REKLAMA

Czy nasza percepcja nas zwodzi? Gościem Tomasza Stawiszyńskiego był Jan Chwedeńczuk

Godzina Filozofów
Data emisji:
2017-02-28 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
48:01 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
jest to druga 6 godzina filozofów teraz przed nami zaś dla państwa gościem będzie Jan Chwedeńczuk fizyk z Instytutu fizyki teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego na jak powiedziałem właśnie pozostaniemy w klimacie kwartetu aleksandryjskiego Lorensa biura, którym rozmawialiśmy w poprzedniej godzinie niebo i 1 z inspiracji powstania kwartetu aleksandryjskiego była teoria względności Einsteina, gdy Real próbował jak mówiliśmy opisać to w jaki sposób na dobrą sprawę nasza Rozwiń » percepcja się zmieniła percepcję rzeczywistości nas nasz obraz świata pod wpływem m. in. teorii względności właśnie no, a z dr. Janem Chwedeńczukiem będziemy się zastanawiali nad tym czy raczej to jak będę pytał, skąd wiemy, że rzeczywistość jest taka, jaka jest można szukać zupełnie inna niż nam się wydaje NATO do Cannes to jeszcze moglibyśmy nawiasem mówiąc jeszcze nawiązać no bo to on nas jakoś tak wprawił w taki stan pewnego rodzaju niepewność co do tego, jaki świat jest naprawdę i czy w ogóle my mamy możliwość logiczna możliwość mówienia o tym, jaki świat jest naprawdę czy raczej obcujemy wyłącznie z jakimiś obrazami, które nasze zmysły w odpowiedni sposób nam konfiguruje AM in te rzeczy same w sobie tzw . są kompletnie inna no ale wreszcie jak o kant się powiedziałem to jeszcze można tu Kartezjusza wspomnieć, któremu z kolei przyszła do głowy taka idea, że demon zwodzić, ale może działać demon uwodziciel, który właśnie tam wyświetla jakąś rzeczywistość naszym złym zmysłom raczej, która kompletnie nie ma nic wspólnego z tym jak obiektywnie świat wygląda może tego świata w ogóle nie ma np. tobyśmy się mogą jeszcze do starożytności cofnąć no ale jak wiadomo filozoficzne dysputy mają to do siebie, że można utonąć w dywagacjach i płaszcze dojść do punktu, w którym nic już o niczym nie można powiedzieć jest tylko to milczenie, o którym pisał Lorenz Diora to ja właściwie nie wiem czy jak tak zapowiedziałem to z pytaniem co teraz mam zrobić opony ręką to może Janku powiedz no nie wiem mam dziś pożegnamy się w Pp w obietnice niczym nie można powiedzieć to może na wkład pęknie jakaś muzyka się pojawili to spowoduje, że odzyskamy głos w dr hab. Jan Chwedeńczuk Instytut fizyki teoretycznej Uniwersytet warszawski jest państwa gościem w godzinie filozofów dobry wieczór dobry wieczór tak zapowiadające naszą rozmowę i doszedłem do ściany jakiś zapowiadając, bo właściwie wyszło na to, że nic o niczym za bardzo nie można powiedzieć i przypomniałem się opowiadanie przypomniało mi się opowiadania Daniela chamstwa albo Charlesa są różne szkoły jak należy czytać to nazwisko, bo to w ogóle Rosjanin był lider takiej grupy awangardowej grupy literackiej artystycznej działającej w latach dwudziestych trzydziestych w Rosji nazwali się obiło ci na ich chamstwo Charles był liderem tej tej grupy to pseudonim bądź inaczej nazywał po prostu Andre Villa był, więc angielskiego ten pseudonim szowinistą może być i czasem i Han taka podwójna dość specyficzna jest takie krótkie opowiadanie, które się nazwa opuszki miałem ukazało się w tomie picia ocet panowie Jano mniej więcej idzie tak, bo tu raczej jakaś karkołomna parafraza aniżeli dokładne odwzorowanie tego tekstu genialnego zresztą, że mianowicie Puszkin to największy absolutnie największy autor, jaki kiedykolwiek po tej ziemi chodził na apele Napoleon nie był tak wielki jak Puszkin tam rozmaici carowie razem wzięci to w ogóle przy puszki nie są maluczcy najwłaściwszy jest na dobrą sprawę przypuszczenia to są ten taki tylko przy golu Puszkin sam jest pan tak Banks zamiast mówić czy pisać o Puszkinie to może coś napisze jednak golu pisze Hans czytał w swym opowiadaniu no ale z drugiej strony pisanie o Gogol po puszki nie wydaje się w jaki sposób nie o właściwe nieadekwatne, więc może już nic o niczym nie będę pisał w co znaczy, że po prostu trzeba skonkretyzować w zoo jest od razu głosy reprezentanta nauk ścisłych trzeba zadać jakiś klarowny pytanie i wtedy będzie można ruszyć, bo właśnie dobrze to ja zadam takie pytanie ono będzie bardzo klarowne i przyjaciół Sieradza na atol w Tychach, a diagnozuje my słusznie masz rację, bo klarowny, pytając zna nie znaczy bynajmniej o odpowiedź jest klarowna właśnie, a wydawałoby się na pierwszy rzut oka żona czy ucha raczej, bo jesteśmy w radiu żona jest stuprocentowo klarowna, a więc ja nie jestem filozofem przypuszczam, że z tą mnóstwo pułapek w tym pytaniu z bardzo podchwytliwe tak to jaki miała tu również każde słowo, nic więc proponuję, żebyśmy uznali, że siedzisz, bo w przeciwnym wypadku, eliminując z kim rozmawiać, a właśnie to jest już bardzo silnie wyrażone w można powiedzieć taki epistemologiczny relatywizm, bo właśnie od tego co uznamy zależy to jako rzeczywistość będziemy mieli tak trochę zabrzmiało twoja powiedzenie no i MEW no tak małych i z tego się do 3 LO im z tak postawionego zadania się moim zdaniem nie da wybrnąć tak przypuszczam też jednak wydaje zresztą wielu próbowało dawnej związaną z zalanych właśnie na wjazd trzeba przyjąć jakiś elementarz i zadać później już takie pytania jeszcze bardziej konkretne niż 3000 lat w Wawrze to ja zapytam tak czy jako fizyk uznaje, że świat istnieje niechlubnym nie wiem czy to po 3 tys istotne w trudnym do 4 istotne rytm i jakie uznaje to dlatego zatem jako fizyk, bo oczywiście chodzi mi o to jak właściwie rozumie się rzeczywistość świat z FIS ca, bo faktycznie się uruchamia takie filozoficzne rozważania to prędzej czy później dochodzi się do pewnej bariery, a tą barierą jest dowód na istnienie świata zewnętrznego, które jeszcze nikt nie zdołał przeprowadzić przeprowadzi zapewne zapewne nie przeprowadzi, czyli do postawy sceptyka, który mówi właściwie nic o niczym nie możemy wiedzieć no bo ostatecznie zawsze znajdą się takie argumenty, które podważą jakimś jakości naszego Poznania no dobrze i ja się z tym zgadzam się z tym zasadniczo zgadzam w związku z tym tak jak mówię trzeba zadać pytanie o mniejszym stopniu ogólności i chciałbym przypomnieć takiej schemat wyobraź sobie że, że koresponduje z jakąś osobą być blisko i żonaci pisze, że to i w tej korespondencji odczytuje jeśli do zobaczenia jutro na placu 3 krzyży piętnastym i teraz 3 tys z tego zdania wnioskuje też, że jutro zapewne będzie wnioskował, że coś się spotkać 15 na placu 3 krzyży nie inaczej my teraz to wydaje mi się zioła wjazd, jakby OOU osaczyć drobniejsze problem to jest osaczyć czy to słusznie wnioskuje aż mianowicie akurat przykład korespondencji trywialne, bo tu łatwo się zwołać pytanie takie czy ktoś z czy twoje właśnie czy twoje wnioskowania styl z treści tych wiadomości, że rzeczywiście to to spotkanie zaplanowane czy jest słuszna i w jaki sposób, jaki masz metody poznawczej, żeby się utwierdzić pójść do aplauzu KRS 01100 i n p . ale w przypadku, o którym to bym chciał obniżyć nam czas starczy to od 2 takich zagadnieniach, czyli 1 to jest o fale grawitacyjne, a drugie to są nierówności Bella no to w lesie Stettin tonie szef NIK no to nie nie możesz pójść, gdzie masz taki zbiór danych jeśli i wnioskuje się i tyle i teraz pytanie jest następująca czy traktory czy można dopuścić to jest to pytanie, które właśnie chcą sformować możnym czy można wykluczyć to może ktoś intencjonalnie czy oszukuje i innymi słowy czy tym jak odczytuje się korespondencja ta nie może oczywiście wykluczyć tego, że ja się złamałem dot wyjaśnią twoje konto jakiś nie wiemy, jakie mailowe czy cokolwiek i gęsi nad psem nieprawdziwą wiadomość, że bycie zwierz no wiesz zdarzało się nam to już wiele razy, że się włamywał się na różne moje konto i pisać różne wiadomości, więc ma, więc nie może tego wykluczyć tym razem COVEC od PiS no i teraz wyobraź sobie nie mogę tego możesz tak już mówiąc poważnie nie mamy może gwizdać no to teraz pytanie tylko potem sprawdzić rzeczywiście Noto teraz masz zbiór danych eksperymentalnych jaj wieś, przechodząc z nim tak już mówiąc po to, de facto to są te są przy noszach tak ma się dziś zbiór danych, na podstawie których wnioskuje aż o pytanie czy możesz wykluczyć czy nauka empiryczna w jakim stopniu może wykluczyć to, że de facto ktoś intencjonalnie oszukuje to znaczy, że ktoś produkuje te dane w sposób zafałszowany to można taki sposób prób próbować wykluczyć Jani ciem podziałem na wasze co to znaczy znaczy to znaczy, że ktoś włamał na ostatnim etapie do komputera i zmienił bity także na ekranie tego naukowcy się wyświetliła coś tam czy to znaczy, że ktoś łamie gdzieś z reguły gry i więź, jakby w samym tym procesie fizyczna demon zwodzić no właśnie na przednią oś no, więc musimy jakoś ograniczyć to ogólne znaczy musimy wykluczyć to, że to jest ingerencja istoty wszechmocnej Itaki, która grała ponad regułami gry ci ponad prawami fizyki, a jeżeli dopuścimy taką no to nic nie możemy spać, bo jeżeli ona wszechmocna no i robi sobie z nas jaja przepraszam za akcja nowego rozdania jest od możliwej drugiej, więc można, w czym mogę przekonać rozumiem czy joint ów Paweł kręci głową, że nie widzę, że pop Lady trochę, więc ta perspektywa go ba przeraziła, a no dobrze nie w każdym razie Mazowsze tak przerażony jak już w trakcie naszych w każdym razie, jeżeli byśmy dopuszczali ingerencję osoby istoty wszechmocny na to z pewnością na tym co możemy powiedzieć, bo ono jest wszechmocny może w dowolny sposób naginać prawa fizyki czy coś grać po poza prawami fizyki Night to jest poza naszym inny z systemem poznawczym, bo no, bo to jest istota wszechmocna nie maleje jeśli w ogóle nie sposób, żeby to wyglądać domy ramię z jasno, że to jest jednak mimo wszystko pewna hipoteza, która nie jest, która może inaczej spędzać dnie spędza fizykom snu z oczu i czy jakieś szczególne rygory eksperymentalne mające na celu wykluczyć bądź potwierdzić istnienie takich ingerencji istoty wszechmocnej prawa fizyki są przeprowadzane czynnie związanego z góralską retoryczna gorycz przelała się naszej rozmowie RAŚ ma służyć no to trzeba zadać konkretne pytania, bo inaczej to wieś uczony aż poznaje załóżmy, że ktoś znajdzie załóżmy, że dopuszczamy co najwyżej ingerencję w dowolnym etapie tego obserwowanego zjawiska ingerencji istoty, która jest ograniczona prawami fizyki to teraz masz zbiór danych i pytanie z wyjaśnień czy jesteś pewien, że nadszedł oczyszczeni z pana, ale z, jaką dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że to co obserwuję to jest to co obserwuje się i teraz denat miał on jest w ogóle do 4 pewnie bardzo ogólne pytania i wiele osób o tym, myśli, ale akurat parę dni temu przyszłym i to była bowiem byłem za dwa -trzy tygodnie temu udam się na uroczystość wręczenia nagród polskiego Towarzystwa fizycznego oraz do roku stan zbiera na chore i kapituła wręcza nagrody naukowcom młot młodymi doświadczonym młodym to za doktorat doświadczonym za za wyniki i akurat te parę tygodni temu nagrodę odbierał Polski astrofizyk z mojej uczelni z uniwersytetu Warszawskiego Tomasz Bulik on i jego zespół ZOZ za wkład, jaki mieli w w ten w to przedsięwzięcie które, których już zostało zwieńczone wykrycie fal grawitacyjnych czy znalezieniem głośno o tym, by było bardzo głośno rok temu na ich w ramach tam jest taka konwencja przyjęto, że laureat odebrał w środę ten dyplom musi przez 20 minucie pół godziny zwięźle odpowiedzieć w swojej pracy fizykom to jest odebranie pos Towarzystwa fizycznego, niemniej fizykom z wielu dziedzin co, ponieważ jest to tak skrajnie ZAZ wyspecjalizowana dziedzina no to on de facto musiał prof. Budzik musiał jakoś wyjaśnią pojedzie w sposób miękki oczywiście odwoływał się do pojęć, które dla laika Sołą mimo to nie są miękkie w menu, niemniej to to było takie, że działa bardzo mają, więc i niewielkie pojęcie o tym, o astrofizyce zrozumiałem, jaki zarys tego jego wkład ma on tam w tym projekcie jakoś nie lubi słowa projekt tym przedsięwzięciu jakiś tam robił obliczenia skomplikowane teorie względności zaraz trochę o tym, poziom w każdym razie to co mnie natchnęło do tego wszystkiego to jest on zaczął swoje wystąpienie od pokazania tego sygnału w pierś, bo to przyleciało miliard lat leciało to coś zaraz powiemy co, w którą skąd, którą to to jest to faktu lud to jest wielki przed wieczne, który spoczywa uśpiony pod dnem oceanu, a przybył właśnie gdzieś tych przerażających otchłań innych kosmicznych przestrzeni i obudzi się kiedyś już czasem można je Józef jak usłyszeć, jaka jest tym składuje się takie informacje jak Rob Hall Philips LAF Kraft wielki pisarz były dwudziestowiecznej autor biomet się w koherentną sposób islamu wchodzą właśnie no bo to ewidentnie z tą, którą jeśli coś miliardy lat zleciało stoi dziwnej tłustej niepokojącej kosmicznej przestrzeni to moim zdaniem to muszą być, którą nowy sprzęt przeleciał, nad którą drży i wszystko to co z nami był to były jakieś dziesiąte części sekundy i pozostawił taki drobniutki sygnał na podstawie, ale jakże ujmujący no zgrozą no ale ale, ale zrozum to trwało dziesiąte części sekundy przyleciał miliard lat było tutaj więź dziesiąta część sekundy zaraz powiem co zostawiło na podstawie tego wnioskuję, że miliard lat świetlnych stąd zderzyły się 2 czarne dziury o masach rzędu 30 uczyć sam 40 słońca i t d . tak dalej rozumienie Samowi niesamowite na jej ja zaś chciałbym, by opowiedzieć jak, bo to jest kluczowe jak zachodzi proces detekcji, bo to bardzo subtelne piękne no i potem powie jak wyglądał ten sygnał na jej i to jest właśnie to co mnie poruszyło, że ci ludzie są w stanie isc to oni szacują tam dzisiaj przeczytałem na Wikipedii przyznam się, że to błąd, bo ma źródło wiedzy jest po prostu tam zakładka o tym pierwszym wykryciu wiesz tym przy pierwszym wykryciu fal grawitacyjnych jest to napisane, że oni szacują, że to było zjawisko właśnie to zjawisko prowadzące do powstania tych fal grawitacyjnych spra w w Polsce 99 kropkę 99999 i tam zła na piątym miejscu jest co czwórka w praktycznie po rozum praktycznie stówa praktycznie stówa moi, a z czegoś co co praktycznie nie było rozumie zostawił bardzo drobny bardzo króciutki ślad to jest zwykłej od razu nie zastanowił się co co, jeżeli to pan mieć się o więź stukał rozważy wróżka i zostać również, bo tam coś tam inny dokręca i zostawił taki sygnał na ile potrzeba by mieć też wytwarza fale grawitacyjne nowość chodzi o to, że to urządzenie, które to mnie, że to ono ona jest czułe na wszystko ma, bo jest czuła to nie tylko żona jest stworzony detektor fal grawitacyjnych skoro ono po prostu jest czułe na wszystko co się dookoła dzieje, ale ten miecz to wytwarza fale grawitacyjne oczywiście, że nie ogłasza, ale coś tam wytwarzane wytwarza drgania to to na obiekcie czuję drgania my teraz, skąd wiesz, że to wie, że utrata nogi teraz rejestruje wszystkie możliwe brygada już zaraz zaraz powiem jak to działa, żeby to wyjaśnić to przemili taka analogia do głowy jeśli w Jaśle jak działa detektor to kluczowa Otóż wyobraź sobie, że masz zrobimy taki układ pomiarowy, czyli model tego detektora mieć następujące okresy, że gdzieś pod ziemią za kupujemy zbiornik wodoru wątki, które się pojawią cały czas, bo to podziemne różna wieś miasta przerażająco stworzone z takich brył, które nie przypominają niczego co ludzkie oko kiedykolwiek widziało to znowu jest, w którą ale dobrze już Niechcę mówić, o którą do groza mnie przejmuje straszliwa dobrze trzyma mogę mówić dobrze już mowa w tych podziemiach jest jako studnia 0 zlotego z podziemia, bo chodzi o to, żeby to była jest to zbiornik wodoru chodzi o to, żeby w on by jakoś odizolowany od otoczenia od wiatru i t d . czy jak nie ma tam nic się nie dzieje to masz zupełnie gładką powierzchnię wody i po Wschodzie sobie taki schodkach tom jest też na brzegu tego basenu czy cokolwiek to jest teraz wykonujesz następująco eksperyment czy bierze 2 kamienia jest równocześnie wrzucasz do woda już jakiś tam nie ma odległości 10 m czy coś takiego no i co się stanie, ale jak wpadną tu zaczynają się rozpropagować rywale 3 takie kółka tak kuliste takie fale będą się rozchodzić w pewnym momencie te fale dziś spotkają pośrodku między tymi wiesz punktami, gdzie rzuciła się one tak noszono chorzy spotkają się nałożą IPO zrobi się takie krążki charakterystyczna, gdy prążki to jest wynik i czegoś co za interwencję, czyli nakładanie się fal państwo może pękać w ze szkoły była interwencja konstruktywnej destruktywne czy to fale albo się dodadzą tak, że Górka do Górki wtedy się wzmacnia Bogucka dodał do dołu to się osłabia i w efekcie tego powstają prążki czy teraz jest do góry rozwodu nadaje się prosta prosta to teraz wyobraź sobie, że trzymasz jakiś powiedzmy 2 do kamienie po cóż słup kule takie, żeby to było jakiś taki idealnie gładkie to są twoje modeli z gumy modelowo to zjawisko im ten pomiar wrzucasz ona to to się rozchodzi nakładać powstają prążki robi zdjęcia innymi słowy wiesz dokładnie jak wygląda i na Facebooku od razu na Facebooka i 2 wiersze jak wygląda ten obraz proszków wiek, by w sytuacji idealnej, kiedy masz to idealne kule też realizacja prac już bardzo dobrze doskonale zaokrąglone i tak do i następne w twoim zadaniem jest wykryć czy przypadkiem na 1 z tych KUL nie wiem mnie ktoś nie przyczepił czegoś także wieś plasteliną czy także ona się zrobiła to troszkę się zmodyfikowała jak to robić wrzucasz IT to jest jakby sedno działania tego instrumentu, który mierzy to w fale grawitacyjne wrzucasz do 2 kamienia i nie wiesz tego teraz jeśli ma zamknięte oczy nie wieszczyli na 1 ktoś dokonał modyfikacji czy nie ja rzucasz rozchodzą się znowu te fale kuliste czy takie coli to raczej na powierzchni i znowu otworzył prążki znowu robi zdjęcia i teraz nakłada się to zdjęcie twoje to idealna to, które do kalibracji stworzyły w tym przypadku idealnym nakłada się zdjęcia tych proszków tych obu przypadkach, jeżeli tam było jakieś zaburzenia, a to przypuszczalnie to prążki się jakoś minimalnie różnią się one się mogły minimalnie przesunąć na odwrót coś tam będzie przypuszczalnie jakaś drobna zmiana, bo fala powstała większa, bo mnie, że jest dobrą drobna zmiana w mojej i to jest twoja metoda to jest metoda działania wykrywania zaburzeń oczywiście pośmiali, skąd ja teraz wiem czy to, że to się przesunęło ten krążek o 1 mm w Lewoczy wprawo to jest wynik przyczepie miała jej plastelinę albo pod cierpienia nie wiem dwu gruszek czy cokolwiek rozumieć, że tam jest oczywiście te wszystkie warunki są tam sterylnie stary rząd ma tak nudno co to wszystko, żeby wykluczyć te wszystkie potencjalne zakłócenia ważne, bo nie wyobraża, że nie wiemy ruchy tektoniczne i od razu po drodze i że wspomnieć o rozumiesz, który to co przybliża i od razu o nim albo aktu lub śpiący się porusza poruszy i od razu to zaburza ich w związku z tym twoje wnioskowanie może być w ogólności w fosie, ale na razie rozważamy układ da, czyli innymi słowy to jest metoda okazuje się, że jest to naj precyzyjniej sza metoda pomiaru na kuli ziemskiej metoda pomiaru zaburzeń czy masz 2 źródła fali nadziei i jedno połączą oba mogą być też być podlega takim zaburzeniom i tyle patrzysz na powieść nakłada się to falę na siebie patrzeć na położenie tych proszków żywią się przesunęło to próbujesz wnioskować może nie nie o tym jak co tam się dokładnie stało, bo tak jak podziemny wyszły z plasteliną czy coś tam ale, chociaż będziesz mógł wiedzieć o magnitudzie wiersz jak bardzo jakoś ilościowo, by powiedzieć, że skoro się odrobinkę przesunęły tę prążki to zaburzenie było malutkie no i jakoś tak ma wciąż tyle i to jest zasada działania streścił ją w sposób bardzo przybliżone, ale mniej więcej, tłumacząc jak to to zasada działania i urządzenia, które rozumie interes forma term to w formacie co mam to wieś nazywa się składał z 2 członów i interferencja mat chcieli tu w tym przypadku osób MED od pomiarów metrologia czy to jest pomiar poprzez interferencji i teraz to urządzenia klasy przechodzimy do fal grawitacyjnych oczywiście to urządzenie, które mnie, że fale grawitacyjne to nie jest basen zwą go w tym tak przypuszczałem kosztowałoby to bardzo malowniczo skądinąd tylko to co im, że fala i bardzo innymi słowy, że ma to być interferon to już być im też muszą być jakieś ważne zjawisko falowe ataki najpowszechniejsza to są fale elektromagnetyczne czy innymi słowy rozchodzenie się światło mojej, a z kolei takim najbardziej kontrolowanym źródłem światła precyzją, który jest precyzyjnie możesz dostroić do swoich potrzeb, w którym jest mało chaosu już tak powiem to laser laser wieść jest taka, kiedy żeśmy rozmawiali też taka wieś takiej taka wiązka światła bardzo uporządkowana bardzo uporządkowana, gdzie jest mniej więcej 1 kolor i mniej więcej wszystko idzie w 1 kierunku w odróżnieniu od źródła światła niż żarówka, bo tam jest wiele kolorów coś co wiadomo jak to ma rozszczep to masztu kolory Tęczy i co więcej to lata chaotycznie, ale we wszystkich kierunkach ja nie mogę się do tej pory jeszcze przed plażą wtrącę tylko pozbierać po tym co powiedziałeś mi no to kiedyś gdzieś w głowę jakimś innym życiu ta rozmowa nie pamięta no właśnie, ale ja się do tej pory nie mogę jakoś pozbierać po tym co powiedziałeś mi o Ewie może jeszcze państwo tego nie wiedzą nie chce zdruzgotana 3, jaki bardzo głębokich przekonań, które chyba wszyscy, że widzieliśmy albo przynajmniej ja żywiłem do czasu tej rozmowy z Janem właśnie, że mianowicie okazało się, że miecz laserowy jest po prostu to jest niemożliwe, żeby coś takiego było no no nie tak nie tak jak na filmach się kończy na oczach nie wiem jak to zrobić dalej pod trzynastką czy tego miecza jest to że, owszem, pocisk o czysto na bok, bo tak też nie kończy Tomasz wskaźnik laserowy nowa za 10 zł i właśnie on co prawda nikomu krzywdy zrobią, ale jest jakiś tam manna niestety no niestety, ale to wy MO z tym co jakoś nie mogę do tej pory poradzić trudno dzielić swoim odpowiednikiem tych kulistych fal na wodzie to są do tak też musi mieć 2, żeby się nałożyły te fale stworzył to prążki Tomasz Drwal 2 laser Puszcza się w 2 w rurach ona, choć ostro naprawdę wygląda to rury mają długość partią 4 km mniej więcej na końcu są zakończone lusterkami, czyli innymi słowy czterokilometrowy rury, których jest laser tani, w których jest stare światła laserów wpuszczono światło laserowe i ono w sobie to wieś stosu to wszystko jest Super sterylne to te lustra Soły bardzo dobrzy odbija i t d . i tak to wiązka sobie tam krąży teraz krąży sobie w 1 z takimi z drugim takim mówimy nazywamy to ramieniem interferometru czy w 2 jeszcze są odpowiedniki tych 2 kamieni rzuconych, po czym w pewnym momencie wypuszczą to laser tak naprawdę w sposób ciągły one kosztem wycieka ten sygnał IT 2 to 2 wiązki gdzieś się spotykają nakładają informują utworzą rektora jak to jak to 2 fale ma formę tworzą prążki preferencyjna z czasów, ale oczywiście co innego tu faluje pole elektromagnetyczne, ale natura tej interwencji jest mniej więcej taka sama no i teraz negra jest to samo teraz pytania czy rozumiesz robić najpier w idealnych warunkach odizolowanych jak tylko możesz Serie pomiarów, żeby zobaczyć jak wygląda ten obraz tych krążków bez żadnego zaburzenia czy innymi słowy, jakby kalibru jest swoisty system robi z rund powstały tez to prążki robi zdjęcie wiesz, jaką one dokładnie, gdzie są idealnym przypadku jak wyglądają, po czym puszczasz stoi co gorsza i to nieustannie Temasek tam krążą jest to czas wpuszczamy to światło i czy ciuchy trochę wycieka w związku z tym mamy nieustannie to prążki gdzieś tam formułują to cały czas mierzył się nagle widzisz, że to prążki się zatrzymają go przesuwać rozrzucać działa, czyli innymi słowy rozumiesz ktoś podszedł z plasteliny pod rękami coś w 1 z tych co najmniej 1 sery z tych z tych rur z tych ramion Intermarche ad Days for man Truck winnych rynkowa spółek zaburzenia, ale teraz powiedzmy, że my wierzą w czasie notuje się jak się przesunęło to prążki one sobie tak latają w lewo prawo i sobie tylko to drganie notuje aż gęsto co zaobserwowano to to zdanie, które trwało to 2 sekund i oto cała to to żart jest miliardy dolarów inwestycji to jest to było po to, żeby zobaczyć to drgań i teraz na podsłuch i proso bulić jak to mawiał wieszcz pierwszy ten de facto chyba pierwszy co drugi szlak slajd i który pokazał prezentacji oto wiersz Lecha to jest przejmujące to znaczy ile wiesz zlecić sygnał przez miliard lat i ty stworzyłeś tutaj na kuli ziemskiej aparaturę, która przypuszczalnie tego nie wiemy właśnie to jest hipoteza, która wyczuła w ten sygnał, który przy przeleciał tutaj był tutaj przez 2 sekundy zostawił, więc taki, że drgnięcie litość no właśnie, ale skąd wiemy, że to on no właśnie no właśnie żona akurat leciał w miliard lat właśnie wobec, że nie wiem, że wieś zwalnia tak czytasz gazetę z idealną tafla wody i nagle widzisz wiesz brnięcie w wodę i czy myślę sobie Falla gra dla nowo aż wątpliwych zamiast pomyśleć, że to Niewiem z sąsiadki piętro niżej wrócił z zakrapianej kolacji i się obalił w łazience uderzył głową z wanny wanna poruszyła i rura temu odpływu ową, która z kolei poruszyła rurę kanalizacyjną, która poruszyła rury odpływowe w twojej wannie, która poruszyła twoją wannę i wydrukowała to druga nie jest o wiele bardziej prawdopodobna w niż to, że przyleciała itp w rozumiesz możesz możesz 1 000 000 takich hipotez stworzyć, a tymczasem, widząc to to drgnięcie zaczyna się wiersz angażujesz najlepszych Astro fizyków na świecie do rozwiązywania równań Einsteina, żeby oni wywnioskowali z tych porównań, jaka była masa zderzających się czarnych dziur no to już jest wyższa szkoła jazdy jeśli możesz proszą o jakichkolwiek ja oczywiście jestem absolutnym laikiem w tej dziedzinie wszelkie informacje na temat fizyki czerpie głównie z naszych rozmów, ale czy tutaj mamy do czynienia z taką sytuacją że, parafrazując jakieś nie wiem może hasło reklamowe np. z UE można powiedzieć, że nic tak nie drga jak fale grawitacyjne uważa, że jest to jakiś specyficzny rodzaj drgania, które pozwala odróżnić to drgnięcie, które jest wywołany falą grawitacyjną sprzed miliarda lat z świetlnych 3 to jest jakiś inny tutaj parametr, który działa no właśnie bardzo dba też bardzo słuszna uwaga ci co jest w tym zarejestrowanym w tej walce wiesz tym oddaniu w lewo prawo tych proszków, bo to wszystko Tomaszu Tomaszu pary może danych z Rosji są jednak kluczowy bowiem, ale nie no rozumiesz my tez wszystko no i teraz co w tym jest takiego to pozwalać wnioskować o tych wszystkich faktach, że to było tyle ile tyle czasu temu, że to czarne dziury i był w takiej takiej odległości od siebie jak zaczęły na siebie spadać w moim i jak to Włosi często pytanie, które mnie nurtowało WIG, który od początku stawiamy jak Ross rozróżnić torze po powierzchni tej rury może nie pan mieć balkon Niewiem, że spadła w liście brzozy takiemu snu toczy się testami izolowany bardzo układ, ale rozumiesz to o Boże 57 km dalej przejechał pociąg i werwą wyraźnie wyczuwalne drganie mówić cokolwiek tam aż o 16 tonowy ciężar ma wprawdzie spadł niemal wszyscy, dlaczego nad to tak je było nawiązanie takie do skeczu Monty Pythona, bo w tam w 1 z odcinków latającego cyrku jest taki wątek, który zresztą w różnych odcinkach się przewija się, że od czasu do czasu ma już spadać i 16 tonowy ciężar i stąd ni zowąd tak po prostu mam domyślam się, że to wywołuje drgania, gdyby tak prawie 12 ton Maćka spadło na nas tutaj to zapewne coś tam zalegało no tak sercom naszych bliskich to na pewno czy po miejmy nadzieję no, więc tak, więc kluczowe w tym układzie są 2 rzeczy pierwsza rzecz to jest to, że to nie jest taki 1 interferon czy taka para tych fragmenty rur tylko na drugim końcu stany Zjednoczone na drugim Wybrzeżu jest drugi taki sam układ też takie 2 rury z natury raz tu tak wielu z nich rozterkami laserami tymi wszystkimi niezwykle wyszukanymi pomiarowymi urządzeniami i te 2 rury z usterkami na drugim końcu Stanów zjednoczonych wykryły ten sam sygnał po czasie opóźnione, czyli widać, że wygląda to tak jakby ten sygnał się przy propagowaniu przez rozumieć przez kulę ziemską w tym także dotarł z 1 krańca Stanów zjednoczonych do drugiego i czas pomiędzy tymi zjawiskami wynosi dokładnie tylu latach ile by zajęło promieniowi świetnemu czy innymi słowy, gdyby w wypuścił na psy i 1 tego miejsca, gdzie jestem interferon mat Jaś sygnału bardzo mocno latarką i to on by dotarł ma do tego drugiego interferon metrów po czasie jakiś tam też paru lat był Marcin mil ułamki sekund dokładnie takim ile zajęło przejście temu sygnałowi z 1 końca do drugiej, czyli tutaj wygrywasz to drgnięcie i wykrywa się nagle w drugim układzie na drugim końcu Stanów po czasie tak dokładnie takim czy innymi słowy ten sygnał, że torsji tel 1 ten sam sygnał propagował się z prędkością światła domyślam się, że zegarki były precyzyjne no to jest kluczowa oczywiście tak ale, ale ona muszą być zsynchronizowane tak dalej, ale to jest jak i ta precyzja, który to wymaga to ułamki sekund to wszyscy jak najbardziej w ramach naszych technologiczną możliwość to jeszcze jeszcze w mamy ogromny zapas mojej i innymi słowy maszyn jest już o wiele wie w nadal masz tylko tę walkę 1 tylko, że masz taką samą uczelnią ma taką samą w 1 na 1 krańcu Stanów i drugim i co więcej po czasie to co się stało dokładnie takim jak światło to zajął, czyli słowa te sygnały, że to jest ten sam sygnał propagował się z prędkością się roznoszą się porusza takie światło czy z prędkością światła, a teoria design czy szybko, czyj to jest ta graniczna prędkość we wszechświecie, a tymczasem równania Einsteina, które przewidują jeszcze nie wiedzieliśmy co to jest to fala grawitacyjna no właśnie akcja ma na koncie jest euro miasto wydaje cóż to takiego jest paragraf docent moll fale grawitacyjne jest to zaburzenie propagujące się właśnie to nie, bo fala na wodzie to rozumieć się nie czuję, żebyśmy jakoś tak szczególnie faulowali teraz na mnie twarze w metaforycznym sensie tego słowa no i co więcej wtedy jak to tam pod koniec 2015 roku przeszła fala grawitacyjna no to nic nie poczuła się tego tak to był mikroskop zmian, a mówiąc w taki typ w egipskim, bo tak, że tak wiesz pomyślałem, że no nie wiem coś tu coś dziwnego jest nim słowo to bardzo słaby efekt jest to efekt wynik w wyniku oddziaływania obiektu grawitacyjne czy n p . tak jak czarne dziury i one już takim gwałtownym procesie zdarzenie część swojej energii mogą w promieniu chować modyfikując samą czasoprzestrzeń to wiemy z równania Einsteina, że obecność masy czy energii, bo to jest tożsame równa się co Kwadrat modyfikuje samo własnością są przestrzeni i to sprawia, że inaczej zegarki działają na orbicie, a inaczej na ziemi, gdy to de facto sprawia, że odczuwamy siłę grawitacyjną i t d . tak dalej i teraz, a jeszcze przewidziało do debaty w 1915 roku, że jeżeli takie zjawiska dramatyczne zachodzą to część energii powinna być oddawana poprzez samo ściskanie i rozpiska Intakus solowe w samej czasoprzestrzeni czy tego czym żyje na ciasto przestraszy tak jak mieszczańska tak i to idzie w sposób celowy równania przewidują, że z prędkością światła i co więcej jak te wiersze i zatrudni już Niejestem specjalnie nie wiesz nie chcę, choć jakiś szczegół, żeby się nie zagra z kopuł czekać nim niejaki rozwiąże te równania jakieś konkretnego układu to od dowiaduje się jak taka Falka dokładnie ma wyglądać rozumie się ona ma na początku mieć się jakoś tak szybko iść potem wolniej czy noc rozumiesz no ten przebieg tego tego impulsu tej fali, która tutaj przeszła już bardzo konkretne bardzo charakterystyczne najmniej innymi słowy tak jak te podziały z dna wiąże z reklamy nic tak nie drga jak fala grawitacyjna, aczkolwiek nadal to nie jest dowód w sensie matematycznym no bo właśnie to jest to co znaczy wszyscy mówią, że teoretycznie jest możliwe, żeby tam coś tak zabiegało o samo jak właśnie należy mieć złośliwego wieś 2 złośliwych panów mieczów któż, by się umówić wiesz dokładnie synchronizować zegarki i by w odstępie tych ułamków sekundy pokonaliby w 1 ratuj w drugą rura to bardzo konkretny sposób ich no i wtedy im też może tak będzie to po prostu przypadkowo coś tam akurat z tak zalegała w drugim zalegało tak samo, ale pod takim można z Arką was to będzie kadencja jest tu taka jak jest prawdopodobieństwo, że przej, lecz tak samo Zadroga i dokładnie rozumiesz nie dość, że w sposób bardzo charakterystyczna dla dla tych zjawisk gra w grawitacji inny to nie jest dowolne zdjęcie ekonoma tym przebieg czasowy jest jakiś tam konkretne po pierwsze, a po drugie, opóźnienie między tymi zjawiskami było dokładnie takie, jakie powinno być dla dla tych fale grawitacyjne, więc masz bardzo silne w nim przesłanki na rzecz tego, żeby sformułować tezę, że właśnie odkryła, iż jest zmierzyła się, bo odkrycie to bardzo Jean Stein odkrył tak na papierze, ale czy zmierzyła się zjawisko grawitacyjna no i to w to jest właśnie to co mnie może też bolało co zresztą odwrót to mi imponuje, że wie, że ta teoria z, która stoi zarówno subtelność tego pomiaru, dlaczego subtelna, dlatego że masz wiesz to czterokilometrowy ramię teraz przychodzi impulsy i on minima i tych fal grawitacyjnych niemal nie ściska torami do to teraz Strzel, o ile nie w metrach 3 cm w milimetrach, o ile ona się ścisnęło już nie mówię to mały efekt nie mogą być 100 cm bo gdyby to był centymetry nota to byśmy to my też to błoto wszędzie tu przychodziło to byś poczuł, żeby się ślisko denerwuje ja poczułam coś dziwnego, bo ci strzelał centymetry to jest apel jednak, że to są jakieś po prostu ułamki tych no to jest znacznie znacznie mniej niż dziś rozmiaru protonu Ryś podmiotom czy to jest bierzesz milimetr dziedziczna milionerów milimetr z dystansu obrazić dziedziczna 1 000 000 części wynik dzieli się z synem lwią część czuła i to to też tekst ma bardzo malutki na tych 4 km to się o tyle sens skróciło wiesz tak o tyle drgnęło niesamowite jest niesamowite naprawdę to rzeczywiście badaczy to oczywiście jest jakiś niezwykły pomysłu, bo po nich jak rozumiem ta konstrukcja nie jest jakaś szczególnie skomplikowana konstrukcja z tym laserami rozegrano w dacie zacznie przepraszam najmocniej odczuć, że jest zorientowana, ale w zażaleniu nie jest także musieliśmy czekać nie wiadomo ile teraz czasu, żeby stworzyć aparatury jakąś klasztorną prowadzić koło, bo do tego tego stopnia czułości Moto to już trudno oczywiście schemat działania jest znany z jeszcze z dziewiętnastego wieku czy nazwą interferon metr na różne ma nas w zależności od autorów machać sztandarem zależny jest ileś tam w wersji my personal i t d. schemat znany jeszcze dziewiętnastego wieku tylko co innego jest co zrobić jak to mówią Truffaut prezes Kulczyk u nas działa, a co innego jest stworzyć urządzenia do mierzenia przesunięć w żadnym rzędu Ułamka rozmiaru atomu na 4 km Knighta jest małżeństwo ogromny triumf ludzkiej myśli zarówno w RM zarówno to, że społeczeństwo są na tyle dojrzałe, że są gotowe na to płacić pieniędzy Tramp wierzy np. fale grawitacyjne może będzie nie mogą uważał, że w nie ma czegoś takiego to jest wymysł no ale my to, chociaż już to mamy no, więc czas już rząd tnie dotacje pierwsza gonitwa na dolną i trudno nam trudno nam w no trudno choćby postępu ludzkim się nie da zatrzymać, aczkolwiek nie uda się go spowolnić różnymi dramatycznymi wydarzeniami w każdym razie on, że bez, jakby się bez jakoś konkluzja, skąd pewność do gęsi czy ci to na pewno była fala grawitacyjna czy jednak ktoś nie oszukiwał oczywiście od tego zaczęliśmy na wodzie tak, ale rzecz jasna te wszystkie obliczenia, o których mówili też dostałem bardzo precyzyjne operacje, które powodują, że ta matematycznie wszystko w inne działa dokładnie tak jak przewidują to równa jak na niemałej dowód, niemniej jedyne co ma co obserwuję to ze zdjęcia tak odgadnięcie niejedno ma inne nowości można oszukać tak to czym innym słowy oczywiście oni tamci ludzie wieś to ogromna ekipy pracują nad zwiększeniem, by jej precyzji ty tych urządzeń i ich celem jest to, żeby setki takich, bo do tej pory to mamy dopiero 2 potwierdzona w zdarzenia detekcji tych fal grawitacyjnych, ale ich celem jest zmierzenie się, żeby to było Niewiem raz dziennie czyli, jeżeli będziesz miał wiele wiele takich zjawisk za każdym razem tory będzie się po potwierdzono to będzie się twierdzą w przekonaniu, że coś może także rzeczywiście od badaczy to zjawisko, ale tak jak to wampiry należy 1, jeżeli jakoś nie ograniczy się reguł gry, czyli nie wyklucza, że ktoś tamci stuka i generuje w sposób złośliwy Polenergia jest np. com Pol Targ jest to są takie duchy złośliwe, które właśnie w charakteryzują się tym, że stukają ciasto w w polityczne w ruinę KRS, a w w innymi słowy konkluzja jest taka, że ten film nigdy nie wiadomo na pewno mecz w ramach pewnych reguł gry musi się posługę rozumie właśnie o to chodzi musi się jakoś zawęzić musi wykluczyć pewne IT i jedyne co może robić to jest większa precyzja, a po drugie, powtarzać powtarzać, bo ta powtarzalność jest kluczowa, więc zdążyliśmy powiedzieć o tych nierównościach, by laicy IT Might want owym, jakby drugim zjawisku, którym przyszło do głowy, ale to nie ostatni raz spotykamy tutaj przecież myśmy kiedyś o tych nie ma trzeba mówić ja chciałem tutaj zwrócić uwagę na to, że tam bym tam też jest taka subtelna wątpliwość czy to przypadkiem, jeżeli ktoś złośliwie nie wysyła takich sygnałów i tak naprawdę to niema tu żadnego splątania i t d. tylko jest taka klasyczna komunikacja, która nas oszukuje, jakbym był zawsze w i to jakoś jeszcze na upartego w przypadku kwantowym można wykluczyć, a to może następnym razem o tym, rozgłośnię w naszym to z góry czy zapraszam rzecz jasna tymczasem po cóż mój detektor bardzo tutaj czuły detektor czasowy Radia TOK FM, który wykrywa różnego rodzaju zmiany zachodzące w czasie mówi nam, że nie zdradzać, kto jeszcze nie jeszcze godzina przed nami, a za moment państwo gościem będzie dr Agata Loewe seksuolożka będziemy rozmawiali o seksie z robotami to chyba należy powiedzieć sex ex machina będzie tematem naszej rozmowy, a tymczasem bardzo dziękuję dr hab. Jan Chwedeńczuk fizyk z Instytutu fizyki teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego informacje, a po informacjach wracamy po Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA