REKLAMA

W studio Tadeusz Gruber, przedsiębiorca który wyjechał z Polski w 1968 roku

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2017-03-10 21:00
Prowadzący:
Czas trwania:
41:30 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
rozpoczynamy magazyn Horyzonty przy mikrofonie Hanna Zielińska, a z nami w studiu jest Tadeusz Gruber dobry wieczór dobry wieczór przedsiębiorca 1 z bohaterów książki, o których dzisiaj będziemy rozmawiać książki zatytułowanej wygnani do rajów p t. szwedzki azyl książka jest cennym zbiorem rozmów osób, które wyemigrowały z Polski w sześćdziesiątym ósmym roku albo około sześćdziesiątego ósmego roku inne konsekwencje antysemickiej nagonki i ten dotyczy głównie Rozwiń » osób, które wyemigrowały do Szwecji, chociaż osoby miały różne losy i Szwecja czasami VAT tylko 1 z przystanków autorkom rozmów jest dziennikarka Krystyna Naszkowska nasz dzisiejszy gość Tadeusz Gruber inny jest 1 z bohaterów, który opowiedział o swoim życiu opowiedział w swojej perspektywie Szwecji na swoich sukcesach biznesowych niezwykłych niezależnych od narodowości inny, a zależnych od talentów rozlicznych cenna jak rozumiem jest to też opowieść Jenny o kształtowaniu się tożsamości, bo z tego co panu powiedział w tej książce za chwilę będziemy mu zbliżać się do szczegółów on właściwie wynika, że przez to wszystkie lata nabrał pan ogromnego dystansu do tego, o czym w ogóle jest tożsamość narodowa tak jakby dla pana już w tym momencie nie miał większego znaczenia raczej nabrał pan dystansu niższy niż 1 odczuwał pan jakiś brak dookreślenia w tym temacie może ja pozwolę się zacząć się troszeczkę wcześniej na temat, dlaczego ja jestem w tej książce jej należymy intencją rozmów z Krystyną było pokazanie, że nie zawsze pierwsze generacje emigrantów jest straconą generację Szwecja jest krajem, gdzie jak się okazuje to pierwsza generacja imigrantów nie jest straconą generacją mamy osoby, które zostawił wielki ślad w nowym społeczeństwie dla mnie to był ten filtr jest to, o czym ja chciałem przy czym chciałem zainteresować Krystyny ślad w nowym spocie z Rzymu przyjechaliśmy bez pieniędzy bez kontaktów bez języka, ale z wykształceniem opisu dla pana siebie swoją rodzinę ne jako przedwojenną inteligencję porównuje też pan ówczesną polską emigrację sześćdziesiątego ósmego roku nad emigracją do migracji z Iranu tam też inteligencja przyjęła w pewnym momencie i widać było różnice w poziomie szybkości zdolności do asymilacji w stosunku do następnych pokoleń przybywających również z Iranu, ale jednak gdzieś się z klas robotniczych tak Iran po zlikwidowaniu szacha irańscy przybyszy do Szwecji solą razem z grupą, do której należy najlepiej zintegrowanymi emigrantami Szyc no bo to inteligencja przyjechała w dalszym ciągu, jakby prosiłbym, żebyśmy w trakcie rozmowy nie forsowali sieć jak to się po polsku, mówi że jeśli nie na wzór cesze generalnie był sukcesem dla mnie to jest zarobienie pieniędzy też mógłbym tutaj, bo intencją pokazać, że można żyć własnym życiem w kraju, do którego się jak rzekłem przyjechał bez ryzyka bez socjalnego na worku bez pieniędzy i Szwecja dała nam to możliwość i dla mnie to jest bardzo ważne to co nie zdziwiłoby na początku UB tej rozmowy z synem Krystyna Naszkowska ponadto takie były właściwie przypuszczenie, że wyjechał pan z kraju komunistycznego trafił do kraju kapitalistycznego, a tu się okazało tak dobrze w tym kraju kapitalistycznym tymczasem my właśnie w Polsce lubimy sobie myśleć o Szwecji, że to jest kraj bardzo bardzo socjalny może nie komunistyczne oni niczego nie pomyślało Szwecji, ale też sam kapitalizm, ale ma takie bardzo prospołeczne oblicze ne i pan też o tym, pisze, że właśnie robotnicy bardzo dobrze się miewali, że pan jako student jeszcze inny doznał tego szoku, kiedy zarobił pan pierwsze pieniądze do wciągu 2 tygodni za pierwsze pieniądze mógł pan sobie kupić pierwszy inny samochód i to zdziwienie, a to tak wygląda ten kapitalizm, ale nie jestem kapitalizm, który np. występował w Stanach Zjednoczonych jest szwedzki kapitalizm do Szwecji jest socjaldemokratycznym krajem, więc kapitalizm jest relatywnie ludzki i ja myślę, że temat kapitalizm socjalizm wszystkiego to możemy inną rozmowę natomiast to co jest dla mnie ważne to, że w Szwecji dano nam możliwość przy czym my uchodźcy nie byliśmy traktowani inaczej na dnie jest także nauczyć dawali za darmo podczas promocji muzeum Polin ktoś z obecnych tam osób powiedział, że to, że Szwecja była bardzo łatwo zimą wciskali pozycje mieszkania pieniądze to nieprawda nic mi wciskali ciągu pracować w torze mieliśmy łatwość utrzymania pokoju akademickiego czy mieszkania to, dlatego że wtedy był taki system Szwecji były mieszkania, by pokoje akademickie i myśmy na takich samych prawach jak świeccy studenci mogli dostać pokój akademicki, a pieniądze były pożyczki dla studentów specjalne, które się później spłaca przez całe życie i z tej pożyczki można płacić za pokój akademicki kupić trochę jedzenia trochę książek ażeby można było żyć dobrze trzeba popracować trochę też, zanim zdobył pan swój pokój a tym bardziej że, zanim zdobył pan wymarzony żółty domek, w którym pan pisze przez moment przebywał pan w obozie dla uchodźców i w zasadzie te sceny są jednak wstrząsające ja się tego nie spodziewałam no ale czytając o tym, tytułowym jednak raju szwedzkim, tym bardziej że rano w analogii nasuwają się samej do historii do tego co dzieje się w różnych obozach uchodźców w uchu dla uchodźców my w tej chwili w Europie czy na bliskim Wschodzie inne w momencie, kiedy pan i pana rodzina po opuszczeniu Warszawy ne znaleźli się we włoszech wcześniej byli państwo przez chwilę w Wiedniu nie przeszli, by cała rodzina musiała przejść badania i jeśli chciał ubiegać się o azyl w Szwecji wyglądało to tak komisja orzekała, kto może wjechać do Szwecji badali czy nie mamy gruźlicy jakichś chorób zakaźnych badali Zander i t d. przeszliśmy do badania, ponieważ byliśmy zdrowi to formalnie zostaliśmy zaakceptowani i 3 lipca 1969 roku czarterowym samolotem w towarzystwie innych emigrantów przylecieliśmy do Szwecji i tarasy scena z obozu chwilę później wyczytane nazwisko mojej rodziny wyszliśmy kobiety naprawą mężczyźni na lato kazali rozebrać się do naga obrali środki dezynfekcyjne wepchnęli pod prysznic po drugiej stronie dostaliśmy nową bieliznę oddali ubrania ubraliśmy się wyszliśmy i tam czeka nas pierwszy posiłek w Szwecji to brzmieć bardzo dramatycznie, ale nie MAE pokazuje pełnego prawdziwego obrazu to był szok absolutnie tam się tam była nieprawdopodobna scena, kiedy starsze osoby odmówił wyjścia z autobusu autobus został 1 zintegrowany na zewnątrz wewnątrz łącznie z tymi starszymi osobami ze, ale to nie był obóz w nas różnica była taka, że myśmy niektórzy z osób dziś mieszka w sieci dostały wizy azyl bezpośrednio z Polski myśmy byli w drodze do Kanady i to nam nie wyszło i jest opisany w książce jak zmienić kierunek i w ambasadzie szwedzkiej, którą odwiedziliśmy dowiedzieliśmy się, że możemy jechać już na normalny w zasadzie w sensie niejako uchodźcy, ale będzie musiał się nami zająć ta szwedzka rodzina, która to wszystko załatwiła i ambasada zaproponowała, żebyśmy zaczekali w miesiąc 32, bo do obozu uchodźców pod Rzymem Latina to jest prawie jako obóz koncentracyjny straszny przyjedzie komisja ze Szwecji, która raz na rok czy 2 × na rok bierze takie obozy i wybiera ludzi do pracy, który przyjmie do do Szwecji, ponieważ są straszne warunki, a myśmy przyjechali w tej puli z obozu zostaliśmy z wykresem WIG wyda syn szykował ani to była brak wyobraźni bezmyślność, ale również konieczność, bo ileż osób w tym pesymistów przepraszam transporcie było z tego obozu tegoż wieczoru zaproszono nas na obiad do restauracji na wszystkich, a następnego dnia zawieziono nas do czegoś co byśmy nazwali obóz to była szkoła, gdzie były przepraszam baraki, gdzie studenci normalnie mieszkali już było w lecie klubu pusty każdy dostał własny pokój, by wspólne pomieszczenia tam zaczęliśmy naukę nie było drutu kolczastego byliśmy w latach powie mogliśmy wychodzić, kiedy chcieliśmy tam nas uczono języka tam nas uczono jak społeczeństwo działa prowadzona z wycieczki do miasteczka zobaczyć jak sklep sklep monopolowy apteka jak społeczeństwo działa i po kilku miesiącach jak ludzie się nauczyć języka w pomoc po nim pomagano nam znaleźć mieszkanie znaleźć pracy w jeszcze do ażeby ten ten element tego dramatycznego obozu ja bardzo proszę, żeby on nie był jak by być wyeksponowany zbyt bardzo, bo to było jednorazowe zdarzenie wywołane koniec z koniecznością dezynfekcji, gdybyśmy przyjechali inaczej do tego, by nie było w ana ile, kiedy dzisiaj ogląda wanny sceny w mediach pokazujące różne obozy i choć słów Anny w Syrii czy, żeby w maści bezlitośnie obozów, choć w krajach ościennych czy we włoszech czy we Francji najlepszą jak pan, żeby dobrze rozumie pan tych ludzi nie boja nigdy takiej drużyny były jak nie wyobraża sobie jak my jak rodzice rodzina, choć siostry moglibyśmy żyć w takich warunkach te straszne i w takich obozach w takim obozie Latina pod Rzymem żyli uchodźcy, których już zabrano to się, z czym są, bo potrzeba dezynfekcji natomiast torze w tym samym autobusie, który nas lotniska przewieziono 2 ileś osób pochodzenia żydowskiego z tego ile starszych osób, które przeżyły Oświęcim no to nic nie zdawali sprawy, gdybyśmy zrozumieli wiedzieli co będzie tobyśmy w jakim sensie spróbowali mieć dialog z nimi byliśmy zaszokowani myśmy nie widzieli wchodziło 1015 osób po 15 minutach 3 osoby białych fartuchach wychodziły czytały listy następnych osób ATA dalej będzie trwał nie wracałem to był szok, ale jeszcze raz powtarzam to jest bezmyślność nazwijmy to brak zrozumienia, ale to nie było, że Szernas umieszczono w obozach koncentracyjnych czy podobny do gorących mienie warunkiem jest cudowny ojciec był dyrektorem dużego wydawnictwa w Polsce jeździł do sanatoriów, a jak przyjechaliśmy do Dolic czy PIN-u tego miasteczka, gdzie mieliśmy mieszkać ci każdy z nas dostał pokój już wiedział, że nigdy nie takich dobrych warunków w za chwilę jeszcze tych dobrych warunkach porozmawiamy, bo o nich głównie pan opowiada w książce, ale jeszcze jestem ciekawa 1 pana relacji, po której mam wrażenie trochę brakuje nam w opowieściach o marcu sześćdziesiątego ósmego roku wśród wielu wspomnień bardzo powszechnym obrazem jest pożegnanie znajomych czy przyjaciół na dworcu gdańskim w Warszawie inny tzw. czwartkowe pociągi raz na tydzień nie odjeżdżały z osobami, które zostały zmuszone do wędrowania z Polski osobami pochodzenia żydowskiego i ich rodzinami i właściwie to co ja bardzo często suszami czytam dotychczas jak to wyglądało ze strony tych, którzy Stali na peronie się żegnali, ale nie przypominam sobie szczegółowej relacji co się działo w takim czwartkowym pociągu w środku ja to chciałem pana zapytać, jaka była atmosfera, jakie były pytania, jakie były rozmowy nadzieje nory, jakby tylko w moim przedziale także w momencie moja rodzina była, więc tych powiedzmy, że był pan dorosły był pan już studentem miał pan 20 latach 20 jak rano miałem jej, ale jak przyznaje się być może szansę to też jest ja byłem bardzo świadomy niepolityczny miny zainteresowania świadomość, że mój ojciec się Żydem przyszła bardzo późno wie jak i 161718 lat nie miał żadnego znaczenia wyjazd było mieliśmy bardzo mieszane uczucia moje siostry ja ja przestałem Wanda jest mniej werbalna Marysia bardziej, więc z Marysią wypiliśmy butelkę koniaku w pociągu, żeby rozluźnić sobie nerwy baliśmy się tak naprawdę trochę przyszłość, bo nie wiedzieliśmy, gdzie wyląduję my jak będzie naprawdę najbardziej baliśmy się, bo słyszeliśmy o przejścia na granicy polsko czeskiej słowackiej, gdzie celnicy zwykle rzucali z wagonu jadąc przez rodziny twierdzą, że nie zdążyli zweryfikować czy skontrolować, a zostać na stacji tam był inny pociąg podobno 24 godziny trzeba było, więc po przejechaniu granicy bez tego typu problemu udało nam wielką ulgę, a potem pojechaliśmy do Wiednia i wszystko było nowe patrzyliśmy z niedowierzaniem nie pamiętam detalicznie uczuć było zaciekawienie był trochę strach, ale byliśmy młodzi dla mnie jak bardzo silnie przeżywa to co zrobiono rodzicom, zwłaszcza zaś ojcu, który był komunistą siedział w 3 lata więzienia przed wojną ciężko pracował wierzył w świetlaną przyszłość budował tu świetlaną przyszłość przed wyjazdem kazano mu oddać wszystkie oznaczenia, które dostał w swoim życiu zabrali wszystko było straszne rozmawialiście o tym, potem kiedykolwiek ojciec nie chciał ojciec bardzo niechętnie rozmawia ojciec był dyrektorem państwowego wydawnictwa ekonomicznego mama kierownikiem redakcji w książce wierzę, iż rodzice mieli wobec swoich dorosłych dzieci konkretne oczekiwania pan bardzo wcześnie nie wykazywał zainteresowania techniczne i gdyby pan mógł wybrałby pan technikum, ale rodzice wiedzieli co najmniej tytuł inżyniera nowy w technikum to nie, dlatego że tak mnie wciągała technika, bo robiła to, zwłaszcza elektronika jak wszyscy inni z Ostrowem pierwsze rady kryształ COVEC miał 14 lat aktorzy się do technikum to, dlatego że szkołami nie szło nic nie wchodził do głowy z wyjątkiem robót ręcznych Biennale przy klasie haftowanie o przyjęciu nos fizyki też będą jeszcze w szkole podstawowej, a te wszystkie teoretyczne chemia matematyka nic nie wchodziło ja zdałam sprawę, że będziemy bardzo trudno je i został zmuszony się z tego nie zaakceptowali został zmuszony pójść do gimnazjum jakoś się udało nie wiem czy w książce jest historiach nie muszę zdawać egzamin z niemieckiego obym nie zdał potem przed Politechniką udało mi się dostać się po 3 latach zostałem przyjęty na czwarty rok, ale miałem 1 egzamin do zdania, który obrałem, a trzecim roku z matematyki, gdybyśmy zostali w Polsce piątek egzamin nie jest to musiał za mnie ten egzamin, by zdać któryś z przyjaciółmi, albowiem naonczas, kiedy to może można byłoby Carlos pomagaliśmy sobie robię laboratoria kolega się egzaminy, żeby wyrzuceniem jest Polski wtedy uratował mi twarz i może rozwinąć temat troszkę jak nigdy ani niczego nie skończyłem te osiągnięcia, które mam to jeśli chodzi o tytuł akademicki, ale MON w mam 2 córki starsza nie waży się uczyć jak kiedyś rozmawiałem z jej podziałem, że wykształcenie pomaga żyć w dobrym życiem natomiast gwarantuje niczego z drugiej strony powiedziałem, że brak wykształcenia i nie zamyka drzwi lub utrudnia i pokazem na siebie samego można osiągnąć co się chce, aby to ciężko pracują przy innych, a mając wykształcenie mają zawód jest troszkę łatwiej osiąga go rozwiązać jest pewnego poziomu wyżej zresztą tempomat opowiada już możemy znaleźć każe się tak możemy morze no w książce Czytelnicy będą mogli przeczytać w inny, kiedy już znalazł się pan w Szwecji, kiedy zdecydował się panu wybić na niepodległości z tej szkoły rolniczej, w której mógł pan korzystać z opieki psy kursu szwedzkiego zdecydował się pan innych pójść się na swoje zrobił pan pierwsze pieniądze kupił pan pierwszy samochód to był pierwszy pieniądze zarobione na tzw. żywym zmierza ku przez 2 tygodnie praca 4 godziny wieczorami w restauracji to wystarczyło na kupienie opla w no i ruszył pan swoją drogą w pewnym momencie po wielu różnych innych pracach w różnych miejscach m. in. na poczcie i w innych ciekawych miejscach zdecydował się pan poszukiwała się im samorealizację w dziedzinie, która pana gminę interesowała najbardziej udało się panu kontynuować przez jakiś czas studia w swojej dziedzinie potem na uczelni zdobyć pracę nerek i w pewnym momencie wziął pan udział w rozmowie kwalifikacyjnej na stanowisko, na które wymagane było właśnie to, czego pan nie miał tytułu stanowisko było przeznaczone dla inżyniera no ale okazało się, że dla pana nie była przeszkoda w nie trochę tupetu i jak również to co mi życie nauczyło że, żeby być rozpoznane trzeba trochę innym, ale ja, zanim ten temat rozwinę to chciałbym wrócić do samochodu dla mnie ten samochód jest symbolem i nie chciał, żeby to było źle zrozumiane te 2 tygodnie pracy w na zmywaku i samochód otworzymy oczy na murze na fakt, że właśnie wszystko możliwe pracą własnych rąk mogą osiągnąć co chce i realia być może tego nie nie werbalizuje dostatecznie faktu, że inteligentny sposób, ale to mi naprawdę zmieniło życie ja przez wiele następnych lat jeszcze wracać do domu wieczorami namawiamy wszystkich kolegów, choć jeśli zostaniemy cóż konstruujemy co z programu wiemy o uniewinnienie musimy się co będziecie robić będziemy kosić trawy czy coś innego jak się tylko w pracy coś budować konstruować ten proces jak to później nazwać samorealizacji to w ważny atut dziś w rowie potrzebuje wyzwań, żeby się dobrze czuć najchętniej technicznych to rozmowa, która ich Bóg wie pani tutaj się odnosić wspomniała amerykańska firma szukała człowieka, który miałby być odpowiedzialny za instalacje i serwis dużych systemów komputerowych ja się zgłosiłem czeska firma reprezentowała była rozmowa ja przyszedłem tu pieszo powiedzmy, że jeszcze nie mówił pan dobrze po szwedzku, tym bardziej po angielsku ani nie miał pan wymaganego tytułu inżyniera, który tak w ich wady było napisane, że kurs przygotowawczy będzie w Kalifornii to ja nie mogę sobie odmówić byłem na rozmowie Osieckiego reprezentanta potem się dowiedziałem, że został zaakceptowany będzie druga rozmowa drugie tzw. drwił, że przyjedzie szef na Europę zapytałem czy to będzie po szwedzku Noto potknęli się głowy drżenie nóg po angielsku będzie na to powiedziałem mojej żonie pierwszej to chyba zrezygnuję z rozrzewnieniem mówi przygotujemy pytania i odpowiedzi będziemy ćwiczyć przez te kilka tygodni, więc co wieczór po pracy ona zadawała pytania stylisty ja uczyłem się odpowiedzi poszedłem okazało się, że ani jedno pytanie z list nie zostało zadane z Wólczanką i pod koniec trochę, bo ten Amerykanin był dosyć rozjuszony zdjął marynarkę podciągnął rękawy wtedy się paliło skończył się papierosy, więc wziął jednak ode mnie wierzy też troszkę rozwija jak już czują, że rozmowa się kończy nie ma o czym mówić to zapytam czy mogę wygłosić przemówienie Szwed, który siedział obok obudził się w snach nikt jeszcze nie wygłasza przemówienia na takich rozmowach i powiedziałem, że ja jestem tutaj, bo naprawdę chce tu prace, by się dostanę to moja żona jak kupimy taki mały żółty domek parę tygodni później zostałem poinformowany, że w pracy dostałem i że kurz odbędzie się w miejscowości miłośnik poszedł do domu zawsze na mapie szukać, gdzie w tej Kalifornii jest wirnik zabrało kilka dni ktoś będzie czekać czekać albo Monachium jest, że się niezwykle rozczarowany w dziale udało się rok później byłem na kursie już w Kalifornii spotkałem tego szefa Europy, które nie zatrudnię zaprosił kilkunastu lat na piwo wieczorem ja zapytałem go leczymy zatrudnił no bo ja tak naprawdę nie spełniałem wymagań oczy zapytał czy naprawdę chce wiedzieć, że oczywiście o podział jak wrócił do Monachium po rozmowach z 10 czy 20 kandydatami zaczął się zastanawiać kogo zatrudnić to pamięć tylko 1 osobę wyróżnia wyróżniającą się tego co my wygłosił przemówienie postęp prac w no i tutaj, gdybyśmy nel próbowali opisać cechy bohatera tej scenki, które właśnie w ten sposób się przebił dzięki uporowi dzięki na pomoc słowna to jak się wyróżnić godzinnym no to pewnie prędzej czy później padło słowo ambicja to jest bardzo ciekawe, bo pan w książce opowiada, że faktycznie próbował pan ambicji rozmawiać ze swoimi dziećmi ze swoimi córkami pana żona mówi chwileczkę, ale złego słowa nie ma w języku szwedzkim to jest zdarzenie po prostu 2 cywilizacji naprawdę nie ma tak odpowiednika takiego słowa po morze jest jak tak szczerze mówiąc znowu nie zostanę chyba nie miała co by pan wiedział na temat lekarzy, ale problem polega 3 min to jest to, że w Szwecji Szwedzi są inni jak zrozumiałem po jakimś czasie, dlaczego mówi się uczciwości tak dalej pracowitości w odróżnieniu od polskiego kościoła katolickiego, gdzie się uczy strachu przed Bogiem kościół szwedzki uczy pracowitości uczciwości skromności mieć ambicje jest skromne nie pasujesz do niemożna, bo to oznacza, że dziś najwyższa w pewnej hierarchii jak może to być tak zrozumiałem skarży się ma takiego małego Luthera tutaj na ramieniu, któremu przypominanie jest też lepszy od innego winnego nie nie wywyższa się stąd dzisiaj żona twierdzi, że to był błąd powinniśmy dzieci wysłać do lepszej szkoły prywatne może pomóc im, że tak powiem w starcie nalotu już jest wciąż jest dla wnuków narzędzia kilku innych w Szwecji w pewnym momencie, by poza różnymi rozlicznymi epizodami biznesowymi, których pewnie będzie jeszcze rozmawiać był pan dziennikarzami ten moment trwał 4 lata pisał pan po szwedzku utrzymywał się pan z tej pracy, o czym pan pisał to ja może opowiem króciutko jak to się stało ja mam wszy 1007 . roku założyłem pierwszy klub komputerowy Szwecji razem z kolegą i klientem, którego pan podebrał im mniejszy nam nie spotkaliście się w sklepie Natalię chciał ją z mównicy zabrał serwisować swój komputer okazało się, że przed panem ktoś nam sprzedawca był nie Ełk nie wiedział co robić ja postawili posłuchałem mi brak zasad trenowałem temu młodemu ciekawi żyją mogę pomóc ja, bo jestem inżynierem konstruktorem, a to był elektronika smród był kłopot ja ani on przyjechał tego wieczoru do mnie żeśmy RM udał się to zrobić pogadaliśmy trochę to był taki bardzo pierwszy komputer nie w formie skrzynki z ekranem z klawiaturą tylko taka karta elektroniczna jak i pary przycisków jak islamski coś tam można Borowicz i doszliśmy do wniosku, że taki jak on w takiej porze jest więcej, więc łóżko lub w ciągu paru miesięcy mieszka u kilku, które już zaraz po siedemdziesiąty siódmym mniej więcej 1 jak każdy klub kultury bycia gazetkę wydawać musimy też, nic więc byliśmy przekonani, że będą nam ci członkowie przysyłać materiały będziemy tylko ciąć sklejać i kopiować ci, gdy zbliżała się tym nie wysypie są też musiał sam, więc o programach w elektronice mikroprocesora rok później ten nierób jakiś czas później spotkałem 2 młodych ludzi, którzy wystartowali pierwszy pieszy pisma komputerowe Szwecji zapytali czy chce pisać dla ich być mogę pisać robię to samo kodowanie było pisane jak mikro są procesory działają w rok później byłem na konferencji prasowej dłużej jakaś amerykańska firma co pokazywały poszedłem do naczelnego oraz redaktora największego pisma elektronicznego w Szwecji czy się przestawić a gdzie wiem, kto ty jesteś jak długo będziesz pisał dlatego główne tematy gówniane gazety mówi, kiedy uda się wpisać do porządnej gazety i przez następne 34 lata pisałem dla 3 byłem w, dzieląc się nazywa jeździe po całym świecie z szokiem się zorientowałem, że ja, który nie potrafię napisać wypracowania po polsku pisemna kilka zdań esencja albo nie potrafiłem, że tak powiem im przedłużyć tego powiększyć materiał wypełniałem wiele stron 3 pism czy kwestia nie była format tematu, który wreszcie pana pasjonowało miał pan, o czym pisać chciał pan najprawdopodobniej to plus żegnamy się okazało, że się mogą nauczyć nowego języka i w tym języku pisać to on to jest to prawie jak narkotyk jak mówię, że ja w moim życiu przez większość lat nie potrzebowałem tych Upstream dodał nic zdałby solną, żeby w chmurze jest wieczorem, żeby móc zasnąć spaść parę godzin zamiast siedzieć w pracy cały czas ten moment ten epizod z kilkuletnim dziennikarstwa były chyba najbliżej ze wszystkich pan mam inne sytuacje zawodowych zbliżył pana do rodziców opisuje samo tym jak wreszcie mógł pan pokazać publikacje ze swoim nazwiskiem w Szwecji na pana rodzice oczywiście nie mogli słynny uzyskać z tej samej pozycji społecznej czy zawodowe jako mini w Polsce i ojciec pracował w bibliotece królewskiej inny mama pracowała w bibliotece noblowskiej, gdzie zrobiła całkiem sporą karierę no ale był taki moment, kiedy mu pan powiedzieć Zobacz tato tutaj jest artykuł podpisany naszym nazwiskiem twoimi moim pan Gruber inny nasz pewną goryczą pan pisze, że nadal nie było wystarczające dla ojca pisarz może każdy wasz tworzenie tak powiedziałaby dziś inżynierem konstruować jakieś dużej firmie on chciał ziemią torów parę lat później jak odszedł, bo dziennikarstwa jest duże przedsiębiorstwo miało zatrudnionych ludzi jak dziś 15 osób no to ojcu też należało, bo ojciec komunista jak kapitalista wyzyskiwać jej przez długie lata był z tym też problem rodzice ani nie rozumieli co jak konstruuje, bo produkty były dosyć skomplikowane to mówimy już teraz w epoce modemu kask ta moja z po osiemdziesiąty pierwszy roku więcej na jej, więc ani od strony technicznej nie byli w stanie zrozumieć jak też był kłopot z samym faktem, że ja robię za kaplicę listy dopiero jak wiele lat później jak siostra założyła dużą firmę i wyszła na giełdę z tą firmą to ojciec się z wielkim ekspertem od akcji my wtedy Water łatwiej rozmawiać o biznesie o odpowiedzialności, jakie przedsiębiorstwa mają w stosunku do lokalnej społeczności te dane jak przez te lata wyglądały pana rozmowy z rodzicami o polskości o przyszłości o wspomnieniach tożsamości czy one czy to było trudne rozmowy czy raczej się ich unikało ja muszę powiedzieć nie znał ją może z tym inne nie mieliśmy specjalnie dużo rozmów na te tematy temat tożsamości właściwie jeśli chodzi o rodzinę jak również moich najbliższych przyjaciół to jest mój własny problem większość moich przyjaciół nie ma żadnego problemu pani to na samym początku naszej rozmowy poruszyła to może teraz wrócimy do tego jak przez pierwszych 20 lat mego życia czy 17 byłem wychowany jako Polski patriota harcerstwo różne inne instytucje studenckie organizacje był polskim patriotą jak i przyszły 3000 siódmy rok sześćdziesiąty ósmy matka wróciwszy tysiące siódmym już ojca przyszedł ósmym zdarzyły mi się jak i przykre rzeczy wlecze się 7 ósmy roku i jak się do doby ziemia wyjeżdżam do Izraela cierpienie psów w Polsce jak dali mi być Polakiem polskim patriotą to ja już się widziałem z kałasznikowem jadę do Izraela będę bronił nowego kraju mama poprosiła, żebym został, że musimy być razem w tych trudnych chwilach ojczyzny jeszcze nadzieję, że dostanie z powrotem jakąś pracę, jaką pozycję po iluś miesiącach bezskutecznych prób skontaktowania się ze swoim kolegą przyjacielem przez wojny wtedy ministrem kultury, którym podlegał zrozumiał, że nie ma szans jej chyba we Wrzeszczu przy 7 ósmy roku rodzina się zebrała i co robimy i zapadła decyzja, że wyjeżdżamy wtedy ja zaproponowałem przy tym książka Fiedlera Kanada pachnąca żywicą jedziemy do KRN tak to było na skórce banana, które się powtarza w moim życiu od 3 lat trafiliśmy zwrot akcji teatralnych trafiliśmy w Szwecji i jazdę we włoszech nie wiem czy Krysia napisała głowa nie czytałem jeszcze miesiąc autostopem i któregoś dnia jechałem z głuchymi się pyta się tu lista w tę biedną imigrant w Odrze zaczął pytać no ja mówię antysemityzm w Polsce WHO mówi to co to jedziesz do Izraela znaczy się ze mną niewłaściwie taniej i trochę tak się tłumaczy mówi mama jest Polka komitet jest Żyd moja wina nie jest to dlaczego wyjechali z Polski zamknął mi to takie logiczne koło nie miał na to odpowiedź w jakimś czasie trafić do Szwecji ja postanowiłem, że Szwecja będzie moim nowym krajem co oczywiście przyjaźni w akademiku z sąsiadami uczyć wszystkiego natychmiast został oskarżony przez moich przyjaciół, że tak okropnie zeszła z działem w i postanowiłem być 7 szybko się okazało, że nie mogę, bo mam imię, którego żaden świat nie potrafi wymówić w sieci mają imię Tadeusz Tadeusz Ferenc ma już dzisiaj o uszu po szwedzku wysokie chcą się komu jest uśmiech nie nie grało miałem takiego nowego znajomego emigranta z poprzedniej migracji wojennej, który zaproponował, że będę się z wokandy i przyspieszy siedem-osiem lat puenta, gdy to ślady grało potrafi usłyszeć zrozumieć, o czym pisać do mnie pasowało niem nie może dziennikarz nazwać dekadę oto proszący o zdrowie to jeszcze, że będzie to a gdy on do dzisiaj 30 lat później twierdzę, że to był błąd, bo to za krótkie Szwedzi nie słyszał jakieś przystawia mówi Tadeusz to mówili w 2 oznacza co ma jakieś przystawia do dzisiaj ta od szturmują 2 co jest pomału wraca do korzeni i Małysz wizytówkę, gdzie jest napisane Tadeusz Gruber teraz śledzić będą uczyć się jest dużo obcokrajowców w Szwecji, gdzie jest już w inaczej jak ja przyjechałem prawie 50 lat temu to Szwecja była ciągle jeszcze bardzo pomógł innym kraju większość Szwedów nigdy nie spotkała obcokrajowca, a dzisiaj 17 % społeczeństwa jest urodzona poza siecią wszędzie pełno różnych obcokrajowców i łosie w stylu widział, gdzie spikerzy pogoda odczytywanie wiadomości są osoby, które i wyglądają inaczej trochę inaczej mówią o najmie to wpływa na pana samopoczucie w Szwecji na ile to wzbudza w panu jakieś inne emocje niższy niż wtedy, kiedy ta Szwecja była bardziej homogeniczne nowy wtedy było i trochę trudniej, bo mniejszości język trudniejsze było porozumieć, bo się dziwić przyzwyczajeni do inności, ale było łatwo, ponieważ był bity mieszkania i pokoje studenckie dziś jest dużo trudniej w międzyczasie zniknęły zniknęło wiele zawodów, które wtedy można było dostać się, zanim się człowiek wykształcił w tym już dzisiaj nie ma brakuje w sieci 700  000 mieszkań jest trudniej czasami się ludzie pytają przyjaciele z Polski czy ja odczuwam to, o czym tu się, mówi że Kaczyński mówi też seria w 57 dzielnic czy terenów, gdzie siedzi w Niechorzu papież jest nieprawda po drugie, jak mówią mieszka w dużym mieście w Sztokholmie nic się zmieniło ja widzę w telewizorze oczywiście przyjeżdżają ludzie 160  000 w zeszłym roku polisą, ale oni są rozsądni rozesłanie po mniejszych miasteczkach wioskach, skąd społeczeństwo od przechodzi do miast tam są wolne miejsca tam są szkoły są lokale, gdzie nie mogą mieszkać i jej nigdy nie czułem się nigdzie spotka się z rasizmem niemal osobiście czy pan jako świadek w scenerii osób osobiście osobiście nigdy na na całej mojej drodze życia, gdyby coś takiego było to nam powiedział, że nie ukrywam niczego ja czasami mówię, że są zbyt uczciwy za dużo mówi nam żyje się nie spotkać z rasizmem, a duże, że są takie sytuacje, że dzisiaj kiedy, kiedy w sieci są problemy, kiedy jest bardzo dużo ludzi, kiedy nie ma mieszkań nie ma szkół dla tych ludzi jest 3340  000 młodych ludzi bez rodziców i w Sztokholmie żyje kilkaset osób młodych nieletnich pod mostami jej w parkach i to jest problem tam jest niebezpieczny, ale to zostanie rozwiązane w jak przez kilkadziesiąt lat z mieszkania w Szwecji bycia Szwedom w obserwuje pan zmianę mentalności szwedzkim, bo w rozmowie z panem wojenny Krystyna Naszkowska, aby zaakcentowała kilka takich cech mentalności szwedzki ówczesnej, kiedy był pan model właściwie to nadal funkcjonuje jako taki powszechny mit czy stereotypu światach pisze pan n p . mówi pan o tym, że Szwedzi nie lubią być dłużni, że wolą inne za przysługę zwykłą koleżeńską czy przyjacielską zapłacić wtedy lepiej się czują niż wchodzić w jakiś relacje zależności i my dzisiaj też tak sobie wyobrażamy Szwedów jesteśmy pod wrażeniem filmu, który właśnie opisuje Szwecję szczęście po szwedzku widzimy, że na razie ludzie bez wolą starzeć się w samotności korzystać z pomocy systemowej z pielęgniarek opieki społecznej niż zależeć od dorosłych dzieci od rodziny od osób, które chcą albo nie chcą no to już dorośli Szwedzi starzejący się wolą po prostu obce osoby, która w, których opieka przysługuje im se tytuł systemu jak to wygląda z pana perspektywy to jest trudne ja nie spodziewałem się tego tematu, jakie przyjął do Szwecji i zawsze siedzieli ze Szwedami, by porównywaliśmy dumnie opowiadałem jak to w Polsce wiele pokoleń mieszka razem i babcia się zajmuje dziećmi jej dziadek wychodzi na spacery i że tak cała rodzina wszyscy razem i wtedy coś mi ktoś zapytał ile lat trzeba czekać na mieszkanie i je otworzymy się oczy, że to nie było z własnej woli takie wspólne mieszkanie dziś generacji mieszkał razem to była konieczność życiowa, a w Szwecji po wojnie Szwecja była najbogatszym przy drugim najbogatszym krajem w Europie po wojnie w przypomnę może na wszelki wypadek, że 100105 lat temu Szwecja po 1 z najbiedniejszych krajów w Europie, a teraz po wojnie 503 lata bardzo bogaty kraj, a jakże płynnie brakowało mieszkań łatwo no to były naturalne, że rodzice dzieci mieszkają osobno w wiemy, bo może nie widziałem tego na własne oczy, ale rozmawia się, że faktycznie jak rodzice się przenoszą do domu starców czy do domów opieki to wy nie ma tak częstych kontaktów jak mi się wydawało czy wydaje, że nasze w naszym społeczeństwie polskim społeczeństwie, gdzie te więzi nawet jeśli z powodów lokalowych to jednak są bliższe, chociaż trudno się przyzna tego słuchać to tylko z konieczności oczywiście mam bliższe więzi z rodziną i oczywiście sobie wyobrażam, że to z innych powodów, ale ja wiem, że to jest temat na inną książkę jest, gdyby nie było systemu pomocy społecznej to jestem przekonany że, że rodziny, by wspierały pomagały taka dygresja w Szwecji mówi się, że kiedyś się setki lat temu jak osoby dochodziły starszego wieku już niby produktywne to było coś się z 2 tys stóp 2 wyprowadzał się do lasu gdzieś na skały i wielu kultur oraz Schalke był ten moment czasami Starzec sam opuszczał wioskę w radzie nie przyszedł już Cienciała zwierzęciu ciąży nawet czasami odprowadzany przez własne dorosłe dziecko i gdzieś z głodową umierał w twarz no bo ich nie było stać na utrzymywanie dom, a wzrost aktywnej osoby w społecznościach, bo było bardzo biedni, a dzisiaj w Szwecji nie ma tego problemu komu poleca pan książkę wygnani w raju szwedzki nadzór szczerze mówiąc nie wiem ja ja bym chciał, żeby to książka przeczytali moi przyjaciele, którzy jeszcze nie zawsze tutaj w Polsce, którzy wiedzą co jak i dlaczego chciałbym trochę za późno ojca już niema mama już oni słabo słyszy słabo widzi nie będzie mogła przeczytać, ale moi przyjaciele z to trudne pytanie, bo było jak czuje się dumny, że przynależy do grupy, która jest 1 z lepiej zintegrowanych, które zostawia po sobie ślad w nowym spocie jest jestem dumny i chciał się dzielić tak naprawdę, kto to będzie czytał na Yale no to drodzy państwo mamy dla państwa egzemplarze wydawnictwa Agora prosimy o maile na adres wieczór małpa to krok KFM wieczór małpa Stokrotka sam na pewno kilka egzemplarzy powędruje do słuchaczy Radia TOK FM miny i być może po naszej audycji znaczna część państwa na własną rękę poszukać tej książki dziękuję bardzo za rozmowę w tej części wieczoru Radia TOK FM naszym gościem był Tadeusz Gruber przedsiębiorca 1 z bohaterów książki wygnanie do raju dziękuję bardzo jak też dziękuję zapraszamy państwa na informację Radia TOK FM zaraz po informacjach magazyn kobiecy akt Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - HANNA ZIELIŃSKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" teraz 45% taniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA