REKLAMA

Kim były "architektki" PRL-u? Dr Agnieszka Mrozik w rozmowie z Karoliną Głowacką

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2017-02-09 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:04 min.
Udostępnij:

Żanna Kormanowa, Janina Dziarnowska, Wanda Żółkiewska, Wanda Jakubowska, Edwarda Orłowska... Kim były i w co wierzyły "architektki PRL-u"? W Biosferze opowiada dr Agnieszka Mrozik z Instytutu Badań Literackich PAN

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM Karolina Głowacka w biosferze dzisiaj drodzy państwo niejeden bohater czy bohaterka jak to zwykle bywa, ale bohaterki zbiorowe w studiu pani dr Agnieszka Mrozik z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk dzień dobry dobry wieczór dzień gra w 22 miałyśmy przyjemność ja miałam przyjemność rozmawiać z panią Wandę Anny Wasilewskiej, a dzisiaj chcę pani opowiadać to pozytywnie o komunistach kach ciągnie mnie nie tylko komunistka trzeba pamiętać, że Rozwiń » kogo kobiety w oku, które były zaangażowane w taki projekt modernizacji AM powojennej AAA Polski, a o, których chce właśnie mówić którymi się zajmuje, a mnie, by współpracowały bardzo wyraźnie za kobietami, które miały też inne poglądy walczy też, aby ten projekt modernizacyjny realizowany był nie tylko siłami kobiet, które należało po wojnie do polskiej partii Robotniczej, a przed wojną wiele z nich do komunistycznej partii Polski, ale również UAM przez kobiety, które należały po wojnie do polskiej partii socjalistycznej Stronnictwa demokratycznego, a ja akurat wybrałam sobie Mińsk skoncentruj koncentruje się na tych powiedziałabym najbardziej jednak na radykalnie lewicowych kobietach natomiast oczywiście mam tyle głowy mam świadomość, że Anna żar nad bohaterek tej transformacji powojennych było, by było dużo jej podróżnymi szyldami politycznymi one działały pani mówi o architektach PRL -u jest tutaj je kilka postaci jeśli nie kilkanaście, które inni są z 1 pokolenia też specyficznego nasienie wzięła znikąd pani to podkreślone też brały udział w życiu publicznym społecznym edukacyjnym mnie przed wojną i później przeżyły wojnę i jakość zaangażowały Fed budowę tej nowej Polski co łączy to znaczy może wyjaśnię najpierw tą to metafora, którą na, którą sama sobie pułku Ułanów na potrzeby moich badań, czyli architektki PRL -u w ciemno Otóż owa ne zastanawiam się jak awaria, jaką frazą ująć to on działalność życie działalność tych kobiet w GM w badaniach nad PRL -em bardzo często, że chodzi o osoby zajmujące się kulturą nauką oświatą używa się określenia inżynierowie dusz, a to jest takie określenie, które w latach trzydziestych ranny funkcjonowało w związku Radzieckim ma podobno sam towarzysz Stalin, ale nim operował po nas mówią, że pisarze szczególnie pisarze powinni być właśnie inżynierami dusz, czyli ludźmi którzy, a my no właśnie wykuwają konstruują nowego człowieka nowe społeczeństwo nowy pro i jeśli tak zastanawiałam nad tymi moimi bohaterkami UAM inżynier kim tak brzmi nieźle prawda, ale w tym jak też jest ta historia, która stoi za tym za to za tą frazą, czyli właśnie dla mnie pewnym to, o czym powiedziałam, że to namaszczenie przez Stalina można powiedzieć takie skierowanie na odcinek kultury są to oznaczałoby, że mnie te moje bohaterki było w jaki sposób można powiedzieć sterowane zaprogramowane z zewnątrz do realizacji pewnych celów i prawnych postulatów Pm i oczywiście tak nie było to znaczy im bardziej ambitnym wczytuje się w ich biografie, ale przede wszystkim im bardziej przyglądam się ich twórczości ich aktywności, tym bardziej widzę, że to były osoby, która była nie tylko realizator kami wykonawczynią mi pewnego planu, ale które bardzo aktywnie uczestniczyły w euro na brak w projektowaniu tej rzeczywistości szczególnie tak jak pani zwróciła uwagę na odcinku od oświaty 3 odcinku kultury tak 1 słowem ziemniaki były inne wy dawczyni ami czasopisma redaktor kami, a były autorkami podręczników i jej podstaw programowych czy programów nauczania no ale także niektóre z nich pracowały w GM ministerstwa głównie w ministerstwie oświata też ministerstwo kultury i ministerstwo nauki tam pełniły nominalny różna często odpowiedzialne funkcje mam nadzieję, że trochę więcej powiemy za chwilę może o postaci żony Korman nowej, która dodaje Joanna uczestniczyła szczególnie w tym pierwszym winnym okresie właśnie w tej, a w realizacji reformy oświatowej MF, więc architektki AAA jak najbardziej moim zdaniem oddają pewną sprawczość pewną samodzielność prawną niezależność, ale również to zaangażowanie takie powiedziałabym praktyczne no i druga rzecz to cud, dlaczego nie inż. Kik jednak architektki dlatego, że to niebyły tylko włącznie pisarki to znaczy oczywiście z racji mojego wykształcenia moich zainteresowań, ale też badawczych jeszcze głównie zajmujemy nie mógł LM pisarkami dziennikarkami publicystka redaktorka mi era, ale też naukowcy dniami na mnie i również po Poli tyczka nie, dlatego że wyrwę w przypadku tych rad tych konkretnych osób, jakby działanie na wielu frontach czy też działanie poprzez różne narzędzia wykorzystywanie różnych narzędzi do realizacji swoich celów jak najbardziej Ania ma miejsce więc, że nic więcej dlatego architektki IEA teraz wraca, odpowiadając już, że szczegółowo na pani pana pytanie Annie oczywiście tak i nie interesują kobiety, które należały można powiedzieć do pewnego pokolenia, czyli mniej więcej, żeby to doprecyzować osoby urodzone mniej więcej na przełomie dziewiętnastego dwudziestego wieku rozmywania przeżyły już jako dojrzałe osoby zdążyły co zrobić przed tą wojnach tak to były osoby po winna też może go do doprecyzowuje on z LO im oczywiście pochodzące z SZ z różnych środowisk oraz różnych umów z różnym kapitałem społecznym kulturowym większość rodzin inteligenckich co ciekawe, a może wcale nie takie ciekawe na 3 wynik tak, ale też osoby z rodzin mieszczańskich drobnomieszczańskiej nawet burżuazyjne były takie po robotniczych Chłopskich złoża soli cały przekrój w, a na społeczne, chociaż inteligenckiej, ale zapewne tutaj dominują osoby świetnie wykształcone co ciekawe wiele z nich np. wspomniana już żadna forma nowa, ale też wie z Wandą Wasilewską, której rozmawiałyśmy, ale jakiś czas temu, ale też Julia Brystygierowa, która dziś jest postacią na taką chęć, aby mroczną tak, ale też ezo znów Zofia Lisa profesor muzykologii to było osoby, które uzyskały doktoraty humanistyczna przed wojną na dobrych uniwersytetach na Uniwersytecie warszawskim Jagiellońskim Uniwersytecie Jana Kazimierza MO we Lwowie, a Romney jest, więc świetnie wykształcone osoby też, która razem przed wojną pracowały głównie jako nauczycielki AAA i to nie tylko w szkolnictwie wyższym nad morzem w mniejszym stopniu, ale w szkolnictwie średnim gimnazja jak również szkołach powszechnych miałem, więc osoba, która też można powiedzieć w praktyce działa na poznały czym jest praca nauczycielska jak zorganizowana była też przedwojenna szkoła to znaczone widziałem na wszelkie nie wiem czy Niemczech czy słowo patologii nie jest mocno, ale w pewnym sensie tak szkoły przedwojennej, czyli małe szkoły, która nie była w 1 stopniu jednak w stopniu dostępna dla dziedzin za wszystkie środowiska szkoły, która za często była płatna oraz szkoły które, która wprowadzała wyraźne zróżnicowanie też na płacz uczniów tak po Annę Ewę szkoły, która była bardzo mocno przed wojną jednak klerykalizm vana, ale to wszystko widziały i jak zwracały na to uwagę pisały o tym, to były też kobiety, która przed wojną angażował się w rządzie nie tylko intelektualna, ale również Unia polityczna 3 czy ciepło zaangażowana w różne organizacje przedwojenne głównie właśnie lewicowe lub radykalnie lewicowa, czyli głównie w polską partia socjalistyczna Polska partia zeszła lewicowa, a później oczy, że komunistyczna partia LM Polski wcześniej wszystkie do niej należą zmiana Wanda Wasilewska nigdy do komunistycznej partii Polski nie należało, a więc można chodzić taki jest w skrócie ich rodowód pokoleniom RO we znaki zbiorowy taka pewna genealogia po przedwojenna często bardzo ważna, kiedy o tym, mówimy ne, bo Europa pamiętanie o tym, ich zapleczu przedwojennym, ponieważ w Polsce dzisiaj pokutuje takie w LM takie myślenie, że pan, że te osoby, która organizowały nam Polskę po wojnie przyjechały, jakby to był jakiś taki desant ze Wschodu tak to znaczy żony zostały po tutaj przywiezione z pewnymi rozporządzeniami i realizowały pewien projekt, który nie był nasz tak nie było nie było Polski był obcy był był gdzieś zawsze we wschodniej granicy Otóż analizowanie biografii biograf intelektualnych twórczości również przedwojennych tych osób pozwalają pokazać, że ta teza jest błędna znaczy oczywiście zapewne na pewno wpływ są tutaj też w obecnej nie da się tego ukryć natomiast ten projekt Mermona przyjechał uroczyście modyfikował w nowym nagi znając go trochę do OOM okoliczności historycznych był jak najbardziej ukształtowany tutaj na tych ziemiach tak projekt np. reformy szkolnictwa, w których była zaangażowana była bardzo mocno, że na kort ma nowa już w czterdziestym czwartym roku czy na wyzwolonych ziemiach ona została Nathanem dyrektorką, a takiego oddziału, który później w dyrektorką na naczelniczka można powiedzieć departamentu od dołu ds. reformy programowej reformy oświatowej, która miała za zaprojektować nową szkołę można powiedzieć na ziemiach polskich jakąś szkołę szkołę publiczną szkołę powszechną szkołę dostępną dla wszystkich dzieci szkoły również koedukacyjną, chociaż o to toczyły się również dyskusje między samymi zainteresowanymi, ale szkoła też ideologiczną partyjnym Dl z czasem tak, ale z czasem taki oczywiście trzeba powiedzieć, że kiedy analizujemy też biografie i aktywność tych kobiet Kubusia zwracać uwagę na to, że to, że tam były pewne fazy pewne etapy tak, o ile pierwszy etap można powiedzieć EMBA jest tak w listopadzie żywota etap przygotowawczy, bo jak najbardziej wału to było wszystko bardzo na poważnie ranny na inny ale o ile właśnie to było takie konstruowanie można powiedzieć zrębów tego nowego ustroju, w którym ona uczestniczyła w tym konstruowaniu tyle późniejsze lata to już jest wypełnianie pewnymi treściami na walnym, które po prostu coraz bardziej można powiedzieć są w niestety usztywnia mały też na tron to towar całą strukturę tak czy można powiedzieć o laur uczestniczyły w, a takim normalnym procesie kostnienia, a tego wszystkiego, o co nam co wcześniej pomagały budować, ale jeszcze chcą chodzić o 1 rzeczy, bo był to, że ja się tymi osobami zajmuje to jest oczywiście upokarzać ludzi z morza ludzie z ciekawości, a jest taki też podejrzliwości względem tego co od lat do tej pory mogła usłyszeć przeczytać odnośnie historii realne Polski ludowej tak czy demokracji ludowej po na powojennej mianowicie takie, zwłaszcza że tam kobiet w ogóle nie było naczelnik ten sam podręcznik kosztuje niewiele pamiętam, żeby się pojawiały, ale właśnie im im im bardziej w badania nad peronem się rozwijają tym czasie możemy usłyszeć, że właśnie do tych kobiet nie było tam głównie mężczyźni uczestniczyli w tej w tej w tym konstruowaniu tej rzeczywistości i że nie było ich partii, że gdzieś tam nie było tak, a jeżeli były, toteż jest wg drugi człon tej opowieści to był czyjś stan żony córki matki czy jakby Total samodzielnie to niebyły samodzielne tam nie były, a już na pewno też, jeżeli już były nawet były samodzielnie to na pewno była nieprecyzyjna, bo na pewno nam były sterowane przez tych przez tych mężczyzn, który tam razem z nimi na współpracowali zaś oczyszczenie są w stanie zbadać w UE na dzień dzisiejszy na ile jak się rozkładały jak się rozkładała decyzyjność i kto jakie miał wpływy, jakie kompetencje mogą też ocenia ja mogę oceniać na ich np. wytwory ich, a ich i ich pracy tak przekaz, który konstruował więc, analizując ten przekaz mnie bardzo ciekawi, a jako badaczka również na historii kobiet historyk literatury kobiet sfery kultury kobiet w Polsce, jakim był wkład zaangażowanie tych kobiet w konstruowanie takiego projektu emancypacyjne go dotyczącego po prostu kobiet Polek fakt na ile one w swoich zapędach modernizacyjnej w tym uczestnicy w tym teście przebudowie LM rzeczywistości powojennej były w ogóle zainteresowana tym, żeby zająć się prawami czy sprawami, choć właśnie mówiła pani o tym, krótko jak wyglądałam młyny szkoła przed wojną i szkoła, która miała wiele grzechów jest ze współczesnych perspektywy jak właśnie to, że nie była powszechnie dostępna, że jest inaczej traktowano kobiety nie idzie, choć dziewczynki inaczej chłopców, a w ogóle wygląda sytuacja innych kobiet przed i po wojnie, bo n p . toteż rzadko o tym, pamięta, ale chociażby tzw. dzieci nieślubne zaczęły mieć inny status po wojnie, choć tak oczywiście pierwsze można powiedzieć takie reformy MGM reformę prawa rodzinnego czy małżeńskiego, którym zostały podjęte po wojnie w LM reforma prawie morza MDK ustawa o prawie małżeńskim z 3 września leżeć czterdzieste go piątego roku w nogę, która precyzowała definiowała małżeństwo on ME w Polsce związek małżeński związkiem cywilnym, a ona ani tak jak przed wojną związkiem religijnym Real to znaczy, że status prawny obowiązujący na majątek od Tamki 40 ego piątego roku w związki idealne właśnie cywilna w związku z tym inaczej też wyglądało to prawo rozwodowe prawda prawo własności majątkowej tak dalej tak dalej to wszystko zostało z mniej więcej sprecyzowane właśnie już na początku tej transformacji powojennej natomiast czterdziestym szóstym roku bardzo wcześnie w styczniu w reż Terry z tego szóstego roku życia odsłon kilka było tych dekretów koncertu nie chce też podawać jakiś 1 konkretnej daty nie zajęto się wyprawami realny dzieci tzw. nieślubnych czy dzieci pozamałżeńskich tak Otóż uregulowano ich status, zrównując sytuację prawną, a społeczną tych dzieci z sytuacją prawną dzieci małżeńskich to znaczy od tego momentu można było w euro i to było bardzo ważna dla kobiet, ale przede wszystkim oczywiście dla tych dzieci domagać się ustalenia ojcostwa co za tym idzie mu płacenia alimentów także jasne, że dziecko pojawiał się poza małżeństwem to dla ojca nie było żadnej absolutnie odpowiedzialność z Łazisk Enjoy państ w przed wojną ojciec mógł uznać, ale musiał uznawać w związku z tym po mógł złożyć inni muszą ułożyć albumu ułożyć, ale nie uznawał co było bardzo bym bardzo ważna też, bo to bardzo ważne, by jako takie odium społeczne, dlatego że i na matce takiego dziecka i na takim dziecku ono ciążyło właśnie takie taki stygmat Anna właśnie tej, która nie ma męża, ale ma dziecko tak i tego dziecka, który nie ma ojca, więc była cała dyskusja dowód nie tylko chodzi o jak bogów prawo prawo wprowadzić to jest jedno, ale upowszechnić to prawo i zmienił zarazem jak myślenie ludzi i LO w tym co się właśnie dzieje coś z ich udziałem no to była ogromna ogromna kampania, którą te moje bohaterki były zaangażowane m. in. to właśnie powód podają jakieś nazwiska kolejno udajemy jakieś nazwiska no były n p . na Wanda Żółkiewska nim to jest taka postać bardzo nam nie wiedziałbym ciekawa takie odkrycie dla mnie to z pisarka bardzo zaangażowana w właśnie taką kampanię na rzecz, jakbym podział uspołecznienia kobiet, czyli włączenia ich taki obieg życia publicznego za chwilę o tym, szerzej powiem, ale też co w GM też wspomniano żadna forma nową bardzo bardzo bardzo dużo kobiet Lena na łamach kobiety takiego tygodnika wydawanego przez la liga kobiet tylko redaktorką naczelną była Janina Broniewska w latach 419471949 ta kampania się toczyła ta dyskusja się toczyła jak wiele innych dyskusji również oczka dyskusja o tym czy szkoła powinna być edukacyjna i co się z tym co się z tym wiąże dla dla kobiet, jakie były argumenty inne armie były argumenty z 1 strony argumenty za np. zachowań utrzymaniem podziału na szkoły dla dziewcząt i chłopców były takie, że nasz kat chłopcy się realne, że dziewczynki się innym czuć bezpiecznie w swoim towarzystwie żadne niczym się rozproszona przez chłopców marża z bardziej mogą się skoncentrować na nauce, a druga z kolei za walor za szkołą koedukacyjną, że dziewczynki jak i chłopcy powinni być od początku właściwie uspołecznienie, czyli włączani w taki, a nurt życia publicznego działać razem pracować razem, a uczyć się razem no bo tak jest życie później funkcjonują funkcjonują razem chodziło o to, żeby nie było też takiego no nie wiem szoku dla dziewcząt taki się u absolwentek pensji dla pań, które nagle po prostu wchodzą na rynek pracy na rynek życia społecznego humanistyczny rzeźby oraz pomaga oczywiście nagi nagle przeżywają przeżywają szok, że za czy też w bardzo ciekawe dla mnie jako dla badaczki literatury obok inna dyskusja, która również o koedukacji inność trąca zahaczyła to jest dyskusja o literaturze dla dzieci młodzieży w tym literaturze dla dziewcząt Otóż ona wywołała jakąś ogromną można powiedzieć zaś ta dyskusja była naprawdę momentami burzliwa co ciekawe to mnie też bardzo zainteresowało toczyła się nie tylko na łamach pism kobiecych, ale też na łamach Nowin powiedziałabym takiego głównego nurtu mułu kulturalnego tamtego czasu czy na łamach Kuźnicy np. Odrodzenia dysku Deep and dyskutowano o tym, jaka ma być literatura dla dzieci młodzieży tak, ale ich mniej w związku z tym, jaka ma być literatura dla dziewcząt i czy w ogóle ma być coś takiego literatura dla dziewcząt no to znów jak wyglądała ta literatura przed wojną i RN bo gdzie jestem punktem na poziom, którego dyskutowano oczywiście, więc ta dyskusja zaczęła się już w czterdziestym szóstym roku była i dlatego m. in . że awans do wznowienia literatury, które się pojawiły na rynku do wznowienia literatury przedwojennej, ale mało tego wznowienia to 1 rzecz można powiedzieć jeszcze Polska dopiero podnosiła się, by po wojnie pojawił się utwory literackie m. in . mam powieść Marii Krüger szkoła narzeczonych Otóż były nowe utwory, ale no jak pisały tutaj zaangażowane publicystki utrzymane w bardzo starej poety cali i symbolice mianowicie wolno sprzedające małżeństwo nie instytucję małżeństwa jako główną Info, że instytucje można być awansu dla kobiet inny sąd kobieta, która chce się w życiu ustawić to kobieta, która wojna dobrze wie za 18 wywoływało to naprawdę wielką furia tych użytkowych, które mówiły o reakcyjne wzorcach o tym, że kobiety po prostu traktuje się jak towar, który się sprzedaje po prostu na tym rynku małżeńskim, że ogłupia się dziewczynki, że nie nie otwiera się przed nimi nowe możliwości, które przecież jak pokazywały otwierają się tak, bo w związku z dystansu socjalistycznym o nowym otwarciem są nowe możliwości dlatego można się śmiać, że kobiety na traktory, ale to przecież trochę o to chodziło o to, żeby kobiety na traktory to za momencik, bo kobiety na traktory to jest koniec lat czterdziestych początek lat pięćdziesiątych to ja bym w ogóle tutaj zwróciła uwagę na jakim czasie, kiedy mówią o fazach czy etapach zaangażowania w ten pierwszy etap, który jest tak mogą etapem powojennym 900 czterdziestego ósmego 40 godzin na tegoroczne trochę nie wiadomo jak to wszystko będzie wyglądało nie wiadomo jak to wszystko będzie wyglądało to dyskusja się toczone są dosyć swobodne w porównaniu z tym co się później, żebym z tym zamknięciem, które się trochę później Ania dokona one są dosyć swobodna wymiana argumentów jest z 1 strony z drugiej strony, chociaż oczywiście błędne forsowany jest pewien, że na pewien tutaj słuszne kierunek tak, że ta dyskusja się toczy z zapowiedziami takim nurcie ogólnym, ale też literatury w prasie dla kobiet co ciekawe prawo w prasie dla kobiet na bardziej inteligentne można powiedzieć, że wspomniana już kobieta wcześniej kobieta dzisiejsza albo moda życie praktyczne to, bo takie pisma skierowane do kobiet wykształconych kobiet inteligenta, w którym jakby trzeba było pomóc odnaleźć się w tej nowej rzeczywistości, czyli n p . z racji też ze zniszczeń wojennych śmierci wielu mężczyzn przygotować się do tego, że teraz drogie panie będziecie musiały same na siebie zarobić na siebie na swoje dzieci na swojej rodziny w związku z tym musi przejść np. praktyczne przeszkolenie zdobyć nowe zawody jakoś się w tej rzeczywistości odnaleźć natomiast druga, a drugi etap, który się zaczyna mnie więcej czterdziestego dziewiątego pięćdziesiątego roku no to już jest pewien etap, który się toczy głównie na na łamach pism kobiecych, czyli trochę znika z tego głównego nurtu trochę się to wszystko segmentu jest bardziej na kobiety, a on toczy się na Szkot na łamach przyjaciółki, a pisma, które powstało w czterdziestym ósmym roku, którego do, którego z inicjatorek należą również kobieta przyczółka chodziło w koncernie czytelnika, który zarządza Jerzy Borejsza, ale jego prawą ręką wiceprezeską, a dyrektorką osobom Vegeta w bardzo tutaj decyzyjna wpływową była Zofia Dembińska, ale też przedwojenna socjalistka związana z Wileńską, a lewicą ranny, która tak jak się podaje była 1 z inicjatorek właśnie z powołaniem na przyjaciółki przyjaciółka to było pismo powiedziałbym popularne skierowane do kobiet już nie tylko dobrze wykształconych, ale też na wkład robotnicy tak na łamach przyjaciółki dokonała się ta ofensywa jak ktoś się mówi stalinowska tak, czyli ofensywa, która miała Annie no właśnie zbudować sieć netto na nazywam Zenona roboczo kobiecy podmiot uświadomione, ale już nie tylko inteligenckiej, ale powiedziałabym masowy robotniczy i chłopskiej i tam właśnie na okładkach pojawia się traktorzysta pojawia się Górnicka pojawiają się kobiety w tzw. męskich zawodach, które są jak najbardziej, a prezentowane jako takie wzorce dla kobiet tak to są wzorce to miało być nowe wzorce aspiracje do słowem nie żona przy mężu, ale samodzielna pracująca na równi pracujące ciężko robotnica i na łamach przyjaciółki to my też wkład w 2 zaciekawiło i jakość zdziwiło, że Bóg, bo czas się mówią, bo w prasie kobiecej wszelakich, że to takie tam robótki jej takie kobiece babskie sprawy tam toczyła się regularna praca uświadamiające apolityczna tam swoje felietony czy swoje teksty miała szefowa wydziału kobiecego PPR, a później PZPR Edwarda Orłowska, która dopingowała można powiedzieć, że kobiety, ale dopingowała również członka członkini ligi kobiet czy wydziału kobiecego drogę towarzyszki musimy się bardziej starać tak za o wydziale kobiecym za chwilę jeszcze panią najwięcej popyt to tylko Mundruczó Junak krótko do Wandy Żółkiewski, który napisał tego książka bardzo wdzięcznym tytułem zna się spodobał, więc myślę, że wartego inny przytoczyć koniec Królestwa Ron di tak to była jakaś ty jesteś tak jak podział Wanda Żółkiewska z moim odkryciem, za jaką jako postać jak koło jako autorkę jako pisarka czterdziestym szóstym roku wydała taką naprawdę krótką książeczkę właśnie o takim tytule, na której Ewę nie wiem na ile jak prawdziwie pod zrekonstruowano losy swojej rodziny na lato była pewna anegdota, która miała 100 była takim zabiegiem kompozycyjnym Otóż wyszła od historii swojej babci czy też narratorka wyszło historii swojej babci, która w drugiej połowie dziewiętnastego na początku dwudziestego wieku, a całe życie wasze spędziła w kuchni szorował rondla dla wieloosobowej rodziny miała wiele dzieci tak narratorka tej historii mówi babcia była osobą ma bardzo inteligentną, która miała możliwości podjęcia kształcenia, ale poświęciła swoje życie no tak też były czasy dla rodziny, czyli rodziła kolejne dzieci szanowała rondla bohaterka narratorka tej historii wspomina, że jako dziecko we właśnie za ciasno vana postacią swojej babci sąsiadki chodziły do ogrodu i ta babcia roztaczała jakieś takie wizje drobny naprawdę głęboko wskazując, że miał wielką wyobraźnię pokazujące, że ten świat ogrodu jest jakiś fantastyczny tajemniczym wirusem babcia była bardzo twórcza, ale stłamszona trudno powiedzieć na ile dobrowolnie na ile przymusowo zamknięta właśnie tym świecie Ron i tak jak mówi narratorka gdzieś tam oscyluje też postać dziadka, który się pojawia w tej kuchni wtedy rok dla mają błyszczeć ma być cicho ma być praw w nie jakoś tak no może robione na mocy z podrobionym tak IEA bohaterka narratorka historii mówi jest rok czterdziesty szósty my na szczęście my sami się Nowak nowe kobiety nie musimy zamykać naszego świata do kuchni pucowanie Aron Lee, a ponieważ świat się zmieniło się korzystne też po wojnie tak konteksty powojenne świat się zmienił możemy zdobywać wykształcenie może ono otwiera się bałem się na świat powinniśmy to robić ramom powinnyśmy rozszerzyć nasze, gdy chory ząb myślowa i szybko kończy pięknie BAEL jest rok czterdziesty szósty, a kolejne lata siódme ósme dziewiąte pięćdziesiąte należą do miasta i my zdecydujemy o tym co zrobimy z tymi możliwościami, które mamy, ale z 1 strony pani mówi o tym, że to się tak tak ruszyła po wojnie, ale przecież na początku mówiliśmy, że ta pani się nie wzięły znikąd, więc one to też nie było także przed wojną nic nie mogła dać wrażenie, jakby absolutnie tak nie twierdzę i analne, toteż byłoby to bardzo bym po prostu nieprawdziwe, gdybym taką tezę postawiła na mnie te kobiety oczywiście były dziećmi swojej epoki mówi epoki przedwojennej tak, ale epoka przedwojenne jak wiemy również z badań nad historią kobiet ilu kobiecego w Polsce była bardzo dynamiczny, jeżeli chodzi o sytuację kobiety oraz to była walka nie tylko prawa wyborcze, ale prawo do pracy prawo do edukacji całe rzesze nie chodzi tylko pokolenia, ale również środowiska kobiet pracowały nad tym, żeby Romney, żeby sytuację kobiet Ela poprawić i wiele moich bohaterek mówią ich zaangażowanie w działalność lewicową przed wojną, ale zaczynały swoją aktywność od g zaangażowania w LM w sprawy kobiece tak wspomniana już Wanda Wasilewska, a od, której rozmawiałyśmy, ale też Marzanna k Rymanowa, ale też Helena Zatorska to było bardzo wpływowa po wojnie postać przez wiele lat była szefową departamentu wydawnictw w ministerstwie kultury i ana sztuki to były osoby, która mnie przed wojną pisały na tematy kobiece były zalane niektóre z nich Annę Wasilewską, bo po prostu regularnie zaangażowane w ruch kobiecy przedwojenny Wasilewska jak pamiętamy była w latach trzydziestych członkinią rady Naczelnej PPS, ale z ramienia kobiet tak ona reprezentowała wydział kobiecy, więc tt kobiety były jak najbardziej ambitne zaangażowane w TFI te sprawy mało tego nie wiem czy uda nam się o tym, powiedzieć, ale we wspomnieniach, które te kobiety wydawały w sensie to moje bohaterki w latach sześćdziesiątych siedemdziesiątych, kiedy już były na morzu bez politycznej emeryturze czy po prostu na emeryturze w tych wspomnieniach bardzo ważny wątek to jest wątek ich radny jak w działalności jako kobiety właśnie jako kobiet działających na rzecz kobiet po prostu na rzecz właśnie równość czy czynnik człowieczy komunistycznych czasów wiele z nich tak hołubione mówią np. IT etat to taki lejtmotyw, który się powtarza w tych w tych wspomnieniach moje dojście do ruchu komunistycznego czy lewicowego wiodło przez problematykę praw kobiet, czyli np. ułomne taka komunistka popu po wojnie Maria Kamińska z wpływowej burżuazji na niej auta rodzinne wspomina jak RWE, kiedy rozpoczynała studia na Uniwersytecie warszawskim inie wstąpiła do takiej organizacji po studenckiej pomocowej bratnia pomoc, ale to już nad 1 z pierwszych posiedzeń MDM wnioskowała o włączenie studentek do tej organizacji była też 1 ze współ załóg w spółki twórczyni ganek domu akademiczek czyli jakby włączania kobiet studentek dawno takie życie powiedziałabym uniwersyteckie na 1 na poważne poważnie tak, że idea mnie i ona o tym, mówią mówią o swoich doświadczeniach jako Jakub kobiet, ale i mówią o swojej działalności na rzecz kobiet natomiast to jest ciekawe, że w pewnym momencie np. ja czytam listy Wandy Wasilewskiej do matki jeszcze przedwojenna ellaOne, ale też czytam właśnie wspomnienia Heleny zatorskiej n p . w nich w tych w tych tekstach bardzo tak będzie zawdzięczało mi pan taki oto taką oto konstatacji, że w pewnym momencie one uznały, że zajmowanie się tylko włącznie z prawami kobiet głównie jako NATO mówił jest dość dobrych domów tak, bo nie, bo mówiąc o kobietach i poprawie sytuacji, gdy jednak czasom myślano o zmianie sytuacji życiowej inteligenta czy Kobza z warstwy mieszczańskiej, a robotnicy czy chłopki to gdzieś tam trochę było nam na dalszym planie, ale mówią przestało nam wystarczać tak uznały, że sprawy kobiet traktowany jest ciągle najbardziej poważnie trzeba rozwiązać w ramach szerokiej reformy społeczne 1 słowem nie będziemy się zajmować tylko właśnie sprawami kobiet zajmiemy się szeroką reformą społeczną, a sprawy kobiet będą częścią tej reformy czy w tych ich wspomnieniach pojawiają się np. uwagi krytyczne wobec tego ustroju to znaczy, że są świetnie, że wiele spra w, żebym kobiecych poszło do przodu, ale z drugiej strony uczestniczyliśmy jednak czymś co było no i zbrodniczym systemem to znaczy tak David to jest kolejna ciekawa rzecz być może nawet na inną zupełnie dyskusje na wspomnienia, które wydają te moje bohaterki mniej więcej po pięćdziesiątym szóstym roku po pięćdziesiąty szósty rok jesteś taki moment, kiedy wiele z nich uchwałę jako członkini poprzednie ekipy po prostu są odsunięte trochę na margines życia politycznego nie, którego przechodzą na rentę albo emerytury troszkę młodo, bo miały 50 kilka 60 lat, ale powiedzmy albo odsunięte są na boczny tor, czyli do jakiś tam zepchnięta Truchan drugoplanowych, a zadań one zaczynają pisać, a pisał swoje wspomnienia pamiętniki Anny, która też, że ukazywały się drukiem, ale ja w tym momencie zostawiam im trochę na marginesie realnego kwestię cen cenzorskie natrzeć przychodziły też przez sito cenzorskie taniec także to jako dawne towarzyszki po znajomości to przepychał swoje wspomnienia to przechodziło przez sito cenzorskie natomiast jest ciekawe żona, pisząc wspomnienia właściwie dochodzą tylko do wybuchu wojny lub do ich zakończenia to znaczy nie ruszają i to mnie cały czas zastanawia ani ruszają okresu, który nowości mogę powiedzieć no myśmy go współtworzą łatwe do włamania, ale myśmy go współtworzyły tak to jest moment kluczowy, zwłaszcza w naszej biografii wszystko inne było przygotowaniem, a do tego wielkiego działa przebudowy, więc one nie ruszają tego tematu, więc nie nie mogę odpowiedzieć być może to milczenie zapewne to milczenie jest też jakość odpowiedział, na którą możemy się wspólnie pochylić natomiast to co mnie ciekawi zaciekawiło w tych wspomnieniach PZU to, że między wierszami nie wprost często, ale te towarzyszki partyjne zaczynają formułować na pewne krytyczne uwagi pod adresem swoich towarzyszek partyjnych mężczyzn, kiedy np. mówią o tym, tak jak mówię to wszystko jest takie bardzo delikatna ja nazwałam te wspomnienia, a komunista takimi kobiecymi palimpsest sami to znaczy ile to oni są manifesty, że w ten sposób to są teksty, których właśnie o pewne treści trzeba czytać między wierszami i zdzierać warstwę po warstwie, żeby zobaczyć co tak naprawdę się pod co tak naprawdę się kryje pod pod tymi ciasto zakamuflowanym miniatury ścianami, ale one zwracają uwagę po pierwsze na to, że bywały i nierówno traktowane podczas zebrań partyjnych, że były wykopywane wyśmiewane trochę jak właśnie takie pensjonat Arki panienki z dobrych domów, które przyszły ze po czytać Niewiem Marksa Engelsa krytykować folie ochronne ze wzniesień co dokładnie one zwracają też uwagę na pewno nie hipokryzja można powiedzieć, że swoich towarzyszy chęć partyjnych, ale często też w życiu prywatnym to znaczy n p . zwracają uwagę na tom Mrożka są wspomnienia kapitalnemu zdaniem Janiny Broniewski trzytomowe wyszły w latach sześćdziesiątych siedemdziesiątych na torze w taki projekt widziałbym Nor reformy życia obyczajowego, o czym małżeńskiego w duchu równości jest sprawcą się w życiu prywatnym to znaczy panowie mieli usta Legia to mówię pełne frazesów o równości, ale przychodziło co do czego to te garnki wspomniane żerowały pranie na czyny są one były zaangażowane w życie publiczne, ale jak przychodziło co do czego to w domu właściwie one musiały pokierować również gospodarstwo domowe i będzie też o to, że tylko, że one po prostu zakasał rękawy musiały zmywać Stella Pack Gary Czesio prowadź do rondla, bo wiele z nich miało też pomoce domowe będą to były też panie, które mogły Senatu pozwolić, ale chodzi o sam byłem sam, jakby taki rozkład akcentów tak na mnie i Helena Bobińska karp też bardzo ciekawa postać autorka książek Real dla dzieci za zresztą pamiętana w Polsce głównie z biografii takich biograficznych hagiograficzne książki o młodym Stalinie są są lata młodego Stalina tak, bo tak mówią, że w RPA popełniła coś coś takiego, ale w latach sześćdziesiątych pisze swoje wspomnienia o 0 w swoim małżeństwie ze Stanisławem Bobiński rewolucjonistą komunistą Pa GI i mówi o tym, że właściciel trochę dochodzi do takiej gorzkiej refleksji, że goście poświęciła mu swoje życie to znaczy, że oczyszczona, bo zaangażowanej ona działała, ale jak tak patrzy tak robi taki bilans swojego życia to właściwie on był takim Rand wyznacznikiem wyznacznikiem trochę ich wspólnego życia oznaczona podążała, zanim on robił rewolucję w Rosji, więc ona z nim razem na euro była to rewolucja w Rosji do tego stopnia, że nasz skład nawet mniej realne zostawiła też swoje dziecko w w Polsce potem pani wróciła tak, ale mówi ten człowiek niespokojny jak taki duch bardzo niespokojny gnał przed siebie, a ja właściwie gnałem razem z nim czek na łamy, zanim się oczy się panować rozwiedli się też taki smaczek prywatny, ale to mnie zaciekawiło, że MO, że te kobiety już po wojnie Emu schyłku swojego życia zdobywają się na to były dosyć krytycznie jednak podsumować te rzeczy, które się działo w ich życiu prywatnym jak również SA z partii kilka aut w kilku wspomnieniach tam też bardzo zaciekawiło, kiedy one mówią, że były postawione np. lobby dyscyplina partyjna była partia decydowała bardzo wielu rzeczach zaginionego postawiono szpetne koszyki stanowisko kierownicze tak, a potem nagle przyjeżdżał towarzysz mężczyzna z dnia z terenu i one musiały z ustąpić mu miejsce n p . po nim zająć funkcje w nim zastępcy tak albo została oddelegowana na inne mniej znaczący odcinek oczyszczony z innej strony mówiono to była taka konieczność prawda taka była rzeczywistość tak dalej, ale czuć w tym niedosyt to znaczy, dlaczego one mają ustąpić tym momencie na inne po prostu miejsca na jakimś towarzyszowi tak jest to dla mnie naprawdę bardzo bardzo bardzo zaciekawiło byty te wspomnienia to jest no taka powiedziałbym kopalnia wiedzy o przedwojennym w ruchu kobiecym przedwojennym ruchu lewicowym rannych o relacjach prywatnych partyjnych jest aż bardzo dziwię, że wielu historyków, którzy dzisiaj zajmują okresem przed i powojennym tak małym stopniu wykorzystuje te auta te wspomnienia z praca ciekawa jestem czym był on inaczej poproszę panią o opowieść czym był wydział kobiecy wspomniała pani nazwisko Edward Orłowski, ale tak wydziały kobiece GL przy partiach to był błąd to nie włączy się tylko właśnie instytucja powojenna przed wojną zarówno PPS, jakiej komunistyczna partia Polski miały swoje wydziały kobiece kobiety były tam zaangażowane w ich nawet do właśnie takie wydziały ds. kobiet po wojnie na MDM Polska partia robotnicza, ale również PPS oczywiście można być reaktywowały tt tt tt wydziały karne w czterdziestym szóstym roku mam właśnie powstał powstał wydział kobiecy polskiej partii Robotniczej, który później po połączeniu z wydziałem kobiece polskiej partii socjalistycznej dał wydział kobiecy PZPR tak to w czterdziestym ósmym roku, ale czy to znaczy, bo to nazwa jakoś tak wzbudza we mnie opór radnych wydział kobiecy, czyli znowu jakiś tam mniejsze mniej ważne sprawy nie niektórzy tak niektórzy tak mówią, że jeżeli miałoby tak równo jak elitarni pani sama o to walczyłem o to żal to po co złego powoływać wydział kobiecy mniejsza już to dość męskim, a jeśli już są np. też wydział męski realne chodziło o to, aby były prace w obu o wpadce pracę wśród kobiet po nim lepiej zorganizować, aby kobiety no te, które tak naprawdę czy można popatrzeć z 2 stron, bo można uznać za deprecjonuje oceny, że to prawda kobiety jako taki podmiot specjalnej troski Realowi wśród, których trzeba pracować ci intensyfikować ci tutaj ich zaangażowanie można spojrzeć z drugiej strony to znaczy z 1 strony zobaczyć, że chodziło o to, aby kobiety w swoim Gniewie ma się tak, ale czy nie tylko inteligencki, ale również robotnice i chłopki no podmiot mówić tak, czyli też to co mówiłam wcześniej na uspołecznienie zainteresować rzeczami, które nie dotyczą tylko wyłącznie ich z racji płci, czyli tylko dzieci rodzina garnki, a i t d . ale włączyć szeroki nurt przemian tak zresztą on także inne wydziały kobieco na inne woja przeglądałam nam realny takie stenogramy z tych z tych posiedzeń realnie, więc w latach czterdziestych czterdziesty 0608 . mniej więcej dyskusji są bardzo żywa i dotyczą wielu kwestii n p . na aktywizację kobiet na wsi, że i tego w jaki sposób, bo kobiety, które nasi, jakby mnie były bardziej na ikonę mówią podatne na wpływy kościoła za jak tutaj przekierować ich energii i zaangażowani ze spraw kościelnych na sprawy no właśnie bardziej polityczna bar bardziej partyjne również jak zorganizować zaczął kobiet do partii tak to była to był pewien no powiedziałabym not Tyc to była taka rzecz, która trochę spędzała sen chyba z powiek dygnitarza partyjnego wziął się zastanowić na ile to było deprecjonują sam na ile to było dowartościowuje łące wytworzenie takiego samo świadoma tego podmiotu o kobiecego Edwarda rozkład jest bardzo ciekawa postać została rzucona na ten odcinek o kobiecy to tak, że tak trochę mówię to terminologią onych, którą wówczas operowano mi się oni tak znaczy to co trudno nie da się bardzo trudno później Stali z tej terminologii wyrwać to byłaby pani, która była realna taką regularną działaczką partyjną jeszcze czasów przedwojennych na działało w okolicach sam Białystok euro jeszcze też do Grodna jeździła do Wilna albo działaczką komunistycznej partii zachodniej na Białorusi, a organizowano taką powiedziałbym osobą, która może nie nie mniej niewiele miał wspólnego z przed wojną ze sprawami kobiecymi po wojnie również organizowała w wojnę spędziła w związku Radzieckim, a później Anne organizowała komórki PPR właśnie w Białymstoku nagle w czterdziestym szóstym roku została odwołana stan tych funkcji w Białymstoku i przeniesiono powołana na szefową Anna wydziału kobiecego PPR no muszę powiedzieć, że jak czytałam jej różne teksty ona również była działaczką ligi kobiet to często się przecinały TMT funkcje jak czytałam jej tekst Echa tez barw, jeżeli było, jeżeli była rozczarowana to nie po nie pokazała tego żaden sposób jak najbardziej poważnie podeszła do swojej funkcji, a on zaangażowała się właśnie w Ramin w zorganizowanie organizowanie kobiecych struktur partyjnych w akcje, ale też inne akty nie chodzi tylko upartyjnienie kobiety ranne akcja na rzecz zatrudnienia masowego kobiet przeszkolenia kobiet w razem z grupą innych działaczek przepchnęli można powiedzieć taką ustawę o LM o ochronie pracy kobiet w euro od pracy kobiety w ciąży czy pracy kobiet już po po urodzeniu dziecka dlatego też warunkach szkodliwych, więc miały tutaj bardzo to zdrowie kobiet na uwadze wraz z ligą kobiet bardzo forsował grę kwestie, jakby takiego zatrudnienia kobiet w latach tam 47 bodajże 49 forsowane była akcja zatrudnienie w ogóle świetnie tę sprawę opisuje realia trudno tutaj referuje z 1 strony historyczka Małgorzata Fidelis w swojej książce kobiety komunizm industrializacja w powojennej Polsce, a z drugiej strony historyczka Natalia jarska autorka książki kobiety z marmuru też nie jest to właśnie od połowy robotnica ach, w latach 4560, które nie byłby krok po kroku pokazują również, że wdrażanie pewnych rozwiązań realne prawnej to w jaki sposób działaczki kobiece były w to zaangażowana w ten kanał w ten proces MDI pewne tata właśnie wspomniana Edwarda Orłowska zaangażowana właśnie w tym na akta sprawy w pewnym momencie inni też mówi cała naprzód przyspieszanie musi nastąpić tak 1 słowem trzeba kobiety szybciej aktywizować wszak kobiety bardziej włączać ten na proces EU uspołecznienia tego nazywamy realnym opisuje na łamach GL kobiety po, czyli tak do tego pisma o bardziej dla inteligenta potem na łamach przyjaciółki, więc można powiedzieć taka cała cała naprzód ku wyzwoleniu kobiet taki już prawda radykalnym natomiast jest jeszcze ciekawa i o tym nie mówi nie mówiłam o wszystkim niemożna powiedzieć tak nie damy rady, ale ważna jest moim zdaniem podkreślenie tego, że tak kobiety, o których mówi były bardzo zaangażowana też taką aktywność na szczeblu międzynarodowym to znaczy zarówno żadna forma nowa jak i Anną też Edwarda Orłowska, ale też Eugenia po premierowa to była pani, która z kolei była związana z PPS, ale przed wojną później po zjednoczeniu PAP PS Pepper weszła była członkinią PZPR były panie, które zasiadały w egzekutywie albo pojawiały się na zebrania światowej Demokratycznej federacji kobiet to była taka międzynarodowa organizacja zrzeszająca kobiety z krajów socjalistycznych, ale nie tylko, za które gmina, która organizowała spotkania dyskusje raporty przegląd tego co się dzieje w a jakby w z kobietami w różnych krajach jak można działać wspólnie na rzecz, a spra w, które dotyczą kobiet i dzieci w pewnym momencie, więc trzeba powiedzieć, że to wszystko się toczyło też wiemy to, ale warto to przypominać takim klimacie międzynarodowym także te nasze działaczki tutaj one nie tylko skupiały się na takich sprawach bieżących dotyczących kobiet tu i teraz, ale też na sprawach międzynarodowych i co ciekawe międzynarodowych w sensie takim, jakie pani Międzynarodówki komunizmu wygnany kobiecej Międzynarodówki można powiedzieć tarczy były tam też, że poglądy bardziej chadeckie tak to różnie tak różnie były tam na pewno też kobiety z krajów o kapitalistycznych tak się pojawiały i jak toczy się nie było także pani sobie siedziałem i piły herbatkę i przedstawia raport tam też trwały dyskusje realny w jakim kierunku to ma pójść po wiem, że w tej chwili powstaje opracowanie działalności jest mokra wsiadł do Demokratycznej federacji kobiet niestety nie powstaje w Polsce powstaje w Budapeszcie prof. Franz iska Han się tym zajmuje, ale dobrze że, aby była rzeź, że to, że takie prace się toczą to też pokazuje, że w tym, że Polki Ala min w trochę porozbijał też taką tezę o tym, że byliśmy tutaj tacy zamknięci niż w oświatę i mieliśmy kontaktu ze światem były kontakty one były bardzo różne na różnych szczeblach kobiety też tym ma w tym uczestniczyłem w wśród tych nazwisk, które pani wymieniała myślę, że jeszcze warto rzucić tak bardziej niż rozwijać powieść, bo czas się nam powoli kończy reżyserkę Wandę Jakubowską mnie jest taka książka Moniki Talarczyk Gubała świetna zresztą Wanda Jakubowska od nowa mnie ja pamiętam, że miałam przyjemność z autorką rozmawiać o tej książce tej reżyserce parę zdań na niej parę zdań oni ja o tej reżyser są też niewiele wiedziała można powiedzieć przed książką Moniki idea Talarczyk Gubała to jest blok biografia biografia biografia intelektualna biografia twórcza tej materii tej postaci AMD to co mnie zaciekawiło zwraca też moich poszukiwań Anatolij oczywiście przedwojenne korzenie, które m. in . na były zapuszczone Żoliborzu w warszawskiej ORA spółdzielni mieszkaniowej na Żoliborzu, a w, których się pośrednio Monika Barczyk była uchwyciła te różne kobiety no jakoś się spotykały się, nawet jeżeli się nie znały to, gdyż ich losy się krzyżują w tamtym czasie w latach trzydziestych na Żoliborzu mieszkała też Wanda Wasilewska mieszkała też Janina Broniewska mieszkała też Janina Działdowska PiS pisarka powojenna spożywczak mogły się spod mogą się spotykać spokojnie Jakubowska nerwy po wojnie podobnie jak wiele tych kobiet z 1 strony tworzyła tak tak najsłynniejszej dzieło to ostatni etap historia więźniarek obozu koncentracyjnego Auschwitz tak mniej chlubnie zapamiętana jest z filmu on Karolu Świerczewskim żołnierz zwycięstwa natomiast oprócz tego pełną organizowała też EMBA zespołem autorów filmowych lat wykładała tak jak wiele z nich, a na uczelni filmowe łódzkie bodajże w filmówce zasiadała też w różnych ciałach organizacjach państwowych dotyczących tego filmu natomiast latem to co mnie zaciekawiło to też to, żeby w swojej pracy tak jak wiele kobiet z tego pokolenia Reed bardzo utrzymywała uczy się ożywione kontakty z kobietami wspierała kobiety, a w swojej twórczości filmowej na nowe zaczęła od filmu o kobietach w pewnym sensie powie powojennej twórczości, choć ostatni etap, a z rzeki są nie skończyła, a firma ma biały Mazur z lat siedemdziesiątych MO o kobietach wielkiego proletariatu, a więc dalej i to też już były czasy, kiedy historia toczyła się już po prostu winnych w innych kierunkach Monika Talarczyk Kuba, mówi że to, bo w pewnym sensie anachroniczne już trochę to co ona robiła i tematy też wykonanie tego tamtego filmu, ale jakoś powiedziałbym rozczulające, że ułańska schyłku swojego życia postanowiła przypomnieć o zaangażowaniu kobiet no w tradycji ruchu robotniczego ruchu rewolucyjnego i on kończąc już, że taką refleksją myślę warto w, że to wszystko jest bardzo daleki od takiego czarnobiałego obrazu zdecydowanie zdecydowanie oczywiście podkreślę to jeszcze raz na koniec mówiąc o twórczości zaangażowaniu tych kobiet Champagne z 1 strony w kontekście historycznym, w którym one działały raz drugi syn trzeba pamiętać o tym, że to były różne etapy i zaangażowania i żal po elementach, które powiedzmy dzisiaj przyjmujemy są też wymiar tej aktywności, które budzą z nas ma on delikatnie mówiąc sprzeci w, a natomiast wydaje mi się, że jakby całkowite wymazanie czy wyparcie tego okresu bitych kobiet no bardzo nas zubaża powiedziałabym nas jako męża jako badaczki i nas jako społeczeństwo nas jako kobiety za nas jako Polaków Polki, ponieważ nagle ten trend ten test ten wymiar naszej historii i również te postaci, która go otworzyła wśród nich era kobiety właściwie można powiedzieć również w jaki sposób zaważył na naszych losach fascynujący jest też to milczenie we wspomnieniach, o których pani, o którym pani mówiła milczenie dotyczące tego okresu powojennego konferencja będzie w Instytucie badań literackich, ale tak będzie konferencja, na którą mi się można zaprosić żałobne w w dniach 1517 lutego w Instytucie badań literackich Pałacu Staszica na nowy świat 72 konferencja była p t. komunizm teorii i praktyki właśnie, więc będziemy rozważać gra na ile pewne teoretyczne założenia UAM udało się zrealizować w jakim stopniu się udało jak się udało zrealizować i będzie też tzw. blok genderowe czy kobiece, którego będę miała przyjemność być częścią, więc zapraszamy na stronie Instytutu badań literackich słuchacze znajdą, a program abstrakt i notki o autorach dr Agnieszka Mrozik z Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk opowiadała dla państwa dziękuję bardzo dziękuję to była audycja biosfera teraz będą informacje po informacje zapraszam państwa na klasyki dla grzeszników dzisiaj Kuba Mikurda i będziemy rozmawiali o bardzo dziwnym filmie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA GŁOWACKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA