REKLAMA

Klasyki dla grzeszników: ''Solaris'' Stanisława Lema

Klasyki dla grzeszników
Data emisji:
2017-04-08 15:00
Prowadzący:
Czas trwania:
24:56 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Karolina Głowacka to jest magazyn Radia TOK FM zaczynamy nasze klasyki dla grzeszników audycję, w której przypominamy i zachęcamy do nadrabiania do wracania do uznanych dzieł filmowych muzycznych czy literackich dzisiaj proponujemy państwu światową klasykę absolutną światową klasykę polskiego autora porozmawiamy o Solaris Stanisława Lema, a naszym gościem studia w Krakowie jest pan Wojciech zamek wieloletni sekretarz Stanisława Lema dzień dobry dzień dobry bardzo miło po Rozwiń » raz pierwszy książka została wydana w roku 1961 przetłumaczona na wiele języków ekranizacji pana doliczył się Panny na ile języków został przetłumaczony ponad 40 ponad 40 na kemping wszystkie najważniejsze nie takie, jakie mamy literacko języki w LM to solarisy z tą książką, która wywindowała Lehmana światową sławę to prawdą to prawda, że to jest jego najpopularniejsza książka sprawdzają właśnie dziś Asia miała prawie 300 wydania i ona wciąż jest obecna na rynku kilkunastu krajach ma nawet kilkudziesięciu na całym świecie wciąż doskonale sprzedają myślę, że to, dlatego że jakoś nie tylko akurat w tej książce, ale tutaj szczególnie udało się połączyć Adamowi taką bardzo atrakcyjną warstwę fabularną 1 z dosyć głęboką też warstwą jej przesłaniem filozoficznym absolutnie rozdzielającą warstwą fabularną śledził emocje prawda tak tak taką romantyczną mam już historią miłosną porywającą Arce epicką w, o co chodzi, bo przypomnijmy, że to jest audycja dla grzeszników, czyli dla tych, którzy nie znają Solaris i akurat teraz przez pół godziny wcale nie muszą tego wstydzić mogą słuchać i planować sobie, żeby on tę książkę nadrobić się AZA Temer krótką fabułę oto na stacji Solaris na przedziwną planetę przylatuje quiz z karabinem na stacji wita go współpracownik zachowujący się ono w jak wpół oszalały szybko okazuje się, że 1 z uczonych pracujących na stancji kilka godzin temu zmarł, a nasi bohaterowie otoczeni są czy też mówiąc precyzyjniej latają tuż nad żywym oceanem dokładnie tak jest 1 mieszkaniec tej planety jest to żywe i oceanach, a to dopiero pierwsze kilkadziesiąt stron książki my mamy też w historię miłosną jej głównymi bohaterami jest właśnie Kris oraz niejaka Harley kim jest Harley tutaj ma być oczywiście ostrożnym, żeby nie zepsuć naszym czytelnikom przyjemności lektury i żeby jak tego elementu zaskoczenia nie zdradzić nie możemy powiedzieć, że rząd to jest była dziewczyna wielka miłość głównego bohatera, która wiele lat przed jego przybyciem na stację Solaris popełniła samobójstwo jeszcze na ziemi, toteż dość szybko o tym, dowiadujemy, więc proszę nie rezygnować z nich to nie jest jakiś duży spojler tzw. tak tak to nie jest książka, której dopiero na samym końcu się wszystko wyjaśnia to kto poświęci już po kilkudziesięciu stronach i rzeczywiście na jakiej płaszczyźnie możemy czytać Solaris właśnie jako taką romantyczną historię miłosną i tak np. film odebrał to Soderbergh Chełm reżyserując hollywoodzką adaptację Solaris głównie się skupić na tym wątku romansowym, czego zresztą Lem do końca nie mógł wybaczyć no ale to takie w szkole mogły wydać 300 ciekawe proszę powiedzieć co o tym, myślę, więc chciałbym kiedyś oficjalnie napisał, że jego zdaniem Solaris to nie jest dla Story w kosmosie konnych w ale nic to jest właśnie fenomen fenomen tej książki, że jedni czytają jak plaga jak Cola Story w kosmosie inni czytają ją jako traktat metafizyczny mi jeszcze inni jako książkę niemal mistyczną czy religijną jeszcze inni mówią, że to jest cel jakaś satyra na ludzkie społeczeństwo takie trochę podróże Guliwera jeszcze zjeść można powiedzieć, że to trochę taki Kawka dużo tam jest cel motywów egzystencjalnych Naum dużo tam możliwość interpretacji jest właściwie tutaj nie ograniczono rolę nie mogę nie skorzystać z tego, że pana tak długo był sekretarzem Stanisława Lema, więc pan wszystko wie co dla samego Lema czym było Solaris to jest dobre pytanie i nie ma na nią odpowiedź dlatego, że to jest bardzo świadoma bardzo świadomy zabieg literacki pisarz to, że te jego książki, jeżeli chodzi o interpretacje mają formułę otwartą buzią niema 1 kanonicznej interpretacji taki zastygłe i nie możemy usiąść powiedzieć o mało autor tomu albo coś innego miał namyśli one są tak skonstruowana, żeby się właśnie wymykały takim jednoznacznym odpowiedział, że będzie, żeby każdy czytelnik znalazł tam to, czego właśnie on poszukuje, ale sam nam się nie zdradził w rozmowie z panem dla Lema w ogóle zamysł autora był trochę mniej istotnych dla niego rozeszła się dopiero tak dla niego książka się dopiero tworzyła tak naprawdę w kontakcie z czytelnikiem i to co autor miał namyśli co zamierzał przekazać im to dla niego była drugorzędna także tutaj na pewno nie ma 1 świętej interpretacji, której powinniśmy się trzymać ta książka celowo miał być tylko polifoniczna miała się w niej znaleźć wiele różnych odczytanie wiele różnych możliwości my sobie tych interpretacjach jeszcze porozmawiamy po pytam pana po podrzucony trochę wątków, ale gdy, jaka jest historia powstania tej książki czy my wiemy co zamówi przyszło do głowy czym się zainspirowało, konstruując Solaris to jest ciekawe, bo on mówi problem zresztą często to podkreślał, że on te książki pisał wstanie takiego mam pobudzenie intelektualnego twórczego w nazwie metalową wprost natchnieniem i wypadku Solaris strach było także doprowadził akcję do pewnego momentu, a potem przerwał na rok, ponieważ nie wiedział co się dalej ma wygasić ale gdyby były momenty ciekawe może pan zdradzić doprowadził do momentu, kiedy Kelvin ląduje na stacji Solaris i spotyka pijanego z auta o tym, wiadomo, że da tylko nie da RO ku niedaleko, ale już miał pewien zarys pewną konstrukcję prawda już była planeta, która krąży wokół 2 Słońc, którą pokrywa jakiś taki białkowe koloidalnych twór najprawdopodobniej myślący także zarys fabuły już, by ów nie wiedział co konkretnie się wydarzy i co będzie dalej ale, toteż okazja taką metodę twórczą Lema, który oczywiście był autorem szalenie precyzyjnym i szalenie dokładnym i operową z niezwykłą precyzją słowem, ale też czerpałem jakieś takie natchnienia czasem nim pisało, a to nie on pisał to ciekawa jestem w takim razie jak pan przede wszystkim odczytuje Solaris czy to jednak jest głównie o ludziach i ich zdolności czy też niezdolności do skontaktowania się z obcym tak to chyba jest 1 z ZUS 1 z takich podstawowych i interpretacji, że rzeczywiście ta książka mówią o tym, że ziemia tak naprawdę nie chcemy poznawać innych światów tylko on tylko staramy się rozszerzyć nasz świat ten, który znamy ziemię właśnie do w skali kosmicznej i im, że potrzebujemy luster to prawda i że z kolei kiedy napotykamy napotykamy na swojej drodze coś, czego co się wymyka, jakby naszemu systemowi pojęcia czemu wymyka w naszym naszej aparaturze poznawczej tak to nazwijmy Anno jesteśmy oczywiście bezradni trochę wtedy projektujemy nasze własne schematy uprzedzenia na takie zjawisko, ale nie tylko to zbija też bym nie chciał wprowadzać tej książki tylko włącznie do niemożności komunikacji też przy okazji może warto zwrócić uwagę jak niezwykła jest ta koncepcja tej obcej istoty która, która zamieszkuje właśnie planetę Solaris prawda, że w historię literatury nikt wcześniej ani nikt później nie stworzył czegoś tak niesamowitego, ale też tak konsekwentnego logicznego przemyślanego i CIT i tak wspaniale opisanego w teorii z obcego prawda tak ma się z 1 strony poczucie Sejm obcości i kompletnie nie przestawał inności tego co my znamy rozumiemy do tego co gdzieś tam egzystuje w Stali dla nas niepojętej wręcz obserwujemy czeka też wyładowania, które mogą być symptomem pewnych procesów myślowych ale, ale nawet nie mamy takiej pewności rozmawiano o książce Solaris Stanisława Lema w ramach naszych klasyków dla grzeszników naszej audycji, w której namawiamy państwa dolne zwrócenia do nadrobienia zaległości w dziedzinie klasyki czy to dzieł filmowych muzycznych czy literackich dzisiaj o literaturze właśnie opowiada dla państwa pan Wojciech zamek wieloletni sekretarz Stanisława Lema proszę z nami zostać za chwilę wrócimy magazyn TOK FM pan Wojciech zamek wieloletni sekretarz Stanisława Lema jest w naszym studio w Krakowie dzień dobry ponownie dzień dobry GM ponownie powiedzmy więcej o tym w oceanie, bo to jest MH przypomnijmy Solaris STK planetę, którą zamieszkuje 1 jedyny mieszkaniec może mieszkanka nie wiadomo ach, tamtych terenach plemion pruskich trudno mówić w rodzaju w tym wypadku winny i to jest sytuacja, z którą ludzkość jako opisuje autor mierzyła się przez dziesiątki lat powstała cała solary styka powstało mnóstwo książek teorii i to wszystko nie udzielała to jest też wielka opowieść o tym jak nauka jest w stanie z tym poradzić z czymś co on wymyka się pojęciem i czy w ogóle jest w stanie sobie poradzić to jest 1 wątek, ale też pan powiedział o tym, że mam inny przed skrętem informacji, że Lem i jako jedyny skonstruował coś tak oryginalnego jeśli chodzi o kategorii obcego kosmity można, by powiedzieć, że jednocześnie spójnego logicznego to znaczy jaki jest ten mieszkaniec cel planety Solaris z no właśnie do końca nie wiadomo, kto czym jest kim jest 3 możemy je do wypadku mówić o czymś takim jak świadomość tak jak wspominaliśmy te pojęcia, którym którymi my operujemy na co dzień, który też odnosimy do siebie tutaj zupełnie przestają być adekwatne znamy znamy pewne przejawy aktywności oceanu, który na swoim bardzo specyficzny sposób próbuje się z nami porozumieć co z tego wyniknie to oczywiście trzeba samemu się przekonać Helmut wiemy, że jakiś niepojęty też dla nas sposób ocean i nie potrafi kontrolować orbitę planety, którą pokrywa, którą zamieszkuje, bo innym, bo dzięki temu ta planeta, jakby nie nie wpada na żadne z tych 2 Słońc, wokół którego krąży rzeczywiście jest taki rozdział w książce, który pokazuje historia solary styki, czyli historia tego jak jak ludzie próbowali rozgryźć zagadkę oceanu jak próbowali w ogóle zdefiniować czy też stwierdzić czy to jest istota myśląca on jest szalenie ciekawe, bo on też pokazuje Bundestag, jakby model nauki samej w sobie jej funkcjonowania w jej ograniczaniu to to to rzeczywiście w pigułce jest szansą pokazane takie tam, gdzie jest naukowego światopoglądu no i oczywiście trafiamy też w pewnym momencie sięgamy do granic naszego Poznania to rzecz, w których który, jakby nie jesteśmy w stanie zrozumieć ze względu na nasze ograniczenia tlenu właśnie jest jeszcze taka sprawa, że można to tak interpretować te opowieści, że to ocean próbuje zrozumieć się przybyszów im mówić naszym językiem, chociaż to nie jest tak, że się pojawia jakiś ustaje w historię inne dane dźwięki to nie w tym rzecz, ale i na tym nam znów wpada w pewne kłopoty językowe, ale powiedzmy, że oto ocean wyciąga rękę do tych przybyszów stara się wniknąć w umysły i w ten oto wiadomo, że umysły mózgi są najważniejsze w ten sposób jakoś się porozumieć tymczasem ludzie nasili naukowcy ci, którzy są obecni teraz na stacji solarisy jak i wcześniejsi starają się wycisnąć ocean swoje stare tryby i stare sposoby myślenia, czyli mamy tutaj pokazane, że być może ten świadomy nieświadomy ocean nie wiadomo myślący chyba tak jest od nas lepsze tak bym powiedziała mi dziś wydaje się tutaj ta niemożność porozumienia jest jednak obustronna to znaczy z 1 strony my mamy w swoje schematy i jakby utarte ścieżki, które nas blokują, ale też ocean, który co prawda jest wstanie czytać nasze umysły trochę jak otwarta księga nie do końca jest w stanie zinterpretować to co tam być czy to prawda zwróćmy uwagę, że jego poczynania są trochę takie mechaniczne czy chaotyczne nam ono oczywiście wysyłano sygnały i próbuje stworzyć pewien kod to nie chciałbym więcej zdradzać, ale ta bariera jest obustronna to znaczy zapewne są od nas inteligentniejsze, jeżeli w ogóle można tutaj stosować tego typu normy, bo to są zjawiska da się jako nieprzystające umysł ludzki potencjał intelektualny oceanu, ale jednak tak jak my nie jesteśmy w stanie pojąć jego funkcjonowania tak on nie może zrozumieć naszych emocji naszych przeżyć naszych właśnie niedoskonałości te schematy którąś z nas wyciągam ręki, którą w dobrej wierze realizuje okazują się tak naprawdę koszmarem dla nas prawda, ale testy chyba też czas nawet to co my teraz robimy na antenie rozmawiając o tym i świadczy o mnie sile tej książki mianowicie przez to, że ona opowiada o ułomności solary styki tego, że inny nęci wymyślenie przez Lema naukowcy nie są w stanie odpowiedzieć na pytanie czym ten ocean jest to mamy go czytelnikom zupełnie co nie przeszkadza, żeby szukać tych odpowiedzi interpretacji tego można przez lata jak widać to prawda to znaczy u Lema jest takie fantastyczne zjawisko, że o swoich książkach konstruuje pewien model światopoglądowe czy poznawczym, a sama książka równocześnie jest jakby w urzeczywistnienie tego modelu jak by taką jak za likwidacją 33 z realizacją jego założeń i dokładnie tak jest w wypadku Solar jest, że mamy tutaj właśnie opowieści o pewnych próbach interpretacji czy zrozumienia tym oceanu rozwiązania pewnej pewnej zagadki, ale też czytelnik staje się bohaterem tej książki i też próbuje właśnie rozwiązać i każdy sam musi pewne rzeczy z niej wyciągnąć chcieli po prostu ta książka tyle daje czytelnikowi ile on jest właśnie stanie tam znaleźć i 2 nie zagra w odzwierciedleniem jego jego umysł jego duszy sami jesteśmy na tej stacji rozważamy Choszczna z otarciem, ale i inni pod koniec książki w dialogach borowcy dialogach między naukowcami w inny przejawia się dużo wątków właśnie takich filozoficznych czy metafizycznych nawet pojawia się nawet zagadnienie kategorie Boga to on line Calvin proponuje takie określenie jak Bóg ułomne i chyba mając namyśli w pewnym sensie może oceany nie wiem no ale są te wątki te dotyczące Boga co skończy to widział jak pan interpretuje, po czym moty w Boga u Lema jest często się pojawiać częste są obecne to zresztą w 2 jedno i 1 z przyczyn i jakby agnostycyzmu Lema jest właśnie to może niech świat, który stworzył Bóg jest niedoskonały, że że, jeżeli Bóg jako doskonały Stwórca miałby stworzyć świat to to musiałaby być to najlepszy utwór z możliwych istniejących tymczasem podziałach poznajemy, że się jednak tak nie było i stał się rzeczywiście Solaris pojawia taka koncepcja Boga kalekiego Boga ułomnego, który ma olbrzymią moc sprawczą olbrzymią omnipotencji, ale nie jest wszechmocny test jak to jest przepięknie opowiedziany jest taki Bóg, który stworzył zegary, ale nie czas, które odmierzają i który stworzył w nieskończoność, ale ona tak naprawdę stała się świadectwem jego klęski jego jego niemożności to znaczy, że nie był w stanie wszystkiego przewidzieć, że żadna jego dzieła, którym my staramy się przepisywać taką absolutną doskonałość jednak są jednak mają swoje jakiś ułomności tak jak my jemu i jego jego właśnie twory te bardzo tak bardzo ciekawa koncepcja Boga ułomnego czy Boga kalekiego, których miała wiele wyjaśniające, gdyby ją przyjąć stek jest zasadnicza ze pytania, dlaczego Bóg pozwala na zło na świecie no i mamuta mówi z wszystkich także, że stworzył ustrojem i mechanizmy, ale już to co one robią, jakby przerosło jego jego zamiary w ciekawej i witrażu wydaje się, że to bardzo oryginalna koncepcja Lema, której mu Bóg rzadko chyba spotykana w literaturze 3 czy nawet planów religii czy to jest książka pesymistyczna o ludziach egzotyka egocentryzm kach o ludziach, którzy tylko udają, że chcą poznać świata tak naprawdę mówi 1 z bohaterów chcą rozszerzyć granice ziemi czy to jest książka o tym, że mamy granice Poznania i koniec kroku Okada nie przejedziemy ponad nie poznamy czegoś co jest naprawdę obce czy to jest pesymistyczna żadną książką Lema nie jest pesymistyczna tak naprawdę, chociaż pokazuję rzeczywiście czasem rzeczywistość tym można powiedzieć smutną i w czarnych barwach natomiast jednak Solaris mówią o tym, że to, że warto do tych granic dochodzić, że warto choćby ja mógłbym próbować zdefiniować może warto te nasze ograniczenia mieć świadomość o małym funkcjonować właśnie wiedząc o tym, że, że w, jaki sposób nie możemy zrobić wszystkiego czy nie możemy dowiedzieć wszystkiego poza tym jednak bohater główny książki na końcu otwiera się prawda to jest tak rząd odrzuca album in pewne swoje poprzednie podejście czy stanowisko o ich gdzieś tam zostanie na skraju tego oceanu i czeka mając nadzieję, że nie minął czas okrutnych cudów mu to jest mimo wszystko scena pełna nadziei nie można powiedzieć ta książka kończyła się jakimś spektakularnym happy endem Chin ale, ale nie jest to książka, która w coś zamyka, która która, jakby jest przesiąknięte pesymizmem to nie to zresztą nie taka była rola Willema jako twórcy Mony uważał, że oczywiście warto pokazywać zło tego świata, ale też trzeba cały czas próbować naprawiać, a jak rozwijała się sława Lehman to jest także sukcesem nieoczekiwanym Stali się astronauci, czyli pierwsza książka science-fiction, którą napisałem trochę na zamówienie i ponieważ wtedy panował taki dosyć ponury socrealizm w literaturze to ta książka została entuzjastycznie przyjęty deal stąd entuzjastycznie przyjęta przez Czytelników całego bloku wschodniego i to rzeczywiście w jak jak taki diabeł z pudełka ten sukces wyskoczył, bo im chyba się golem nie spodziewał, a zresztą tej książki wcale nie uważał za jakąś szczególnie wartościową i potem nie pozwalał jej wznawiać także tych wydań była bardzo ograniczona ilość, a potem zaczął pisać rzeczywiście te swoje dojrzałe dzieła w złotym okresie swojej twórczości, czyli w latach sześćdziesiątych Solaris głos pana niezwyciężonej Syberiada i tutaj ten sukces już troszkę wolniej, jakby ta recepcja Lema za granicą zajęła trochę więcej czasu powoli powoli się na te rynki zagraniczne wdzierał także był także zdaniem takie zjawisko nagłe zaskakujące to można powiedzieć trwało latami takie ma apogeum jego mojego sukcesu literackiego to było lata siedemdziesiąte dopiero wtedy, kiedy właśnie już takim autorem bardzo znanymi popularnym w Niemczech wchodzi na rynek amerykański trafił na daleki wschód to kto to wtedy dopiero w tekście dawało, a czy wie pan, który z książek była dla niego najważniejsze czy w ogóle tak je rankingi sobie układał mu ono tym pisze w swojej korespondencji np. z metalem handlem, czyli amerykańskim tłumaczę tym i mówi że, o ile Solaris rzeczywiście z książką może doskonałą do zła określeniem natomiast wartościową o tyle do niej nie wraca co znaczą uważają chyba trochę uważano trochę za taki zamknięty etap Chełm w swojej twórczości natomiast najwyżej stawiał głos pana, gdzie zresztą 1 z bohaterów jest takim alter ego Jagły Lema po prostu Novum główny bohater to co tak naprawdę jest wcielanie pisarza bardzo oszczędnym bardzo też ceniący wariant, ale to bardziej za jej takie nowatorstwo formalne językowe a gdyby pan miał naszym my grzeszni Comme polecić książkę na start dla tych, którzy nie znają twórczości Lema to byłoby to właśnie słowami z tak zdecydowanie tak jak czasem spotykam właśnie u znajomych, którzy jeszcze nie czytali nic Lema, a zdarza się to co zawsze zaczynamy Solaris to po tak, a zatem do księgarni bibliotekę drodzy państwo Solaris Stanisława Lema serdecznie państwu polecamy opowiadał pan Wojciech zamek wieloletni sekretarz autora dziękuję panu serdecznie również bardzo dziękuję służę państwu Radia TOK FM zechce skrót informacji magazyn Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KLASYKI DLA GRZESZNIKÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Posłuchaj o tym, co ważne w TOK FM Premium. Teraz podcastowe produkcje oryginalne, podcasty z audycji TOK FM oraz Radio TOK FM bez reklam 40% taniej! Bądź na bieżąco.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA