REKLAMA

Liberum veto: prawdziwa walka z mitycznym ideałem

Światopodgląd
Data emisji:
2017-01-13 15:40
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
13:05 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
świat lub podgląd kart w 2 Agnieszka Lichnerowicz bardzo serdecznie państwa zapraszam teraz na rozmowę z prof. Anną Grześkowiak krwawić jest historykiem z Instytutu badań literackich polskiej Akademii nauki też prezesem polskiego Towarzystwa badań nad wiekiem osiemnastym dzień dobry pani profesor dzień dobry pani dzień dobry państwu, a pani profesor wygłosił bardzo ciekawy wykład p t. liberum veto prawdziwa walka z mitycznym ideałem 11 stycznia w ramach takiego projektu inne Rozwiń » łazienek Królewskich tu w Warszawie w cyklu czy mogła się uratować Rzeczpospolita w osiemnastym wieku właśnie zapytałam panią profesor, dlaczego liberum veto to odpowiedź była no właśnie, dlatego że liberum veto walnie przyczyniło się do nowo łagodnie mówiąc kryzysu państwa w tym czasie były złe, że to była taka mój dobytek instrument instytucją, która pozwalała dotąd przypomnę, choć pewnie wszyscy pamiętają 1 posłowi, że mógł zerwać Sejm właśnie i tyle i 30 Mb dziś wśród historyków kontrowersyjna ta negatywna ocena liberum veto możesz to był instrument GM anarchii instrument egoizmu nie od syna liberum veto w tej postaci taki już pełnej jest jednoznaczna to raczej negatywna no bo jeżeli za Augusta trzeciego na bodaj 14 są już ich 1 zakończył się sukcesem jeden to znaczy, że przez 30 lat nie mieliśmy podstawowego organu państwa do tego się nie da natomiast dobrze ocenić natomiast kontrowersje są do tego, skąd to się wzięło to znaczy z kwestią jest tego co może stało początków tego może nie zasady jednomyślności, która obowiązywała w zasadzie w Polskim Sejmie od początku jego istnienia o już na pewno na przełomie szesnastego siedemnastego wieku tylko Sęk w tym, że wtedy ten z chęcią dobrze i ta zasada jednomyślności nie jest tak jednoznacznie potępiany, bo to była zasada to była kwestia zgody powszechnej będzie się musieli dogadać tam nie było głosowania większościowego, bo czy gadali do skutku tak, bo nie w tamtych czasach w ogóle nie było głosowania większościowego takiego wynalazku w Europie nie było jasne czasem mówi się, dlaczego nie no nie, bo nie było z ich musieli dogadać się głosy ważyli czy jest jakiś setka pętelka coś mówił to uznawali to, że to jest mniej ważne niż mówią od kanclerz to były głosy były ważone natomiast będzie rósł dogadywali się dogadywać, ale potem z różnych przyczyn, które długo, by tu opowiadać nie mamy na to czasu coś zaczęło w tym systemie szwankować no i doszło do tego, że rzeczywiście 1 poseł mógł powiedzieć notabene żaden poseł nigdy nie użył weta w Polsce mówił albo stracili tatę, czyli zatrzymuje czynność i wtedy Sejm, jakby nie mógł decydować już tak mówił protestują, bo nie pozwala po prostu w na początku nie pozwalali na przedłużenie obrad, a to o tyle znaczenia, że tam się nie przyjmowało ustaw tak jak my teraz jedno ustawy za 3 dyskutują przyjmiemy następca nie wszystkie ustawy przyjmowano na końcu Sejm w naczyniu dyskutowano je po drodze jak je przyjmowano prowizorycznie ale, żeby one się stały prawem musiały wejść tzw. konstytucje sejmowe to muszą być całość jedno ustawa, kto zawetuje to znaczy zawetował przez blokowanie jest dziś mówimy coś w tym rodzaju i bez przyjęcia przez wszystkiego ten niczego nie przyjmowano, a powrót do tytułu pani wykładu sprawdzi liberum veto prawdziwa walka z mitycznym ideałem, dlatego że liberum veto dziś tak jak pani profesor potwierdziła Noma jednoznacznie negatywną opinię wówczas Polska Szlachta uważała, że gnębi rozumiem to jest taki ruch wolnościowy instrument, dlatego że on chroni Polskę nie tylko szlachty i zdaniem, ale Polskę przed zapędami zakusami absolutystyczne mi monarchy to znaczy, gdyby monarcha chciał coś nam narzucić to 1 z nich może honor w honorowo, aby zatrzymać MON zgadza się zgadza się tak jak my jesteśmy jednoznacznie złego zdania tak, by jednoznacznie dobrego to było takie prawo praw weksle gum no po prostu prawo, które chroniło wolność i w każdym aspekcie przed zamachami króla przed zamachami powiedzmy jakichś możnych mało to była realizacja części w praktyce nie mówią w tym meczu o tym, micie to miała być realizacja równości szlacheckiej, bo teoretycznie każdy szlachcic, który brał udział w sejmie, a później także w sejmiku, bo i sejmiki zrywano i punkty w tym nic tylko w tym momencie realizował swoje równe prawo do udziału we władzy nad takimi są to trochę jak Unia Europejska czy przyjeżdżają przedstawiciele państ w narodowych i każdy, kto na tym ma prawo weta, bo to musi być taki strój, który zadowoli wszystkich równo to tak to jest zasada weto na tym polega tylko, że tutaj, bo jest pewien problem, bo tam, jeżeli dyszą w United są problemy, kiedy ktoś gotuje, bo wtedy też próbuje go przekonać, ale te instytucje unijne jednak działają natomiast u nas przestawały działać i dużą 222 kwestie, bo jednak rzeczywiste procedura, która niszczy sejmy coraz bardziej jak mówi pod koniec już ukryli działają i to jest 1 aspekt i z tej procedury korzystają niecnie wszyscy król korzystał magnaci korzystają z opcją pasażerowie korzystający z jedenastek, a drugi zaś do celu niż w tytule było to ten mit ta nieprawdopodobna wiara, że bez tego upadnie wolność i bez udowodnienia, że to jest nieprawda nie można było obalić weto dla tego było tak trudno obalić weto i co ciekawe, kiedy wyjaśniono szlachcie co się stało i ona przyjęła to jakoś do wiadomości to wydarzenie ma to niech ktoś nie broni po 700 sześćdziesiątym szóstym roku ostatni taki obraz nawet jeszcze w sejmie nie użyć weta tylko obrona tej instytucji to potem już nikt nie broni ja tu bardzo ważne podkreśla jeśli wniosek właśnie co pani podkreśla w rzeczy po pierwsze, podkreśla zasługi Konarskiego w skutecznym rad sposobie to jest takim bardzo podręcznikową postać, więc dziś wydaje się szalenie modna dziś wydaje fascynująca on znakomicie to napisał to swoje dzieło czterotomowej zresztą referatami kobiety nie były takie duże i punkt po punkcie pobierze w 1 tomie przeleciał wszystkie sejmy i pokazał, że ani jedno, a to nie było użyte w Cetniewie tam jest idea i ten ideał cnoty także wszyscy są skorumpowani to ile osób będzie honorowym ją za tę lukę tak wiele jest na ostatni są Kinga Konarski odpowiedział także popiersie łatwiej jest 1 nie cnotliwego i łatwiej przekupić 1 niż większość to jest dla niego było podstawowe, a po drugie, że instytucje państwa muszą działać niezależnie od cnoty czy ostatnim wyczynie państwo musi funkcjonować, gdy my to wiemy, ale wtedy w naszym dyskursie to był szok on to nie to, że Konarski nie cenił cnoty tak jak Machiavelli uważał, że obywatel to jak najbardziej postawy takie pro państwowe w ojczyźnie no może bardziej pro wspólnotowe, ale co wg niego państwo musi funkcjonować tak czy ktoś ze mną co dziwić, gdyż nikt nie będzie sobie to musi działać i on to wyjaśnił, że nigdy nie było spodziewać używane nie jest gwarancją wolności, bo gwarancja wolności jest istnienie własnego wolnego państwa wspólnoty Rzeczypospolitej to było w tej ideologii szlacheckie został też zapomniany zostałaby przesunięta o wolność przed Rzeczpospolitą on przypomniał to co 16 wieku wszyscy mówili, że bez wolnej Rzeczypospolitej nie będzie wolności mogliby chcieć o sobie decydować nie będzie się mniemać Sejmu to gdzie decyduje się w sobie Ano nigdzie i to Konarski punkt po punkcie w tym w swojej książce wyjaśnił i przekonał, a jak pani odpowie na ten mit właśnie obrony przed zapędami absolutystyczne monarchie odpowiem tak jak Konarski i niewiele zresztą już przed nim zamówiono i absolutystyczne zapędy monarchy znacznie łatwiej jest realizować, kiedy Sejm nie działa, bo wtedy któż będzie podejmował decyzje lub dolarach początek liberum veto to dziś to jest połowa siedemnastego wieku, bo to data często przywoływana w 1300 pięćdziesiąty drugi na koniec już pani wymieniła tak naprawdę koniec to jest pierwszy rok można powiedzieć tak nie jako efekt nie koniec liberum veto w użyciu to jest rok sześćdziesiąty czwarty od 1700 sześćdziesiątego czwartego nikt nigdy nie użył weta na Sejmie, a drugą wyrwano je pomału sejmików, a koniec formalny, gdyż konstytucja 3 maja koszt wliczyć do maja był już przewidziane tylko i wyłącznie głosowanie większościowe co zresztą nie wzbudziło żadnej krytyki w tym czasie już jak mi nikt o weto naraziło go w niestety było za późno, ale ten splot okoliczności to nie jest tylko liberum veto, ale na pewno paraliż Sejmu Noonan nie pomógł wszyscy 18 wiek nie udało się żadnych decyzji ważnych politycznych pod ręką muszą być podejmowane na Sejmie Sejm były zrywane co go pani najciekawsze w grę w tej opowieści liberum veto historycznej i ja jestem historykiem zajmującym się wszystkim myślą polityczną w związku, z czym dla mnie te aspekty są bardzo ciekawe to jak i jak jaki jest jak zderzają się ze sobą 2 wizje wolności i 2 wizje państwa to wizja, którą tak do końca opisuje Konarski i ta wizja, w której jednak nr. 1 jest wolność już wszystko jedno niech się wali niech się pali, ale jest ma być wolność ja bardzo upraszcza miksem cech bota i biologia etat jest ciekawa jest po prostu bardzo ciekawe natomiast tak no to oczywiście są wszystkie anegdoty bardzo ciekawe, a k, które towarzyszą np. z jedno n p . towarzyszą prawdziwa, że wynik, który Sejm zerwano, dlatego że poseł nie pozwolił na wniesienie świec w ciemno było albo ta, że w 17002002 . roku 1 z posłów przy plus jest to kibica zdobyte gole dlaczego, a nie moja gościom sprawdzić czy czujecie szanuje się do zasady pani profesor MAE czy coś w tej dyskusji z tej historii liberum veto nie może być jakimś jakąś lekcją 33 czy jakoś z doświadczeniem rannych Bystrego mogliśmy dziś skorzystać z wyborem takie nie przepadam za takimi odwołaniami z bardzo mnie denerwuje, kiedy słyszy jak politycy nawzajem okładają się tymi odwołaniami do etatu do targowicy bardzo tego nie lubi, dlatego że bo to jest prezent jest to jest to są bardzo anachroniczne odwołania szykują niż po pozwalają zrozumieć tak oni po prostu problem jest tym przepraszam, że politycy do historii nawet ci, którzy twierdzą, że kochają historii historii nie zna od ich do odwołania są bardzo płytkie i do niczego nie prowadzą natomiast jest 1 wniosek trzeba jednak szanować parlament, żeby on funkcjonował dobrze a, ale wzajemne oskarżania się tego typu mnie osobiście bardzo nie odpowiada, a palcem profesor, że to jest tak, by wybiegł jak bardzo liberum veto to z takim nasza polskie nasza Polska opowieść o jak bardzo trudno się wpisuje jednak w te doświadczenia europejskie tamtego czasu w nią doświadczeń z bardzo nie wpisuje, bo rzeczywiście zasada weto nic pytani, gdzie indziej w takiej formie formie nie nie funkcjonowała i zresztą była bardzo krytycznie obserwowana przez całą Europę, ale z wyjątkiem Jana Jakuba Rousseau, który się w Atenach zachwycił swoich poradach dla Polski proponował, żeby jednak w okrojonej formie zachować włości są z tą poprawką, że to ma być cnotliwe za to, gdy było użycie nieco złośliwie ten kto by krzyczał weto Dudy skazany na śmierć to piękne rozumowanie bardzo jak doradzą ocenią tekst możliwość zmiany miały istnieć specjalny organ taki jak sąd, przed którym by każde weto było oceniane to znaczy poseł miał złożyć przysięgę, że co dotkliwie zgłasza weto, ale później to by sprawdzono jak idealistą ach, no nie da się odbyły to mało realne z rady gmin to na kryzysie pani prof. Bud poproszą anegdotę jeszcze o masztu mnie pani Hertza żyła może anegdoty z Sejmu nie pamiętam już, którego każda z osiemnastowiecznego, kiedy Leszczyński ojciec króla, przechodząc pod skarb państwa na wyższe stanowisko wszystkich opłacił, żeby dostać kwit, że go rozliczono, by w sejmie pyta czy się zgadzają co Axy przepłacone izba krzyknęła zgoda, ale 1 krzyknął, że nie pozwalam da im, więc ten, wyciągając listę, na której miał spisane wszystkim co komu dał mówi, o którym to szczątki syn krzyczy, a ten na to się nie pokazałby jak komentuje autor tej opowieści też był wziął no i powiedziałbym nieco ironicznie z wyraźnie było to co tyle veto w tej sytuacji ZUS mógł je pani prof. Anna Grzeszkowiak krwawić historyk z Instytutu badań literackich polskiej Akademii nauki prezes polskiego Towarzystwa badań nad wiekiem osiemnastym, a cały wykład na temat liberum veto i tej prawdziwej walki z mitycznym ideałem on został zarejestrowany znajdą państwo spokojni w internecie bardzo dziękuję panu dziękuję bardzo dobre, a świerk lub pod blond billboardem Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Aż 60% taniej! Największa obniżka cen TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam z 60% zniżką!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA