REKLAMA

W Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN rozpoczyna się cykl wykładów "Życie przecięte. Żydzi w Polsce 1944-1968"

Przedpołudnie Radia TOK FM
Data emisji:
2017-01-11 11:00
Prowadzący:
Czas trwania:
21:24 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Przemysław Iwańczyk kłania się państwo w naszym studiu dr Krzysztof Rysak historyk z muzeum historii Żydów polskich kończ pan będzie dobrym trenerem mówić będziemy o cyklu, którego patronem jest m. in. radio radio TOK FM ma cykl życia przecięte Żydzi w Polsce w latach 19441968 i uciekł ten inspirowany jest stałą galerią chciałbym, żebyśmy omówili wpier w o trudnych stosunkach polsko-żydowskich na pewno, ale później też przybliżenie naszym słuchaczom tematy 10 Rozwiń » wykładów, jakie będą wprowadzać do szczególnego roku w stosunkach polsko-żydowskich w 2018, skąd pomysł w ogóle na to by taki cykl zrobić i dla kogo jest przeznaczony w kurorcie gościć państwo było w strugach wykład wykłady będą otwarte, więc za zapraszamy wszystkich, których zainteresuje ich interesuje najnowsza historia Żydów w Polsce w tym przypadku ten cykl jest poświęcony historii powojennej temu ziemskiemu życiu w Polsce po zagładzie po Holokauście, które praktycznie z osób z otworzyć zorganizowane sporu społeczne życie zostało rozbite zakończyło się w 1960 ósmy roku wraz z marcem 68 wraz z wymuszoną emigracją czy można wypowiedzieć wypowiedzeniem Żydów z polskich stąd nieprzypadkowy jest tytuł życie przecięte tytułuje zresztą cytatem z książki Joanny Juchniewicz pod tym samym tytułem, która przeprowadziła cykl bardzo interesujących wywiadów biograficznych z ludźmi tego pokolenia marca 60 ósmego roku zamysłu cyklu wiąże się właśnie nadchodzącą rocznicą marca zarobił za 1 , 5 roku i jest na swego rodzaju ataki merytorycznym przygotowaniem do całego programu pomocowego, który muzeum będzie przygotowywać, dlaczego tak trudno mówić o stosunkach polsko-żydowskich, dlaczego ten temat nie jest tematem, który podejmowany jest łatwo wydaje się, że to się wiąże z różnymi no wielowiekowych 1 z zaszłościami związanymi z anty judaizmem antysemityzmem i z wieloma stereotypami na temat Żydów które, które funkcjonują i które utrudniają rzeczowe podejście do zagadnienia utrudniają obiektywne spojrzenie na historię naszym celem jest właśnie dostarczenie przede wszystkim wiedzy, bo wiedza obiektywna wiedza oparta na faktach wiedza oparta na rzetelnej nauce i remisie antidotum antidotum na właśnie wszelkiego rodzaju stereotypy czy negatywne nastawienia przyznawał, że na stosunki polsko-żydowskie niesłusznie patrzy się właśnie przez pryzmat zagłady, a później tego co zdarzyło się w roku sześćdziesiątym ósmym Otóż zagłada to jest przede wszystkim projekt niemiecki projekt nazistowski, choć najnowsze odkrycie ostatnich kilkunastu lat zwracają uwagę też na to, że lokalna ludność również w jakim stopniu przyczyniała się do zagłady Żydów, choć oczywiście 95 % przy oku polskich Żydów 55 % polskich Żydów zginęło, a zginęło z rąk Niemców zginęło w obozach zagłady w komorach gazowych Blue bądź w masowych egzekucjach, niemniej jednak to co się wydarzyło między Polakami Żydami podczas wojny, a czy między nie żydowskim otoczeniem Żydami, bo mówimy o zjawisku właściwie ogólnoeuropejski w całej okupowanej przez Niemców Europie na pewno obciążyło te stosunki na pewno ciążyło to ta pamięć, ale układ to nie będzie przedmiotem cyklu wychodzimy o tego pierwszego wykładu, który nazywa się z popiołów zagłada odbudowa życia żydowskiego po wojnie ten wykład wygłosi dr Alina Skibińska z Mińska bardzo wybitna specjalistka w dziedzinie historii Żydów im przy tuszy puszczali 1 z najlepszych z nas znawczyni źródeł archiwalnych dotyczących najnowszych dziejów Żydów w Polsce i celem tego wykładu jest przedstawienie pewnego punktu wyjścia z ubiegłego bilansu i przedstawienie punktu wyjścia do tej właśnie powojennej historii Żydów w Polsce wydarzeń stawiać właśnie cezurę po zakończeniu drugiej wojny światowej bez tego kontekstu jeszcze wcześniejszego nie wiem choćby stosunków polsko-żydowskich drugiej Rzeczpospolitej na pewno jest to bardzo ważna cezura koniec wojny i koniec Holokaustu, ponieważ podczas wojny not, a właściwie całe dotychczasowe życie żydowskie cywilizacja wręcz żydowska, iż można tak powiedzieć została zrównana z grup zdruzgotana ci, którzy przeżyli, a trzeba pamiętać, że wojnę przeżyło między 1015 % Żydów polskich odbudowywali swoje życie zupełnie na zgliszczach prędko w stosunkach polsko żydowskich mówi się w tym takim negatywnym kontekście znaczenie o budowaniu więzienie w budowaniu społeczności tylko raczej o tym jak rozjeżdżały się te 2 światy wydaje mi się, że to jest kwestia jednak naszego podejścia i możemy dokonywać świata był w świadomych wyborów, jakie aspekty będą nas tutaj, jakie aspekty nas będą tutaj interesować nie jestem pewien, że trzecią obecnie to spojrzenie na historię Żydów, a zainteresowanie kulturą żydowską historią żydowską społeczny jest bardzo duże k skupia się tylko na tych negatywnych aspektach mamy mamy sporo badań książek literatury najnowszej, która właśnie mówi o tym, że to życie żydowskie w Polsce powojennej istniało było bardzo bogate wbre w temu co można, by czegoś nam się spodziewać, pamiętając o zagładzie to nie sądzi pan, że potrzebowaliśmy na to czasu tak, by nie wiem to kwestia sumienia przeszły swego rodzaju kwarantannę myślę, że upły w czasu jest ważny myślę też, że mamy tutaj do czynienia z takim bardziej ogólnym zjawiskiem odzyskiwania pamięci historycznej, które się wiąże z upadkiem komunizmu odzyskaniu wolności, a zatem wolności słowa wolności wyrażania poglądów wolności badań naukowych uwolniliśmy się 20 kilka lat temu od ograniczeń cenzuralnych pewnych tabu politycznych które, które utrudniały społeczne również wiedzieć pan panie doktorze zgodzić, owszem, natomiast pewne pewne tematy z tej historii powojennej Żydów nowości były niecenzuralne n p . to i tnt tato to dominanta ten teren ten punkt końcowy, do którego zmierzamy w tym cyklu wykładów, czyli rok 1968, czyli marzec 68 i nagonka antysemicka rozpętana przez władze komunistyczne się tak ogólnie trasę, czego tego cyklu wykładów rozumiem, że wchodząc w rok 2018 i chcecie państwo jako jako, jaką muzeum też nakreślić tło historyczne, ale jest wprost takie pośrednictwo do tego, by zbliżać obie te społeczności kobiet oba te narody oczywiście, że tak, bo wiedza i to jest cel całego muzeum pokazanie historii Żydów pokazanie życia żydowskiego sama wiedza o tym, o kimś innym, a sąsiadach, którzy żyli przez 1000 lat na tej ziemi otwiera buduje empatię to poznanie sprawia, że prowadzi do zbliżenia technika wrócimy do naszej rozmowy nie mówić już precyzyjnie ją o pierwszym wykładzie szansą Wańczyk kłania się przedpołudniowe program Radia TOK FM dr Krzysztof Rysak historyk muzeum historii Żydów polskich jest moim państwo gościem dzień dobry Tino Brandt mówimy o cyklu wykładów na rok 201710, które mają przybliżać się relacje polsko żydowskie powiedzieliśmy o tym, jakoby stan nie do kogo są te wykłady, bo jest teraz precyzyjnie, o czym będzie ten pierwszy z popiołów zagładzie odbudowy życia żydowskiego w wojnie tak ten wykład ma zbudować bazę wiedzy o tym co co będzie się działo dalej z wojny polscy Żydzi wyszli zdruzgotani przeżyła ich bardzo niewielka liczba zaledwie kilkanaście procent większość zresztą polskich Żydów przeżyć tylko tych ludzi, którzy przeżyli ocalała nie na terenach okupowanych przez Niemców, ale na zesłaniu w związku sowieckim tych, którzy przeżyli bądź w obozach koncentracyjnych obozach pracy albo ukrywając się po aryjskiej stronie było zaledwie garstka nie więcej niż kilkadziesiąt tysięcy, kiedy powrócili z wracali do miejsca zamieszkania wracali do, poszukując swoich rodzin zostawali pustkę, a jej niedawno 1 z historyków, opisując na przykładzie Radomia powrotu Żydów po wojnie za cudzą książkę dom, którego nie ma, bo powrócili rzeczywiście nas spaloną ziemię na cmentarz jak to mówią zresztą ta trauma wojny i ich trauma związana z tym, że musieliby żyć na tym cmentarzu przyczyniała się w wielu wypadkach do powojennej migracji Żydów z polskich to bardzo trudne powroty, ale powroty w pustkę, a jednocześnie powroty, gdzie stykali się bardzo często z niechętnym otoczeniem z takim pełnym niechęci zdziwieniem to ty żyjesz z, dlaczego ta niechęć po pierwsze, była to po pierwsze, była to jakaś taka pozostałość przedwojennego antysemityzmu, bo 1 na antysemickie nastawienia niechęć do Żydów no było dość rozpowszechniona w polskim społeczeństwie, ale także wiązało się z pewnym rozczarowaniem że, a nawet zaniepokojeniem, że z 2 Avia ją się ludzie, którzy na wkład mogą się upomnieć swoją własność, która to własność na zasadzie pełnego zapełnienia pustki została już przejęta przez przez lokalną lokalną ludność jest to budziło napięcia to budziło to budziło obawy obawy budziła także to, że w niektórych przypadkach, a to wracamy do historii okupacji mojej historii wojennej, gdzie nierzadkie były przypadki, gdy nuncjusz wania ukrywających się Żydów, a nawet mordowania czy powracający mogą się upomnieć o tych ofiar mogą doprowadzić do postawienia przed sądem stan oskarżenia sprawców takie były przyczyny tego co budziło wielkie kontrowersje kilka lat temu, kiedy trwała dyskusja nad książką Grossa strach dotyczącą powojennych lat napaści i zabójst w Żydów, gdyż właśnie to były te 2 główne główne główne motywy agresji wobec powracających oczywiście ta ma ta odbudowa życia żydowskiego to nie tylko fakty agresji, ale także próba właśnie tworzenia i instytucji społecznych instytucji opiekuńczych i tutaj w pierwszych latach po wojnie można powiedzieć, że to jest historia zapomniana, bo mało, kto pamięta, że w pierwszych latach po wojnie istniał centralny komitet Żydów w Polsce, który był taką reprezentacją społeczności żydowskiej można, by mówić o takiej autonomii narodowo kulturalnej Żydów w pierwszych kilku latach po wojnie mało, kto wie, że istniało po wojnie 11 partii żydowskich, które prowadziły bardzo ożywioną działalność miasto są sprawy, o których chcemy nawet nieźle przypomni co prosto powiedzieć, że było powiedzieć nawet po raz pierwszy, bo też ta pomocna dłoń zostaną Polski Polaków no była zbilansowana przez ten antysemityzm prezentowane przez piewców nowego ustroju to historia była bardzo ta historia była bardzo złożona, bo z 1 strony akt niechęci napaści motywowany antysemityzmem uroczyście z drugiej strony podczas wojny tysiące ludzi, którzy Żydom, którzy Żydom pomaga bardzo złożona była też i to jest 1 z istotnych elementów naszego cyklu wykładów pokazanie jak społeczność żydowska funkcjonowałaby ówczesnych realiach społeczno-politycznych, bo to życie żydowskie po wojnie było budowane na zupełnie nowej sytuacji w państwie o nowych granicach w państwie jednolitą narodowość jednolitym narodowościowo, kiedy już Żydzi nie byli 1 z kilku dużych mniejszości narodowych, a przede wszystkim w nowych warunkach ustrojowych pod władzą komunistów i tutaj mamy do czynienia z bardzo złożoną sytuacją, bo z 1 strony z 1 strony bardzo wielu Żydów wcale nie było zachwyconych ustrojem komunistycznym istnieje coś takiego narodu jest dosyć mocno zakorzeniony stereotyp żydokomuny wiążący Żydów z komunizmem czy jak niosący sobie z dni nie sądzę takie mam takie domniemanie, że Żydzi są mają skłonności komunistyczna jako jako jako społeczność jako całość łącznie z prawem każdy stereotyp było sporo Żydów komunistów, ale byli też byłby, ale przecież jeśli mówimy o 11 partiach żydowskich to tylko 1 z nich miała charakter komunistyczne, czyli frakcja żydowska w Polskiej partii Robotniczej, a duża część tego życia społecznego Żydów była zdominowana przez nie komunistów i oni z 1 strony nie mieli niekoniecznie musi mieć sympatię do ustroju totalitarnego, ale jednocześnie w nowych władzach komunistycznych, które deklarowały internacjonalizm deklarowały równouprawnienie wszystkich obywateli widzieli nową pewną obronę pewną pewną siłę, która będzie chronić przed antysemityzmem, ale z drugiej strony np. stosunek podziemia niepodległościowego podziemia zbrojnego do do Żydów był często negatywny właśnie przez ten stereotyp, a tylko ten stereotyp żydokomuny, czyli utożsamianie wszystkich Żydów z komunistami stąd też, jakby to w otwartej pozytywne nastawienie do nowych władz ze strony społeczności żydowskiej wiązało się też właśnie z byłą było m. in. motywowane poczuciem zagrożenia tutaj takim aktem, który w nos spowodował wręcz pewną panikę było 6 pogrom kielecki z lipca 1946 roku, który spowodował olbrzymią falę emigracji z Polski i tych pozostałych pozostałych rządów po z drugim człowiek 800 czterdziestego szóstego roku wyemigrowało z Polski szkoły w Krośnie nielegalnie ponad 100  000 Żydów, czyli ponad 13 między 13 a, a połową ówczesnej społeczności żydowskiej żyjącej w powojennej Polsce jak to Polska homogeniczne będąca 3 następstwa na nowo wprowadzonego ustroju wpłynęła na stosunki polsko-żydowskie w władze komunistyczne traktowały to, że żyjemy w państwie jednolitą narodowości jednolitym narodowościowo mamy nowe granice jako swego rodzaju osiągnięcia Polski ludowej to rzućcie bardzo dwuznaczne, bo ceną tego była po była z 1 strony przesunięcie geopolityczną utrata ziem wschodnich, ale także ta jednolita i jednolitość narodowościowa była efektem zagłady Żydów była efektem największego ludobójstwa w dziejach ludzkości w związku z tym to takie pochwalne po pochwalne traktowanie traktowani tak jak po 1 zacznie pozytywne faktu, że polskie jednolitą narodowościowa jest dwuznaczny, ale doświadczenie wielu pokoleń Polaków który, którzy właśnie w takich warunkach się wychowali wyrośnie nie stykając się z ludźmi innego języka innej kultury myślę, że utrudnia n p . na funkcjonowanie dzisiaj, kiedy właśnie istnieje taki problem problem globalizacji teraz problem imigrantów wydaje się, że jest 1 z 1 z wielu czynników czynników budujących brak otwartości na innych, a w konsekwencji także pewne nastawienia ksenofobiczne, z którymi się dziś jest stykamy, które widzimy grozę, że będzie można poznać historię, który jeszcze dotąd nie słyszeliśmy oczywiście w twarz, a kolejne wykłady przewidziane są kolejne wykłady będą się odbywały raz miesiącu w czwartki w muzeum historii Żydów polskich Polin w Warszawie przy ulica Jana i Anielewicza 6 kolejny wykład dotyczy właśnie tego życia społeczno-politycznego Żydów o wojnie, którego centrum był centralny komitet Żydów polskich będzie też wykład dotyczący bardzo interesującego i wydają się, że mało znanego zjawiska, jakim było osadnictwo żydowskie na ziemiach odzyskanych, ponieważ większość Żydów, którzy powrócili do Polski związku sowieckiego, którzy byli opatrywani czterdziestym szóstym roku wiosną po czterdziestego szóstego roku właśnie wróciło około 100  000 repatriantów bity było kierowanych na ziemie odzyskane na rzeczy jest na Dolny Śląsk takimi centrami życia żydowskiego były dawka Dzierżoniów Legnica kilka innych tych małych miasteczek, które w noc u w ogóle fenomen, bo po wojnie nagle na tych 1 na ziemiach, które Polska odzyskała od Niemiec powstały żydowskie miasteczka żydowski Sztetl ach, ze swoim życiem społecznym są spółdzielniami ze szkolnictwem synagoga Miss z życiem życiem religijnym to nie trwało długo, ale było rzeczywiście bardzo takim wyjątkowym wyjątkowym zjawiskiem nie będziemy też oczywiście pomijać tego, o czym już tutaj wspomnieliśmy, czyli przemocy antyżydowskie po wojnie mam namyśli kilka pogromów, które miały miejsce Night najsłynniejszy pogrom kielecki, ale także pogrom w Krakowie w latem 1945 roku i innego inne przykłady antyżydowskiej agresji wreszcie problemy związane z liczebnością imigracją i emigracją Żydów w Polsce to sprawa jest Zawiła często z list z Wilkowa na ręce 1 z wykładów ma wręcz tytuł ilu Żydów żyło w Polsce w Polsce po w wojnie, bo mamy do czynienia z 1 strony z powrotami Żydów do Polski z drugiej strony z emigracją ta jest tutaj też to ten stan cały czas cały czas faluje, ale będą też będą też przykłady będą też układ bardziej przekrojowe i remisie z 1 z ciekawszych może być wykład, który zatytułowaliśmy o historii politycznej pamięci o zagładzie to jest coś co myślę, że nawiązuje do początku naszej rozmowy mianowicie pamięć o zagładzie kwestia sprawstwa zagłady jest kwestia jak mówimy o ofiarach czy np. mówimy o żydowskich ofiarach o Żydach czy mówimy o tak jak przez wiele lat propaganda PRL -u mówiła, że w Oświęcimiu Auschwitz ginęli ludzie kilkudziesięciu z kilkudziesięciu krajów, że z tym, o czym tobie obywatele i ponad 20 krajów Europy o kupowanie przez Niemców, ale 10 % Żydzi, czyli ten żydowski charakter obozu zagłady Auschwitz był kontrolowany z różnych przyczyn propagandy pierwszy z wykładów już jutro dziękuję bardzo moim państwa goszczą dr Krzysztofem PSL historyk z muzeum historii Żydów polskich teraz zakład zapraszam państwa na informacje Radia TOK FM, a po nich kolejnymi gość będzie nim Rafał Kalukin z tygodnika polityka Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PRZEDPOŁUDNIE RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu, wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA