REKLAMA

Zasada nieoznaczoności, czyli albo rybki, albo akwarium. Mówi dr hab. Jan Chwedeńczuk

Godzina Filozofów
Data emisji:
2017-02-05 13:00
Prowadzący:
Czas trwania:
42:17 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobre państwo Tomasz Stawiszyński zaczynamy godzina filozofów właściwie mógłbym rozpocząć od zamocowania np. ostatniej niedzieli, ale w tym sensie byłoby do niej adekwatne, że w tekście owego utworu skądinąd wspaniałego przecież w odniesieniu do tej sytuacji, w której jesteśmy byłoby pewnego rodzaju przekłamanie nowością nie będziemy rozstawać w każdym razie godzina filozofów dzisiaj po raz ostatni w niedzielę na antenie Radia TOK FM będziemy się spotykali we Rozwiń » wtorki w inny we wtorki w wieczorze w wieczorze Radia TOK FM z tym, że nie w ten najbliższy wtorek tylko we wtorek jeszcze w kolejnym tygodniu pierwszy wieczór, który będzie trwał tym razem 3 godziny w rejestrze są rozmaite inna korzystna okoliczności towarzyszące np. z tworzeniem serwisów informacyjnych co 20 minut co sprzyja pewnej płynności rozmowy, choć oczywiście takie serwisy jak się pojawiają i powodują, że godzina dzieli się na takie 3 segmenty, toteż mają pewnego rodzaju korzystne oddziaływanie n p . sprzyjają zwięzłości, o co u mnie nie zawsze jest łatwą dzisiaj dr hab. Jan Chwedeńczuk fizyki Instytut fizyki teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego jest państwa gościem dzień dobry Janku dzień dobry no ale cóż jak się ten element muzyczny, który się pojawią na początku musi zarazem w jaki sposób też w tej audycji zaistnieć nigdy to nie puszczałem jeszcze żadnych piosenek, ale dziś jest w jakimś sensie wyjątkowy dzień, bo oto kilka dni temu ukazała się ukazał się kolejny raz pierwszy singel z nadchodzącej płyty zespołu do taśm aut Spirit płyta się okaże 17 marca, a inny utwór, który jest singlem promującym to płyta nosi tytuł oraz Devolution mają w zasadzie taka mała rewolucja no bo z niedzieli na poranki wieczorem, więc posłuchajmy depesz motłoch z Evolution to skądinąd z zespół, który po co kategoria w filozofii moim zdaniem zdecydowanie odpada, bo właśnie ta muzyka i teksty i cała subkultura, która wokół zespołu do pasz mody wyrosła, który czuje się reprezentantem jak najbardziej to jest coś znacznie więcej niż tylko na niż tylko muzyka muzyka popularna to jest po prostu cały światopogląd, ale o tym, porozmawiamy może właśnie to we wtorek za tydzień w pierwszym wieczorze, który będę miał okazję tego dnia poprowadzić, a tymczasem proszę posłuchać, bo to jest wspaniały utwór no i wspaniały zespół powiedziałbym nawet najlepszy zespół na świecie w tym poczuły się Janków sercu tę mroczną słodycz z, która sączy się z muzyki depesz mało tych głosów do jej waga Hanna Mir FOT no dobrze nie będziemy tak wyraźny problem to mnie niezmiennie brniemy w to zajmijmy się lepiej Wernera Heisenberga niż zasada nieoznaczoności, bo dzisiaj o tym, będziemy rozmawiać właśnie rozmaitych konsekwencjach nie głębszych płytszych zasady nieoznaczoności powiem tylko od razu, że w najbliższą środę w teatrze powszechnym dziewiętnastej się też z tobą spotykamy w ramach cyklu filozofia w ogrodzie powszechnym na co oczywiście państwo serdecznie zapraszam do udziału w tym najbliższym spotkaniu w środę ich do udziału we wszystkich w ogóle spotkania z tego cyklu, który jeszcze przed nami przypomnę też, że dotychczasowa rozmowy, które tam się właśnie w teatrze powszechnym odbyły mogą państwo znaleźć na naszej stronie internetowej www kropkę TOK FM gratka PL tam jest taka zakładka audycje specjalne no właśnie tam można to dotychczasowe nagrane spotkania z teatru powszechnego znaleźć, a my się właśnie tą najbliższą środę powtórzę spotkamy z Janem Chwedeńczukiem dziewiętnastej w teatrze powszechnym w Warszawie i będziemy w sposób bardziej rozbudowanej głębszy jeszcze o zasadzie nieoznaczoności mechanice kwantowej tam rozmawiać no bo zasada nieoznaczoności to jest, że też tak w razie jądro mechaniki kwantowej jest nieznany świat dziwact w, które ma głębokie konsekwencje, aczkolwiek jak to bywa z tym efektami końcowymi jest subtelny efekt to znaczy on nie ma takiego wieś bezpośredniego nie widać bezpośrednio w życiu codziennym w konsekwencji tego tej zasady może niektórych widać może niektórych widać że, niemniej jest to fundamentalna w tym podział problem właśnie dziwactwo to jest stosowne określenie czytałem przed tym naszym spotkaniem dzisiaj sum różne wspomnienia o hali z Bambergu różne fragmenty jego tekstów również i znalazłem taką informację jak to swego czasu Heisenberga wspominał swoje rozmowy z nim z Samborem i to jak później spacerował po parku z poczuciem rozpaczy jako obydwaj właściwie w takiej rozpatrzy inne czuli się pogrążeni, bo ich plan czy czymś co do rozpaczy w nich powodowało była tak było pytanie, które zadawali czy rzeczywiście świat albo przyroda gdzieś na kimś takim poziomie jest względem tego wszystkiego co o nim wiemy dotychczas czy wiedzieliśmy dotychczas i względem tego wszystkiego w jaki sposób oni opowiadamy jak mamy język to wszystko jest tak skrajnie absurdalne, że właściwie wyrazić tego w języku nie sposób można tylko te Formuły matematyczne przekraczać, ale jak te Formuły matematyczne przełożyć na język mówiony to już był problem duży dla nich i tak chodził tom Hayden Berry w rozpaczy pod Parkuj i w no właśnie na jej w ramach tych spacerów czy może w okolicy inni tego spacerowania sformułował zasadę, która jest bardzo błędnie zazwyczaj przytoczona jest błędnie interpretowana, która w największym skrócie mówi, tyle że nie sposób przygotować układ jakiś obiekt fizyczny jest nie sposób mieć układ taki sposób, żeby jego wszystkie własności były określone precyzyjne czy innymi słowy zawsze jest taki stopień nieprecyzyjności zaraz po sobie zdefiniujemy i to jest w fundamentalne istotnie taka więź fundamentalne w jakim sensie rozmycie, poniżej którego nie da się zejść po prostu jeśli można tak powiedzieć albo rybki albo akwareli tak jest to jest właśnie zasada nieoznaczoności narażona w języku potocznym takimi jak można zjeść cukierka i mieć co tak jest tak jest to jest mądrość przysłów to jest coś w, a i to jest zaskakujące na jej innych nie ma to absolutnie żadnego, bo to nie nie wiąże się z jak będę argumentował z precyzją pomiaru czysto jakieś fundamentalne rozmycie teraz to właściwie znaczy, że to się nie wiążą z precyzją pomiaru to znaczy jak formujemy z zasady nieoznaczoności są tam, gdzie się pojawi, bo pojęcie pomiaru musi się pojawić się pojawić się koncert pomiaru my teraz te to rozmycie na antenie precyzyjności nie wiążą się w samym pomiarem to są fundamentalnymi pojęciem za to ja wiem bardzo precyzyjnie, że musimy w tym momencie naszą rozmowę na sile przerwać przed państwem informacja po informacjach zwracamy im ostatnia godzina filozofów w niedzielę będziemy się spotykali we wtorki od dwudziestej pierwszej do dwudziestej czwartej będzie trwał wieczór RDC, w ramach którego będzie też godzina filozofów i czworga c, który będę prowadził spotykamy się po raz pierwszy czternastego i lutego, a w studiu cały czas Jan Chwedeńczuk raz jeszcze dzień dobre kino o zasadzie nieoznaczoności Heisenberga, bo rozmawiamy, czyli o fundamentalnej zasadzie mechaniki kwantowej, która się streszczał w tym, że nie można mieć wszystkiego tak jest w no i teraz po pierwsze, PMI jak bowiem wiele osób, które dla ich już tak pewnemu umiem mniej więcej sformułować zasady nieoznaczoności informują błędnie o -li i pola jak informuje błędnie no właśnie formą jest taki sposób może tyle błędnie co mnie w sposób w jaki nas standardowo sformułowana, że chodzi o Elektron, że nie można jednocześnie wiedzieć, gdzie on jest, z jaką prędkością no właśnie innymi słowy to jest taki teraz konstrukcja, że masz cząstka właśnie Elektron cokolwiek czy mały obiekt taki tytuł, którego już bez wątpienia stosują się prawa mechaniki kwantowej i ich teraz dokonujesz pomiaru położenia tej cząstki niż położenie znajduje się jakiś położeniu i w tym niechby takim powszechnym w ujęciu jej zasady nieoznaczoności powiedziane jest, że i nieokreśloność, że jeżeli im precyzyjniej zmierzyć położenia elektronu w tym mniej precyzyjnie następnie zmierza jego prędkość czy to są to rybki akwaria z branży bardzo precyzyjnie wiesz, gdzie jest, ale bardzo mało precyzyjnie siekier szybko się porusza co w domyśle w następnych chwila czasu skoro uzupełnienie wyższego z prędkością to zupełnie chwilę później już nie jest działanie jest ja przepraszam tylko, bo tutaj Małgosia Wólczyńska, która te audycje wydaje mi napisała coś na prąd też czy takie imię czy to, że tak nazywa każdy myślał, że chyba zasada nieoznaczoności musiał jakoś zadziałać na mnie, ponieważ no właśnie czas i miejsce jakoś równocześnie nie mogą dobrze zastąpić Jakuba to miejsce jakoś to w pomyliłem rzecz jasna wieczór Radia TOK FM na antenie Radia TOK FM w nas we wtorek 1414 lutego o dwudziestej pierwszej na antenie Radia TOK FM właśnie jakiś po prostu przebicia wieś tajemniczy efekty kwantowe musiał się tutaj zdarzyć to materiał z zakresu psychologii kwantowych my się zdecydowanie tak w literki się pomylił no właśnie bardzo przepraszam, dobrze więc ERM tarasy z informujemy, że zasady nieoznaczoności tak jak ona jest poprawki niestandardowo formowana w podnośnikach mechaniki kwantowej ona mówi rzecz następującą rzecz, jeżeli przygotowujesz stan układu, czyli np. przygotowuje śniłem elektorom w jaki sposób konfiguruje to gdzieś na dajesz mu prędkość cokolwiek dadzą się z podoba sformowanie przygotowywać elektr no to już jest taki oczywisty wiązał się żar kontaktach z modnym w domyśle jest jakaś procedura eksperymentalna no bo to nad czym pracujemy co notorycznie, jaki w laboratorium to są bardzo nasi bardzo precyzyjnie dobrane układy w związku z tym one zawsze są przygotowane tak to nie jest tak, że bierzesz z ulicy garść elektronów i jeśli dokonujesz badacz gwiazd Pasieki źródło to wszystko to przygotowujesz układ zawsze tak jest, skąd bierzecie elektrony to tych układów no jak ironizuje się też cząstki nocą to jest wykona można tak sobie wziąć Elektron po prostu na tyle, by w niedzielne śniadania, czego zazwyczaj wyrwać jakiegoś neutralnego ze 1 proc powierzchni metalu możesz oświetlające metal to światu odpadnie może go wyrwano uda się to zrobić w każdym razie jest to dedykowana procedura, żeby mieć temu dlatego ją już przygotowuje się elektronicy żargonem oczywiście to dziś jak już masz wolny Elektron przygotować dom to teraz tak mierzy się go położenia czy np. robić to taki sposób, że ten Elektron pada na jakość taki ekran i w miejscu, gdzie padnie to jest błysk w tym IT ten błysk i rejestruje załóżmy, że ma bardzo dużą rozdzielczość 9 -li masz mówiąc w języku aparatów cyfrowych masz wiele megapikseli na tym ekranie i co oznacza, że te błyski może bardzo precyzyjnie i zlokalizować i jest rozmyty i i teraz powtarza ten sam eksperyment, czyli znowu bielszczanie Donald Trump tak samo go w tych samych warunkach przygotowują się my teraz mechanika kwantowa ma to do siebie, że odstrzał do strzału do położenia to błyski będą w różnych miejscach co nie jest w pełni Termini w styczniu układ tylko mechanika kwantowa rządzi się tymi dziwnymi prawami są też propozycje i t d. fale materii co oznacza, że za drugim razem jak zmierzyć położenia tego tronu to on będzie, gdzie indziej troszkę bardziej mniej, ale wiadomo, gdzie nie za zakaz zająć każdym 1 razem nie wiadomo to co wiadomo, czyj to co Toreya dostarczać równania Schroedera czy to takie fundamentalne równanie to ono ci powie, jaka jest statystyka czyli jaki jest prawdopodobieństwo, że w takim ani innych jej złoża węgla wykonać powie, że tutaj na tym min metrze kwadratowym ekranu będzie może znaleźć się z z prawdopodobieństwem 17 tam 15 i t d . tak, żeby to się wszystkie te zdarzenia zsumował to do jedności i to jest jedyne co wyrośnie pojedynczego jej przebiegu pojedynczego eksperymentu nie są fundamentalnie nie to też mistyczne proc dobrze mówi starosta czy maszyna ekran i strzelasz elektrowniom masz błyski w różnych miejscach naj, czyli po wielu wielu powtórzenia w milionach też mieć naprawdę ogromną statystyka to ci utworzyć jakąś taką jest tak rozmyta chmura to błyski, bo będzie Rast oraz wzrostu to stworzyć jakąś taką strukturę na tym ekranie i ta struktura ma jakiś rozmiar charakterystyczne PEC męża nie wiem 2 mm tuszy bardzo dużą rolę pewnie mniej w eksperymencie dziś 1 µm no jakiś tam rozmiar charakterystyczne i ten rozmiar nazwę niepewnością położenia i to oznacza, że od strzału do strzału w kasie różni się rozkładają te wyniki i mniej więcej one tworzą taki wiersz taki rozmyty rozmyte co w związku z tym rozmiar tego rozmycia to jest jakiś tam niepewność położenia tego sektora dobra czy wykonał w tym 1 000 000 eksperymentów po to, żeby dostać tę 1 liczba to rozmycie tej bramki teraz powtarza to tak samo tylko za każdym razem mierzyć prędkość 6 dokładnie rzecz biorąc Pentor nie ma znaczenia może mówić prędkość czy za każdym razem mierzyć prędkość elektronów groźnie nie zajmą się położeniem komis prędkość jedno i znowu brawa mechaniki kwantowej to tam własność wynikający z tego fundamentalnego sformułowania mówią, że ten Elektron oraz będzie miał taką prędkość Frosta Kuras taką, ale nim odstrzał łosia auto będzie się różnił teraz zasada nieoznaczoności dach tak jest formowana czy teraz jeszcze kończącą tę część to znowu rosły sobie te rozkłady prędkości Rosja bardziej więź prędkość jest w lewo wprawo i t d . i one tworzą jakoś tak koło znowu plamka plamka, czyli zdarza się, że Elektron ma prędkość 3 m / s 2 Cracovia się do miast z głowy te liczby zupełnie oddając, żeby dać się kosztom lustracji i znowu rosły sobie tym plamka czyta wiersz po prostu ten histogram tych tych odliczeń i bierze się jego szerokość czy rozmiar tej klamki zasada nieoznaczoności mówi to, jeżeli weźmiesz rozmiar plamki to jest położenia ach, i przemnożyć to coraz to sobie zrozumiemy napar co się działo przemnożyć przez rozmiar ramy klamki w prędkościach Totem iloczyn nie może być nieskończenie małe i to są torebki akwarium, żeby dać z Włoch może być nieskończenie mały to znaczy co no właśnie to znaczy istnieje pewna fundamentalna liczba stała fizyczna, która na złom stał Blanka, która mówi, że iloczyn typ rozmiar plamki w położeniu i klamki w w prędkościach nie może spaść poniżej pewnej krytycznej wartości, a iloczyn wyznacza, a co nos i 8 po prostu lot takiego odcinka drogi graczu mógłbym jakoś tam głębiej po prostu musi wziąć go jednak pewna operacja matematyczna na tych 2 lub własnościach ta prosta, kto nam coś tam wyznacza jakiś rozmiar przestrzeń pozwoli to w ogóle lepiej, żebyśmy to o nim nie w no, więc i teraz, żeby dać intuicja jak to działa wyobraź sobie, że ich, że masz zbudować mieszkanie o powierzchni nie MO 100 m ² to, że dobrze może to będzie to mieszkanie będzie na planie prostokąta i teraz otrzymasz ten podział wiązki czy to ograniczenie, że powierzchnia ma być 100 m i teraz co to jest powierzchnia takiego tu pole takiego prostokąta no to jest długości jedno i 1 boku tak jak zbliża powierzchni mieszkania długości jedno po 1 stronie oraz długość po drugie, ścian tak uczyła pani w szkole w NATO jest po prostu pole prostokąta tak jest my teraz ten iloczyn wieś to ta 1 liczba jest ta druga ma wynosić 100 m ² my teraz możesz tą samą powierzchnię uzyskać zawężając 1 ścianę tak ale, ponieważ one są ze sobą powiązane tym, że iloczyn ma być 100 m ² tak będziesz zawężał 1 ścianę to będzie się robią taka Kiszka w drugą stronę prawda prawda, czyli innymi słowy, jeżeli masz powiedziane, że iloczyn 2 liczb jest ma być tyle różnych 100 m ² to oznacza, że one nie chodzą już niezależnie tylko zawężanie 1 automatycznie wydłuża drugą i to jest dokładnie to co z podziałem w tej zasady nieoznaczoności to znaczy, jeżeli zmierz rozmiary 1 plamki i rozmiar drugiej bramki i przemnożyć przez siebie to one nie mogą być mniejsze niż jakaś stała fundamentalna, którą nazywamy stały prąd, ale i co to oznacza to oznacza, że im bardziej, że będziesz się bardzo natrudzić i przygotujesz tak to electrum, żeby on miał niezwykle precyzyjnie określoną w określonym położeniu, czyli że dziś miliony razy dopuszczono ten ekran i praktycznie zawsze to samo miejsce będzie trafią różnych nie miał bardzo wąsko to plamka to jest za to cena i tą ceną jest rozmiar plam plamki są w prędkościach czy innymi słowy 2 pozornie niezwiązane ze sobą rzeczy i w jaki sposób fundamentalnie współgra i coraz 30 dni szarak wiersz wątpliwość na czym mianowicie przede wszystkim ja z jakiem słuchał siebie i nie zna obym się na tym co mówię to bym zadał chociażby tak promuje się wczuć się z moją tutaj bywają sytuacje teraz jest hazardowym to takie pytanie, dlaczego to prędkość ma być jakoś w jakim sensie sprzężona z położeniem, dlaczego to prędkość ma być jakimś sensie sprzężona z położeniem także zastana no właśnie nową mogłoby być tak, bo jeszcze tak jak mówimy o powierzchni pokoju no to te zmiany naturalne, bo zamierzamy długość przez długość takiej, a czy nie niechby ma dziś Opera, bo to to co cię zdziwiło w pewnym momencie coś zapytać, dlaczego ja wiem narażam rozmiar polany włodarz, że rozumie, dlaczego takie 2 zupełnie inną jakość wydawałoby się nie niezwiązane ze sobą wielkości fizyczne i ja wymarzone 4 operacje spodziewam się, że odpowiedź nie brzmi, bo można nie nie brzmi, bo można tylko to właśnie tak o nim myślę, że to dopiero będziemy mogli nad środowym spotkaniu rozwinąć, dlatego że żaby, żeby go za argumentować, że prędkość położenie są ze sobą związane to trzeba precyzyjnie przejść przez zasady zachowania i symetrii w fizyce innymi słowy jedyne co teraz mogę powiedzieć to, że istnieją w fizyce i to wiemy jeszcze od, jakby od czasów klasycznej teorii istnieją pary ze sobą powiązane wielkość np. zapłaci, jeżeli masz prędko to tez prędkość prędkość to jest coś co generuje przesunięcie tak duża prędkość można pomyśleć, że jeżeli cząstka ma prędkość to ona w jaki sposób indukuje przesunięcie przestrzeń, by ta prędkość tak no i państwowych prędkość i jakości w jakości sprzęt rozporządzenia tak samo można wyobrazić, że cząstka miałaby prędkość kątową, czyli mówimy momentu pędu, czyli jakoś w jaki sposób się obracała to to implikowałoby obrót to właśnie taki okazuje się, że Rosja da jeszcze jedno fundamentalne taka para czy energia czasu czy czas energia fizycy w jaki sposób indukuje zmiany w czasie no i teraz też ciasto w ogóle fachowo, ale do tego zagadnienia jak dojdziemy do tego, że okaże się, że można sformułować ZOZ nie nie istnieje tylko taka zasada dla 2 prędkości położenia to dla dowolnych taki właśnie sprzężonych park, czyli właśnie prędkość kątowa przez moment ten dokument precyzyjnie i ich kont no i analogicznie można jakoś argumentować, że istnieje zasada nieoznaczoności dla czasu i energią ma ona już ma fundamentalne znaczenie chociażby dla naszego wyznaczenia jednostki czasu, czyli to w jaki sposób to się łączy z wyznaczaniem jednostki czasu głośny no i gdy to jest sposób na to w jaki sposób określamy jednostkę czasu Otóż za zwyczajne precyzyjniejsze wyznaczenie jednostki czasu bierze się wiąże się z energią i przejść w atomach czy to jest tzw. zegary atomowe, czyli innymi słowy masz Atom, w którym są jak dziś w mowie w języku kwantową pozioma energetyczna czynsz nie prawie jak joga kundalini FF w mięsie i zdaje sprawę, że to bardzo, że ja w proc bardzo wiele pojęć, ale niestety na razie nie bójmy się tego też mniej groźna po prostu tak to wygląda jeśli chcemy gdzieś trochę zajrzeć pod powierzchnię i też to by dowiedzieć o tym co tam robicie w Instytucie fizyki i jak rzeczywistość na jakichś głębszych poziomach wygląda na to nie ma siły musimy w sposób nieco egzotyczny się na ten temat wypowiadali to właśnie to w ogóle jestem, że do tego doszliśmy to jest wiele fascynujących zagadnieniu w wielu aspektów nauki i nie każdy niestety doszło z obrazu walcz kung koło i wjazd i Kołeczko wnioskodawcy szkodą innego statui dlatego czasem trzeba wejść trochę głębiej i czy zawsze ryzykując, że dziś zamach, że to mętność robiono też współczesna nauka nie oszukujmy się jest, zwłaszcza takie taka nauka jak fizyka jest przestrzenią dość ezoteryczne ową wymaga powiedzmy po pierwsze, długich lat z treningu, żeby w ogóle to przestrzeń wejść po drugie jest to już praca z tak złożonymi problemami kwestiami, że nie sposób czasami tego wyłożyć językiem takim, który byłby zrozumiały skażone nie wszystko średnia rozbieżność nie wszystko bezpośrednio zrozumiały dla kogoś, kto kompletnie nie ma z tym do czynienia, ale w ogóle już bez kabli, bo jeszcze jakoś się można jak może na tablicy coś narysować teściowie pewności się klaruje o atak w samym głosem to on jest nietrywialne w w w każdym razie zaraz przedstawię taką konstrukcję spróbuje wyjaśnić jak to się dzieje, że w jakimś sensie nie oznaczono się energii i elektronów w atomach czy przejść między poziomami elektronów atomach rzutuje na na torze nie sposób dokładnie określić jednostkę czasu co ma fundamentalne również takie, ale również sinic technologiczna znaczeń no cóż nie sposób precyzyjnie te jednostki czasu dookreślić, ale w sensie nieprecyzyjne mogę powiedzieć, że urządzenia, które tutaj mamy do mierzenia czasu coś tam w każdym razie wskazują, iż wskazują m. in . że czas już na informacje przypomnę dr hab. Jan Chwedeńczuk fizyk z Instytutu fizyki Uniwersytetu Warszawskiego jest państwa gościem rozmawiamy o zasadzie nieoznaczoności Heisenberga na pewno jeszcze spróbujemy w tej ostatniej części naszej rozmowy, która przed nami jakoś dotknąć tych kwestii powiedziałbym bardziej bliższe życiu to znaczy przypatrzeć się jakimś bliższym nam konsekwencją właśnie tego, że te elektrony na poziomie fundamentalnym się zachowują jakiś taki bardzo dziwny sposób inna filozofów jeszcze raz przypomnę, że ostatnia w niedziele godzina filozofów będziemy się spotykali już od szóstego kolejnego tygodnia we wtorki na antenie Radia TOK FM o godzinie dwudziestej pierwszej pierwsza audycja wieczorna w ramach wieczoru Radia TOK FM właśnie 14 lutego zapraszam bardzo serdecznie dwudziestej pierwszej rzecz jasna, ale na razie jest jeszcze niedziela w studiu cały czas Jan Chwedeńczuk raz jeszcze dzień dobrem kino i poziome energetyczne w atomie to było, bo hasło, które padło w pewnym momentach często tuż tak jak się wyznaczą jednostkę czasu mu to wiąże się z częstością przejść z częstością, bo częstość to jest ile razy na sekundę tak też szans gościom na minutę czy jakkolwiek z ostrym często się bezpośrednio wiąże z czasowym, jeżeli teraz precyzyjnie wyznaczyć częstości jakiegoś zdarzenia to na podstawie precyzyjniej znajomość tej wielkości może zdefiniować jednostkę czasu i to jest dokładnie to jak się to robi wszystkich tych precyzyjnych urządzeniach co gra głównie zegarach atomowych, ale teraz, skąd mieć częstość Otóż pewna cykliczność zjawiska zachodzą np. 2 Tomasik takim zjawiskiem jest przechodzenie między elektronów między poziomami on jakiś sposób cyklicznie przechodzi między tymi poziomami my teraz okazuje się, że są jakieś fundamentalne ograniczenia NATO jak dokładnie jest określona częstość tego przejścia na 8 nazwa czas życia i świąt to to ograniczenie wiąże się z tym, że Elektron zawsze oddziaływuje spóźniał otaczającą wiem, że już bardzo jak bardzo głęboko do wody i oddziaływanie z tą próżnią w jaki sposób sprawia, że on nie żyje nieskończenie długo na 1 z poziomów tylko po jakimś czasie zaskakuje nawet się zmarnuje i przez to, że on nie żyje w nieskończenie długo, gdyby żył nieskończenie długo czy gdyby czas jego życia bym nie skończyła się znam życie elektronu no to odze w czas życia to znaczy duet ilość czasu, którą możesz istnieć w tym stanie jakiś tam wzbudzone za grosze potem z nim dzieje albo o tym, momencie spontanicznie składa na ten podstawowy i to spontaniczny to znaczy, że coś go zaburza tak naprawdę i tym czym się z próżnią okaże się, że próżnia nigdy nie jest doskonała zawsze tam, w jakich fluktuacje zachodzącą wchodzą i IT fluktuacje po jakimś czasie skończonym czasie nigdy nie wiemy jakim, ale jakimś czasie go z kopią na narty stąd podstawowe, a teraz istnieje rodzaj zasady nieoznaczoności, którą mówi im dłużej Elektron inżyniera tym tym precyzyjniej SA jest później w dowód precyzyjnie można określić częstość przejścia między tymi 2 poziomami, czyli im dłużej żyje tym im dłuższy jest czas życia tym węższa jest groźny dokładniejsza jest precyzja, z jaką można wyznaczyć częstość dużych brzmiało klarownie Hill widzi, że to znowu taki teatr im torebki akwarium czy jest takie rodzaje współgranie, a między czasem i częstością, ponieważ częstość bezpośrednio się wiąże z energią układu to wiemy z mechaniki kwantowej to można sformułować za rodzaj zasady nieoznaczoności między czasem i energią i w tym sensie są to w jaki sposób sprzężone wielkości tak jak sprzężona jest to co ciebie słusznie zdziwiło położenie prędkość to jeszcze jakoś argumentował, że prędkość w jakimś sensie indukuje mu przesuwanie się w przestrzeniach zatem przestrzeń i prędkości są wielkościami sprzężony teraz jeszcze jako ciekawostka to po w związku z tym innym słowy to, że ten Elektron ma skończone czas życia, że ten temat okno czasowe, w którym żyje w stanie wzbudzonym i nie jest nieskończenie długie to sprawia, że zaczyna się rozmywać nasz pomiar częstość a jaki się rozmywa nasz pomiar gęstości to, bo miasto właśnie częstość nam służy do zdefiniowania jednostki czasu to, ponieważ często jest nam się rozmywa to również jednostka czasu zaczyna nabierać to takiego i rozmycia i teraz z tym ciężko walczyć, bo to są fundamentalne zjawisko znaczy to są już taki wiersz błędy na poziomie tych fundamentalnych ograniczeń przez te fundamentalne stałe fizyczne to takie odniosłem początku wiedziałem nie wiąże się z tą tylko z nie precyzją pomiaru tylko to jest ta co się wbudowana jest oczywista, że w Polsce tak jest w tym obraz kwarcowy i teraz z tym się ciężko walczy, niemniej istnieją propozycje w jaki sposób stworzyć taki zegar atomowy, który byłby mniej narażone na takie na ten skończony czas życia jak kiedyś byłem odwiedzamy laboratorium w Wiedniu, w którym pracują i Spalę Laboratory w Europie, które równolegle pracują nad specjalnym rodzajem zegara atomowego, który jest oparty na jakimś wyjątkowo rzadki izotop Pierre toru i 230 września pamiętam to on ta substancja istnieje na ziemi w ilości mniej więcej 1 g jest to jakiś 1 g na całej kuli ziemskiej całej kuli ziemskiej no to rzadkie dobro rzadkie dobro jest to dobro, które powstało i w ramach projektu Manhattan Amerykanie to wytworzyli w trakcie tych pierwszych prac nad bombą atomową i da temu dziesiątą część grama rozdali iluś laboratorium w ramach takiego projektują pro programu Marshalla in w ramach wzmacniania Europy rozdali też te nuklearne różne wieści z subtelną substancje, żeby w, jaki sposób Ross dystrybucja, choć tę wiedzę o tych radioaktywnych w materiałach i rozdali tu 1 g w obrazie są jak to wygląda ich w teraz to laboratorium, które odwiedza w Wiedniu ono ma tam być może niewymienionym 1 g i próbują na tej 1 g zaobserwować to 1 g natomiast tam przypuszczalnie gdzieś jest takie przejście między 2 poziomami, które bardzo długo żyje bardzo długo, a zatem ma niezwykły pozwala niezwykle precyzyjnie wyznaczyć jednostkę częstości zatem jednostka czasu tylko niezwykle ciężko jest znaleźć tu przejścia, albowiem to jest jak szukanie zjeść igły w stogu siana, a ci ludzie tam zainwestowali ogromne pieniądze i całą swoją karierę wszystko wisi na wieś po prostu to jest wszystko, ale nie można powiedzieć, że na włosku, bo włos tutaj byłby strukturą rozmach grozą w styki szukają w tej 1 g, które mają gdzieś tam boom w niezwykle więź z subtelnych w warunkach szukają tego przejścia, jeżeli się, by udało to mogliby na podstawie tej wiedzy i skonstruować jednostkę czasu, która byłaby nie 1000 coraz precyzyjniejsze niż obecna to mało, by miałby fundamentalne znaczenie dla in dla precyzji pomiaru wiesz co to to ktoś harmonogramu życia codziennego modnym w nieomal no not na końcu to miasto w istocie wypłynie z przepustowości i łącz internetowych czy dokładność GPS-U może to nie są fundamentalne egzystencjalna zagadnieniom władać GPS -U przepustowość internetowa rozwój najbardziej fundamentalne kwestie dzisiejszych czasach, a więc innymi słowy to co chcę powiedzieć to, że ta zasady nieoznaczoności no i jakoś to się w czasie oczywiście w sposób bardzo subtelny przez to, że mamy tak wyszukaną technologią one w jaki sposób znajdują odzwierciedlenia w nieomal w życiu codziennym i teraz czy tak jak sformułował zasady nieoznaczoności TOZ inaczej niż, jakby w życiu codziennym sieją formułuje precyzyjnie sformułowaliśmy 3 robisz zbiór pomiarów znajduje już to rozmycie plamki w ułożeniach zbiór pomiarów rozmycie plamki w prędkościach i wymaże te wielkości one nie mogą być mniejsze niż coś stała Plant i 100 %, czyli po prostu jakaś liczba o wymiarze stosownym wymiarze fizycznym bardzo mała liczba jest tak mała liczba żona wżyciu codziennym nie ma znaczenia czy mógłbyś powiedzieć, że równie dobrze nie ma tego ograniczenia to 0 ale gdzie jeździć na tym poziomie fundamentalnym zaczyna grać rolę dobrze to teraz jeszcze na koniec bym chciał tylko powiedzieć o takim o tym w jaki sposób standardowo takich, którzy dziś skądinąd na początku sformułował zasady nieoznaczoności to znaczy podział żołnierze położeniem elektronu w związku z tym zupełnie nie wiem, jaka jest jego prędkość, jeżeli to zupełnie inne sformułowania, bo w tym sformułowaniu to mamy i 1 jedno doświadczenia, w którym po kolei wykonuje 2 pomiar 1 rzecz nie daje mówiąc szczerze spokoju jak słucham cię, choć jak się podziela tę z niepokojem na to jeszcze silniej prawdopodobnie tak to słychać jeszcze silniej brzmi moja ignorancja fundamentalne, że inaczej może po tylu rozmowach z soboty nie jestem takim zupełnym ignorantem w tej dziedzinie, ale mimo wszystko jednak o jakiś rodzaj ignorancji z pewnością nie cechuje Otóż istotną kwestią jeśli nie fundamentalną równie fundamentalną w mechanice kwantowej jest kwestia obserwatora włoszczyznę jak się to, o czym rozmawiamy ma do tego obserwatora, który wytrąca każdorazowo Elektron przecież z stanu kwantowego ze stanu superpozycji n p . no właśnie w no, więc oczywiście pomiar każdy pomiar zaburza układ, ale w szczególności, jeżeli wyobraź sobie, że ma 7 Elektron i mierzy się bardzo precyzyjnie jego położenia to okazuje się, że w wyniku tego pomiaru tak modyfikuje się innymi słowy przed pomiarem ten elektorat opisuje w sposób tak jakby on był rozmyty, czyli mówimy jak obóz w superpozycji czyli jakby znajdował się w wielu miejscach naraz w taki sposób opisuje to narracja nie mówię ja unikam słowa, że elektrownie są rozmyte buddyzm to zawsze ten problem, na które natrafiamy też tak naprawdę jest przecież tylko wyjść za okres wuefista można płacić za nieudzielenie dnia nie rozstrzygniemy to, ale i bezpieczne sprawdzić tak opisujesz Elektron tak jak byłby rozmaite teraz pomiary robi to coś i ten obserwator Czesi zaskakującego mianowicie, jeżeli zaczynasz mierzyć położenia Elektron mu na to dziecko wie, że w 1 z szaletów tylko w 1 punkciku co oznacza, że z tych wszystkich rozmytych możliwości oraz w jaki sposób się zlokalizował w 1 punkcie czy wytrąciła z prostej superpozycji tak jak wytrąca się po to, środek oraz tych przeciwstawnych możliwości żeby, chociaż w martwym żywym wytrąciły go i wylosowało Szmul 1 punkcik na ekranie oczywiście to nie jest ta mistyczna to co się dzieje jakoś tak czysto losowy my teraz, jeżeli jest tak, że masz 2 wielkości ze sobą sprzężone, czyli prędkość położenia to, jeżeli teraz wrosły już mu idealnie jakiś położenia to okazuje się, że on potem pomiarze bądź jakżeż go zlokalizował do punktu ma zupełnie nie określoną w prędkość z zupełnie i zupełnie na dowolną prędkością możliwą we wszechświecie i to w to jakoś łączy się bardzo nawet łączyć z tą zasadą, która ją zjem, niemniej to zupełnie inne spojrzenie na zagadnienia, a wcześniej mówiłem o tym, żeby się do dyrektora najpierw 1 000 000 rozumiesz jego położenia potem miliony razy prędkość, a teraz mówię, gdy coś głębszego w pewnym sensie to znaczy, że każdy 1 pomiar, który określa jedno wielkość tę drugą do niej tam jest sprzężona z zupełnie rozmywa to tak jakbym w dobre sobie, że bunt zawsze z dobrym obiektem, jakby do takich np. druga fala już nieraz po sobie żyć zadaje pytanie ile masz lat i gniazd ile masz włosów na głowie, a my i teraz załóżmy, że to sobie w przypadku jest najprościej odpowiedzieć po raz już dziś mogę odpowiedzieć na świat coraz mniej w UE wobec to są wielkości sprzężona z NATO toby wyglądało także pytam w jakim sensie 0 w sensie tak nie ma jej lat to więcej włosów było nagłe no właśnie to osoba zupełnie to przypadek trafiłem na teren, a w Faras toby wyglądało także pytam się ciebie ile masz lat w tym mówisz tyle i tyle dokładnie, po czym pytam się ciebie ile masz włosów i tymi podajesz liczbę 500 bilionów zupełnie wiersz w dni wyniku pomiaru i czy innymi słowy to, że określiłem twój wiek zupełnie rozumiesz co nadaje z pełną losowość odpowiedzi o liczbę głosów Fillon pytam się ciebie ile masz głos w tym również podaż temu sensowną liczbę, po czym pytam się ile masz lat o tym, już 2  700  000 ta akurat trafiła rzeczywiście w związku z tym rozumiesz to to zestaw to jest jakoś fundamentalnie kwantowy zjawisko to znaczy to, że pomiar w jaki sposób fundamentalnie zaburza układ i to się wiąże zasada nieoznaczoności przypomnę spotykamy się z Janem Chwedeńczukiem o dziewiętnastej w najbliższą środę w teatrze powszechnym będziemy ten temat pogłębiać kontynuować tymczasem dziękuję bardzo Jan Chwedeńczuk dr hab. Jan Chwedeńczuk Instytut fizyki teoretycznej Uniwersytet warszawski no i przypominam państwu to jest ostatnia audycja gniazd cyklu godzina filozofów w niedzielę będziemy się spotykali o poczynając od 14 lutego we wtorki od dwudziestej pierwszej do dwudziestej czwartej na antenie Radia TOK FM rzecz jasna ja się nazwa Tomasz Stawiszyński bardzo dziękuję Małgosiu Wólczyńskiej zatem jeszcze rok współpracy w niedzielę bardzo dziękuję ne, a te audycje wydawała właśnie Małgorzata Buczyńska realizował Karol Kowalewicz ja się nazwą Tomasz Stawiszyński miłe niedzieli państwu życzę no i do usłyszenia już we wtorek się słyszymy od 1440 składa się filozofa, ale tak na dłużej to do usłyszenia 14 lutego o dwudziestej pierwszej Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA