REKLAMA

VIII Plenum PZPR z 1971 r. i ocena Grudnia 1970

Historie Polski
Data emisji:
2017-02-05 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
46:20 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Rakowski dzień dobry zapraszam na historię polskiego dzisiaj wrócimy do wydarzeń z 0607 . lutego 1971 roku wtedy odbywało się już na plenum komitetu centralnego polskiej zjednoczonej partii Robotniczej, na którym to plenum dokonano oceny wydarzeń grudniowych i również przedstawiono wnioski, jakie z tego ceny wynikają w studiu prof. Jerzy Eisler dyrektor Warszawskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej witam dzień dobry witam państwa no właśnie ale zanim w samym Rozwiń » plenum to jeszcze może krótko przypomnimy szczególnie młodszym słuchaczom, dlaczego trzeba było w lutym oceniać wydarzenia grudniowe, ale jeszcze lepiej powiedz w skrócie, jakie wydarzenia zacznijmy od tego, że numeracja plenarnych posiedzeń komitetu centralnego PZPR potocznie zwanych terenach gmin KC PZPR była numeracji on pomiędzy zjazdami partii namiętnym niezbyt interesujący się może się dziwić, że jest np. ósme plenum w październiku pięćdziesiątego szóstego roku już ma plan też KC PZPR w lutym po siedemdziesiątego pierwszego to nie jest żadna pomyłka tylko tam to było między drugim w ósmym między 0203 . zjazdem to natomiast między 0506 . kolejnym ósmym natomiast, przechodząc do tego co pan zapytał, czyli do samego buntu na Wybrzeżu w grudniu 70 tego roku to oczywiście jak to zwykle bywa przyczyną były złożone i było ich wiele ja myślę, że coraz częściej się utwierdza w tym przekonaniu, że takie wyjaśnienia Manor House realny, czyli jedno przy czym nowe, że ktoś upiera się, że ważne było tylko to inne rzeczy nie były ważne są powierzchowne płytkie i mało przekonywanie MCK w tym wypadku było podobnie mówi się potocznie, że bezpośrednią przyczyną też prawda wybuchu protestu społecznego była dość znaczna wysoka podwyżka cen wprowadzona na, a 2 tygodnie niespełna 2 tygodnie przed świętami Bożego Narodzenia przy czym władza komunistyczna nie pierwszy nieostatni transport postanowiła coś ugrać się oszukać zakazach miękki zamach tańczyć podwyżką ogłoszono w sobotni wieczór po godzinie 19 i dokładnie o godzinie 1930 w Dzienniku telewizyjnym, gdy wszystkie sklepy były już zamknięte dzisiaj się może ludziom wydawać, zwłaszcza młodym nieprawdopodobne jak to o dziewiętnastej wszystkie sklepy są zamknięte tak, a co więcej w niedzielę wszystkie sklepy były zamknięte natomiast skądinąd niewiele z nich było, więc to też wiele nie zmieniało tak natomiast tam taniej niedziela 13 grudnia nomen omen 13 grudnia jest historii Polski ludowej no taką datą ważną 13 grudnia 70 tego roku miała być tzw. niedzielę handlową przed świętami ludzie mieli może robić świąteczne zakupy, ale już po nowych wyższych cenach i oczywiście to spowodowało gniew czy raczej to spowodowało eksplozję, ale często powtarza że, gdyby przecież polscy ówczesnej sytuacja polityczna społeczna ekonomiczna kulturowa była dobra, gdyby nie było pogardy wobec tych robot liczyli robotników oficjalnie to była klasa robotnicza sól tej ziemi, ale między sobą często działaczy partii, która miała w nazwie przymiotnik robotnicza o robotnikach mówili tak właśnie per Bolek, gdyby nie mnie złe stosunki społeczne, gdyby nie permanentne braki w zaopatrzeniu ma niski poziom życia wystarczy 1 przykład ja pierwszy trzypokojowe mieszkanie w życiu zobaczyłem mając 16 lat w pierwszej klasie liceum u mojego kolegi z klasy kontroli w tym 3 pokoje w mieszkaniu, gdzie pokoiki, by po nim 1015 m ² mieszkali w szóstkach rodzice i czwórka dzieci możemy zatem, że to właśnie w końcówce Gomułki zaczęły pojawiać się pomysły, na które wydawałoby się powinny raczej odchodzi do dalekiej przyszłości mieszkań nie ze wspólną łazienką ubikacją dla narciarzy i ślepej kuchni, czyli bez okna takie właściwie kąciki kuchenne cała ta mizeria życia to szarzyzna tym brak perspektyw powodował, że kroplą przeważającą beczkę mogłoby wszystko to mogła być jakaś mentalna odzywka milicjanta poda adres się obywatela na ulicy mogła być to jakaś odżywka majstra wobec robotnika naprawdę jesteście normalni miałoby żadnego wpływu na przynoszą bardzo podwyżka cen, zwłaszcza żywności przed świętami Bożego Narodzenia to nie jest błaha rzecz to nie jest kropelka to było takie dobre dolar nie my płyn do pełnej beczki czy się po prostu musiało przelać zresztą dopowiedzmy naszym słuchaczom, że tak nie było tak, że władza nie widziała tego ryzyka od kilku miesięcy trwały w treści w wielkiej tajemnicy spotkania narady czy podpisywano porozumienia między Ministerstwem Obrony Narodowej Ministerstwem Spraw Wewnętrznych w sprawie współdziałania na wypadek pytamy niepokojów społecznych itp itd i ustalono, że ta współpraca wojska będzie się sprowadzała do udostępniania sprzętu, zwłaszcza środków transportu samochodów samolotów i t d . w ale także go w razie potrzeby uczestniczenia fanów nie mówiono pacyfikowania buntu ani mieniu niepokojów społecznych o one redaktor pamięta tamte czasy widać bardzo dużych i ten język nowomowy w nim tkwi w nim nawet we mnie zresztą też ja myślę, że tkwi gdzieś na wszystkich tylko niektórzy zaprzeczają temu nie chcą się przyznać lej powiedzmy jeszcze 2 słowa, bo to jest istotne później dla przebiegu plenum i dlatego co się w ogóle z władzami kraju stało no w tym czasie mamy właśnie na końcówkę na chwilę się okaże, że końcówkę kilkunastoletnich rządów Władysława Gomułki mojej partii Robotniczej zespołu ludzi którymi on był otoczony i to właśnie ci ludzie musieli się zderzyć z tym co na początku nazywaliśmy właśnie czy nazywano niepokojami społecznymi, a jeszcze dodajmy, że ten obraz jeszcze bardziej skomplikować, ale przez to przybliżyć do rzeczywistości kilka kilkanaście dni wcześniej Władysław Gomułka odniósł swój życiowy sukces na forum polityki międzynarodowej rusza w Niemcach tak 7 grudnia został podpisany w Warszawie przez kanclerza Willego Brandta z premierem Józefem Cyrankiewicz sem układ z PRL RFN w, gdzie dla strony polskiej kwestią absolutnie najważniejszą było uznanie przez Republikę Federalną Niemiec naszej zachodniej granicy, czyli zachodni, czyli granicy na Odrze i mi się za nienaruszalną to był wielki sukces Gomułki nawet niektórzy badacze niektórzy współpracownicy Gomułki uważali uważają, że to trochę uśpiło czujność, żeby tak jak to dla niego było wielkim sukcesem, bo było to wydawało mu 6 ma takie samo znaczenie dla ogółu społeczeństwa, że tak wielki sukces to narzędzie podwyżka żywności zdobywali wstyd, że to osłodzić tę podwyżkę może nic to panie redaktorze Zamorskiego powierzonych Ależ to będzie taki amortyzator bardzo skuteczny mocny takich istot i odgrywać istotną rolę no tak się nie stało ma to powiedziałem, że ceny zostały wprowadzone od niedzieli 13 grudnia w poniedziałek czternastego od rana zaczął się protest strajk w stoczni imienia Lenina w Gdańsku i ciekawe jest rzadko się o tym, pamięta chronologia do godziny jedenastej, a strajk zaczął się przed siódmą, czyli ponad 4 godziny robotnicy wiercą wagi protestowali na terenie zakładu rozmawiali nawet z dyrektorem zakładu, który oczywiście nie mógł cofnąć podwyżki cen na nich zrobić im podwyżki płac nie było w jego zakresie obowiązków możliwość w jego gestii koło jedenastej wyszli, formułując pochód skierowali się pod gmach komitetu wojewódzkiego partii w Gdańsku odległość od sławnej bramy nr 2 stoczni imienia Lenina do komitetu wojewódzkiego siedziby komitetu wojewódzkiego PZPR to jest odległość kilkuset metrów nie będę opowiadał ze szczegółami i co jest ważne, że następny w prawie 5 godzin ten robotniczy pochody przemieszczają się po Gdańsku nie ma wybijania szyb i ma podpaleń nie ma żadnych rabunków żadnych zniszczeń żadnych walk żadnego atakowania funkcjonariuszy i mamy razem ponad 8 blisko 9 godzin na rozwiązanie, gdyby się chciało rosnącego z minuty na minutę kryzysu politycznego środkami politycznymi, ale wielokrotnie już mówiłem i powtórzę raz jeszcze, że w istocie realnego socjalizmu w dialog kompromis negocjacji wszystko się nie mieściło, ponieważ dialog zakłada jednak uznanie racji drugiej strony i których racji wejścia w jakiś koszt wymiany myśli 1 strona czegoś rezygnuje druga strona czegoś rezygnuje, a to było to, że poza horyzontem wyobraźni władzy komunistycznej w następnych dniach rozlało się to Gdańsk Gdynia Elbląg i Szczecin na Pomorzu zachodnim wojsko milicja i brutalna pacyfikacja 40 LOK 5 ofiar śmiertelnych w 1165 osób rannych to znaczy tyle odnotowano w księgach medycznych szpitali, bo wiadomo, bo jak ktoś był lekko ranny udzielaną po pierwszej pomocy opatrunek i do domu, żeby nie ułatwiać działalności służy bezpieczeństwu i bezpieczeństwa i wielomilionowe straty 19 spalonych lub podpalonych budynków użyteczności publicznej w tym komitety gmachy komitetów wojewódzkich w Gdańsku i Szczecin to nazywamy wypadkami jak wypadki na motocyklu albo na nartach no właśnie ich pora będzie powiedzieć o tym kto za to wszystko odpowiadał, kto podejmował decyzję, jakiego spotkały się losy zlotym tuż po informacjach Maciej Zakrocki witam ponownie własną historię Polski rozmawiamy dzisiaj o wydarzeniach grudniowych potem o tym jak te wydarzenia przez władze w PRL-u zostały ocenione, jakie wyciągnięto wnioski, a także konsekwencji wobec osób, które za ten dramat w grudniu na Wybrzeżu odpowiadały w studiu prof. Jerzy Eisler dyrektor Warszawskiego oddziału IPN-u witam ponownie no właśnie on wydawać, by się mogło, że partia po takim dramacie, jaki miał miejsce na Wybrzeżu wykona stary numer, czyli raptem się okaże, że pierwszy sekretarz przywódca właściwie władca państwa sprawcę gwałtownie zachorował i w związku z tym ze względu na zły stan zdrowia musiał odejść przychodził następny władca i tak na dobrą sprawę przez fakt, że tamten odchodził dla tych zaś po prostu się źle czuł trochę też gubiła się odpowiedzialność za to co się stało jak doszło do tej zmiany władzy czy rzeczywiście od samego początku można było zakładać że, że będzie jak zawsze liczyli, że w sumie nikt za śmierć ludzi, o których pan już mówił za dramat na Wybrzeżu za obrzydliwe działania władz i urzędu bezpieczeństwa wobec rodzin, które chciały zająć się tymi zabitymi radnymi nikt tak na dobrą sprawę nie odpowiedź Otóż zmiany pierwszych sekretarzy wbrew temu co głosił statut PZPR, że tym najwyższym forum był zjazd zmiany pierwszego sekretarza nigdy w historii PZPR nie dokonano u nas zjeść to znaczy, że NIK wchodzi jako pierwsi sekretarze wychodzi jak to się nie zdarzyło w prawie wszystkie z tych zmian dokonywały się w niezwykłych okolicznościach ma od, włączając Bolesława Bieruta, który umarł, pełniąc funkcje pierwszego sekretarza KC PZPR wszyscy jego mama też podejrzenia były, ponieważ umarł w Moskwie, że ktoś może w tym pomógł oczywiście, że Midas dodawał ulic tak to inna sprawa natomiast wszyscy pozostali w mniejszym czy większym stopniu wszystkie zmiany były dokonywane w wyniku jakichś takich zakulisowych poufnych tajnych rozgrywek w kierownictwie partii i o ile w roku pięćdziesiątym szóstym między buntem robotniczym w Poznaniu w czerwcu pięćdziesiątego szóstego roku o powrocie Władysława Gomułki do władzy w październiku jednak mamy te 4 miesiące to jest ten sam kryzys stał się oczywiście łączy no, niemniej jednak jest to jakaś pauza to w roku 1970 zmiana pierwszego sekretarza i kilku członków kierownictwa dokonuje się z jeszcze w czasie trwania strajków właściwej na bieżąco w grudniu 70 tego roku mamy bowiem, jakby 2 różne wydarzenia 1 to wielki bunt społeczny fala strajków demonstracji ulicznych starć z milicją wojskiem strzelania pobicia podpalenia budynków pojazdów wojskowych i równoległych w czasie dużo słabiej opisany do końca istnienia PRL w w praktyce prawie wcale nieopisany nurt walki o władzę, bo bardzo szybko część działaczy, zwłaszcza tych troszkę młodszych zdała sobie sprawy, że Gomułka zachowuje się nie odpowiedział on zawsze był histeryczny zawsze była apodyktyczna zawsze miał taki gwałtowne reakcje, ale teraz jego wybuchy po prostu były przerażające, że to jest kontrrewolucja zrywu z kontrrewolucją się walczyć do kontrrewolucji się strzela zapisy wypowiedzi Gomułki z grudnia 70 tego roku po prostu przerażają potrafi krzyczeć do swoich towarzyszy dlaczego, kto pozwolił, żeby milicja strzelała ślepą amunicją dopiero wojsko użyło ostrej amunicji to skandal do podpalaczy chuliganów złodziei trzeba strzelać i gdy pada pytanie, kto ponosi odpowiedzialność za strzelanie ja niezmiennie odpowiadam, że w systemach dyktatorskich w demokratycznych zresztą w sumie podobna, ale mechanizm jest inny im więcej władzy tym więcej odpowiedzialności człowiek nr 1 dyktator w tym wypadku Władysław Gomułka posiadał taką władzę, że przychodząc na narady kierownictwa jak powiedział, że trzeba wyposażyć milicji wojsko we wtorek rano 15 grudnia w w prawo używania broni palnej i dokładnie opisał, w jakich warunkach w jaki sposób ta broń palna była użyta, pomimo że na naradzie był marszałek Marian Spychalski generałowie Mieczysław Moczar Wojciech Jaruzelski i Tadeusz Pietrzak komendant główny MO przynajmniej ci 4 wojskowi powinni rozumieć, że jak się na ulicy wyprowadza czołgi 1000 żołnierzy z bronią maszynową to, gdyby to były nawet same anioły to ofiary i tak będą śmiertelne ranni wypadki nie wypadki ostrzały i t d . i t d. bronić tak się stało Gumułka gasił pożar benzyną w jego decyzje i skalowalny i ten konflikt i w takiej atmosferze wielkiej tajemnicy grupa działaczy partyjnych państwowych nie oszukujmy się przy pewnym współ udziale w końcu tego nie wiemy bez dokumentów poradzieckich archiwach rosyjskich i będziemy mieć pewność, że to była inspiracja radziecka, żeby pozbyć się Gomółki, którego już Breżniew miał dosyć, bo tym Gomułka starał się w sposób lub przyśpieszonym to trudno uwierzyć ale kiedy odchodził w grudniu miał 65 lat dzisiaj nikt z nas nie powie o kimś 65 letnim stażem w koszuli wyglądał na 165 lat na człowieka kompletnie już zużytego właśnie wyglądał na starcia, gdzie możecie się brało z tego, że wcześnie zaczął tę karierę polityczną na wysokim szczeblu nie wiem może Czechy jakiś genetyczny 33 czy osobowościowe z drugiej strony chyba powinni faktem jest, że tak był odbierany przez wielu moich oczywiście nie chcę mówić o spisków KC, bo to jest taki powiedziałbym wartościujące, ale coś takiego dokonało się zawiązało się porozumienie odbywały się za plecami Gomułki, który z dnia na dzień był w coraz gorszej formie w gorszej kondycji ostatnie narady odbywały właściwie w pozycji leżącej na jakimś hotelu na jakiś kanapie z Chin uczonych w naprawdę wyglądający fatalnie kiedyś Wojciech Jaruzelski porównał prosiłem go o charakterystykę wglądu porównał Gumułka z czasów kryzysu Karaibskiego w październiku 60 tego drugiego roku, że kiedy był przerażony, że wojna światowa tuż-tuż za chwilę i generałem wszystkich dodał od siebie drugi raz w takim stanie Gomułka widziałem w grudniu 70 tego roku to znaczy, że był wycieńczony był skrajnie wyczerpany fizycznie psychicznie, a jednocześnie intryga przy udziale radzieckich towarzyszy najwyższy dygnitarzy Breżniewa w premier Maliki kosy ginę rozwijała się w pewnym momencie powiedziano dość i 2 i członków takiego średniego szczebla Stanisław Kania i Franciszek szlachcic udało się w piątek 18 grudnia wieczorem do willi Edwarda Gierka w WUP w Katowicach i zaczęło go namawiać, żeby wszedł do gry trzeba wyraźnie powiedzieć, że Gierek był w praktyce jedynym kandydatem przez chwilę można było mieć złudzenie, że to, że kandydatem rywalem Gierka jest gen. Mieczysław Moczar sekretarz KC jej zastępca członka biura politycznego były minister spra w wewnętrznych, ale Moczar był bardzo źle notowany w Moskwie jest zresztą taka opinia, która mnie osobiście trafia do przekonania, że w siedemdziesiątym roku Sowieci mieli już 1 Narodowego komunisty wręcz nacjonalistę komunistycznego Nicolae Ceausescu i wystarczy i wystaw i tak drugi nacjonalista komunistycznych Narodowy komunista absolutnie w innym kraju nie był mu władzy potrzebne wydaje mi się, że rzeka nie jest nawet na pewno nie jest całkowicie wytłumaczenie niechęci gospodarzy Kremla wobec Moczara to na pewno ten czynnik też był dla nich istotne, a niektórzy jak mówią, że rząd podczas tego marcowego kryzysu po sześćdziesiątym ósmy roku, a dokładnie 19 marca w sali Kongresowej niektórzy działacze partyjni krzyczeli Wiesław Wiesław, ale już byli tacy, którzy krzyczeli Gierek Gierek, a liście na pewno okazywanie tego Gierka się zaczęło nieco nieco nieco wcześniej ani ja rozumiem żon postanowił wejść do tej gry -li i 19 grudnia już jest biuro polityczne, na którym Gomułki nie ma, a dzień później ukazuje się komunikat my tutaj trochę, nawiązując do pana opisu co co było z tym Gomułką ukazał się komunikat ostanie zdrowia towarzysza Gomułki podpisany przez dr Gosiewskiego dyrektora lecznicy i prof. Kostrzewskiego ministra zdrowia i opieki społecznej w le w tym komunikacie można było przeczytać, że od kilku tygodni wystąpił pacjenta zaburzenia w zakresie układu krążenia powodujące przejściowe zakłócenia sprawności widzenia komunikacji twierdzą, że konsylium lekarskie zalecił leczenie szpitalne, któremu pacjenci poddał i to, jeżeli przyjmiemy, że to, że jednak to wszystko, bo tam jeszcze rozpoznano nadciśnienie tętnicze i t d. jeśli to wszystko jeszcze dodatkowo była prawda na to już można również był oficjalny argument, że Gomułka już nikt nie będzie w stanie sprawować swojej swojej roli ale, ale czy wiadomość to był prawdziwy komunikat czy wojenna była też ja chwytałem kilka okazji ja pytałem kilku jego współpracowników czy była to tzw. choroba dyplomatyczna czy rzeczywiście nie ma co my tutaj wszystkie relacje były zgodne, że on naprawdę z dnia na dzień wyglądał coraz gorzej doszło do tego, że jego sekretarka już nie wpuszczała do gabinetu nikogo on tam na tej kanapie śpi w fotelu leżał właściwie zupełnie pogubiony, a jednocześnie właśnie pogubiony też intelektualnie ich politycznie, bo ciągle powtarzały się tam podwyżka cen, bo tam 1 artykuły drożały, a drugie równocześnie taniały, więc ryb umówione Gorzała lokomotywy to nowy rok aż do czego zmierzam RR ta regulacja Sylwia jest korzystna dla ludzi pracy można tam powiedziano w chleb kupujemy wszyscy codziennie, bo to jest art. 1 potrzeby już nawet odłóżmy te lokomotywy wyśmiewane, ale jak często kupujemy telewizor pralkę lodówkę raz na kilka kilkanaście lat wtedy czasem raz w życiu i tu nagle po tanieje, owszem, znacząco, ale z drugiej strony te artykuły pierwszej potrzeby przede wszystkim żywność drożeją to i to był cios wsi jest społeczeństwo żyło tak ma z tych to powiedzenie o g wiązaniu końca z końcem bardzo było wtedy rozpowszechnione to niebyła demagogia tak było naprawdę nawet ludzie, którym się relatywnie jak na owe czasy powodziło nieźle też mieli problemy Atu nagle taka nieprzyjemna niespodzianka na Boże Narodzenie i powiedzmy sobie, że odbywa się w niedzielę 20 grudnia plenum KC PZPR to siódme nadzwyczajne w trybie na drugie w tym samym tygodniu ta właśnie już nowy szef Gomułka jest chory no i oświadczono, że pierwszym sekretarzem zostaje Edward Gierek zmienił się również skład biura politycznego sekretariatu KC spośród 11 członków biura 5 usunięto z tej instancji, bo właśnie tylko co dalej w pewnym sensie nie rozwiązywało problemu dramatu, jaki się wydarzył na Wybrzeżu nowo jednak trzeba było jednak zapanować nad tą sytuację w tych miastach gdzie, gdzie to się, gdzie co się odbyło no nie wiem zaproponować tym ludziom jakąś formę uspokojenia dialogu czy taka propozycja padła zacznijmy od sprawy najprostsze, aczkolwiek jest tam też 1 element przykry, czyli od pieniędzy rzeczywiście wypłaca mu w siedemdziesiątym pierwszym roku dość chętni i szczodrze odszkodowania rodzinom za zabitych członków rodzin nawiasem mówiąc czyta się z prawdziwą przykrością opisy strojów tych ludzi bądź normalny człowiek chodził ubrany naraz w swetrze w garniturze w kożuchu i Bóg raczy jeszcze wiedzieć czym ci ludzie tak nie mogę być ubrani, ale wszystko jest jeszcze nowe było wszystko jest jak najdroższe chodzi, żeby ta wypłata była jak największa nie weryfikuje się tego ktoś chce 10  000 dostaje dziś chce 12 dostaje 12 oczywiście żadne pieniądze nie zwrócą życia członkom rodziny 3 zdrowia osobom, które zostały postrzelone ciężko pobity poturbowany rannym, ale to załatwia tu trzeba powiedzieć, że od tych stron tak wiele rzeczy było obrzydliwych wstrętnym zacznijmy od pogrzebów, kiedy zaczynałem zajmować grudniem 70 przyznam się szczerze, że powątpiewał w to, że można było dwudziestej drugiej o dwudziestej trzeciej organizować pogrzeby ofiar można było i to był standard co więcej na pogrzeb mogło przyjść nie więcej niż 56 osób w najbliższej rodziny sytuacja narzeczonych nawet jeśli mieli wyznaczoną datą ślubu za tydzień oznaczała, że niedoszła panna młoda nie mogła być na pogrzebie swojego narzeczonego nowo niebyła najbliższą rodziną powołano komisję, która miała wyjaśnić wewnątrzpartyjną od początku było wiadomo, że będzie się wyjaśniało tak, żeby nic nie wyjaśni w pewnym sensie wydaje mi się, że tutaj sprawcom widać paradoks mógłby sam Gomułka i jego stosunek do rozliczeń ze stalinizmem po pięćdziesiątym szóstym roku powiedział nie będzie rozliczania nie będzie karania nawet tych, którzy byli zbrodniarzami Otóż ten manewr powtórzono w roku siedemdziesiątym siedemdziesiątym pierwszym nie chodziło o prawdę i chodziło o ustalenie, kto jest winny odpowiedzialny chodziło o ustalenie ich usunięcie pewnych osób z kierownictwa niektórych działaczy i o pozostawienie niedotkniętych tych, którzy byli przecież wcześniej to co Edward Gierek nie brał udział w decyzji w podejmowaniu decyzji o podwyżce cen, a Piotr Jaroszewicz, a wielu innych wszyscy brali, ale przyjęto, że sprawa jest właściwie załatwił i okazało się, że niezupełnie, bo właśnie, dlaczego w, jaką jeszcze podjęto próby na tymże plenum ósmym tlenu w zlotym 371001. roku Otóż powiem po informacji Maciej Zakrocki witam ponownie zaproszą na trzecią część programu historii Polski rozmawiamy o wydarzeniach grudniowych i próbie ich rozliczenia w tamtym okresie, a więc zaraz po tym, jak doszło do zmiany władzy jak cholera usunięto Władysława Gomułkę, a na czele de facto państwa stanął nowy dyktator, czyli Edward Gierek w studiu prof. Jerzy Eisler warszawski PN no właśnie nową drogę do po co to to pewnie czeka jeszcze gorszych tych, którzy znają mnie i tak stoją obok zmienił się pierwszy sekretarz zmieniło się czym część biura politycznego pojawili się nowi ludzie nowa ekipa rządząca, ale przecież po pierwsze, pozostały stare problemy chociażby również te problemy rynkowe, które doprowadziły do podwyżki, a w jej konsekwencji do wydarzeń grudniowych na pewno była kwestia uśmierzenia nastrojów społecznych przecież ktoś mimo wszystko mimo tamtego systemu i cenzury i propagandy i mówiąc w skrócie zamordyzmu na nią dało ukryć zupełnie że, że zginęli ludzie co ta nowa władza chciała zrobić co miała do zaproponowania, żeby jakoś pójdzie do przodu, tym bardziej że powiedz po tych wydarzeniach grudniowych miały miejsce jeszcze inne protesty klasy Robotniczej można tak powiedzieć, które wskazywały, że ten nastrój wrzenia no dalej trwa, bo chociażby w styczniu rozpoczął się tzw . drugi strajk stoczniowców szczecińskich to było po 20 stycznia abonament zaraz po miesiąc po wydarzeniach grudniowych i po tej zmianie władzy, a był dość mocny taki właśnie ten strajk, ale który zaczął się w rurowych i stoczni stoczni szczecińskiej i innymi słowy co ta nowa ekipa miała do zaproponowania i czy np. uważali, że dobrze będzie mówią teraz oczywiście kolokwialnie rzucić na pożarcie społeczeństwu tegoż Gomułkę n p . aby aby uznać, że to wszystko była jego wina, ale jego już niema związku czy możemy pójść dach, a przede wszystkim atutem nowej władzy był sam Gierek począwszy od różnic zewnętrznych widocznych gołym okiem wysoki przystojny mężczyzna postawny dobrze ubrany w dobrze skrojone garnitury mówiący o takim głosem zdecydowanym dobrze ustawionym to wszystko było ważne krótko mówiąc niech żyje kilkanaście lokali znał francuski, bo na Zachodzie jest żywą zieleń drzewa od nich 0101 . sekretarzem bez członkostwa w komunistycznej partii Polski Bierut Ochab i Gomułka byli w KPP Gierek był w francuskiej partii komunistycznej apotem w belgijskiej partii komunistycznej, ale w kapeli do KPP nie należał nigdy, więc to był atak jeszcze przed końcem roku 70 tego złożył jak to potem złośliwie na koncie nazwano pierwszą gospodarską wizytę w Hucie Warszawa przy piecach na stanowiskach pracowniczych witał się z robotnikami wkrótce, kiedy pojawi się wśród włókniarek będzie pani całowała w ręce co będzie zupełnym szokiem są pewnym jakimś zaskoczeniem tutaj wita się pytam ludzi o ich wynik sprawy codzienne, czyli tytuł in na wkład w to wszystkie gminy w Hucie nie brakuje wody napojów chłodzących takie rzeczy no to, czego nie było w ogóle nie wychodziło się z budynku KC, a tu pierwszy sekretarz jedzie oczywiście potem coraz bardziej nastawialiśmy się, że były to jak Zmierzch ustawki wkoło przygotowany inny z klubów nawet tych ludzi pod stawiano podawano pytania i odpowiedzi spontaniczne, które miały tutaj być zdobyło jedno drugi nie było takiej odwrotne myślenie ma przeczekali w noc są pewne rzeczy zrobić jakieś gesty coś tam zwiększyć najniższe zarobki jakiś najniższe emerytury takie skądinąd słuszne społeczne nie dotykając się grudniowej podwyżki, która musi być utrzymana wobec tego załamie się gospodarka tak, ale wspomniane w Vegas słowo przeze mnie strajk w Szczecinie, gdzie strajkujący robotnicy się zorganizowali ponownie przedstawili postulaty strajkowe w Ts przypomnę 22 stycznia i pierwszy punkt z tych postulatów żądamy obniżki cen na artykuły spożywcze do wysokości z dnia dwunastego obrót, a zawdzięcza podwyżką zgadza się to hasło było podnoszone stale także w styczniu, ale okazało się, że właśnie ta druga fala strajkowa, gdy strajk, który w Szczecinie w teatrze imienia Adolfa Warskiego 24 stycznia pojawia się zupełnie nieoczekiwanie Gierek to jest wydarzenie na skalę światową nigdy nigdzie przywódca rządzącej partii komunistycznej nie wszedł na teren strajkującego zakładu ani przed wiekiem ani po Gierku on 7 w historii ruchu komunistycznego, ale żądam to był piąty punkt tej listy postulatów tak właśnie strajk, że mają przyjechać on się pojawił już go w gronie otoczeniu wysokiego szczebla dygnitarzy państwowych w tym m. in. byli tam minister obrony narodowej gen. Wojciech Jaruzelski i minister spra w wewnętrznych Franciszek szlachcic, a więc Towarzystwo takiego bardzo odpowiedzialne za to co się wydarzyło 1 na Wybrzeżu, a rozmowa trwała blisko 9 godzin była na żywo transmitowana przez zakładowy radiowęzeł mogą Gierek uważał robisz takie wrażenie swojego chłopa pełno będzie tam przełamywali się chlebem mogła się 9 prawie godzinę siedzieć już cokolwiek człowiek z wielkiej wody się napije chlebem nie jest to posiłek ale, ale jest od następnego dnia pojechał do Gdańska, ale tu już była zmiana wbrew temu co często można przeczytać nawet porządnych naukowych książkach spotkanie nie było w stoczni gdańskiej alei budynku prezydium wojewódzkiej rady narodowej już drugi raz pierwszy na teren zbuntowanego zakładu tam padło tu sławny pytani Gierka no, więc jak pomożecie i tam jest 1 z największych manipulacji odpowiedziało mu chóralne pomożemy tak nawet uważają uczestnicy tego spotkania Anna Walentynowicz Lech Wałęsa sami tłumaczą się w swoich wspomnieniach, że w małym jeszcze tak ujęło, że tak do nich po ludzku mówił, że zasług Kalisz i krzyczeli pomożemy w rzeczywistości żadnego pomożemy nie było nagrania archiwalne w radiu i filmowe w telewizji czy w kronice filmowej pokazują, że na to pytanie no, więc jak pomożecie rozlegają się może nie rachityczna, ale umiarkowany oklaski i żadnego chóralnego skandowania pomożemy, ale to zostało tak i dalej niż w manipulowane, że wszyscy to, gdy on czy dzisiaj często można usłyszeć jak mądrzy uczciwi ludzie coś takiego, a mówią, ale dalej nie można było słychać odkładano to ósma plenum odkładano wreszcie w lutym odbył się zatruło się nawet tak gościnny dyrygent AW takimi przemówieniami deklaracjami tu chcę zwrócić uwagę, że zapis tego planu został bardzo szybko w kilka chyba tygodnik wydawany jako numer nowy dla organu KC, ale jest wersja jak kuligi co już o jakichś 6070 stron krótsza od tej, która jest zachowana w archiwum akt nowych w Warszawie pełne niektóre przemówienia są kompletnie zmienione do z kilku stronic owego jest pół stronic owa notatka właściwie wydrukowana i kilka było takich gwałtownych momentów, gdzie mąż bierze po raz pierwszy chyba od pięćdziesiątego szóstego roku rozmawiano, a w końcu wprawdzie nie on moskiewskiej prawdzie organie prasowym komunistycznej partii związku Radzieckiego koło o prawdzie, gdy Ryszard strzelecki coś tam powiedziała jakieś zdanie zarzucono mu kłamstwo w takim gronie zarzucił mu to kierownik sekretariatu KC Stanisław Rybczyński, a to padają głosy trzeba przeprosić, a Gierek już jako pierwszy sekretarz mówi zza stołu ma Ryszard, ale jeżeli Staszek Trepczyński, mówi że tak było to wszyscy członkowie biura politycznego, którzy tu siedzą przy stole słyszeli, że tak było, a więc jednak kłamiesz no to jest w językach, którego zupełnie nieznanej z zapisów protokolarne drugich takich, toteż i dlatego drukiem się tomik ukazał, ale już powiedzmy byłoby się wydaje, że to jest to dość ciekawe, żeby w, jakim sensie zamknąć sprawy Władysława Gomułki, bo to jest znany list Władysława Gomułki 6 lutego 71001 . roku do pierwszego sekretarza KC, gdzie on do baśni wiedząc o tym, że to plenum ma dokonać rozliczenia wydarzeń grudniowych, pisząc list, bo uważa, że szczególnie pod jego nieobecność była już na tym nie nad nad nie został zaproszony, tym bardziej że wcześniej już miał propozycję od Cyrankiewicza usunięcia właśnie skaza z KC no, że on jest w tym liście pisze nazw wsi i tutaj, a propos tej prawdy zacytuję w szczególności nie odpowiada prawdzie, jakoby decyzja o użyciu broni została podjęta jednoosobowo przeze mnie decyzja ta została podjęta kolektywnie przy udziale towarzysza Cyrankiewicza Spychalskiego Moczara i innych członków kierownictwa po zaoferowaniu sytuacji w Gdańsku przez byłego ministra spraw wewnętrznych stały się Świtała i towarzysza Moczara i on tu jeszcze Piechna chce wyraźnie podkreślić, że nawet jeśli on był za tym, żeby tej broni użyć to tylko właśnie mieli strzelać wymogi nowości teraz pytanie takie czy czy Gomułkę, ponieważ wiadomo było, że jego obecność w najważniejszych gremiach tego kraju jest zakończona w nocy rzeczywiście wracam do opla nie chcieli wykorzystać jako trochę kozła Ależ oczywiście, że tak ją porozumiał i faktycznie decyzja została podniesiona w porę podjęta wspólnie 15 grudnia rano na naradzie u niego w jego gabinecie i również prawdą jest on przyjmie już gotowy odczytał projekt dokumentu, ale zdobył projekt, a to gremium to zresztą nie miało żadnego mandatu, bo to niebyła ani biuro polityczne ani sekretariat KC były to osoby zwołany imiennie na tył narady w trybie natychmiastowym zaakceptowało to mówiłem, że było czy kilku wojskowych, którzy powinni rozumieć co to znaczy nic nie ryzykowali Stanisław Kania, który był na tej naradzie powiedział napisał wręcz tak nikt się nie sprzeciwił, a ryzyko polegało na naj pewniej tylko traci stanowiska to już nie były czasy, że kogoś, kto był przeciwny szefowi partii ostrzeliwał się to nie ten okres historyczny i stąd tutaj nikt się nie sprzeciwił i Gomułka miał prawo interpretować skoro nie ma żadnych głosów towarzyszu Wiesławie nie róbmy tego zastanów, bo niby, że decyzja była kolej tak, że była kolektywna, że on zaproponował, a wszyscy pozostali przyjęli i w pewnym sensie tak to było albo z Legią w związku z tymi ich uczestnicy tego planu na nie chcieli właśnie wykorzystać tej sytuacji, żeby przede wszystkim z siebie, bo tak jak też pan powiedział część ludzi, którzy w tej nowej ekipie się pojawiła tak to to oni byli nowi ludzie, negocjując ich części w ogóle prowadziła wypowiadała się tak mi się nic nie stało takie frazesy ogólniki i pierwszym, który został zaatakowany to był 1 z odwołanych już w grudniu były członek biura politycznego sekretarz KC Ryszard strzelecki, ale prawdziwy wstrząs wywołał, jakby to nie brzmiało komendant główny milicji Obywatelskiej gen. Tadeusz Pietrzak powiedział, że to trzeci raz za mojego życia, a był komendantem MO w Poznaniu w czerwcu pięćdziesiątego szóstego potem był to z makiem w stanowisku w marcu 68 mówi teraz trzeci raz ja tutaj biorę w tym udział bardzo konkretnie mówił o tym, czego oczywiście w danej wersji nie ma nowych drogach, kto co że, żeby były ich nogi zgoda zwalają na Gomułkę mówiąc kolokwialnie tym winy, ale też pokazują winne Zenona Kliszko i Ryszarda strzeleckiego różnych jego bliskich współpracowników to oczywiście nie była czysta gra, bo przecież premier Józef Cyrankiewicz brał udział w tym 32 politycznym zamachu stanu czy przewrocie pałacowym i oddał stanowisko premiera, ale pozostał w biurze politycznym został przewodniczącym rady państwa może pojedzie dalej był w nowym kierownictwie będącą czterdziestego siódmego roku bez przerwy w kierowniczych gremiach najpierw Pol USA, a potem PZPR powie po zjednoczeniu partii czy może powiedzieć na koniec czy właściciel jak właśnie badał pan te materiały z tego planu przy czym to tam jakimś sensie zapadała decyzja, że nikomu nic złego się za to co się stało w grudniu 70 tego roku nie stać, a w pewnym sensie tak, ale inni, bo jednocześnie, powołując komisję na czele, której Stali Władysław Kruczek członek biura politycznego, która w następnych miesiącach właściwy ze wszystkimi przeprowadzono rozmowę oni zgromadzili bardzo duży materiał, ale było to tak pan mówić co chcę, a ja nawet ci jak wiem, że pan tutaj kłamie, że pan nie mógł być czternastego, bo przyjechał pan piętnastego nie poprawia tylko my oczywiście na zjeździe partii i szóstym w grudniu 70 tego pierwszego roku o w moje słowo utajnili, choć ta jest czynny do końca ścisłe, aby nie zostało to wprowadzone do obiegu i myślę, że tak miałoby się nie chodziło o ustalenie rzeczywistej wiedzy winnych konkretnych osób chodziło o to, żeby przezwyciężyć tak jak kiedyś błędy i wypaczenia tak teraz to co było złe, ale dalej pod nowym światłym kierownictwem z Edwardem Gierkiem na czele budować drugą Polskę oto hasło też się pojawia w roku siedemdziesiątym pierwszym bardzo dziękuję prof. Jerzy Eisler dyrektor Warszawskiego oddziału IPN -u był gościem w historii Polski dziękuję bardzo panie zapraszam państwa na informację Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HISTORIE POLSKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium - Radio TOK FM bez reklam: czyli TOK + Muzyka, podcasty z audycji Radia TOK FM oraz podcastowe produkcje oryginalne TOK FM. Tylko teraz w cenie 15 zł za miesiąc. Na zawsze!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA