REKLAMA

Powstaje Ekstremalnie Wielki Teleskop Europejski! Kamil Grassman w rozmowie z Jakubem Janiszewskim

Radiowa Akademia Nauk
Data emisji:
2017-01-26 21:20
Prowadzący:
Czas trwania:
24:35 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM Karolina Głowacka to jest program radiowa Akademia nauk drodzy państwo polscy inżynierowie wezmą udział w budowie elementów największego teleskopu świata, który nazywa się zresztą też bardzo słusznie ekstremalnie wielki teleskop Europejski to jest sprawa inwestycja, której jestem na organizowane przez europejskie obserwatorium południowe testuje pan Kamil Graz man dzień dobry dobry wieczór z firmy Sener Polska kierownik tego projektu ze strony polskiej zasadzie Rozwiń » tej części, za którą strona Polska odpowiada zaczniemy od początku Europejski ekstremalnie wielki teleskop ma być naprawdę ekstremalnie wielki zjazd takie porównanie, że będzie większy od kościoła Mariackiego octu z historycznym teleskopem tak ma pani rację jest to największy teleskop obecnie budowane nazywane też największym okiem na wszechświat ten teleskop tutaj bardzo ważne jest, że główne zwierciadło ma średnicę 40 m, więc można sobie wyobrazić, że to jest naprawdę olbrzymi, ale struktura, która ma umożliwić obserwacje najdalszych galaktyk poszukiwanie m. in . na wkład planet, na których mogłoby istnieć życie w taki jest planem ono być właśnie panowie 4239 tak dla Chin że, gdy na ładną dla dokładności to jest naprawdę dużo przecież to sprawia tyle co połowa boiska piłkarskiego coś naprawdę olbrzymiego to wszystko musi być niezwykle nieprecyzyjny to ma być teleskop, który ma Mb 3 największym teleskopem optycznym w zakresie promieniowania podczerwonego co jest o tyle ważne, że właśnie to odległa odległe galaktyki możne możemy obserwować właśnie w takim zakresie światła, więc coś naprawdę bardzo ważna sprawa, ale technicznie co będzie robiła Polska strona firmy ASA firma Sener Polska udało nam się uzyskać kontrakt czy jesteśmy bardzo dumni na dostarczenie zaprojektowania oczywiście oprzyrządowania, który ma posłużyć do m. in. integracji 2 również krytycznej zwierciadeł wchodzący w skład tego systemu optycznego co to znaczy krytycznym zwierciadłem REIT-em będzie to znaczy, że cały teleskop składa się z 5 zwierciadło te największe, czyli 39 m jest to tzw. zwierciadło nr 1 następnie są 2 wtórne zwierciadłem Dwain 3 i do nich właśnie musimy zaprojektować oprzyrządowanie, które pomoże przy głównie integracja również też podczas serwisowania tego teleskopu to już się pan pamiętać, że okresy pracy, czyli okres życia tak naprawdę tego teleskopu szacowanej na 10 lat związku z naszym terenie dużo wydawałoby się wydawał się niedużo, ale z punktu widzenia oprzyrządowania, która ma być używane co roku tak naprawdę i który jest bardzo odpowiedzialne jest to również wyzwanie a jakie są te wyzwania w przypadku teleskopu co takiego musi być spełnione, żeby teleskop dobrze działa szczególnie taki wielki z punktu widzenia konstrukcyjnego na pewno cała struktura, jaki poszczególne zwierciadło musiałoby być wykonane bardzo dokładnie, ale również muszą mieć możliwość korygowania pewnych wad, których nie da się uniknąć Sutton m. in. odkształcenia w wyniku zmian temperatury czy też odkształcenia są z życiorysu wskutek swojego ciężaru, który niestety nie możemy pominąć i do tego celu m. in. służyło mechanizm pozycjonowania, które my nasze urządzenia będą instalował na całej strukturze teleskopu, chcąc dobrze zrozumieć jak na czym polega idea, jakie są główne funkcje tego oprzyrządowania, za który z tych odpowiedzialni musimy sobie uświadomić, jakie kroki podczas budowy oraz podczas pracy tego teleskopu należy wykonać, a mianowicie takie zwierciadło, które będą tworzone w Europie po pierwsze, należy przewieźć bezpiecznie jest od producenta do miejsca wstęp integracji to olbrzymie zwierciadła, które mają masę około 3 ,5 tony i mają średnicę powiedzmy do 4 i 2 m, więc może sobie wolność, że są bardzo duże struktury, które z 1 strony są delikatne, a z drugiej strony są bardzo precyzyjnie wykonane jak długą drogę muszą przebyć aktualnie z tego co wiem podwykonawca na te zwierciadło jest wciąż wybierany, ponieważ proces doboru materiału na tę zwierciadła jest bardzo krytyczne, więc tutaj z tego co da się nie mylę obecnie są prowadzone prace badawcze w celu wybrania odpowiedniego materiału, więc podwykonawca, iż nie jest wybrany, aczkolwiek zakładane jest, że te zwierciadła musiały przebyć no powiedzmy drogę w po obszarze Europy, więc naprawienie to wykonawca z Europy nie powiedzieliśmy, gdzie ten teleskop w ogóle powstanie teleskopy w sensie miejsca pracy będziemy to oczywiście Ameryka Południowa pustynia Atakama i było też to on zwraca na to uwagę, dlatego że nazwa europejskie obserwatorium południowe może trochę mylić tak jest to inicjatywa Europejska, ale inne w Ameryce Południowej się dziejącą co jest o tyle wygodne, dlatego że punktem po stronie Południowej półkuli widok na niebo jest dużo ciekawszy przy centrum galaktyki widać mnie z perspektywy właśnie ten w Południowej półkuli no dobrze, czyli trzeba przewieźć te olbrzymie zwierciadła, a jak już się później trzeba to wszystko zamontować tę tendencję może dolegać nic nie może ruszyć dokładnie tak i tutaj właśnie jest popis dla naszych polskich inżynierów, którzy mają typowo zaprojektować oprzyrządowanie urządzenia potrzebne m. in. do integracji do składania połączenia tego zwierciadła, który jest ewidentnie częścią optyczną z mechanizmem do pozycjonowania, który ma służyć m. in. korygowaniu geometrii zwierciadła, aby skorygować te wszystkie błędy i zniekształcenia spowodowane szkody rośnie różnicami temperatur czy też naprężeniami i jeżeli już będziemy mieli rozłożone w taki zesta w taki mechanizm składający się z tego mechanizmu pozycjonowania oraz zwierciadła należy ten cały system w bezpieczny sposób przetransportować między Europą Ameryką południową i play po raz kolejny mamy możliwości zaprojektowania takich urządzeń tych specjalnego kontenera, który będzie kontrolowały warunki wewnątrz tego kontenera podczas tej dosyć długiej podróży będzie możliwość monitorowania wszystkich parametrów kontener będzie umożliwiał bezpieczny sposób rozładunek załadunek tego tego zwierciadło z mechanizmem ze statku i na statek oraz będzie chronić te zwierciadło przed drganiami wibracjami będzie pochłaniał, więc tutaj naprawdę jest wiele kwestii technicznych, które trzeba rozwiązać i torze udało nam się wygrać cenne projekt pokazuje, że nasze rozwiązania, które przedstawiliśmy na etapie wniosku projektowego spotkało się z dużą aprobatą właśnie, kto jest czy w przypadku takich dużych przedsięwzięć się mną ważne jest to co 3 właśnie wymyślanie nowych rozwiązań czy precyzja wykonania czy konieczność konstruowania nowych materiałów leży w przypadku właśnie takich przetargów nazwijmy to na budowę albo dostarczenie tak krytycznych komponentów w przypadku SO jest to przetarg, który są ogłaszane odpowiednio wcześniej i cała procedura przetargowa trwa około 2 lat w ramach tych w czasie tych 2 lat składanych jest kilka ofert począwszy od tego ma pierwszego etapu, kiedy ta oferta jest bardzo prosta SUV wstępne wymagania techniczne kończąc na praktycznie finalny wniosku, który musimy również przygotować wytrwać w Ełku dokładnie rok temu, w której musieliśmy pokazać konkretne rozwiązania techniczne spełniające przede wszystkim wszystkie wymagania techniczne, które były stawiane dużo urządzenie cały wniosek była to ogromna dokumentacja techniczna ma oczywiście musieliśmy już na tym etapie rozwiązać wszystkie problemy i lub ewentualnie przedstawić różne możliwości, tak więc tutaj decyzja została podjęta na podstawie decyzji arów, która mówiła o tym, że to Polska będzie miał możliwość dostarczenia oprzyrządowania wynikała były 2 kryteria po pierwsze, było spełnienie wszystkich wymagań technicznych, a po drugie, oczywiście było to wpasowanie się w cenę w wiele podmiotów bierze udział w takim przedsięwzięciu tutaj warto zauważyć, że jako, że jest to przetarg otwarty tak naprawdę to każda firma z Europy mogła startować w tym przetargu, więc tak naprawdę konkurencja była ogromna, ponieważ jest wiele firm na nas na świecie i w Europie, które oferują i brał udziału w podobnych przedsięwzięciach może nie na tak dużą skalę, ale zapewne w mniejszych teleskop Pach tutaj myślę, że bardzo kluczowym efektem było to, że Sener Polska ma doświadczenie głównie jeśli chodzi o inżynierię kosmiczną tak naprawdę, ponieważ dostarczamy wiele mechanizmów, które później metrów w kosmos w związku z tym wszystkie te ani mechanizmy przez nas projektowane musiały spełniać szereg bardzo krytycznych wymaga ani kryteriów, więc tutaj tak naprawdę to doświadczenie mówi spokojnie użyć do tego, aby przedstawić rozwiązania techniczne, które by motywować tym wszystkim niezawodnością, ale również ich również będą oferowały wszystkie te bardzo wyśrubowane parametry techniczne co w ogóle jest branża czeka branża inżynierii kosmicznej i tutaj są działy z wciąż można specjalizować np. inżynieria kosmiczna tutaj branża wbrew pozorom jest dosyć szeroka tak naprawdę, ponieważ chodzi o inżynierię kosmiczną mu mógłbym pokusić się o podział na taką inżynierię kosmiczną stricte naukową oraz inżynierię wchodzącą w skład ogólnie przecięli komercyjne, jakimi są np. satelity telekomunikacyjne oczywiście zarówno satelity komunikacyjne jak i satelity naukowe czy też sądy posiadały części wspólne bez, których wiadomo, że musiały posiadać, aby funkcjonowały, czyli np. układy sterowania transferami, czyli tak naprawdę silnikami odrzutowymi pozycjonowania Merlina są wszędzie z Realu wszędzie, ale w przypadku rozwiązań takich naukowych tutaj można się o wiele bardziej popisać, ponieważ trzeba tworzyć instrumenty, które mają pełnić pełną pełnią funkcje naukową, czyli zmierzyć konkretne elementy konkretne wykonywać konkretne pomiary analizować bardzo często wyniki na miejscu i przesłać konkretne dane na naziemnych, więc to jest na pewno duże wyzwanie z punktu widzenia takich mechanizmów, które są również we wszystkich satelita ach, sceny Polska m. in. projektuje i dostarczała mechanizmy do rozkładania paneli słonecznych, które też są traktowane jako mechanicy kluczowy, ponieważ Polacy wybrali, że jeżeli taki pana nie rozłoży się na czas albo w ogóle nie rozłoży się spowoduje to oczywiście odpowiednio mniejszą ilość energii, który w, które satelita może pozyskać na orbicie w związku z tym albo zakwita w ogóle nie będzie działać obiegów Stal będzie z bardzo ograniczona, a co z kim się Super szybkimi napędami, które pozwolą nam na podróże między układanych tu czarnymi tutaj nie jestem ekspertem jest nie będą się wypowiadać na ten temat no dawaj pan zdziwiony, że w 2 ciężko ciężko powiedzieć na pewno wiem, że je Polska oczywiście ma przed sobą takie możliwości, aby rozwijać się napędy głównie rakietowe, które posłużą na być może w przyszłości zaprojektowanej dostarczanie swoich rakiet, które będą w stanie wynosić satelity na orbitę, bo w przypadku Europy na palety jest tylko 2 możliwości są to rakiety oferowane przez Ros kosmos były Ros kosmos Rud lub też Arianna 5, czyli 3 wystrzeliwane z Gujany francuskiej, a czy to jest także tym inaczej mówi się o tym, do jego czasu, że branża kosmiczna się rozwija, że ten rynek się rozwijać ten torcik do podziału jest też coraz większy z pana perspektywy praktyka to właśnie tak jest czy pojawia się jakieś nowe małe branże wewnątrz tej dużej nowe dziedziny, którą stronę to, że moment, by rezerwa w wartownię zauważyć, że Polska dopiero zaczyna wchodzić w to branżę kosmiczną wejście do USA po wejściu do USA dokładnie, które miało, więc z niedawną tak naprawdę tutaj warto popatrzeć n p . na wielkość procentową wielkość funduszy inwestycyjnych na inżynierię kosmiczną dla porównania w Polsce jest to 1 % PKB w przypadku Stanów zjednoczonych jest to około 1 %, ale nikt nam pan wyjaśni na co to ma jeszcze co to się dzieje w tym w tej przestrzeni tutaj nic takiego powiedziałam, jeżeli wchodzimy do dopiero od tej branży kosmicznej musimy zdać sobie nisza, ponieważ wiadomo, że w Europie już szkołę dosyć duzi gracze, którzy zajęli swoje kawałki i mają swój kawałek tortu, którego na pewno nie oddadzą, a na pewno bez walki na pewno nie jest z tym my musimy znaleźć na chwilę obecną miejsca, w których moglibyśmy zaoferować ciekawe rozwiązania techniczne i oczywiście z punktu widzenia również finansowego ekonomicznego również korzystne dla dla klientów, którzy by wybierali nasze rozwiązania co do konkretnej branży konkretnego miejsca konkretnego mechanizmu jest ciężko powiedzieć chodzi o to, że 1 ciągle tak my za język, dlatego że my tutaj sobie siedzimy na ziemi na jeśli chodzi o inżynierię kosmiczną NATO wiemy, że są satelity, które na moment pozwalają korzystać z GPS są satelity, które pozwalają nam korzystać z telewizji satelitarnej czy w telefonie tak dalej tak dalej co jeszcze coś tam cokolwiek innego, że tam, gdzie jest przestrzeń przede wszystkim tutaj warto zadać sobie pytanie po co to robimy takie pani powiedziała satelity, który krążył dookoła ziemi głównie mają na celu obserwację tego co się dzieje na ziemi mogą lub też wspieranie nas technologicznie postaci GPS są czy też w postaci zapewnienia Telekomunikacji pomiędzy odległymi miejscami natomiast wiadomo, że ludzie są ciekawi i ciekawi nas co jest we wszechświecie, jaką działa, dlaczego powstał czy może gdzieś jeszcze istnieje jakiś inny życie w związku z tym, że mu poznajemy ten wszechświat również na inne sposoby między nimi wysłano łaziki marsjańskie, które badają powierzchnię od marca czy też Księżyca w poszukiwaniu głównie życia albo ewentualnie innych surowców i innych minerałów które, które mogły być użyte do tego, żebyśmy dalej eksponowali wszechświat wtórowali np. nasz układ słoneczny, czyli co komunikacja naukowcy i wojskowość baby 3 takie zasłonić się 3 główne miejsca, w których jakby to inżynieria kosmiczna może być używana teraz dosyć głośno się mówi o potencjalnej możliwości wydobywania surowców z planetoid też asteroidą właśnie tu jestem sceptyczna co ciekawe nikt nie używany był temat jest bardzo bardzo gorący, że tak powiem, ponieważ powstało oczywiście jest zapewne w głowie jakiś naukowców roboty być może biznesmenów nawet, ale wszelkie ruchy n p . Stanów zjednoczonych, które w pełni sposób z punktu widzenia prawnego co sformalizować to, że jeżeli jakaś firma ze Stanów zjednoczonych pozyska sobie asteroida i zacznie z niej wydobywać surowce to bez żadnego problemu i bez żadnego pytania może może pobierać za to opłaty prawda wiadomo że, zanim takie prawdziwe Górnictwo kosmiczne można powiedzieć dojdzie do skutku minie jeszcze trochę czasu, ale patrząc n p . na rynek amerykański, który zbudowano 1 z najbardziej innowacyjnych widać, że powstają firmy komercyjne firmy, które zaczynają pomału zdobywać niezbędne technologie do tego, aby faktycznie te surowce z i odległych planetoid czy też asteroid wydobywać w kasie trzeba ściągnąć na ziemię z powrotem ściągnąć albo nie poszło, ponieważ 1 z dużych takich ograniczeń jeśli chodzi o eksplorację oczywiście energia raczej tego to już wszelkie układy wszy, które budujemy na nas na ziemi czy też mechanizmy trzeba w nich na orbitę toczył do tego potrzebne są olbrzymie ilości energii, a teraz pytanie dziś możemy, więc się przed każdą swoją drogą pytanie czy nie możemy budować tych wszystkich mechanizmów na orbicie, jeżeli mamy dostępne surowce, jeżeli już mamy obecnie mechanizmy manipulatory ramiona, które są w stanie wykonywać pewne czynności na orbicie chmary Kanada tak na Europejskiej agencji kosmicznej międzyrządowej czaszą stacji kosmicznej to pytanie czy nie możemy pewnych struktur, które mają być używane do eksploracji kosmosu budować na orbicie czy takie fabryki na orbicie tak albo wręcz nastroić są różne plany strategie z 1 strony i pani powiedziała zakładane jest, że ta asteroidy mają być ściągane w pewien sposób na orbitę na szkodę ziemską, a inne zakładają, że na miejscu, czyli na tym niewielkim pasie asteroid, który jest w naszym układzie od razu na miejscu pozyskiwać surowce i wykorzystywać w finale to mówi pan, że to jest naprawdę jakaś perspektywa najbliższych lat od ciebie wydają się, że w ciągu 2025 lat będzie to możliwe oczywiście 1 z takim pytaniem czy opłacalne zawsze o tutaj bym powiedział, że wg szacunków jest to bardzo opłacalne, ponieważ te asteroidy i partii, gdy asteroidy są w UE bogate w bardzo rzadkie minerały można sobie wyobrazić, że nasz atak asteroida może być zbudowana w pełni z platyny np. tak, by zaraz podnieśli cenę przecież dokładnie tak no za Johnem Terrym zacznie się wojna z nadzieją, że w zalewie znajdowano ekonomicznych uwarunkowania, ale tak to jest tutaj to jest możliwe wydają się filią 2025 lat będzie mi pierwsze przykłady tego, że właśnie Górnictwo kosmiczne jest możliwa jeszcze jedno chciałam pana zapytać, kiedy siedzicie sobie w Senacie Polska takiej firmie, która zajmuje się poważnymi rzeczami oglądać np. kolejną konferencję Ilona maskę, która opowiada, że tu się namowom miasto na Marsie i t d. to myślicie sobie wariat czy romantyk w grę mamy tutaj pozytywiści bardziej bym powiedział, że jeżeli już dyskutujemy na ten temat na różnych na temat strategii planów snutych przez tych dużych wizjonerów to w naszej głowie, jako że jesteśmy w tym jest z tej branży stawiam się jak to technicznie wykonać jakiś Soły problemy na drodze wyzwania które, które należy przejść, aby dojść do tego do tego celu wydaje mi się, że wszystko jest osiągalne wszystko jest kwestią czasu i oczywiście pieniędzy, więc podlaskie ma akurat pan nas dokładnie taki ma, więc wydaje mi się, że to jest właśnie ta kwestia i bardziej myślimy, że rzezi jest to kwestia czasu po prostu była w Lotto na koniec jeszcze wrócimy do Europejskiego ekstremalnie wielkiego teleskopu to nie jest moje określenie też tak oficjalnie nazywa ono powstać ruszyć w zasadzie fair w połowie inne następnego dziesięciolecia w 2020 czwarty czwartym roku, a nie tak coś takiego lekkim teraz jest etapie my o własny przykład co się dzieje z naszego punktu widzenia 19 stycznia został podpisany kontrakt, w ramach którego właśnie stajemy się firmą odpowiedzialną za dostarczenie tego oprzyrządowania mamy na to oprzyrządowanie na projekt budowę oraz przetestowanie wstępnie tego oprzyrządowania około 4 lat, więc teraz malutkimi kroczkami jak na razie z zbliżamy się do pierwszej fazy projektowania, czyli projektowania wezwanego wstępnego, w ramach którego oczywiście jeszcze raz przeglądamy wymagania doszli wujem swoje rozwiązanie, które zaproponowaliśmy i przygotowujemy wstępną dokumentację techniczną jest zaraz po tym etapie po przejściu po akceptacji od strony inżynierów SO przechodzimy do następnego etapu czy już takiego dokładnego projektowania Tamir wykonujemy pełną dokumentację techniczną elektryczną przygotowuje propozycje oprogramowania, ponieważ nasz urząd urządzenia z urządzeniem mechatroniczne oraz przygotowujemy harmonogram wykonywania tych urządzeń dostarczania oraz procedury testowe jak będziemy te oprzyrządowania testować, aby na zakończenie testów udowodnić naszemu klientowi, że wszystkie z tych urządzeń spełniają wszystkie wymagania i dać na nas na domiar tego po prostu raporty pomiarowe, a one się trochę ekscytuję kosmosem to oczywiście, że tak nauczyłem nie bardzo łatwe mówił Śniadek poważny klient tak dalej TGE gwiazdy nauka przez źle, że muszę powiedzieć, że wszystkie osoby, które pracują w branży kosmicznej wg mnie to są tacy to się wariaci, ponieważ tutaj zawsze jest mnóstwo wyzwań bardzo mało czasu co jest oczywiście sprzeczne ze sobą, a trzeba przygotować, bo bardzo często bardzo skomplikowane mechanizmy i trzeba myśleć praktycznie non stop na temat tego na tych od problemów wyzwań, siedząc w wannie wieczorem albo podczas śniadania samego rana tak naprawdę kosmos jest non stop z nami i roztop mamy w głowie wszystkie wyzwania, które przed nami stoją tak myślałam, że jednak głównie romantycy drodzy państwo Europejski ekstremalnie wielki teleskop ma ruszyć się jego praca w 2024 roku to będzie rewolucyjny tak się chwali SO nowy projekt teleskopu naziemnego 39 m we mnie zwierciadła głównego mówimy o średnicy tutaj oczywiście i ma być największym na świecie teleskopy Anny optycznym oraz, obserwując w bliskiej podczerwieni tak się chwalą, że to będzie największy około nasz świat ma drodzy państwo poszukiwać planet wielkości ziemi wokół innych gwiazd krążących tzw. strefie zamieszkiwanej, czyli w tej odległości w podobnej do tego, jaki jest ziemia w stosunku do słońca jeśli chodzi o poziom światła i temperatury ma też zajmować tzw. gwiezdną archeologią oraz badać ciemną materię i ciemną energię wielki projekt będzie kosztowało ponad miliard euro, ale czegóż się przecież nie robi dla nauki i w tym projekcie weźmie udział także Polska firma Sener Polska opowiada dla państwa inny pan Kamil Graz man kierownik projektu z polskiej strony dziękuję serdecznie dziękuję również to bardziej w Akademii nauk za chwilę będą informacje po informacjach programy Diaz Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: RADIOWA AKADEMIA NAUK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA