REKLAMA

Czarna śmierć - o średniowiecznej epidemii dżumy

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2017-03-20 22:40
Prowadzący:
Czas trwania:
01h 01:52 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Radia TOK FM na KO z Australii z przyczyn astra na uczelni w piśmie są pewni stało się także z wody i ziemi wydobyło się mnóstwo oparów zepsutych w momencie koniunkcji, który następnie zmniejszały się z powietrzem z Rosją i porywy południowych wichur, niosąc obco pary wichry zanieczyściły powietrze, które wdychane przez ludzi przenika do serca i niszczy w nim substancje ducha oraz otaczającą ich wilgoć wywołany tym gorąco trawi siłę życiową i co jest Rozwiń » bezpośrednią przyczyną epidemii, kiedy król francuskich szósty czy ten raport polskiego fakultetu medycznego morowe powietrze już od roku zbiera śmiertelne żniwo opary zepsute w momencie koniunkcji, czyli Mars Jowisz Saturn w 1 linii Mars suchy ciepły Jowisz wilgotny ciepły Saturn suche zimne tuż po zaćmieniu Księżyca na 2 tygodnie przed całkowitym zaćmieniem słońca w 40 stopniu Wodnika, a Wodnik to przecież znak powietrzne na niebie pojawiają się komety ziemia się trzęsie wulkany wybuchają grunt się rozstępów je, by uwolnić trujące opary nie znaczy ten od, których nie jest serce jest 20 marca 1300 czterdziestego piątego roku Radia TOK FM z nami jest już prof. Jerzy Pysiak Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego dobry wieczór panie profesorze dobry wieczór i cóż tak od razu koniunkcji planet przejdziemy do pałeczki dżumy wyizolowany dopiero w 1800 dziewięćdziesiątym czwartym roku w Hongkongu w dopalaczach dumy może niekoniecznie może może nie bezpośrednio przeszły przez pokój, w którym na zjeździe groźnie duma jest wywoływana przez pałeczkę dumy przenoszoną przez pchły przeskakujący zaś pługów na ludzi o tym w średniowieczu nie wiedziano odnalezienie przyczyn było możliwe dopiero właśnie wtedy, kiedy wyizolowano bakcyla to i wtedy można było prześledzić całą drogę Epidemiologiczną, ale zdarzało się, że w czasie tej pierwszej wielkiej epidemii nawet pandemię dżumy w Europie pierwszej od siódmego wieku czy ta dżuma Justyniana tak od czasów dżumy Justyniana i która trafiła do Europy z kilkudziesięcioletnim opóźnieniem do Europy zachodniej z kilkudziesięcioletnim opóźnieniem po raz pierwszy pojawiła się dopiero w roku 1300 czterdziestym siódmym później zresztą przez następne 150 lat powracała cyklicznie co kilka-kilkanaście lat w Otóż nie wiedziano wówczas zresztą zaczęliśmy audycje od podania przyczyn, jakie w koncertował fakultet medyczny Uniwersytetu paryskiego nie wiedziano o tym, że przenosin dumę ten łańcuch szczupła na człowieka, ale wiedziano, że to choroba zakaźna wiedziano, że to choroba zakaźna jak wszystkie choroby zakaźne tłumaczono ją właśnie tym powietrzem tak to znaczy pojęcie choroby Zacha zakaźnej było nieco inne zepsute powietrze, które zakażą polubić w Otóż zdarzały się przypadki w UE, w których lekarze i wychodząc z błędnych przesłanek ratowali może nie życie chorym, dlatego że przy ówczesnym poziomie wiedzy medycznej jeśli jakiś chory wyzdrowiał dumy to zawdzięczał to siłą własnej odporności, ale zdarzały się przypadki, w których nie dopuszczali do zakażenia jest znany przypadek ówczesnego papieża Klemensa sióstr okażą się ogniem, w który w, którego lekarze nakazali wokół krzesła papieskiego ustawić takie ogniste koło zło w złożone z rozmaitych piecyków buchający z żywym ogniem na pokładzie przeszła i pochłonie przeszło, a te, które były w pobliżu wszystkie pół czekały, by było za gorąco lekarze to wyłącznie w zupełnie inny sposób to znaczy to było właśnie na ówczesne w sposób dorozumiany odkażanie tego zepsutego powietrza wywoływanie poetów papieża o to, żeby wychodziły z niego można trujące VAT po, ale dzięki temu papież mnie zachowku co więcej w wówczas właśnie pojawiło się współczesne rozumienie pojęcia kwarantanna medyczne rozumienie słowa kwarantanna ja powiem, że termin kwarantanna początkowo wywodzi się zupełnie, czego innego to znaczy 40 dni w czasie, których wasale Królewscy mieli się powstrzymać od prowadzenia walki, zanim król nie rozstrzygnie sporu pomiędzy nimi, ale kwarantanna, która właśnie wówczas nabrała znaczenia medycznego to znaczy przetrzymywania osób pochodzących z zakażonych rejonów przez 40 dni na granicach pewnych obszarów przede wszystkim umów od niektórych miast i z tego powodu np. Mediolan we włoszech dotkniętych bardzo poważnym stopniu epidemią Mediolan, który zastosował kwarantannę nie został drugą dotknięty żaden sposób po prostu nie przepuszczano tam ludzi chorych i w związku z tym do Mediolanu udało się uratować sąd jest jeszcze kilka innych przypadków w Niderlandach też kilka miast zastosowało ten kwarantannę jest jeszcze Polska jest jeszcze Polska tak jest, ale przy tym w Polsce no to jednak byliśmy wtedy zieloną wyspą byliśmy zieloną wyspą to jednak zawdzięczamy też trochę szczęścia, dlatego że w granicach, a w czternastym wieku nie była nie mogła być tak ściśle strzeżona jak w późnej nowożytności, czyli i jeszcze niedawnej przeszłości na obszarze Unii Europejskiej obecnie w innych krajach wciąż Ależ oczywiście na granicach Polski również stosowano kwarantanny już, czerpiąc wzorce z tych przykładów jest nim były Mediolan czy niektóre miasta niderlandzkie na szczęście byliśmy krajem dość peryferyjnym zarówno od Wschodu Zachodu, bo należy pamiętać, że róż czy Skandynawia też zostały zdziesiątkowane przez dumę do Skandynawii na dotarła z wysp brytyjskich do Rusi przez morze czarne ze Skandynawii także nie byliśmy krajem, mimo że w środku Europy to paradoksalnie dość peryferyjnym w związku z tym mieliśmy informacje Kazimierz wielki miał informacje na temat szalejącej epidemii dżumy z wyprzedzeniem, zanim ona fizycznie mogła na ziemie polskie dotrzeć i dzięki temu ten kwarantanny zastosować Polska została praktycznie z dumą oszczędza na temu zresztą w znacznym stopniu z całą pewnością zawdzięczamy dynamiczny rozwój gospodarczy społeczny przy w ciągu najbliższych w co najmniej kilku pokoleń, dlatego że w Zegrzu była siła robocza, której nie było na Zachodzie Europy, dlatego że ludność Polski nie została zdziesiątkowana, a nawet gorzej od potocznie używamy słowa zdziesiątkowani się mówiąc o hekatombie fi co dziesiąty w cieniu dziesiąty, a tutaj i na pewno wagi wymarła 13 ludności na całych połaciach Południowej Anglii Południowej Francji w nie wymieniała 1415 gdzieniegdzie 13 ludności znamy całe tereny z obszaru w Południowej Anglii północnych Włoch Południowej Francji ze wschodniej Francji, w których wymagały całe małe miasteczka czy całe wioski no bo zostało tak niewielu ludzi, że oni opuścili te dotychczasowe skupiska osadnicze i przenosili się do wielkich miast, w których też wymarła znaczna część ludności wielkie miasta były w szczególności zagrożone ze względu na ogromną koncentrację ludności to znaczy na znacznie większą gęstość zaludnienia niż ta, do której dzisiaj jesteśmy przyzwyczajeni, skąd ta duma się wzięła z Mongolii tego nie wiemy, gdzie z Azji wszystkie sale wielkie fale dżumy przychodziły gdzieś ze stepów Azji i dlaczego akurat stamtąd nie wiemy tego i poprzez bliski wschód trafiały najpier w w Europie na obszar cesarstwa bizantyjskiego i potem drogą Mor z drogą morską dzięki ożywionym handlowi prowadzonemu przede wszystkim przez kupców włoskich trafiały do euro w właśnie dzięki owym już czułam, które żyły w miastach i które żyły powszechnie aż do wieku dziewiętnastego na statkach skądinąd wtedy również przywędrował do Europy gatunek szczura wcześniej nieznane szczur wędrowny tzw . szczególnie podatny na zakażenie same szkoły przechodziły te były już uodporniony przechodziły tę chorobę chorobę na po prostu ten trend ten mikro ten bakcyl wetował w nich nie, czyniąc im większej szkody w przenoszona przez pchły zaś królów na ludzi atakowała ludzi w sposób bezlitosny wprowadzona odporność tych, którzy przeżyli epidemie z przełomu wieków 0607. dawno już zanikła można powiedzieć, że w dużym stopniu Europa 14 wieczna padała ofiarą własnego rozwoju demograficznego społecznego to znaczy wskutek wielkich nadwyżek produkcji żywności wieku trzynastego nastąpiła eksplozja ludności i wielka koncentracja ludności w miastach dzięki czemu te zarazki łatwiej się przynosiły ciąg dalszy nastąpi tuż po informacjach o dwudziesty trzecim po ta zaś dla naszych zegarach lub w Radia TOK FM też studia nadal prof. Jerzy Pysiak Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego oraz jeszcze kłania się pani profesorze dobry wieczór w wieczór jesteśmy teraz przy wyżu demograficznym średniowiecznej Europy w ten wyż demograficzny jest spowodowany kilkoma czynnikami 1 z nich być może najważniejszym jest trwanie w z pewnymi wahaniami, ale mówiąc najszerzej tzw. średniowiecznego optimum klimatycznego, który trwa mniej więcej od roku 700 pięćdziesiątego do około roku 10003 jego to jest okres, który charakteryzuje się wysokimi temperaturami wystarczającymi, ale umiarkowanymi opadami długimi ciepłymi wilgotnymi, ale nie uległ w nim latami krótkimi ciepłymi zimami w i to w połączeniu z całym szeregiem rozmaitych wynalazków technologicznych, które albo są wynajmowane po raz pierwszy pomiędzy 8 ma 10002 albo na powrót wynajdywania, ponieważ poszły w zapomnienie od czasów upadku świata rzymskiego w pop to wszystko powoduje ogromne wzmożenie produkcji rolnej i pierwsze tak mniej więcej od roku 1000 pięćdziesiątego pierwsze od czasów rzymskich nadwyżki w produkcji żywności pozwalające nie tylko przetrwać do 7 FK, ale też po spieniężyć te nadwyżki produkcyjne bogacić się zagospodarowywać nowe terytoria to znaczy dotychczasowe pustki osadnicze, a także pozwala na większą przeżywalność dzieci, ale i wobec tego okresu między rokiem 10501200 pięćdziesiątym to jest wielka eksplozja demograficzna ludności Europy w tym okresie się podwaja miasto stają się wielkie bardzo ludne Paryż około roku 13002008. liczy sobie w 50  000 dinarów, czyli gospodarst w płacących podatek katastralny z czego wynika, że musiał nic sobie około 200250  000 ludzi, dlatego że chodząc po 4 osoby narodzie tak lekko, licząc Targ przy czym miasta te nie tylko Paryż, ale cały szereg innych są cały czas dość szczupły terytorialnie zresztą do tej pory grunty w mieście jest droższy niż gdziekolwiek indziej i w związku z tym mamy do czynienia z dużym zagęszczeniem ludności na tych terytoriach co nie sprzyja logicznemu trybowi życia powiedzieliśmy, że na skutkowało obecne są w miastach ówczesnych takie wynalazki jak kanalizacja bieżącej wody prawie nie ma głównie dostarczany jest w publicznych studni i teraz po pierwsze, mało higieniczne warunki życia, a po drugie, załamanie klimatyczne około roku 10006 to oznacza koniec owego optimum klimatycznego zaczyna się około roku dziesiątki w 10061 to epoka, którą nazywamy małą epoką lodowcową, która też z pewnymi wahaniami tak jak to optimum wcześniejsze będzie trwała do co najmniej połowy dziewiętnastego wieku w lata będą coraz chłodniejsze coraz bardziej deszczowe, a nawet ulewne zimy coraz dłuższe mu coraz zimniejsze co powoduje z kolei klęski głodu, ponieważ po prostu plony są albo mniejsze albo nawet wskutek deszczowych i zimnych wiosen i lat ulegają zatraceniu, bo zboże gnije na pniu w ich bez tego ta większa ilość ludności, która do tej pory korzystała z nadwyżek na żywności teraz jest skazane często na głód i wobec tego osłabiona traci naturalną odporność skoncentrowana wielkich bardzo licznych pozwanym ludności w miastach, w których są złe warunki higieniczne jest bardziej podatna na choroby w dwójnasób po pierwsze, dlatego, że przy dużej koncentracji ludności łatwiej się choroby przenoszą po drugie, ze względu na to, że jest osłabiona trwającym przez mniej więcej 2 pokolenia periodycznie ni klęskami głodu, które są noty za odnotowywane we wciąż we współczesnych kronikach 13151317 czeka poważna klęska głodu, która podobno przetrzebiły populację kontynentu może nawet 10 % tak tak szczególnym zachodniej części kontynentu tak, a jest zimno i jest lód nie nie ma wystarczającej ilości żywności jej my mamy październik 1300 czterdziestego siódmego roku, kiedy to dociera na Sycylię, a docierają na Sycylii statki w mojej z tych statków wychodzą po pierwsze, pierwsi zarażeniu, a czy informacje docierały wcześniej, bo duma robiła swoje spustoszenie już w Azji ich tak wiedziano o tym, wiedziano o tym, że epidemia dotknęła Konstantynopola mu w Azji mniejszej i Europejskiej części cesarstwa bizantyńskiego w ale w ówczesna wiedza medyczna takie już mówiliśmy przed przerwą kojarzy zakaźne choroby ze złem zepsutym powietrzem innymi słowy nie ma świadomości, że kontakt z człowiekiem chorym, a doprowadza do zakażenia do zakażenia doprowadza wdychanie złego powietrza albo picie zatrutej wody, ale czy to świadomość pani profesorze pojawi się w trakcie burzy skoro wprowadzono kwarantannę skoro były kary za wpuszczanie obcych do miasta skoro były pojawił się w pewnym momencie kary za chowanie zmarłych na cmentarzach ani specjalnie wyznaczonych miejscach tego rozumiem jakaś refleksja beki sza esencją wynikające z praktyki znaleźli go powtórzą obserwowano w trakcie zapalili zielone domy, które były specjalnie oznakowane tak zaobserwowano w trakcie trwania tak, ale nie w 1304, ale Wilno 1000 czterdziestym siódmym roku i dlatego aż do 1300 czterdziestego ósmego dżuma bez przeszkód pokonuje kolejne etapy swojej podróży przez cały Półwysep Apeniński na tak, bo ma niesamowite 8 km na dzień tempomat rzeczywiście niesamowite właśnie ze względu na osłabioną odporność ówczesnych mieszkańców zachodniej Europy no przez brak świadomości, ale także poprzez to, że jest naprawdę bardzo ożywiony handel również handel morski, dlatego że duma nie wędruje tylko od miasta do miasta i od wsi do wsi, ale także po prostu przenosisz się z portu do portu i zanim dżuma dotarła do północy Włoch drogą lądową to znaczy drogą zakażenia albo poprzez pokój albo kropelką owego, dlatego że mamy 2 podstawowe odmiany dżumy jest duma wymienić na i duma płuc na która, która przenosi się drogą z zakażenia kropelką owego to przenosi się również poprzez te szkoły i chóry płynące na okrętach w południowych Włoch do portów Południowej Francji wschodnich ani do portów niderlandzkich do portów angielskich innymi słowy no rozprzestrzenia się dzięki internacjonalizacji ówczesnego handlu z globalizacją takich ówczesnej globalizacji tak tak ale kiedy ta choroba się pojawia, gdy pojawiają się czarne plamy na skórze to w przypadku dżumy dymienie licznej czy kiedy pojawia się kaszel duszności ma plucie krwią obrzęk płuc potem zgonu w przypadku dżumy płucnej no to oczywiście zwracają się ówcześni do medyków duchownych w Miami, czyli mają w odpowiedzi wysoce niesatysfakcjonująca odpowiedź jeśli chodzi o duchownych to na pierwszą refleksją jest to, że jest to po prostu Boska kara za grzechy skądinąd jest to zgodne z ówczesnym pojęciem w ogóle tego czym jest choroba przy jakiej okazji zresztą już rozmawialiśmy o szpitalach w średniowieczu i o tym, że każdy chory jest uważany za grzesznika niż wobec tego należy go leczyć zarówno pod względem medycznym przede wszystkim objawowo, ale przede wszystkim pod względem duchowym, a dziś to kara za za grzechy i wobec tego najlepszym remedium na powstrzymanie epidemii jest 1 , 5 i modlitwy za noszone w UE z prośbami, aby Bóg odwrócił tę plagę, którą spuścił na ludzkość, a ponieważ plaga nie ustaje w zimowej po pokuty to, mimo że niektórzy z żurnalistów odpowiadają, że po prostu jakiś czas, a ta kara musi potrwać albo, że ludzkość niewystarczająco pokutuje to pojawia się pierwszy tak powszechnie obserwowany w średniowiecznej Europie w intelektualny ruch i zwątpienia w łaskę boską i zwątpienia w nakazy kościoła znamy cały szereg w relacji nie tylko za 13471350, bo czas na śmieci czy też czarna ospa należałoby powiedzieć powraca z taką ponurą regularnością my jesteśmy głównie świadomi tego pierwszego ataku z lat 10066750, ale trzeba pamiętać o tym, że z ponurą regularnością epidemia powracała przez następne 150 lat i to aż do pierwszej ćwierci piętnastego wieku za każdym razem z, zbierając naprawdę bardzo liczne żniwo mamy liczne opisy ludności porzucający wszelkie swoje obowiązki porzucający pracę po rzucającej modlitwę i w jakim w takim akcie ostatecznej dekadencji chciałoby się powiedzieć tak w oczekiwaniu na to, że za chwilę zabierze ich śmierć no i rabując jej się na podium tak dokładnie tak chwytające ostatnie chwile życia innym z kolei przykładem jest powstanie w owym czasie i przykładem zupełnie innej postawy jest powstanie w owym czasie obecnego aż do wieku siedemnastego osiemnastego w Europie wątku kulturowego tańca śmierci w dieslach, aby Danse macabre po raz pierwszy podobno zostało to wyobrażone w kaplicy cmentarza niewiniątek w Paryżu donos makabra, w którym wszystkie stany papież cesarz Cold książęta rycerze mieszczanie chłopi prowadzeni przez kościół to no i zdążają ku śmierci właśnie co więcej ten moty w Danse macabre bardzo egalitarne Otóż to właśnie o to chciałem powiedzieć, że jest takim wątkiem niosącym ze sobą przesłanie egalitaryzmu wszyscy podlegamy śmierci zarówno papież cesarz niezależnie od tego czy jesteś wielkim czy jesteśmy ludzkim umrzesz i to w przypadku epidemii czarnej ospy umrzesz wciągu 1 dnia pół dnia 3 dni, dlatego że znane są bardzo liczne przypadki tego, że od momentu zakażenia albo przynajmniej od momentu wykrycia objawów śmierć następowała błyskawicznie była piorunująca po prostu mówiłem wcześniej o tym, że mamy do czynienia z zatrudnianiem się całych połaci zachodniej Europy podobnie naruszeń jeśli chodzi o róż warto zauważyć, że m. in. temu wielką ekspansję terytorialną zawdzięcza wielkie Księstwo litewskie Księstwa ruskie wcześniej bardzo osłabiony przez najazdy mongolskie zostały jeszcze dodatkowo osłabione przez rozprzestrzeniającą się tam epidemie czarnej ospy i dzięki temu o wiele mniej słabiej rozwinięte cywilizacyjnie państwo litewskie mogło podbić ogromne połacie tego kraju, sięgając w pewnym momencie aż do wybrzeży morza czarnego czyli, tworząc państwo od morza do morza warto pamiętać, że to, że nigdy Polska nie była może do morza tylko Litwa była nad morze do morza Otóż wyludniają się cały post połacie kraju wyludniają się przynajmniej w bardzo znacznej części miasta miasteczka oczywiście największe żniwo czarna śmierć zbiera wśród ludności relatywnie ubogich nie pośród elit wymiera w związku z tym bardzo znaczna część spośród robotników najemnych i wobec tego powstaje brak rąk do pracy i pierwszy raz przynajmniej pierwszy raz obserwujemy to mamy rynek pracownika ani pracodawcy tak mamy do czynienia z rynkiem pracownika i Ctrl wśród konsekwencji czarnej śmierci są bardzo znaczne zaburzenia społeczne, dlatego że brakuje rąk do pracy zarówno w mieście w rzemiośle, jaki na wsi należy pamiętać my jesteśmy patrona historia Polski przyzwyczajeni do wizji chłopa pańszczyźnianego, ale i w Europie zachodniej we Francji Anglii we włoszech w nieco mniejszym stopniu Hiszpania, ale w, ale też od połowy drugiej od drugiej połowy trzynastego wieku poddaństwo chłopów zanika to znaczy chłopi są osobiście wolni i pracują są zobowiązani do pracy na rzecz pana feudalnego, ale na zasadzie kontraktu i ponieważ bardzo znaczna liczba spośród chłopów rzemieślników wymienia to czują w pewnym momencie, że mogą zacząć może nie dyktować, ale przynajmniej stawiać warunki panom gruntowym za pracę na swoim albo mistrzom fachowym za wykonywanie pewnych prac rzemieślniczych i pierwszy raz mamy poświadczone strajki zarówno o chłopskie jak strajki rzemieślnicze w języku francuskim strajk nazywa się w grę, ponieważ pierwsze takie wystąpienie robotników najemnych w Paryżu miało miejsce na placu przed ówczesnym paryskim ratuszem, który nazywał się gra jest tam właśnie się zebrali, żeby żądać wyższych płac największe największy zasięg czy też na jej najbardziej intensywne wystąpienia takie miały miejsce Ewangelii, gdzie mamy do czynienia z tą serią buntów Chłopskich w latach siedemdziesiątych, zwłaszcza czternastego wieku później osiemdziesiątych i wiemy, że parlament angielski podejmuje nawet uchwały czy też przegłosowuje ustawy, które określają wysokość płacy minimalnej to bynajmniej nie w interesie robotników rolnych czy raczej robotników miejskich tylko mających dla mnie nie minimalnej maksymalnej gwarantujące, iż interesy panów feudalnych stadninie i cechów po to, żeby powstrzymać te eskalacji żądań rzemieślniczych czy Chłopskich pojawiła się też mogli dość tak może nieco pojawiła się co bardzo się zidentyfikowała społeczeństwo, że konieczne było dość mobilne ale właśnie wskutek wyludnienia znacznych połaci krajów zachodnioeuropejskich pojawił się możliwości niesłychanego awansu społecznego właśnie związanego z poszukiwaniem nowych miejsc bardziej atrakcyjnych miejsc pracy z przenoszeniem się ze wsi do miast i zajmowania opustoszałych warsztatu, bo mobilność niedługo w sensie geograficznym, ale również mobilność w sensie przeskakiwania na kolejne szczeble drabiny społecznej przejmowania właśnie opuszczonych czy pozostawionych warsztatów struktura cechowało, z którą ujęte były zawody rzemieślnicze cechowała się bardzo znacznym konserwatyzmem i takąż sztywnością było znane pojęcie partacze a gdyby ktoś tego, który jeszcze niema tych uprawnień co do jej nie ma uprawnień cechowych, który więcej można powiedzieć nie ma szans na ich uzyskanie i w związku z tym wyprowadza się z miasta jest oparte to znaczy na stronie mówiąc dosłownie i prowadzi ten działalność poza CFM, bo była cała grupa ogromna grupa czeladników, którzy nie mieli szansy na to, żeby zdobyć status mistrza szachowego im produkować w dziedzinie, w której byli wykształceni i teraz wskutek śmierci wielu Mistrzów cechowych pojawiają się wdowy albo pojawiają się po prostu opustoszałe warsztaty, które oni mogą przyjmować w związku z tym czas na śmierć doprowadza do takiego no powiedzielibyśmy przemieszania wśród pozostałych do dotychczasowych koleinach warst w ludności czy można powiedzieć panie profesorze, że czarna śmierć czarna ospa chwieje systemem feudalnym i gdzieś na horyzoncie może jeszcze niewyraźnie, ale już nam majaczy kapitalizm w jakimś sensie tak, dlatego że wśród rozmaitych mówiliśmy o Anglię przed finałem wśród rozmaitych rozwiązań owego kryzysu społeczno-gospodarczego wywołanego przez dumę jest znajdują się również początki tzw. ogrodzenia z 1 strony jest to sposób na zapobieżenie skutkom wyludnienia wsi spowodowanych spowodowanego przez dumę, ale z drugiej strony też można powiedzieć sięgnięcie po okazje, które się zdarza to znaczy nagle pojawia się znaczna część wolnych od uprawianych wcześniej gruntów, czyli nie terenów, które dopiero trzeba wykarczować i przystosować do uprawy Kołtuna czy wręcz być, tak więc pojawia się gromadzenie i zajmowanie bezkonfliktowe bez konieczności wywłaszczania bez konieczności modernizacji wiaduktu dla lat dla dotychczasowych właścicieli jako pierwszy właśnie w rolnictwie pojawia się z nową system inwestowania kapitałów produkcję rolną i ale także w produkcji Rzemieślniczej skądinąd z również we włoszech będących stanowiących 1 z elementów takiego układu gospodarczego Europejskiego południowy wschód, choć Włochy nam się raczej z południowym Wschodem nie kojarzą, ale z perspektywy zachodnioeuropejskiej południowy wschód północny zachód północne Włochy Irlandia Anglia taka oś przemysłu włókienniczego i tekstylnego tam również dochodzi do poważnych buntów wśród tzw. trzon PiS, czyli tej najniższej kategorii wytwórców w przemyśle włókienniczym, które są sprowokowany przez koncentrację kapitału i wobec tego zwiększającą się możliwość kontroli nad produkcją, a przez tych przez te rodziny banki włoskie kupieckie dzieci właścicieli koncentracji środków do produkcji w przemyśle włókienniczym i tekstylnym ułatwiony również poprzez dumy, bo trzeba pamiętać, że no z 1 strony czarna śmierć powoduje zmniejszenie liczby ludności wymieranie niektórych niekiedy całych rodzin, ale to powoduje również, że zaczynają się tworzyć na skutek nieszczęśliwego zbiegu okoliczności, ale zacznę się tworzyć o wiele większe fortuny niż funkcjonujące do tej pory wskutek dziedziczenia spadków przez tych, którzy przeżyli i o nim w związku z tym, koncentrując ten kapitał w żywym czasem żywym pieniądzu czasem w innych środkach do produkcji na niespotykaną dotąd skalę w co panie profesorze jeszcze Don mówiliśmy o tym nie satysfakcjonujących odpowiedziach, które mieli dla chorujących duchowni, a jeszcze chciałabym słów kilka o medyka ach, wiemy już, że w konstelacji planet upatrywali ci z paryskiego fakultetu medycznego przyczyn epidemii, ale oczywiście próbowano sobie także, aby jakoś radzić się, kiedy czytałam o metodach leczenia Noto mamy upust krwi przed czyszczenia lewatywy środki wymiotne czosnek pigułki Świętego Rocha źle Świętego Jana, ale też miłym ptakiem, a nos służb pogranicza zabobonu preparaty z wątroby kozła rybie łuski skóra węża w serce ropuchy róg jednorożca w róg jedno co jest uważane za panaceum na wszelkiego rodzaju trucizny trucizny w innymi słowy stosowanego, ponieważ uważano, że mamy do czynienia z zatrutym powietrzem zatrutą wodą skądinąd to jest ważny wątek, do którego może jeszcze wrócimy na razie go pominęliśmy czarna śmierć wywołuje w niektóre, zwłaszcza w niektórych krajach Europy pierwsze od osób 200 lat na wielką skalę pogromy Żydów, ponieważ Żydzi są oskarżani o zatruwanie studni o celowe zatruwanie studni po to, żeby doprowadzić do wgłębienia chrześcijan w bólu, ale też jest taki mechanizm, że jeśli dzieje się coś złego doszuka się winna Agaty winnym jest zawsze ktoś inny obcy odróżniających się z całą pewnością z całą pewnością i teraz, o ile 200250 lat wcześniej do pogromów Żydów dochodziło głównie wskutek wzmożenia moralnego wśród ludności w pewnych grup ludności chrześcijańskiej, którzy zapaleni do odzyskania grobu Świętego postanawia -li pomścić Chrystusa o tyle w połowie czternastego wieku po prostu oskarża się Żydów oto, że to zresztą jest wątek, który znamy ze współczesnych czasów uczestniczą we wszechświatowej spisku, który ma doprowadzić do zgubienia ludzi prawych w tym przypadku wszystkich chrześcijan i scen scenerią tych pogromów Żydów są przede wszystkim miasta zachodnioniemieckich Nadrenia, choć nie wolny od wystąpień antyżydowskich są również miasta francuskie włoskie angielskie lato z Konina dodać, że szczególną tolerancją w stosunku do Żydów odznacza się odznaczają się w tym okresie w 2 AK 1 czy też 2 obszary geograficzne 1 z 1 z nich jest Hiszpania, gdzie tradycja tolerancji w stosunku do Żydów sięgają czasów muzułmańskich i a drugim jest Polska i dlatego w późnym średniowieczu Królestwa dzisiejszej Hiszpanii Kastylia Aragonia i Polska stają się takimi 2 po przeciwległej NIK geograficznie, ale obszarami o największej koncentracji ludności żydowskiej, dlatego że tu są przyjmowani i otaczanie opieką nawiasem mówiąc gwoli sprawiedliwości należy dodać, że w gnie w w większości przypadków instytucjami, którzy w, które chronią Żydów przed pogromami są oprócz królów dziś kupić, ponieważ w Grzędziński może nie wynika to bardzo szlachetnych z punktu widzenia etycznego przesłanek, ale Żydzi uchodzą za niewolników kościoła i w związku z tym biskupi chronią swoją własność po prostu, ale są oczywiście także biskupi, którzy również w średniowieczu wykazują się sporą dawką humanizmu mówiąc w późniejszym języki no, więc oskarża się o zatruwanie studni Żydów medycy upatrują przyczyn choroby w zatrutym powietrzu zatrutej wodzie róg jednorożca jest stosowany po to, żeby zniwelować działanie rozmaitych trucizn natomiast takie środki jak puszczanie krwi, ale czy inne wymienione przez panią wcześniej mogły tylko zaszkodzić, a w tym przypadku akurat tak wynika, że to miało organizm, ponieważ osłabia organizm oczywiście puszczanie krwi czasami zbawienne, ale to głównie przed głównie w przypadkach nadciśnienia prawda, ale nie wszystkie te środki, które ta pani wymieniła wynikają z zaczerpnięte jeszcze z sal wraz ze starożytnej wiedzy medycznej teorii humorów na samym początku audycji była mowa o koniunkcji 3 planet i o tym, że 1 z nich jest ciepła i słuchała druga jest ciepła wilgotna trzecie jest zimna i słucha Otóż jeszcze wg medyków starożytnych TOZ zresztą skądinąd w jest jakiś archetyp obecnie w różnych cywilizacjach, dlatego że przecież pod podobnymi pojęciami mamy do czynienia od cywilizacji chińskiej nie jeśli pomyślimy o imperialnego, toteż tam mamy do czynienia z kombinacją kilku pojęć ciepły zimny suchy i wilgotne jasne ciemne Otóż medycy istny starożytnej Grecji Rzymu, ale uważali, że konstytucja fizyczna człowieka psychiczna również, że człowiek pod względem duchowym psychicznym i fizycznym jest skonstruowany wg tego, jakie działają w nim tzw. humor humory, czyli właśnie suchość wilgotność gorąco zimno i puszczanie krwi i stosowanie rozmaitych rozmaitych przed czyszczeniem czy rozmaitych innych zabiegów miało na celu wpływanie na równowagę owych humorów, dlatego że człowiek zdrowy to jest człowiek w tym wszystkim humory znajdują się w równowadze z skądinąd wszystkie te humory mają swoje odpowiedniki w rozmaitych substancji chciała to znaczy w chwili, gdy w żółtej legnie w czarnych legnie wilgotności i jeżeli któryś z nich góruje nad nim jednak nad pozostałymi to po pierwsze mamy do czynienia z innym charakterem, bo mamy wobec tego też takie typy charakteru jak sam wini choleryk flegmatyk i t d . ale jeśli ta nierównowaga jest bardzo znaczna to wówczas człowiek choruje i np. puszczanie krwi, a ma na celu likwidację owego elementu stanu Klinicznego, a zatem ma doprowadzić do ozdrowienia no tak jak pani powiedziała w przypadku człowieka chorego zakażenie nam bardzo poważną infekcję mogło to doprowadzić tylko do szybszego zgonu, choć w niektórych przypadkach może to można to uznać za pewną formę eutanazji bo śmieci na niektórych wypadkach śmierć w wyniku Johnnym, a nawet śmiercią straszną jak się wydaje niesłychanie bolesne kolejny wątek panie profesorze niezwykle istotnym mówiliśmy przed chwilą o zatrutej wodzie strach przed wodą będzie determinował kolejne dekady po tłumie tak wynika z przekonania o tym, że zaraza zanosi przenosi się przez powietrze kąpiel, zwłaszcza gorąca kąpiel nawiasem mówiąc stąd też wywodzi się, a przekonanie o zbawiennym oddziaływaniu zimnej kąpieli gorąca kąpiel powoduje w znaną w owym czasie już w twojej skórze o rozszerzenie się po łów, a co więcej wiedziano już, że w czasie gorącej kąpieli w rozszerza pory w skórze no one zostają oczyszczone oczyszczone mówiąc językiem współczesnym, a ówczesnym językiem otwarta wobec tego człowiek, który zażył gorącej kąpieli i otworzył sobie po jest bardziej podatny na Winobraniu objęci leciała mu nowego powietrza dokładnie tak skądinąd UE poza zaleceniami Mizdal z zaleceniami, aby w kąpieli unikać to niemalże jak ognia to znaczy kąpać się jak najrzadziej to jest zjawisko, które w i charakterystyczne dla późnego średniowiecza pamiętajmy, że byśmy nie myśleli o całym średniowieczu, że jest brudny śmierdzący ona zaczyna się właśnie takiej brudnej niezbyt ładnie pachnące w właśnie jako 1 z konsekwencji czarnej śmierci miało też w konsekwencji nie tylko zbawienne, ale zupełnie zdroworozsądkowe to z nas żyje człowiek, który już zarzuty gorącej kąpieli, bo nie mógł już tego nikt nie żaden sposób powinien zaraz po wyjściu z niej owinąć się jakimiś kocami śladami czy ówczesny minie ręcznika mi no bo to, żeby osłonić całe ciało z otwartymi na działanie szkodliwego powietrza przypomniał, że to one, że rzeźba powietrze dzisiaj byśmy wiedzieli morowe powietrze, ale używano terminu powietrze mówiąc o zarazie po prostu więc, żeby uchronić przed wpływem owego powietrza tak owego z powietrza ani zapowiedź stworzenia tak i wobec tego należą się jak najwcześniej owinąć różnymi kocami czekając aż wypowie się zamkną jak wiemy tezy jest to zdrowe podejście, gdyż po prostu pozwala uniknąć przeziębienia są hale dżumy niekoniecznie, ale dumy niekoniecznie znaczy jeśli ich no Comment kąpiel sama w sobie akurat byłaby bezradna wskazana, ponieważ można się czuć człowiek umyty to nie jest człowiek za plony tak no właśnie między gettem odwrót od higieny potem to kolejny powroty dżumy w wszystko ładnie się do miało zwątpienia bez wątpienia to również sprzyja temu, że wpły w miały, gdzie hasać, gdy zaczyna się epoka największego brudów historii starego kontynentu test ten czas, kiedy będziemy najbardziej brudni w statystycznie prawdopodobnie tak choć różnica pod względem ilościowym może nie jest aż tak znaczna, dlatego że ówcześni czyste w szczególności wyższe warstwy społeczne te, które miały pewien osiągnęły pewien status kultury materialnej, choć oczywiście ludzie ubożsi wcześniej też się myli nikt ale Kazimierzem po pierwsze, mniej skutecznie się mieni, bo nie korzystali z tak wyrafinowanej infrastruktury higienicznej, jaka była dostępna ludziom bogatszym, ale też po prostu mieni okazji o wiele częściej im bardziej się błądzić i inni niż miejsc i nic im mniej higienicznych warunkach choć warto też powiedzieć, że w znacznym stopniu zapadalność na różne choroby przenoszone drogą pokarmową też była pochodną statusu materialnego, a pamiętajmy, że picie wody uchodził za niezdrowe słusznie skądinąd wiadomo, że mogła być to woda źródlana, ale studnie rzeczywiście bywały zakażony, choć nie dlatego, iżby jest ratowali Żydzi lub trędowaci był również nad nim również trędowatych oskarżano za to o celowe zatruwanie w studni tylko, dlatego że no po prostu ładny bywało za to zatruwane przez szczeciński i o wiele gorzej było pić piwo i znaczna część część ówczesnej ludności chodziło po prostu całe życie pod Milana, a bogaci ludzie pili wino, które też było zdrowe, bo w Bobowej no bo nie zatrute tymi rozmaitymi odpadkami woda źródlana tak naprawdę była dostępna tylko ludziom żyjącym w przedziale przy źródle i to w dużym oddaleniu od z skupisk ludności i ciastem, a on winny naszym słuchaczom wyjaśnieniem, ponieważ mówiłam, że duma zrodziła także Frankensteina, bo jest taka historia, że te znacznie później w 1800 szóstym roku w złej i Ząbkowicach, które wówczas nazywał się Frankenstein miała wybuchnąć epidemia dżumy 1 z tych kolejnych, które nawiedzały stary kontynent w rezultacie ze zmarłą ponad 2000 mieszkańców Ząbkowic blisko połowa mieszkańców aresztowano 6 mężczyzn kobiety oskarżono ich o bezczeszczenie ciał zmarłych i tworzenie z ludzkich zwłok potwora to miał być ten Frankenstein, o którym potem w 1800 osiemnastym roku ukazała się pierwsza powieść tak jasno to jest ten był Marek terytorium Polski i ich Frankensteina jest to jest ten potwór który miałby zrzec się zdradzony przez owych złoczyńców po panującym zwłoki i mających złe zamiary wobec całej ludzkości to w szczególności skierowane przeciwko chrześcijanom oczyścić z chrześcijanami chrześcijaństwu warto przy okazji dodać, że epidemia, że po przetoczeniu się na całej serii epidemii dżumy w Europie zachodniej między mniej więcej między rokiem 1300 czterdziestym siódmym, a połową szesnastego wieku dżuma w Europie zachodniej słabnie to znaczy rzeczywiście pojawia się od czasu do czasu, ale jednak została wypracowana już od ludności zachodni wypracowana w sensie naturalnym odporność na za wstęp na pałeczkę dżumy czarnej czarnej dumę, a oszczędzane dotąd terytoria Europy Środkowej stały się nań na nią podatni szalę na wczesnej nowożytności imperium osmańskie przez wiek 16 siedemnasty jest periodycznie nawiedzane przez kolejne fale dumy ten bakcyl zresztą mutuje tak jak większość bakterii znamy to chociażby ze współczesnych czasów współczujący wirusów grypy dawać mi wirusy mutują o wiele szybciej niż bakterie, a te i Europa południowo-wschodnia znacznie większym stopniu doświadcza, a epidemie dżumy w wiekach siedemnastym i osiemnastym one wszystkie do docierają na Bałkany i na terytorium Europy Środkowej, a także ówczesnej Rzeczpospolitej właśnie w wieku 1118 do nie są wcale aż tak śmiercionośne jak ta późno średniowieczna w Europie zachodniej, ale jednak bardzo znaczące no dochodzą do tego również epidemii cholery, które zupełnie inną chorobą przecież, choć nie do końca ludzie ówcześni zdają się z tego sprawę i też nie bardzo do tego przy własnym przykładem masz taką uwagę, ale należy pamiętać, że w Europie, że w Polsce i w na Węgrzech w Czechach Austrii na Bałkanach te epidemie ospy i dżumy i cholery pojawiają się właśnie w szczególności w ich siedemnastym osiemnastym i stąd rozmnożenie się w widocznych często do dziś w miastach miasteczkach również Polski w szczególności może na Śląsku figurę Świętego Jana Nepomucena uchodzącego za szczególnie skutecznego patrona, choć 1 z głównych patronów pani redaktor wspomina wcześnie pigułka Świętego wahania nie wiem, jaki skład nowego specyfiku, ale ruch trochę ten uchodził zaś za takiego patrona chroniącego przed zarazą przed próbami setki, więc kult Świętego Rocha figurki Świętego Jana Nepomucena linii tzw. kolumny Move, czyli kolumny stawiany albo w trakcie zza Olzy w jakimś mieście jako pewnego rodzaju wotum albo po wygaśnięciu zaraz jako wotum dziękczynne te epidemie nowożytne wywoływały wielki strach, dlatego że pamięć o czarnej śmierci z późnego średniowiecza przetrwała i te nigdy nie pojawiały się dosyć często, ale nigdy nie przybrały aż tak niszczącego o zmianę to znaczy ich m. in. dzięki nim w nauce, jaką wyciągnięto to znaczy dzięki owej kwarantannie one nigdy nie odbije się nie obejmowały tak wielkich połaci terytorialnych bardzo dziękuję pani prof. prof. Jerzy Pysiak Instytut historyczny Uniwersytetu Warszawskiego opowiada nam o tandemie czarnej śmierci w wieku od czternastym jeszcze raz bardzo dziękuję dziękuję bardzo dobranoc, a jak państwo czy rzecz oczywiście rzeczach i kolorowych snów dobrej nocy tylko uprzejmie przypominam, że za 6 minut północ nastanie wtorek 2001 . tydzień marca, a to oznacza, że będziemy mieli do czynienia z pierwszym dniem kalendarzowej wiosny, a dlatego teraz to oczekiwanie do północy umili państwu Visa i wsi w Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - KAROLINA LEWICKA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i zabierz TOK FM na wakacje!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA