnątrz, że Polska nie jest zdeterminowana wykorzystanie środków niż potrzebujemy tych środków unijnych to jest nasza szansa i nawet jeśli nie jesteśmy do końca tego do tego gotowi to jakoś to będzie jakoś to wszystko się powinno udać może w trakcie tego biegu naprawimy parę dni na Starym braków i i iście i skończymy szczęśliwie no i taki wyścig trwał cały czas się przez całą poprzednią perspektywę unijną nawet miał swoją dość dość istotną wolty w pewnym momencie niekiedy kolejarze cały czas gdzieś tam kula kule kulejącą wykorzystywali te środki unijne ministerstwo infrastruktury i rozwoju pani minister Bieńkowska zawnioskowała do komisji Europejskiej, że w związku z tym, że na kolei wykorzystanie idzie słabo ana drugi cały czas pieniędzy brakuje to może przesuniemy środki, których kolej nie wykorzystuje na budowę nowych dróg ekspresowych komisja Europejska bardzo stanowczo powiedział, że taki pomysł, by nie wchodzi w grę, że po to, daje trochę pieniędzy na 1 gałąź transportu infrastruktury i zresztą znacznie więcej na drogi to on to nie będzie tu żadnych przesunięć ta myje główna unijna zasada mówi o tym, że 60 % środków idzie na drogi 40 % na kolej po to, żeby ten system transportowy był zrównoważony natomiast to ma to też jest zabawne, że 60 proc procent tych środków na drogi, a 40 na kolej będzie zrównoważony oczywiście to jest to jesteś po negocjacjach, bo wyjściowo Unia proponowała odwrotnie w związku z tym, że na drogach jednak ta ilość środków jest zawsze wyższa i że presja polityczna chociażby czy społeczne na rozwój dróg jest zawsze większa, więc należałoby w większym stopniu dotować kolei po to, żeby była w stanie w ogóle dogonić ten transport drogowy no ostatecznie stanęło na tym 4060, ale w praktyce jak popatrzymy na dokumenty nie było 4060 to było 20 do 80 i jeszcze w tym momencie rząd próbował, że może może to kolej jeszcze zabiera może zbudujemy zawieźć parę kilometra rocznie ten rząd nie lubił też kolej niestety kolej jest mało mało wrażliwa politycznie to jest także mniej jak to mówią mówią na kolei głosują chętnie kierowcy natomiast tony węgla związanych z koleją nie głosują nie, jeżeli kolej nie jest koleją stricte pasażerską i że nie jest kolejną masową to wtedy rzeczywiście nie bardzo ma swojego reprezentanta, gdyby ktoś postanowił zlikwidować metro w Warszawie to na tym na pewno podniosłoby się larum szóstego metra mniej korzystają miliony warszawiaków, jakby to przeliczyć przez cały rok natomiast jeśli chodzi o gdzież tam koleje regionalne czy koleje towarowe, zwłaszcza to trudno jest zbudować takie lobby jak inny jak my, jakby porównywalny z tym lobby, które te samochody produkuje sprzedaje do nich paliwa jak obywatele grasują in nowe transportowe z morzem oraz dróg tak jest to do torby z potężnej one rzeczywiście to bardzo często nie pokazuje że, że samochód jest jedyną możliwą alternatywą na szczęście to się zaczyna mocno zmienia się czy znają też bardzo ciekawe badania z Europy zachodniej czyta się zmienia styl życia, że tam dużym problemem jest to, że młodzi ludzie nie chcą mieć samochód młodzi ludzie wolą marsz ona dobrowolnie smartfona, z którym siedzą w tramwaju, ale nie wolno wsiąść na rower pojechać na rowerze bardzo drogich smartfonach lub w twarz wszystko do tej nowych technologii dobrze 153 projekty do przejścia do nich co to za projekty wystąpienia 3 projekty, czyli jest to 53 zdefiniowane i inwestycje odcinki linii kolejowych modernizacje jest system sterowania ruchem kolejowym przeważnie bardzo duże bardzo duże pod względem budżetu pomysł na zmiany linię kolei kolej ma się dostosować dość szybko do standardów unijnych musimy przez to przez chorzy często kilka etapów do przodu, ale czasem też troszeczkę bezkrytycznie bierzemy to co wyznacza nam komisja jako główny górny topowy standard jedno deklarowaliśmy, że będzie tych kij kilkaset kilometrów linii kolejowych, które będzie można jeździć z prędkością 200 na godzinę udało się tego zrobić 13 raport NIK Eskimosi bądź dni dość kategorycznie pokazuje, że te cele były ambitne być może zbyt ambitne potoczył się pokazać na początku o to, żeby zadeklarować, że potrzebujemy pieniędzy mnie Polska mówił o tym, że nasza infrastruktura jest złym stanie bardzo chętnie deklaruje, że te środki, by zamiast później jak już zaczyna przychodzi do realizacji to kłopoty czekają bardzo poważne i jasne, że 1 z takich kluczowych problemów, które w sumie cały czas nie został rozwiązany to problem tego jak szybko realizujemy inwestycje, czyli jak i kontaktujemy ich wykonanie jak i modernizacji linii kolejowej to, aby na pewno zależy nam na tym, żeby to zrobić szybko sprawnie, bo się czyta dokumenty przetargowe to niekoniecznie mam taki mam taki ciekawy przykład ze ślimakiem on on jest może też humorystyczne, ale jednak pokazuje pewną pewną filozofię działania Otóż ślimak pokonuje dziennie 54 naczepy pokonuje dziennie i 72 m i 72 m ślimak winniczek ile taki ślimak winniczek miał przejdzie 24 km to zająłby mu to 12 miesięcy zmodernizowanie 24 m linii z Warszawy do Grodziska mazowieckiego zajmie polskim liniom 15 miesięcy, czyli są wolniejsze od ślimaka winniczka może właśnie tego ślimaka trzeba zapytać, jaką dorobić do tezy, ale nie możemy w ten sposób podchodzi do mnie sposobu modernizowania linii kolejowych, bo rzeczywiście wtedy nikt tej kolei nie zmodernizujemy są dostępne bardzo nowoczesne technologie są dostępne rozwiązania, które przetestowano skutecznie w Europie zachodniej, żeby takie działanie lub np. w weekendy, żeby do piątku jeździły pociągi następnie w soboty niedziele do szóstej rano w poniedziałek maszyny ludzie na kilka maki i inne, że równolegle na całej linii prowadzono roboty i w czoło w poniedziałek o szóstej rano pociągi wracają na tory i tak się powinno modernizować linię kolejową, zwłaszcza jeżeli mówimy o tym, że mamy sporo pieniędzy trzeba pójść nowoczesne technologie panie doktorze w weekend ludzie chcą gdzieś wyjechać, ale polskie linie kolejowe proponują im, że przez 15 miesięcy pociągniemy dzidziuś wcale i ich jest kompromis miał być 22 miesiące i rady powiedzmy wszystkim ludziom mieszkającym w paśmie zachodnim Grodzisk Mazowiecki Pruszków Piastów, by Brwinów, że przez 15 miesięcy mogą sobie chodzić do pracy piechotą mogą oczywiście kupić rower cenią je w tej audycji byłoby mocno po pochwalono też odległość, ale o wiele bardziej, ale można było to zrobić znacznie szybciej tak i teraz my znowu za chwilę obudzimy się z takiej oto sytuacji, że będziemy czytać nowy raport NIK, w którym będzie napisane, że niestety polskie linie kolejowe nie wykorzystały środków unijnych, ponieważ pieniędzy było bardzo dużo okoliczności były sprzyjające, ale jest program inwestycyjny się opóźnił opóźnił się, bo nie wyprzedził tego dnia winniczka docent niektórzy po prostu są szybsi dobrze to tak dopuszczalna prędkość na liniach kolejowych wg długości występowania w 2010 roku i porównanie jest do z lat 201415 no to patrzymy na te najwyższe prędkości jak Najwyższa Izba Kontroli pokazuje od 80 do 120 km / h długość linii zmniejszyła się właśnie to pokazuje, że jeździmy wolniej i to jest ta zwiększyła się tam, gdzie jeżdżą jeździło się uwolnić diod LED do 40 km / h, a to co jeździmy wolniej, ale to jeździmy wolniej koleją i teraz jest 100 dziewiąty te smutne w sumie konstatacje, że przed wojną były takie odcinki linii kolejowej, gdzie pociąg jechał szybciej niż dzisiaj i to wcale nie jest takie mniej rzadko spotykane, więc my musimy też myśleć o bardzo ambitnych celach jeśli zaczynamy mówić o modernizacji linii kolei nie możemy robić czegoś takiego, że linia z Warszawy do Gdańska do przeglądu Poznań dnia 20 korytarz Europejski dziś 1110 km / h pociąg z ekspresowej z Warszawy do Poznania jedzie 2 godziny 25 minut teraz mamy taki oto projekt za 2 i 6 miliarda złotych zamierzamy to oni nie rozebrać i złożyć na nowo, czyli Izy jest montujemy tory po to, że sieć trakcyjną systemy sterowania ruchem kolejowym przez 2 lata ta linia będzie całkowicie nieprzejezdna i co będzie po zakończeniu pod pociąg jechał od po co to robić Konitz, a jego pociąg będzie na 160 km / h dokładnie tak jak dzisiaj i przez czas jazdy do Poznania będzie wynosił 2 godziny 20 minut 5 minut szybciej będzie wjechać wydamy 26 miliarda złotych będziemy wszystkich pasażerów na 2 lata pamiętajmy, że równolegle przebiega autostrada jakość minie dokładnie to samo co mamy dzisiaj to jest mocno zastanawiające jak rozumiem, że trzeba wykorzystać środki unijne normy to sprawia wrażenie, że nie wykorzystali po to, tylko, żeby wykorzystać, żeby słupki wykorzystania wzrosły natomiast jeśli chodzi później o wyjście i pokazanie, jaki jest efekt motorykę efektu nie będzie i zagrożenia największych nawet nie z tego, że zmarnujemy te 2 i 6 miliarda złotych tylko z tego, że nikt nigdy więcej polskiej kolei nie da pieniędzy, jeżeli ona nie wykorzysta tych środków w taki sposób, żeby pokazać patrzcie było słabo, ale jest już znacznie lepiej tylko, że było słabo jest znowu słabo, więc my potrzebujemy znowu pieniędzy to taka taka taka prośba nie będzie miał żadnej wiarygodności no dobrze to w takim razie na podstawie czego są robione planetę inwestycyjne staje się bardziej jednak u użytkowników, że tam, gdzie ludzie korzystają z kolei to tam warto inwestować co jest oczywiście niesłuszne robot powinno się inwestować tam, gdzie ludzie właśnie korzystają z kolei, że zaczęli jeszcze mają, że to bzdura oni ani kryterium wykorzystania ani kryterium tego jak planowego docelowego układu sieci z koprem kryterium tego, gdzie w ogóle mamy szansę to zrealizować, jeżeli mamy decyzję środowiskową, że mamy decyzję lokalizacyjną to tam będzie przeznaczać pieniądze, bo być może to nie jest odcinek, który w ogóle potrzebny być może to nie jest odcinek bezkrytycznie niezbędny do do poprawy sytuacji kolej, ale tam są dokumenty, które umożliwiają realizację inwestycji podpisze też inni też o tym, by NIK, który mówi, że jakby Greg grzechem pierworodnym całego mienia tej całej tej sytuacji jest to, że nie było w Polsce porządnego planu co my chcemy na tej kolei osiągnąć tak jak istnieje plan wyrysowane mapy, jakie autostrady, jakie drogi ekspresowe mamy w Polsce zbudować może to będzie trochę szybciej może będzie trochę wolniej, ale z grubsza wiemy co co byśmy chcieli osiągnąć na kolei takiego planu nie ma na kolei jest w sumie tabelka, w której się wpisuje co by się dało zrobić, żeby zdążyć rozliczyć środki unijne no dobrze, ale jest jednak Europejski ten program talent tych sieci w między krajami Unii Europejskiej to może tutaj właśnie te inwestycje szły, żeby pokazać, żeby czym zrobimy ten program unijny powiedzmy tak to nazwijmy w skrócie dna przy okazji coś tam jeszcze regionalnie dołożymy tak, ale właśnie jest też także oczywiście program ten serial ten kij, który definiuje korytarze europejskie definiuje to główne linie, które powinny być przejezdne w bardzo dobrych parametrach długi pociąg ciężki pociąg szybki pociąg tak, czyli to co buduje konkurencyjność kolei, ale są też były programy np. regionalne, które decydują marszałkowie województw teraz jest także część tych programów jest wykorzystywana bardzo efektywnie część województw można, by pokazywać jako przykład winnych krajach Unii Europejskiej i jak sprawnie można zmodernizować linie kolejowe, ale są też województwa te nie są specjalnie zainteresowany koleją i które dopiero pod presją społeczną w ogóle wpisały do swoich programów regionalnych kolei, bo pamiętajmy, że w perspektywie 200713 i 13 wojewoda w ogóle nie było żadnych środków na inwestycje kolejowe na inwestycje liniowe infrastrukturalnych w budżecie można kupić sobie pary szynobusów można kupić nawet elektryczny zespół trakcyjny to jest relatywnie ładna i łatwy projekt, bo ogłasza się przetarł zgłasza jakiś producent przynosi fakturę i w zasadzie projekt jest zamknięty na dużo trudniej modernizuje linię kolejową, gdzie trzeba mieć wszystkie dokumenty środowiskowe, gdzie pojawiają się pewne konflikty z mieszkańcami tak jak przy każdej nowej infrastrukturze ktoś komuś nie pasuje, że tani nie będzie hałasować konkursie potrzebny Janów 20 zlikwidować przejazd kolejowy tych problemów z realizacją in infrastruktury twardy jest oczywiście znacznie więcej mruczą wojewódzką oczekują tego dopiero w nowej perspektywie 1420 rzeczywiście okazało się, że komisja dość twardo powiedziała nie będziecie mieli pieniędzy na drogi wojewódzkiej, że nie będzie, gdzie równolegle robić arteria alternatywy w postaci linii kolejowych i pojawiło się mnóstwo projektów, z których część jest efektywna część nie jest efektywna jest tabor to pewnie drezynę najtańsze były w tabor kolejowy jest akurat taką dziedziną, w której Polska zaczęła sobie dość ciekawie radzić, ale do następnej zaistnieje, a nie myślę, że to jest to jest to jeszcze czeka ciekawy efekt tych środków unijnych natomiast tutaj jeśli chodzi infrastruktury jest w sumie także mieliśmy zbudować potencjał wykonawców Miedź rozwinąć polskie firmy budowlane na tym, że mamy duże pieniądze na kolej, a okazuje się, że część tych firm w międzyczasie zbankrutowała w pan Maciej największą tragedią, ale widać na kolei kolejowej nr 8 Radom Warszawa, która w latach trzydziestych dwudziestego wieku została wybudowana 2 lata tutaj remont miał się zakończyć na euro 2012 obecnie zakończenie planowane jest na 2021 rok skrót informacji przed nami ze mną w studiu dr Jakub Majewski prezes fundacji ProKolej wracamy po skrócie informacji w trzeciej ostatnia część Skołowanych dalej ze mną w studiu dr Jakub Majewski prezes fundacji ProKolej i rozmawiamy o raporcie Najwyższej Izby Kontroli realizacji wieloletniego programu inwestycji kolejowych rozmawialiśmy o wielu z nich, że brakuje nadzoru brakuje chęci do działania na kolei pieniędzy nie brakuje proszę państwa i to jest zastanawiające zawsze jak mówi ma jakiś inny jakiś inwestycjach mówi no nie da się, bo nie ma pieniędzy, a tu na odwrót pieniądze są, a chęci chęci brak ja pytałem wielokrotnie już macie państwo widzą poprawy na kolei zachęcam do pisania skołowani małpa to krok FM z holowaniem aut oto krótka SM profil Skołowanych na Facebooku i pani Justyna na Facebooku korzystam z kolei od wielu lat głównie na trasie Gdańsk Gorzów Wielkopolski, ale nie tylko poprawa jest znacząca szczególnie, jeżeli chodzi o tabor właśnie nowe składy ogrzewane klimatyzowane wygodne nieco gorzej wygląda sytuacja z samymi połączeniami często trzeba się nagimnastykować, aby dojechać z punktu ADO punktu BU to o tym, naborze, bo otwieram sobie także różne strony w internecie na temat kolei znalazłem na portalu gazety wyborczej bis wywiad z Michałem dr. Michałem Najman z członkiem zarządu PKP SA, który mówi, że decydują 3 czynniki, jeżeli chodzi o wybór kolei czas przejazdu cena i właśnie jakość pociągu i myślę, że dr Michał Beim specjalnie w tej kolejności wyznaczył, ale jednak u nas się ten te inwestycje zaczęły od jakości pociągu ani czasu i jakości linii kolejowych to życie było łatwiej jest mówić o tym, przed przerwą łatwiej jest kupić nowoczesny tabor niż zmodernizować linię kolejową, ale nie można rozwiązywać braku problemu braku dróg kupując coraz nowsze samochody musimy kiedyś pokonać tę lukę infrastrukturalną musimy leczyć skutecznie zmienić jakość infrastruktury kolejowej tak, żeby te pociągi jeździły szybciej w gruncie rzeczy nie chodzi tutaj wyścig o bicie rekordów prędkości, bo przecież może być także noszącym nigdzie takich prędkości 1 nie muszą być ogromne prędkości pasażera nie interesuje do jakiej prędkości rozpędzi się pociąg pasza jest pasażera interesuje końcowy efekt ile czasu będzie potrzebował na przejazd z 1 miejsca do drugiego i żeby ten czas faktycznie był taki, jaki jest, a nie, że podamy 2 ,5 godziny skończy tam do kosza pociąg w rzeczywistości 4 mecze i tak jak i też czytałam w różnych badaniach ludzie często są w stanie zaakceptować nieco dłuższy czas jazdy pod warunkiem rząd będzie w sposób żelazny mniej konsekwentny realizowane ludzie bardzo denerwują opóźnienia, jeżeli ktoś deklaruje, że dojedzie gdzieś w 2 godziny i pół to nie dojedzie do godziny 30 minut, a nie zadeklaruje, że uda się w morze szybciej może wolniej natomiast na koniec się okazuje że, a to co się na torach działo, a to pociąg zdefektował, a to trzeba było czekać na inny skład opóźniony to jest też trochę problem częstotliwości tutaj w tym cytacie z naszej słuchaczki było powiedziane jest za mało połączeń nie może być tak, że ktoś będzie czekał na dworcu w kilka godzin po to, żeby móc się w pociągu, czyli myjni nie nie mamy już takie sytuacje, kiedy w czasach socjalistycznych 1 pociąg pojechał rano 1 popołudniu 1 w nocy i tak naprawdę było nie z każdej relacji dzielił pasażerów, więc więcej było chętnych to po prostu pociągu duszy czy mieliśmy rzadko długim pociągiem i w ten sposób przewagę przywoziliśmy wszystkich chętnych filozofia budowy kolei przyjazny pasażerom jest dokładnie odwrotna pociąg ponieść bardzo często, jeżeli pasażerów jest mniej to powinny być po prostu krótsze, ale nie będziemy już dzisiaj czekać na inny pociąg po kilka godzin, po czym płynnie podjeżdżać co godzinę, bo wtedy rzeczywiście jak potrzebujemy to wsiadamy jedziemy to jedyna możliwość na konkurowanie z samochodem, bo samochód stoi gdzieś tam w miejscu początku podróży i można nie użyć w każdym momencie, czyli kolej musi, żeby w ogóle próbować konkurować z samochodem musi oferować bardzo wysoką częstotliwość strasznie mi się to odwrócone wydaje, że pan doktor mówi, że to kolej musi konkurować z samochodem, a się wydaje, że to chyba trochę na odwrót powinno być to samochód powinien konkurować z koleją, ale niestety były dane pokazują, że samochód motoryzacja czy czy też system drogą transportu drogowego znacznie przed Kolejorzem, że wyraźnie ten wyścig wygrywa i po prostu gonimy po prostu go nie mieli przeszliśmy w Polsce przez taki dołek kolej kiedyś była rzecz się potężna docierała do bardzo wielu miejscowości miał on miał lekką przewagę powszechności, czyli w każdej skale w każdej miejscowości, gdzie był dworzec tych pociągów kilka na dobre odjeżdżał można było się przesiąkł pociągu było dużo i straciła ten przywilej i teraz bardzo ciężką pracą jest budowa tego nie można nie można mówić będziemy likwidować kolejne linie kolejowe, bo są nierentowne, bo to jest tak jak odczuła odcinanie dopływu od głównej rzeki oczywiście, że gdzieś tam jest jak i strumyczek i wydaje się, że zamknięcie go nie będzie miało żadnego znaczenia dla głównego nurtu ale jakby to był odetnie my wszystkie strumyki to okaże się, że główny konkurent to zostało puste jest tam w kopiach i dokładnie tak samo jest na kolei, jeżeli będziemy mówili, że nie da się dzisiaj zorganizować sprawnego dowozu do do mniejszych miejscowości, że nie będziemy mówili o tym, że również pociąg, który wierzy 50100 pasażerów ma sens, bo on zasila właśnie ten pociąg najwyżej obłożony to na koniec zostawiłem sobie na krzyż kilka głównych linii kolejowych, które też będą mało popularne, bo to kolej nie będzie w ogóle świadomości społecznej gość realną alternatywą wspaniale opisuje również z o zdanie z artykułu z wywiadu z dr. Michałem Najman Polak przyjeżdża koleją średnio 400 km rocznie, a Szwajcar 2200 km to właśnie Szwajcaria bogaty kraj nie musiałby powiedzieć, że to jest on ludziom brakuje nam się państw innych, których nie stać na kupienie sobie samochodu albo nawet nie stało nie nie byłoby stać na wybudowanie dróg ekspresowych, a jednak Szwajcarzy w referendum zgodnie zdecydowali, że chcą, żeby ich kraju rozwijała się kolei to również kolej Towarowa powiedzieli, że chcą to świeże powietrze, które za to atutem Szwajcarii dalej móc i dla siebie dla turystów, by zachować i zdecydowali, że przez Szwajcarię nie będą wozić nie będą wozić ładunków samochodami, że na granicy trzeba załadować Tirana Platformę kolejową i prze, by zjeść go przez Alpy tunelem za pomocą pociągu coś myślę, że jeżeli u nas było takie referendum to, ale oczywiście ona by nie było wiążące, że tak trzeba zrobić, aby myślę, że jednak ludzie odpowiedzieliby zupełnie na odwrót tak jak to u nas właśnie, że lepiej budować drogi do sądów może już od granicy budować drogi tak ale, gdybyśmy zapytali społeczeństwo czy chcemy świeże powietrze np. ale nie chcemy tirów na torach to myślę, że odpowiedź byłaby pozytywna to pokazuje, że taka idea tego, żebyśmy rzeczywiście odciąży bite drogi z tego ciężkiego ruchu, zwłaszcza ruchu tranzytowego pozwólcie państwo uwagę mamy nie jakiś ładunek do przewiezienia w tranzycie trzeba pokonać 800700 km przez Polskę, jeżeli ten ładunek jest załadowany na na naczepie przeważnie z obcymi numerami gdzieś z Europy wschodniej to co nasz kraj ma z tego oczywiście żaden kierowca na początek zatankuje tańsze paliwo na Wschodzie w związku, z czym nasze firmy paliwowe specjalnie dużo mu nie sprzedadzą zjeść 2 hot-dogi i już się znalazły na końcu Polski nowy kilkanaście złotych tam załadujemy ten sam ładunek na Platformę kolejową to są dyżurni ruchu to są maszyniści to są to to jest nasz zarządca infrastruktury, który za każdy kilometr pokonywany po torach pobiera opłatę, a drugi to w większości bezpłatne szkoły, jeżeli nie zbudujemy np. kompleksowego systemu viatoll, który obejmie wszystkie drogi krajowe i rzeczywiście będzie także będziemy mogli gdzieś jedzie ten tekst silna litewskich czy czy rosyjskich numerach i płaci nam za to, że się drogi zbudowali to coś z tego mamy dzisiaj w busie cieszy niezwykle, pomimo że Polacy zbudowali dobre drogi to jeszcze w dodatku rozdają je za darmo to jest dość absurdalna sytuacja, kiedy wszystkie drogi są bezpłatne dobra infrastruktura musi kosztować dobra infrastruktura będzie się rozwijać, jeżeli będziemy zbierać pieniądze na jej rozwój, a my na razie rozdajemy za darmo później młyn narzekamy, że nie ma pieniędzy na budowę dróg bogatym krajem jesteśmy dobrze tak jak mówiliśmy ten plan wieloletni program inwestycyjny inwestycji kolejowych było do zrealizowanej w latach 20112015 i tak badała właśnie Najwyższa Izba Kontroli rok minął czy coś się udało, bo część tych inwestycji została przeniesiona na obecną na obecny plan i obecne lata, ale czy poszliśmy do przodu od tego od końca 2015 roku w czymkolwiek chociażby w planowaniu samych inwestycji ma pójść, żeby sytuacja nie jest jak wszyscy przesadnie optymistyczna, bo główne inwestycje, które dzisiaj są realizowane są inwestycje, które nie zostały skończone w poprzedniej perspektywie, czyli nadrabiamy zapóźnienia, czyli to co są to co dawno powinny zostać skończone natomiast nowy program inwestycyjny jest dzisiaj na etapie ogłaszania przetargu deklarujemy ile ogłosiliśmy przetargi, ale pamiętajmy, że od ogłoszenia przetargu trzeba jeszcze zebrać oferty, gdy trzeba to oferty ocenić wybrać wykonawcę następnie oczywiście pojawią się protesty tych, którzy nie, którym nie udało się wygrać to się mnie przetoczyć cała batalia przez krajową izbę odwoławczą i przesądy następnie chciał podpisać z tym wykonawcą umowę o musi wejść na plac budowy zrealizować inwestycję skutecznie terminowo i w czasie i dopiero wtedy można powiedzieć, że dostaliśmy pozwolenie na użytkowanie i można raczej tych torów tory wykorzystywać to jest gigantyczny maraton, który dopiero się rozpoczyna ja się bardzo obawiam, żeby nie było także w roku 2002. 2003. spotkamy się tutaj w studiu moi ludzie mieli bardzo dogodnej bardzo podobną audycję Skołowanych na temat raportu NIK -u, który pokazuje, że kolej nie wykorzystała środków unijnych musza się uciekać do różnych trików np. kupowania środków za te środki nowego taboru kolejowego zamiast modernizowania linii kolejowych, ale teraz w tej właśnie tym planie tych tych nowych inwestycji to większa skala jest inwestycji właśnie na linie kolejowe czy dalej chcemy kupować tabor nie wiadomo, o co mnie rzeczywiście jest także tutaj za mnie pod silną presją komisji Europejskiej przede wszystkim środki wąskie skierowane na innym na infrastrukturę na tabor jest bodaj 10 % i trzeba było żelazną konsekwencją ten plan wykonać, bo on oczywiście nie jest jeszcze skończony, ale może pokazać, że te pieniądze w włożony w infrastrukturę kolejową są złożone efektywnie i będzie skłonność do tego, żeby znowu w kolejnych perspektywach wygospodarować natomiast, jeżeli zmarnujemy te pieniądze to nie będzie argumentem na to, żeby sięgnąć po kolejne środki, bo każdy powie, że ta kolej po prostu nie wykorzystała tych środków w sposób efektywny co z tego, że zmodernizowali nikomu kolejową, jeżeli czas jazdy jest taki sam co z tego, że żyje zadeklarowała, że będzie bezpieczniej, jeżeli w wielu przypadkach przebudowa przejazdów kolejowych ogranicza się tego do tego, że się wypełnienia płyty przejazdowe nam są potrzebne wiadukt musi być naprawdę bezpiecznie ten poziom bezpieczeństwa musi rosnąć nie tylko w sferze deklaracji, ale rzeczywiście realnym, a to jest 1 z jest dużo dużych poważnych wyzwań dla dla naszej kolei pamiętajmy, że dopóki pociągi jeździły wolno ich liczba tych pociągów mało, toteż w ich wypadku było mniej natomiast, jeżeli zaczniemy przyspieszać, jeżeli rzeczywiście wejdziemy w tym wyższa prognoza jest to bezpieczeństwo siłą rzeczy będzie dużo istotniejsze tutaj właśnie jak to jest bezpieczeństwo, bo zawsze zastanawiam się, jeżeli jest wypadek na przejeździe kolejowym no i 1 z uczestników jest kierujący samochodem no i pociąg to jest zaliczany jako do kraksy kolejowej właśnie tak jest rzeczywiście, że mnie jak spojrzymy na lata, jeżeli to kierujący samochodem z powodu jak i gdy jakieś 23 wypadków kolejowych są wypadki z ich udziałem jej, jakiego podmiotu niż niezależnego systemu kolejowego są głównie głównie potrącenia potrącenia osób przechodzących w miejscu niedozwolonym przez tory bądź z kraksy na przejazdach kolejowych, czyli coś co jest bardzo trudno wyeliminować będą tylko tyle tylko Kolejarzem pamiętajmy, że można niesamowicie duże środki włożyć np. zabezpieczenie przejazdu kolejowego od strony torów można tam postawić kamerę można w tej sygnalizacji, która ostrzega maszynistę o tym czy przejazd jest wolny natomiast, jeżeli nie jest nie będziemy adekwatnie działacze od strony drogi to nie osiągniemy efektu, a tutaj mamy dość wcześnie i nie symetryczną sytuację, bo nie jest odpowie za przejazdy kolejowe są podzielne tylko kolej zarządcy dróg umywają od tego ręce i Czechy i liczba tych przy innych wypadków na przejazdach koleją specjalnie nie spada, jeżeli kolej płaci za to w 100 % i koleje 100 % za to odpowiedzialna to nie rozwiąże nigdy problemu tego, że np. trzeba edukować kierowców lepiej jeśli chodzi o realne niebezpieczeństwa spotkania się z pociągiem boks starcie pół do nowego samochodu z 33000 to nowe pociągi zawsze kończy się źle dla samochodu dna dla człowieka od człowieka dla samochodów na gitarze jest dla tego człowieka, który jest w samochodzie, a mamy przykład w Polsce jakiegoś województwa, gdzie kolej jest naprawdę brano pod uwagę na poważnie nie tak, że niby ma być jakąś tam nie puścimy niech ci ludzie się od nas odłączony, jeżeli chodzi o pretensje, że nie ma pociągów nie nosisz jest kilka biur, które bardzo dynamicznie inwestują w transport kolejowy i Mazowsze i koleje Mazowieckie są jakimś tam pierwszym przykładem takim dość głośny w Polsce, ale n p . Wielkopolska czy Dolny Śląsk Dolny Śląsk ma bardzo ciekawy pomysł, bo część linii kolejowych przyjmuje na własny garnuszek nie jest zadowolony z tego jak polskie linie kolejowe zarządzają infrastrukturą i stwierdza, że można to zrobić efektywniej taniej i są dobre przykłady m. in. w jaki sposób oni dobiorą na własny garnuszek oni wykupują żyją w dolinach i taka możliwość w ustawie o transporcie koleją, że nie można było po prostu przejąć, jeżeli nie jest nic nikt nikogo nie jest dziwne torze siecią dróg krajowych zarządza generalna dróg dyrekcja dróg, a n p . za drogi wojewódzkie są po odpowiedzialny marszałek ma własne służby, które to drugi lasy niemożliwe dlatego nie miały regulować na kolei to mamy w województwie dolnośląskim się sprawdzana była taka linia z Wrocławia do Trzebnicy linia, która po, której już nie dało się przejechać żadnym pociągi mogły tam już tłum powoli samosiejki Masiak 3 upomnienie na własność wyremontował ją za środki z ich nieporównywalnie niższe niż niż deklarowano inny deklarowali to tradycyjnie kolejarze i dzisiaj tam jeździ kilkanaście pociągów na dobry ludzie wrócili do kolei jest to alternatywa dla zapchanej drogi i rzeczywiście to to zadziałało, więc może to jest jakiś środek, żeby budować trochę bardziej rozproszoną strukturę i infrastruktury kolejowej, żeby tak jak na drogach było kilku zarządców i nie oni się ścigają w tym, kto jest efektywniejsze ja bym bardzo chciał, żeby takie połączenia na Mazury tak, żeby można było sobie w każdy weekend na Mazury PL, bo tam przepięknie jest naprawdę ja byłem na sylwestra coś wspaniałego, ale niestety koleją nie da się dojechać chociażby do Mrągowa albo do nie da się wyhamować do Mikołajek w ogóle nie powiedziała istniejącej funkcjonująca przecież kilkadziesiąt lat jest nieczynny, a szkoda, bo tam czyste powietrze proszą państwo też wspaniały to co panie doktorze 2000 pan mu 20222023 spotykamy się i rozmawiamy o kolejnym raporcie Najwyższej Izby Kontroli, który powie jak to było realizowane w latach 20152021 w dno obawiam się, że może tak być, ale my życzymy sobie, żeby tak nie było źle jak wygrać możemy zagrać może ona zwyciężyła też sukcesy tego, że tym razem wyszło zupełnie inaczej, że mnie udało się zmobilizować cały środowisko i te środki zostały 2 niewykorzystane i rzeczywiście mamy kolizję to nie życzymy sobie tego w nowym roku roku dr Jakub Majewski prezes fundacji ProKolej bardzo dziękuję dziękuję dziękuję państwu raport pełen raport Najwyższej Izby Kontroli oczywiście na stronach Najwyższej Izby Kontroli również na profilu Skołowanych na Facebooku bardzo dziękuję Krzysztof Woźniak do usłyszenia za kilka minut informacje radzie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: SKOŁOWANI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA