REKLAMA

O złamanej symetrii świata. Czy świat jest takim jakim go widzimy? Gościem Tomasza Stawiszyńskiego był dr hab. Jan Chwedeńczuk

Godzina Filozofów
Data emisji:
2017-04-04 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
49:42 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
godzina filozofów wybiła w radiu TOK FM rzecz jasna w studiu zaś dr hab. Jan Chwedeńczuk fizyki Instytut fizyki Uniwersytetu Warszawskiego dobry wieczór dobry wieczór czy świat wygląda tak jak wygląda nowo siedzimy sobie w tym studia mamy tutaj mikrofony mamy krzesła mamy różne urządzenia, a jak np. wyjdziemy na ulicę no to zobaczymy ulicę Czerską, a więc rozmaite budynki drzewa niebo w Górze my tak jak będziemy sobie, że się rozglądać no to ziemia w różnych Rozwiń » momentach wygląda taka nie inaczej właśnie słowo świat jakoś wygląda wydaje nam się, że jest właśnie dokładnie taki jak go widzimy czy nie ich moczy się wolność z grubej rury no i jak zawsze na nim najprostszą no przynajmniej szczera odpowiedź to, że nie wiem, a czy, ale to ta nakazuje żyją czasem słyszałem od ciebie, ale nie, więc trzeba, by rozgraniczyć jak zwykle rola tego, kto obserwuje WIOŚ od jakiegoś realizm Macio 3 pytania Expressu ułuda wszystko w twarz jak powiadają u pani ślady np. cechom jak jak powiadają u pani ślady Gdynia z Oleśnicy hinduizmu taki ważny i tam jest tak samo, że wszystko to jest panie iluzja to znaczy panie nie mają dodał, że właściwie to wszystko jest maja przed naszymi zmysłami rosną to zasłona iluzji, która każe nam uważać czy postrzegać rzeczywistość jako właśnie istniejącą jakoś odrębnie substancja rolną taką mającą mającą materialny m. in . charakter, a to wszystko są tak naprawdę tego nie ma no tak duszno i pytaniach toros rozstrzygnąć jak zwykle właśnie scenerię moim zdaniem dość przekonujący argument to jest zapytać się kogoś, kto siedział obok tak czy widzi, aczkolwiek jak kończy prawie, bo to już 30 jest szara ściana jak mi powie, że widzi, że szara no to my jeszcze nim w różnym poziomie co ty widzisz co prawda was znaczy dla mnie szara mówiła, że coś zupełnie nie ma na nią tak naprawdę widza niż te, a mówimy o nazywamy to to coś tym samym słowo no bo nam się, żeby wiać w procesie rozwoju języka po prostu nam się wspólnie miło jakiś pojęcia słowa po przymiotniki, ale to nie znaczy, że my tak samo postrzegamy tego zdania, że się rozstrzygnąć, bo Paryż na dobranoc to podłączymy w ich podołaliśmy mózgi dała nie wiem do jakiegoś naczynia, a dalej analizatora toczono naczynia obóz i znaczeniu to taki tekst fakt nama słynny był także skojarzyło, że to, że umieścił mózg znaczeniu, ale może to bzdura daleko idące skojarzenie podłączymy mózg do jakiegoś to by po Boguszewski wiedział do czego ona od czegoś co analizuje sygnał, jeżeli w twoim w moim mózgu na widok szare ściany zobaczymy mniej więcej mieli ten sam sygnał no to można powiedzieć, że byłem, chyba że to w jakim sensie odbieramy to samo, aczkolwiek pytanie czy jak jazy wieś teraz kwestia postrzegania tego sygnału na monitorze, a czy przed czy to na razie nie rozumie w związku z tym można to ciągnąć się od Infini to on i z tego chyba się nie wymaga to właśnie z tego wybrnąć tak, bo to są takie właśnie problemy z filozofii od zawsze obecne, iż takich słynnych nie obala one właściwie argumentach sceptyczne, które odpowiadają na dobrą sprawę to właśnie met istnienia świata się nie da udowodnić nie mamy żadnych przesłanek mocne, żeby uważać, że istnieje przez różne takie koncepcje w rodzaju np. oczywiście koncepcji Immanuela Kanta, który w ogóle uważam, że to co tam jest na zewnątrz to my do tego dostępu żadnego nie mamy szans mamy dostęp tylko do tego co przychodzi jakoś już ukształtowane jest wzorowana przez nasz aparat poznawczy i tak jest on najbardziej tak ona wiesz n p . fakt, że my wieszak z widzimy świat postrzegamy wzrokiem w jakimś tam, że mamy zdrowy wzrok to widzimy wjazd zakres fal od sta ma 3 i czerwonych do fioletowych to czyta te kolory tańczą tzw. któryś składają na na światło, a tam Leszno, by tym np. również ja też świeci w podczerwieni naprawdę w niemożliwe, gdyby więc, gdyby się przypuszczam ja nie tak dobrze znaną chyba owady to właśnie przepis komary to widzą właśnie termiczne promieniowanie nagrzanego ciała to termin to termiczny promieniowanie to jest w zmian w tym obszarze dla nas niedostępny wyniosła z miastem ich obraz świata z Londynu my tak samo psy, które słyszał tam ultradźwięki jak więź psy mają czuły słuch czy koty słyszał co innego, więc znowu mamy bardzo tak naprawdę bardzo taki wąski filtr on jest na tyle Jasio jest tak szerokie tylko, żeby tylko dowolną przeżyć właśnie, bo to co w kant wytwarza auto wytwarza też w reakcji na gminę na pisma Davida sił MAK, który był bardzo w ogóle radykalny i kant próbować ratować jakiś taki elementarny realizm, bo z tych analiz i ma wynikało, że właściwie dostęp mamy wyłącznie do pewnych wrażeń zmysłowych, które nam się wyświetlają za pośrednictwem zmysłów natomiast do żadnych rzeczy nie żart czy dostępu żadnego nie mamy no bo nie ma żadnych rzeczy są tylko te przepływające wrażenia z mocno, ale czy jest to można jakoś z tym walczyć z tym stwierdzeniem no kant próbował właśnie walczyć jakoś tak sobie dnia to on stworzył taką koncepcję oczywiście wiesz znaczy jak wiadomo filozofii żadna koncepcja się nie jest koncepcją ostateczną barbarzyńcami nie ustalono nigdy na żaden temat, więc na, ale to na czasie można w można rozumem, czyli Bomi się wydaje, że nie można abstrahować od może się od tego od obserwatora tak przede mną tekst i Lorensa Krausa opublikowane 23 marca w New York wieża nie został w pełni dostępny na stronie internetowej New Yorkera mogą państwo sobie ten tekst przeczytać jest bardzo ciekawy Day and off de już nie Wars SA uznały, czyli koniec wszechświata, który znamy ME czy takiego, jaki znamy i pierwsze zdanie tego tekstu brzmi ład i Edouard lampasy z ciasta siadał off -li o wuja, ale tej ziemi są tu, a co, jeżeli świat dookoła jest tylko cieniem rzeczywistość Rzymu, a następnie pojawia się figura złamanej symetrii nowo opowiedziana przy okazji prac przy pomocy takiego bardzo ciekawego przykładu gmina, o którym też może zaraz powiem tak co to właściwie znaczy, że świat wokół nas mogłoby być czy jest cieniem rzeczywistości za moment w w pewnym momencie także pojawia za jakiś czas takie zdanie, że właściwie współczesna fizyka coś takiego twierdzi non Life może twierdzić to owo, bo ten artykuł jest taki wieszamy pewne rzeczy zaokrągla jasno domyśla się, ale istnieje możliwość, że pewne postrzegane przez nas prawa fizyki są nieco za grubą słów użyć ale, że to jest pewna dowolność, bo co dotycząca tego jak wygląda świat zaraz zaraz do tego doliczmy dość Matko proponuję, żebyśmy tak cel to myślałam, że po, bo w tym artykule pojawia się po pierwsze, ten termin, w którym udział słoma to pojęcie łamania symetrii, a potem jest jeszcze pięknie brzmiący spontaniczne włamań jest właśnie spontaniczna Chowaniec Natalia ładnie brzmi teraz spróbujmy też jakoś proponuję słowo posłowie to zrozumieć co to miała znosić instrumentach, a poseł ma ja będę dawał przykłady, żeby pokazać, że jednak te pozornie spontaniczne procesy wcale takie nie są nam paniczną zależy mi stoi noworoczny tak jest tak, iż od początku wydawało mówiąc szczerze mówiąc właśnie, więc przede wszystkim są tam 3 składniki tego pojęcia co pod spontaniczną mama jest na spontaniczne to to on jakby to takie były może dzieje się jakoś samo siebie za los się zmieni wedle jakich się reguły tylko po prostu tak bezwiednie poniekąd, ale no dobrze to czy teraz dopuszczamy rozumiesz Bomastek pisze o prawa fizyki, które mówią, że ma być taki cisza jak i teraz w ogóle, a po co ranić nożem oraz właśnie się nad miastem kojarzą nas aż taki absolutnej spontaniczne, czyli bez przyczyny właściwych sędzia norm podejrzana to jest zdecydować zaraz przy podam przykład spontaniczny misji w atomach to sobie opiszemy Janas to jest ułuda w pewnym sensie żona spontaniczne choć, kto za tym stoi na własny, czyli fluktuacje próżni, więc siły zainteresowane tym, żeby tutaj atomy emitował skontaktował spontaniczne zarząd panicznie EHF w w dobrze to teraz drugie drugi składnik drugie słowo to złamanie to łamanie tajemnicy wiadomo co znaczy, a trzecie to symetria tak jest to symetria jest to z teczką głupców jak i Sephora ta, która to konto zapisał w nie pojadą do 3 amerykański poeta ponad 5 angielski, ale bym wolał się z nią zakaz startu głęboko się z tym zgadzam w okresie nie zgadza się z tym ja wiem, bo ty lubisz Senat ma każdy naukowiec będzie co prawda lata żyła statyka Wierzba to było w odniesieniu do poezji do sztuki jakoś tak no, dobrze więc co znaczy symetryczna co jakiś jak by w barze na ciebie wrócą do pytania, ale właśnie bezużyteczne, że to jakby w jakim sensie jednakowe pod jakim względem to właśnie, czyli naprzód tak masz kula także do ręki no to ona jest bardzo symetryczna co z NATO na obroty tak takie Strzelin słowy, jeżeli ją kuleczkami palec jedno przepraszam, bo niestety z góry państwa przepraszamy umieszczono Szkotka słał albo wydawał jakieś inne dziwaczne dźwięki w trakcie tego programu to niestety jest to związane z banalnym przeziębieniem, a jakże niesymetryczne w swojej naturze noworocznym roboczy, jeżeli masz kulę tak no to ona ma w głęboki smak znaczona jest w morzu obrócić o dowolnie mały kont albo duży jak jak co szpaki we 3 wymiarach i ona zawsze będzie wyglądała tak samo przed Globus przyszłość łamie Sumatry tak na bok los może z kulis tylko przez to, że ma narysowane na powierzchni kontynentu takim morza do tego wrócić tam wokół tej roślin, które one zamontowane w duszy jest symetryczna czynił słowy jeszcze kula, a to nie wszystko jeszcze ważny jest to liczono na gładką powierzchnię czy innymi słowy to coś co pod podkreślić, iż to będzie ważne w formacie dojedziemy do tych bardzo fizyczna argumentów to, że symetria to ona się łączy z pewnym pewną przemianą to znaczy tutaj nasz kule no to to mówi żona Sumatry tego nie musiał w domyśle ona symetryczna ze względu na obracanie tak no tak daleko mu go o krok ktoś będzie symetryczne Kwadrat będzie patrzył z góry na Kwadrat to, że suma też względu na obrót, ale nie każde dziecko taki wiersz tak, żeby drogi znowu na siebie nasz, czyli 90 stopni przykłada też ma smak, ale nie dowolną mniejszą słabszy czy innymi słowy symetria i to jakoś jest pojęciem, która toczy się właśnie termin w potocznym rozumieniu tego może nie werbalizuje za każdym razem, które łączy się z transformacji takie podziały ze zmianą symetryczne to taki, który na skutek konkretnej transformacji zachowuje swoją własność to czy teraz formacji jest tutaj z tą istotną tak jest to zaraz coś takiego się dzieje to jakiś układ się zmienia, ale też zachowuje w trakcie tej zmiany pewną właściwość to jest ogólnie zdefiniować takie jest inna i to jakoś głęboko o fizyce właśnie fizycy w ten sposób postrzegają symetria myśmy kiedyś tu dyskutowaliśmy czy to się łączą z zasadami zachowania byli także to pojęcie smart dlatego ja tak się oburzona tego Mann poetę amerykańskiego obowiązki gmin to pojęcie smart jest kluczowa fizycy z UE bardzo ciekawe bo, ponieważ jak żyjemy w wieku 2001 . jesteśmy jak mawia pewien bardzo ciekawy, mimo że izraelski filozof psychoanalityk Carlos Stranger Homo oglądali z jesteśmy takimi ludźmi, którzy mają właściwie dostęp do w tej wielkiej zglobalizowanej sieci informacyjnej to w trakcie jak tłumaczyły to bardzo ciekawie sprawdziłem jeszcze, kto powiedział to jest estetyce głupców no i to bardzo ciekawe, bo ja byłem przekonany, że to jakiś poeta powiedział tak jakoś to kojarzyłem tymczasem znalazłem takie informacje, że to się przypisuje Pablo Picasso zagrody nie dziwi umożliwiło z udziałem należy także lekko bus zje n p . jest jako autor tego powiedzenia także trochę nie wiadomo, kto to w NATO zgoda na marginesie chciałam trochę złamać symetrię tej rozmowy nowsze to teraz, czyli już rozumiem te poza składniki spontaniczne to rzekomo bez przyczyny wciąż mają w wyglądające ma bez przyczyny i łamanie nie trzeba tłumaczyć czy jako zabużanie i symetria to już teraz czujemy tak głębiej troć to znaczy to teraz podam przykład, w którym się rzekomo parę przykładów takich, którym Żukowo spontanicznie łamiesz symetrię i to w reż Emilian dochodzi przy trasach przekonamy czy właśnie to naprawdę sporo nowości byśmy prosty przykład mianowicie, po czym poszli stołu coś żony jest na tyle duży, że w ogóle tego tam rok co nieważne wierzono kilometr na kilometr nie korzystał z dnia został już nawet podjeść przed sezonem myślę również pokryć również pobić nie zapominajmy w tym 4 mojej na tym stole stawiasz pionowo rurka cienko pogrzebać może ona ma wiersz to jest rurka o średnicy 3 mm cieniutko taką rurka wysoko na 20 cm stawiasz na trasę w właśnie on bowiem, że od końca albo stworzeniu układu, który ma symetria obrotową, bo teraz są fantastyczne, bo czas popatrz na to rurkę z góry miasto będzie widział taki punkcik tak czy ktoś taki okrągły jak z góry popatrz to tylko zobaczyć przekrój takie kółeczko mojej na tej wielkiej płaszczyźnie to teraz bez względu na to jak obrócić głowę patrząc na to z góry, a to będzie wyglądał tak samo Żyd patrzy tak pionowo z góry no bo no popatrz na kółko na płaszczyźnie no to czy patrzył na nią pod takim czy po takim kontem ważne, że z góry pionowo, a nie wiążą się nie kręci głową także zaczyna widzieć, bo taniej tańczyli tak, żeby zachować symetrię patrz to czas z góry się kręcić wokół tej rośliny to zawsze będzie to wyglądało tak samo Nowak, czyli symetria obrotowa, czyli o bardzo dobrzy czy układ Mass media obrotową innymi słowy jest właśnie użyję tego już tak bardziej fachowego termin jest nie zmieni przecież nie zmienia ze względu na transakcje obrotu jak powiedział fizyk czyli by bez względu na to, jaką wykona transakcje obrotu wokół osi oczywiście te rurki FOT zaś konstelacja w tym przypadku no oprócz 100 zloty od takiej transformacji, gdzie powinny być transformator się zdziwiłem, że transakcja wiązała się kojarzy z tym zrywa z innym tak ta przeprosi najechały dlatego też podział, że ta płaszczyzna, żeby była duża bo gdyby to stało na stole, który wie aż takim jak ten, przy którym siedzimy no to jak się obracał głową no to odbyć się tak country obracał tak w związku z tym chodzi o to, żeby ten stół był na tyle duży, żeby to było za niezbywalne w ogóle żywe są ładne określenie arabska zaniedbywane albo nie trywialne to są takie słowa, które się często nasze rozmowy tak pojawiają to ich używasz takim bardzo eleganckich jak było, ale ja bardzo lubię to naleciałości 100 włącznie, dlaczego właśnie to bardzo pięknie brzmi to ja chcę to przejaw w ogóle też tak mówić tylko oczyszczenia w kontekście fizyki, ale wydaje, że w ogóle proszę państwa mówmy zaniedbywane trywialne nie trywialne o właśnie po usłyszeniu słowa wczoraj mi pani po raz tysięczny mecz to spotkało w, wydając resztę zapytać czy może być bez grosza, a ty na to no no ale wiosną niestety ja zawsze się zgadzam się przyznają często zaniedbywała, a jest niezwykle irytują a gdy powiedziała, że jest zaniedbywane między zgadza się Ireneusz jeszcze inaczej rozum do siły perspektywy, bo akurat do Rosjan grosz tak bardzo właściwe do tego stopnia byśmy to zirytowało, że się rano o tym, czytać i czytałem w internacie i czytam wypowiedzi ludzi pracowników sklepów, którzy często po prostu nie mają wydać grosza Ano właśnie w jesiennych w NATO przychodzi po prostu dr hab. Jan Chwedeńczuk jest tak naprawdę wściekły bo gdzie jest mój grało się na wieś tonie, choć gros toczy się tylko o to, że jak to się 100 × powtarza to na ja w, że Gross jest więcej więcej więcej to już teraz byśmy sobie za tego, że samochód no właśnie widzą te wszystkie codziennie w dachu czy słusznie, bo zaniedbywała coś drgnęło wtedy i nie trywialne, by było też no dobrze zarówno wsadzamy nos zaraz stawiać to taką pionowo cienką rurkę układ ma takie byliśmy symetria obrotu tak mali i soli w momencie jak ona będzie stała podnoszona jest wysoka i bardzo cienka to pewnie się przewrócić tak na to by wskazywało wszystko ogłasza właśnie i teraz czy ona po przewróceniu się nadal ten układ będzie miał symetria obrotową mam 50 % więcej chyba na miano, bo nie to nie jest już kółko tylko reż drastyczne jak należy Patryka Szysza malarza zrozumieć Rosji w zależnie od tego jak ograniczyć głowę patrząc na niego to będzie widział coś zupełnie inna czy na skutek upadała z Matyja złamana została złamana symetria no to jest pytanie czy to jest spontaniczna łamanie symetrii Mac czy po prostu przewrócił to można powiedzieć, że jest on właśnie, ale z drugiej strony przewrócił się podziałały na niego różne siły bardzo zależy czy teraz, gdy poczuł że, gdybyś był byśmy byli na poziomie jakieś prymitywnego ludu jeszcze, który nie zna pojęcia siły i wierszy może nie politycznie niepoprawne to bardzo jakość, mówi że ani chodzimy obecnie żyjącego tylko w niemieckim owców sprzęt rozumieć to jesteście poprawność polityczną przyznają, że zjawią się w zlotych, a w Jach szef tego pojęcia, że tak no, więc coś może być po prostu nie wiedziało o istnieniu siły, by być nie rozumiał tego, że wiejący wiatr de facto w jakiś ciśnienia na powierzchnię i t d . no to mógłbyś pomyśleć, że to, że to wiersz ta rurka z masy metr jest to, że nastąpiło w tym układzie powierzchnia rur każdy złamanie symetrii spontaniczne teraz głębsza wiedza nie taka znowu głęboka, bo to nietrudno się zorientować głębsza wiedza czy od razu ci powie, że on, że to nie jest spontaniczne tylko to było czysto modernistyczna co prawda o tym, to co może tutaj sugerować spontaniczność to, żeby powtórzyć ten sam eksperyment 1000000 × to przypuszczalnie za każdym razem to inaczej upadnie czy ta bowiem aż po raz wieje tak teraz tak nie ma możliwości, żeby to się precyzyjnie ułożyło wiersz spośród kontinuum możliwości ułożenia tego o te już żona tak samo upadnie czy to by to, by mogło sugerować jakąś fundamentalną losowość ci taką, jakby jeszcze jak, bo już powoli piął się do mechanika kwantowa o zawartych w wodzie oczywiście wszyscy czekamy na mechanikę quad to mogłoby sugerować, że bez przyczyny wylosowała się 1 z możliwości, bo w ta rurka stojąca z takim stanie, jakby to nie jest jej stanu na niższe nawet żona wolała wolała leżeć wtedy jest jakby takim spoczynku stabilnym Rudka mówi Wojciech oddałaby się położyć jeśli można w mojej RM po, czyli innymi słowy można, by rozumiesz to rurka ma ona może na nieskończenie wiele sposobów upaść tak pod dowolnym kątem może się to co by w pewnym sensie równouprawnione tylko zależy od tego my to wiemy oczywiście jakaś siła zadziała choć, gdybyś nie nie miał wiedzy o tych siłach to mógłbyś myślę, że żale z no właśnie spontanicznie została złamana symetria nowość raz powtarza za każdym ze sporym za każdym razem to jest inaczej w związku z tym to spontaniczność sformułował tezę, że prawa fizyki jakiejś która, prowadząc do opadnięcia rurki są fundamentalnie jakoś losowa rozmyślnie tt minister trzon Night i czytają no czuję, że to jest rzecz to jest naginanie tak, bo ewidentnie no bo ten wie co prawda nie mamy żadnych sposobów, żeby przewidzieć jak wiatr zawieje im wieczne w taką precyzją na pod jakim kątem tak dalej no ale można sobie, a priori wyobrażeniom, że będziemy z czasem zwiększać precyzyjnie w symulacji komputerowych i będziemy coraz lepiej umieli ceny protez zapisać przyjęty, bo ten ten przykład to służy temu, że chcę podkreślić, że wieś to pojęcie spontaniczne romans Sinatry i możesz tam ostrzegam, żeby wykasował może być wynikiem niepełnej wiedzy nasze prawa fizyki dobra to teraz jeszcze pisze teraz teraz 2 przykłady się przed 1 to jest właśnie Atom oddziałujące z prób próżnia elektromagnetyczne, jakkolwiek to brzmi szukanie to my jesteśmy w stanie to mniej więcej tutaj objąć, a drugi test ten sławetny wielokrotnie przez nas dręczony kot 3 Inga Haag 3 liga jest wspaniałym mają one to jest naprawdę wspaniałe przykłady, bo on bardzo bardzo spontaniczne Franco w Honda ma, ale wiesz jakoś tam tanie trywialna rola obserwatora w rajdzie i będzie można o tym, pomówić pierwsza rzecz tylko powiem, że ta kwestia obserwatora w ogóle jak Zabrze zauważyliśmy wspólnie z Janem Chwedeńczukiem jest jakąś kwestią, która niezwykle zawsze silne zainteresowanie wywołuje warsztat podczas naszych spotkań w teatrze powszechnym, a już był bodaj 2 albo nawet 3 takie spotkania, w których brałeś udział i mam nadzieję, że będą następne, bo od maja znowu pojawi się tancerek lokalne zaś mają słucham w plenerze to w plenerze już teraz będzie ogród tak jak stał ogród latem zeszłego roku tak teraz znowu ten ogród powstanie my mam nadzieję, że stała jeszcze sobie o fizyce kwantowej porozmawiamy, ale ta kwestia obserwatora właśnie w mechanice kwantowej jest kwestią, która po prostu budzi największe zawsze zainteresowanie kosztową ludzie niezwykłe Paderewskiego to jest w ogóle trochę takie, a k nie chcę użyć słowa mistyczna ale Serb Novak przyznał, więc pierwszy przykład już są dziedziny fantów Otóż wyobraź sobie, że bierze ślub wyposażenie techniczne to to straci, bo tak jest już bardziej szczegółowy układ co trudniejsze niż rurka, ale można wśród Otóż wyobraź sobie, że Atom dobrze np. Atom wodoru tak tobie oczom w jest w stanie wyobrazić sobie tu może to ósmy niepełny obraz Bomi spółka klasycznie są w obronie pewnie w obrazie z jądra atomowe tam są to dodatnie ładunki wokół, których krążą elektrony to jest takiej właśnie klasyczny trochę obco, bo kwantową to niemożna podzielone krążą po tak orbitach puszysty, ale załóżmy, że to mniej więcej po to, zakładam taki jest potrzebny od i teraz świeci się na temat impulsem światła na ten Atom teraz ja, jeżeli poświęcił Polsce światu odpowiednio dobierze stan jego kolor barwa tego światła i t d . to możesz wymusić zjawisko przejścia energetycznego w tym atomy czy to znaczy to znaczy właśnie, posługując się takim pół klasycznym obrazkiem to oznacza, że zły, a lektor źle, że pada fala świetlna no, a to on Atom pochłania porcje energii z tego światło i ponieważ pochód pochłoną no to my jak żyć tak robi się większy dokładnie tym większy przejawia się w tym mówiącym po klasyczny z kimś to Elektron przeskakuje na dalszą Orbita czy to w taki w języku wiesz co ma intuicyjnym układu słonecznego to miało to by wyglądało tak, że jest kula ziemska krążąca wokół słońca dostaną Elektron krąży wyrok nie jest przypadkiem w wiceszef po trzecie, że nie mieli komu go od konferencji jest właśnie, że dookoła ziemi wszystko się kręci się w myśl, iż człowiek tak może z innej audycji o różnicach Lech jest, kto wie może to za chwilę będzie jak teoria obowiązująca w reż no cóż mogę powiedzieć Otóż w tym za te wasze herezje wtedy to będzie jakaś inna rozmowa po prostu się w nią strach pomyśleć na w dobrze no, więc w tym języku w tym obrazku z układem słonecznym to toto przeskakiwanie Elektron, bo oznaczało, że ma ich wieś pada światło na kulę ziemską Jona wskutek posunięć, że energii przeskakuje też oddala się od słońca zaczyna krążyć na dalsze odbicie to oczywiście tutaj to jest ekstremalnie, by test do ekstremum pociągnięta analogia między to tak działaczy spektakularne park to aż tak wieś nagle przeskakuje toczyli tylko wtedy w tym obrazki kładą to takie, że tych Orbita orbity, że one tworzą taki zbiór coraz bardziej dal szerszych Orbit na antenę electro, jeżeli mu będzie dostarczał energię to może sobie coraz wyżej po tej drabince chodzić no i teraz tak, żeby uda się nawiązać do spontanicznego zjawiska czym śledzisz Elektron pochłania to małe mówimy już fizykę kwantową kwanty promieniowania, czyli Photon przeskakuje na wyższy poziom i zostawia ten Elektron z idealnej różne rozmiary w pustym wszechświecie jest tylko ten 1 Atom z oddalona Mora ludzkiego losu po prostu to co tutaj przedstawiła Szmuel bar z oddalonym Niemcy w podziemiach wraz z CIT dalej trwa seria w to wierzysz no ale co nie tak moim zdaniem absolutnie to piękna taka metafora, ale właśnie teraz ona się załamie, albowiem oboje symetryczna za bardzo, albowiem no i teraz, gdyby istniała próżnia doskonała taka właśnie byś rozumiał próżnia taką idealną noże nie ma tam zupełnie nic nie ma nic zupełna Czyżby załóżmy, że istnieje taki byt wtedy ten Elektron to na całą wieczność pozostałby na tym wyższej orbicie jest w, ponieważ nic, by go o mnie zawrzało rozumiesz nie dogoni zawrzało on by tak jak bobra można wyobrazić, że ziemia Niewiem przepompowni już na dalszą Orbita to, jeżeli nic tam nie Raszyn niesprawdzona Graal, bo muszę wrócić z powrotem nad tą naszą obecną pola będzie to stabilnie sobie kruchość mitu będzie tak samo okazuje się, że w większości atomów, a po czasie mniej więcej 1 miliardowej sekundy to zależy dużo do tomu UJ konfiguracja mniej więcej to samo na sekundę ten Elektron sam siebie zwraca NATO niż czoło orbitę to się w atomach mówi powłoka i oddaje hołd temu porcja energii u z powrotem, poświęcając zresztą Porczyk światła w czy w ten sposób, jakby zachowuje daje się cały proces cykliczny zamyka, ale co są pewne różnice mianowicie w procesie powrotu rozmieszcza to ten Atom na początku pochłonął porcji światła z biegnącej wiązki tak teraz w momencie, kiedy on wraca na swoje stan po z 2 stan podstawowe czy notą podstawową Orbita to świeca w zupełnie dowolnym kierunku są w dowolnych gier w dowolnym kierunku świeca to porcja światła czy popiersia w Polsce siłami symetria, bo wcześniej niż Atom tak jest rozumiesz nagle on losuje jedno z możliwości lasem z poniosą jak powtórzyć to nieskończenie wiele razy to kto to będzie tak jak z tą grupą toczy jak nieskończenie raz spojrzeć na nią to pana pewnie we wszystkich konfiguracjach upadnie tyle samo razy Mac rozumiesz bilion razy zmierzyć, czyli jak ja powtórzę to wiele razy doświadczenia z rurką to jak by odtworzyć tę symetrię, ale każda jedno zjawisko łamie schematy no i teraz załóżmy, że jest tak jak podział to, że istnieje ta próżnia doskonała, a to wtedy oznacza to, że ten Atom czy argumentowała przed chwilą, że on jest stabilny tak rząd w tej doskonałej próżni powinien tak jest do końca swego życia istnieć tam zresztą wyżej od tej noty wyższej orbicie już oddychając jest taka piosenka to też moc i ten, a to niejako realizuje to wyzwanie śpiewana przez Davida Gahana wspaniale oczywiście, bo zawsze śpiewa wspaniale to jest płyty Delta maszyn już odbierają alpejki haju jest tam dalej śpiewa, więc właściwie do tego electro ona też w ten sposób metodą foto Marcin no właśnie do fotonu z form żacy moi, a lubisz DPS -u miasto już rozmawialiśmy, że to nie wchodźmy w to naprawdę Tarnowa po to, świetna na wesołą zabawę, ale równie świetnego pozostałe czym jeszcze świetnie się nam się, że również jednak nie tak bardzo się jednak mają iPad czy są co w weekendy Wołoszyna, ale naprawdę wspaniała i w Brześciu myślę, że lepiej, żebyśmy jednak wpły w na ten grząski grząski teren żywicy to takie przesądy z lat dziewięćdziesiątych w stadninie ja nie byłem ja nie byłem po żadnej ze stron nie tego konfliktu chętnych nowsza ja byłam tutaj słabszej, ale słuszność moralna była po naszej strony szantaż po raz w klubie to podkreślać no więc, więc tak jeżeli, jeżeli uznasz, że istnieje próżnia doskonała musisz przyjąć, że ten ogrom po pierwsze w świeciu spontaniczne tak bo, bo istnieje on jest doskonałej próżni spontanicznie coś go zmusiło do zaskoczenia niżej co więcej do złamania symetrii po pierwsze nie wiadomo, kiedy rząd dokładnie robi to zupełnie losowy ten czas spadku podjęć to z żadną miliardowych sekundy, ale to jest średnio średnio on, ale jak będzie powtarzał te eksperymenty to raz może po punkt pół na sekundę oraz po 10 minutach rozumiesz, więc odstrzał strzał nigdy nie wiesz, kiedy wąż spadnę, a poza tym nigdy nie wiesz, gdzie wyemituje no i teraz pytanie czy to jest proces spontaniczny czy Senso w rozmyć jest uzasadnione po dziś to proces spontaniczny Otóż okazuje się, że coś takiego jak inni próżnia doskonała nie istnieje to znaczy to jest to by takie no to jest klasyczna pod pojęciem tej pustki doskonałej mechanika kwantowa nie wyklucza możliwość istnienia czegoś takiego mianowicie, jeżeli wiersz znajdzie się, w jakich przestrzeni kosmicznej wręcz doskonale odległej od wszelkich źródeł czegokolwiek no to jeszcze pewnie będziesz widział gwiazdy, więc te gwiazdy to co to światło tarczy muszą być trzeba zbudować jakiś powiedzmy osłona tego świata w zupełnie się odgrodzić, bo to wtedy byś powiedział pewnie, że jestem w próżni tak czy muszę się, mówi że w próżni kosmiczne Otóż to jest idealizacja i to ma jest głęboko błędna i Konin wyjaśniano subtelnym poziomie mianowicie okazuje się, że w tej naj doskonalszy próżni nieustannie powstają i znikają cząstki m. in. cząstki światła fotony i da to zjadł on sam jak powstaje razem zżerają tak czarno tak to się nazywa ich kreacje ex Nihil nastaw podano też skądinąd nazwa proces kreacji anihilacji i jest to zjawisko o to ta nazwa to zjawisko fluktuacja mi próżni to piękny, bo to tam już teraz kolacja w próżni brzmi Super brzmi pięknie i to można wyobrazić teraz opróżnia de facto jest nieustannie draka jątrzą sobą cząstek, które powstają zgodzono się biorą te podróżnicze one dopuszczalne, by omawiać to jest proces taki one w a dlaczego zapożyczają jak z Żagania, ale one, choć Korea, a w związku z tym na czasochłonność się na tak krótkich czasach, że rozum im więcej na zapuszczają tym krócej też jakiś rodzaj tam zasady nieoznaczoności znowu nasze biorąc niczego czy po prostu my nie wiemy do końca z czego naszego robota jest taki skomplikowany proces żona się pojawiają, że jeszcze tego nie ustaliliśmy wymienia złoto to wiadomo, że z niczego i w ramach obowiązują no to nie męczy odpowiedź na to pytanie w ramach obowiązującej w Torino przed elektrowniami Hans one się biorąc niczego to sama próżnia, jakby produkuje nieustannie to parceli to nie jest prawda, że nie może być coś z niczego nie, ale chodzi o to, że to on to coś nie to nie jest ta cząstka tak to jest bardziej trwała ale, ale nie jest to też nauczka z łóżek cząstka to właśnie są duże cząstki metali oraz złorzecząc i albowiem one mogą ich w ich wirtualne to słowo klucz ich wirtualne istnienia może mieć realny wpływ i one m. in . jak się ów zaś oddziałują jakoś tak jest taki mąż, jeżeli uwzględnić ich istnienia to okazuje się, że one wytrącają ten twój Atom z rozpędzonym elektrony ona właśnie zaburzają trzęsą nim ja mówię tak bardzo mało patologicznie trzęsą nim sprawia, że ten elektro spada z powrotem nad przerażonym co przeraża my teraz innymi słowy to już nie to znaczy to nie jest tak naprawdę proces spontaniczna, czyli w tam istnieje pod spodem jakiś Road forma oddziaływania z czymś co bardzo egzotyczna trzeba przyznać im mniej ruchomych, czyli to co chcę podkreślić to, że spontaniczne to jest najprawdopodobniej to znaczy, że czegoś nie wiem, że mówimy spontaniczna i teraz są jeszcze odciąć gaz może damy przykład 1 bardzo dobrze, a mianowicie istnieć wszelkie promieniowanie hotel gra w cząstkach wirtualna właśnie tak to jest bardzo czekała istnieje zjawisko, które nosi nazwę promieniowania Kinga to przewidziana przez spółki gra no i ona on za postulował rzecz następującą mianowicie na euro to przewidział miał jakieś takie zwiedzanie zobaczenie na niej stąd niania może podjąć Ano właśnie z bardzo też wściekał się z aktywnością wychodzić z obliczenia potem się okazuje, że proszę bardzo jest faktycznym pionowo no tak czy jesteś czyniono buty dla tego zjawiska nie potwierdzono w każdym razie, jeżeli chodzi o czarnych dziur mianowicie kołkiem przewidział, że mogliśmy sobie po powyższa no i w bramce czarnych dziur czarna dziura to z takim niezwykle masywny obiekt, który nie opuszcza nic rozmieszczono Bijak dyrektor czarno obiekt pochłania nie odbija, a my teraz pewną charakterystyczną cechą czarnej dziury tzw. horyzont zdarzeń czy ona ma taki jest aż tak koło, jakby zewnętrzną granicę, powyżej której ci z dala możesz teoretycznie się zbliżyć do czarnej dziury i uciec ale, żeby przekroczyć tę granicę to już przypadłość tę sprawę, że do czarnej dziury się tam leci statkiem kosmicznym to się w czasie podróżuje wtedy nie jest specem od 4 znoszę, ale chyba jest to mocno marche w z hipotetyczną wszech czasów Inter Stone dziarsko ustalić, bo to jednak jakoś nie dawał spokoju po w każdym razie istnieje możliwość istnieje taka możliwość, że ma na tych samych tej granicy powstanie taka para wirtualną wciąż trwa to, że on powstają wiosna no i nieskończenie krótkiej ułamek czasu teraz może się tak zdarzyć, że 1 z tych cząstek zostaniesz pochłonięta to do środka czarnej dziury, a druga wyleci w kosmos most i nie zdąży się za drugą parą są oni siłować zniknąć na powrót, czyli po prostu zyska żyć w zyskach życie dokładnie, skąd weźmie energia to od czarnej dziury ona zabiera czarnej dziurze podnieść się dzieje w samej granicy, ale umówmy się, że dla czarnej dziurze nie jest jakaś wielka strata za płatne niemniej, jeżeli ta, że takie zjawiska, o co chodzi to znaczy, że czarne dziury nie są czarne, albowiem to znaczy, że one wytrącają energię poprzez poprzez to zjawisko no i to m. in. jest 1 z promieniowania po kiego Ast tak jest fajnie to, jeżeli takie zjawisko jest oznaczona przykład jakieś tam ma fundamentalne konsekwencje, a dla różnych Cosmo logiczne przewidywanie, ale to już byśmy za bardzo tak jak to oczywiście dobra to teraz jeszcze podkręcić, żeby podkreślić złożoność tego pojęcia spontanicznego łamania symetrii w mur mówił właśnie co spontanicznie wybiera 1 możliwość w życiu tego kota czy liberalizm, który wielokrotnie się pojawią w naszych rozmowach mianowicie o 3 liga oraz przy przygotowany tak, że w zamkniętym pokoju w uchu umieszcza Szkota i podłączać go do do butelek, dzięki którym jest rzecz, której jest trucizna zaś tę buteleczkę podłączać do młotka, a młotek spada na buteleczkę w zależności od tego czy jakiś kwantowy procesor i tamto jest rozpad jądra atomowego zajdzie czynie czy innymi słowy masz tak masz jakiś jądro atomowe, które może się rozpaść już w środę aktywnie bądź mierzy się rozpadnie to tylko detektor czuję to jakiś tam licznik Geigera czy coś tam spada moc ten czas padał mocny ojczyzna tak i Ochocie i bogacza, dopóki nie zaś, iż w żużlu póki nie zarzuci Moto z Han nie wiesz co się z tą kotom stał tak no i to nie jest nie wiesz klasyczna, czyli albo albo tylko musisz żyć normalnie to uznajemy, że koty za obelżywe albo Marcelo Balboa Sparta notatek albo jest w najprostszych Echo załóżmy, że ten proces, który uruchamia młoteczek jest taki idealnie symetryczna, czyli z prawdopodobieństwem 50 % zaś po stłuczeniu buteleczki i 50 dniach to oznacza że, zanim tam nie wsiadła też oto ten układ po to, miało piękno symetria, a czy kot był w idealnej superpozycji żywego i martwego z takimi Sylwia aż z takimi samymi mówimy wagami tak, czyli 12 jest prawdopodobnie złoży go zobaczyć takimi takim Mokotowie wiceszef współ, bo duża my teraz wchodzisz obserwuje Szkota widzisz oczyszczenie, ale Moroz żywego martwego tylko w akcie pomiaru losu rozumiesz łamiesz kości symetria no bo widzisz to bądź to właśnie to jest dziwna bardzo my tutaj już Rashid rozpytania odwieczna tych wszystkich, którzy jakoś, których boli mechanika kwantowa to jest jak to możliwe, że miałem w 2 współ budujące równouprawnione możliwości oczywiście tylko siedmioro to takie ekstremalne świąt tak naprawdę z kotami takie rzeczy to się raczej nie działają na Wschodzie z kotami to bywa bardzo inż. Adam nigdy nie wiadomo co prawda no, więc pytanie jak to możliwe, że z 2 równo uprawnionych możliwości tym aktem rozumu spojrzenia z masztu z metra tak, bo wybrał się w jaki sposób 1 możliwość liczy to jest czysto spontaniczne nie zawodzę czekam zwłaszcza, że to jest, bo nie wiadomo co tam właściwie działa w tym spojrzałem niania zlotego mechanik 22 czy nie duch no no właśnie no bo mechanika kwantowa w każdym kraju w swojej standardowej tej interpretacji kopenhaskiej no właśnie ma problemy z tą rolą obserwatora znaczy w jaki sposób jak to się dzieje, że obserwator w ruch w jaki sposób losuje 1 możliwość, jeżeli teraz masz równie uprawnione możliwości trzymasz symetria, a w 2 w tym, bo to jest przykład symetrii raz jeszcze przepraszam za to pokaz pływania nieustająco Altus wirus no, więc pytanie jak to możliwe, że te akty spojrzenia z rozumem zabija sztukę zabierz to 2 możliwości wybierasz 1 z nich były w ramach tego co co do tej pory wiemy o mechanice kwantowej NATO to jest właśnie czysto losowy czy to już jest takie o nie determinizm etyczne fundamentalnie i teraz jak zwykle myśmy często szok mówi więcej nie będę się rozwodził są w ich próby jakiś tam wstąpić w transzy w tę stronę obejścia tego problemu teoria wielu światów, która mówi, że de facto realizują się obie możliwości w ten sposób ratuje resztę symetrię tylko to jakoś naraz właśnie w HSW była do tego musimy jeszcze wrócić o tym, pogadać to znajomość języka aktorzy z bardzo kontrowersyjna, ale to chyba jest naj naj grubsze no i teraz no, więc w ogóle nie niestety tak się rozglądam się nie zahaczyć o ten artykuł i na nich szkodzi to się nie przejmuje artykule czy zdążymy porozmawiać, ale to co chciałem powiedzieć to im te artykuły, że państwo będziecie mieli chwile i przypomnimy, że to jest mówimy o tekście klientowi i Universe złej na ulicy tekst się okazało 23 marca w New York każe autorem jest Lorenz Kraus znajdą dach jest dostępny w internecie bez żadnych tam paintball i t d. więc można sobie przeczytać w Tarnowie Johns ona mówi o szeregu zjawisk bardziej im mniej fundamentalnych, w których z jakiegoś powodu losuje się 11 z możliwości np. to tutaj to zresztą jest okraszona pięknym zdjęciem do artykułu na zdjęciu są takie jak nie takie wzory od jak ktoś nazwał mrozu da na powstałe na na siebie to tam takie charakterystyczne takie jodeł dziś robią nam mówić, że teraz, w których stanie, w którą stronę to Jodełka jest zorientowana my teraz, a priori i to on nic nie wyróżnia żadnego kierunku Kielc, gdzie ta osoba nieśmiała, by patrzeć, mówi że gdybyś był malutkim fizykiem, który żyje na dna na tej działce to wydawałoby się, że to jest jakoś ten kierunek tej krystalizacji, która zaszła, kto został wybrany tekst stylizacji jest w wyróżnionych kierunek we wszechświecie tak potrzebne patrz rzutki fizyki, ale wyobrażam mieszkający właśnie na takim jak i jodeł co przez chwilę, bo to zaraz stop czapeczce takiej też jest w rejon jest przekonany ma wie, że wszechświat jakoś jest uporządkowane względem tej zupełnie losowo wybranej osi krystalizacji o fizyków małe fizyków diabełki, a tymczasem jak z siebie niż, gdyby był z dwumetrowym fizykiem czy tam półtorametrowy dzisiaj dał co nie mógł mieszkać z nie mógł mieszkać, by widział, że tych działek jest na szybie 1000 każdy patrzy winną stronę, a i wtedy był uznał, że może tak naprawdę prawa fizyki to nie wyróżniać żadnego kierunku, a to, że one w swoje całe życie podporządkował do 2 z tego kierunku osi to zupełnie najazd, a jak, a jak ktoś ma do tego w jaki sposób świat wygląda nasz rejs my jesteśmy takimi językami mieszkańcy mają nad zmianą de ty jesteś istnieją przypuszczenia, że z niektóre własności niektórych już będą bardzo technicznie obszar pól kwantowych, które są w zakresie powodów wybrane takie ani innymi może prawa fizyki co symetryczna i czy mógłby wybrać na wiele sposobów dziś powodu się losuje jedno to i to to determinuje wygląd całego wszechświata, a więc nie mogą być inaczej, bo właśnie z pytań czy mogło być inaczej czy ktoś może zmienić to m. in. el PR autor pisze o tzw. mechanizm Higgsa, który nadaje cząstkom masę no, więc innymi słowy im też złotego artykuły, że być może to wszystko wie, że my jesteśmy na takiej oddał c 1 no i to my, gdybyśmy spojrzeli w odpowiedniej perspektywy, która być może nigdy nam nie będzie dano mi się okazało, że wielości wszechświatów on jest wiara i bardzo bardzo są różne te wszechświaty różne tak jest to jest piękna wizja piękna wizja toczy się w tym artykuł to państwo cię ostrzec rząd jest taki bilet normalny i gesty on jest po pierwsze, gęsta po drugie, on dość swobodnie na pewno, tak więc nie należy traktować kosztem bardzo poważnie szczególnie gróźb, że to się zawali nasz wszechświat Jan Chwedeńczuk ostrzega nie traktujmy tutaj poważny jak na tak, bo to wieś w tego typu narracji, zwłaszcza jak ma się zawalić coś to one się medialnie jak znakomicie mowa w 2 i sprzedają, bo to zawsze można jednak teraz zbadanie fizyków wynika, że zawali wszechświat tak nie wiadomo, kiedy pod zupełnie spontanicznie Wrocła w w 2 w obejmie dziś jest obronić się tego życzymy sobie i państwu rzecz jasna bardzo dziękuję dr hab. Jan Chwedeńczuk Instytut fizyki Uniwersytetu Warszawskiego był państwa gościem, a i wracam niebawem wieczór Radia TOK FM trwa ten Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz z rabatem 40%. Wybierz pakiet Standardowy z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA