REKLAMA

Za tamtą górą - wspomnienia łemkowskie

Światopodgląd
Data emisji:
2017-05-18 16:00
Audycja:
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
22:28 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
, a świerk lub podgląd itp Agnieszka Lichnerowicz z wielką przyjemnością i zaszczytem przedstawiam państwu gościa Antonik ruch jest państwa gościem dzień dobry kłaniał się dzień dobry historyk kultury literat etnograf tłumacz prozy słowackiej czeskiej m. in. ich losu dobrego żołnierza Szwejka czasów wojny światowej pracował w muzeum tatrzańskim w Zakopanem i muzeum w nowym Sączu mistrz anegdoty i znawca kultury ludowej ich Podhala nie tylko Podhala był pretekstem do Rozwiń » naszego spotkania jest przede wszystkim nagroda gratulacje od czego powinnam zacząć dziękuję za pokarm Antoni g został uhonorowany nagrodą historyczną polityki w kategorii pamiętników i wspomnień za tamtą górą, a wydana przez wydawnictwo Iskry to jest ta książka, która została wyróżniona, ale jest też nominowano drodzy państwo bowiem do literackiej nagrody Europy Środkowej Angelus ami sprawiła, że dużo przyjemności i śmiechu, więc osobiste podziękowania ode mnie może powinnam zacząć od takiego zdania chcę Poznajcie się to pan trochę Polak, ale porządny człowiek to komplement to wielki komplement zamierzam z niego dumny, bo sobie zarobiłem na niego uczciło wywalczył Polak, ale porządny człowiek to słowa właśnie 1 z Łemków którzy, którzy uogólnień IoT akcja wysiedlania Łemków niszczenia eksterminacji kulturę nie mogła się przyczynić do przyjaźni łemkowską polskie domy się wydaje zrozumiałem poza tym tyle Łemkowie zaznali rozmaitych w tym niepotrzebnych cierpień, że ja im się wcale nie dziwię, że zamykają się w swoim czas stał się zamach kraju jej w jestem głęboko wdzięczny za to, że mieli cierpliwość wyjaśnia dziś słuchać odpowiadać na moje pytania nie zawsze mądre czasem kompromitujące bardzo jestem wdzięczny i tą książką starałem się jena będzie męczyć i jest pisana dla polskiego głównie czytelnika w ich irańscy mam nadzieję z wprowadzeniem do tematu to są bardzo ważne wątki takie naukowe, które próbują czytelnikowi polskiemu mniej zorientowany mógł przybliżyć syn skomplikowane losy, ale też podziały czy kwestie religijne tożsamościowe Lwy były w społeczności, jeżeli mogę powiedzieć tak ułamków, ale and ja chcę, żebyśmy może w tej rozmowie skupili się bardziej na pana wspomnieniach, bo to jest ogromną wartością tej książki ci wszyscy ludzie, których pan poznał te wszystkie wystawy, które pan robił i przygody z peerelowską cenzurą ze Żnina w ogóle od tego, dlaczego w osiemdziesiątym czwartym roku nie tak długo po stanie wojennym zdecydował się pan na wystawę o Łemków szczeliny wystawowymi zaproponowano nowy dyrektor muzeum Okręgowego w nowym Sączu Andrzej Krupiński wymyślił to było wówczas ewenementem, że nie będzie będą kolejne wystawy narodów, które składają się na kulturę Sądecczyzny, a więc Łemkowie Żydzi Niemcy wpływy słowackie wpływem węgierskie ślady austriackie to miał być cyklu z tego cyklu tylko zrealizowana została wystawa Łemkowie, której byłem współautorem nie było to łatwe tak nie było to łatwe i jednocześnie muszą to zrobić zbiegając się pan stał w Wadlewie mondeo to banalne i rozmaite wyzwiska to koniec szczególnego odbyła proszę pani pierwsza wystawa od czasu akcji Wisła próba prezentacji całościowej problemy z problemu łemkowskiego od kultury ludowej po wysiedlenie i rzecz się Łemków zarówno na ziemiach tzw. odzyskanych, a uraz w stanach Zjednoczonych i w Kanadzie tam jest taki fragment w wierszach 33 czy pieśni bardziej o Słowianie dobrzy ludzie coście porobili żeście wy nas braci Łemków z Karpat wysiedlili to była prośba nie pieśni kilka takich pieśni było związanych z wysiedleniem Słowianie dobrzy ludzie te były eufemizm dochodziło Ebola kilka to wielkie szanse porobiły jajo miałem silne przeżycie, ponieważ byłem komina piszą po łemkowsku tekst tej pieśni jak to przetłumaczyłem na polskiej, ponieważ uważałem, że czytelne, że widzom polskim dał się należy mnie pytano dzieją się nie boję się nie bałem, ponieważ nie miałem zupełnie świadomości ani złych doświadczony dobrze, bo pan młody i Polak tak tak właśnie było i przy okazji pamiątek z Jaworzna z obozu karnego m. in . dla Łemków Victory w osiemdziesiątym drugim oraz to była trauma o tym, że nie mówiło a gdzie jest ci, którzy tam siedzieli inni opowiadali o 1 z nich wziął się mało zabrał się na odwagę i przyniósł mi świadectwo wyjście z więzienia, po czym zabrał z powrotem mówi ja się boję ja napisałem na wystawie brak eksponatów z Jaworzna on powiedział no właśnie pan poniesie pan dobrze, bo pan młody Polak bardzo to było charakterystyczne teraz 2017 roku, gdy upływa 70 rocznica akcji Wisła była rozkłady w Jaworznie na tym terenie jest pomnik składają pod tym pomnikiem kwiaty delegacje tablica pamiątkowa odbywała się panichida, czyli uroczystość żałobna ku czci ludzi, którzy tam zakończyli życie strasznych warunkach, ale za czasów, gdy ja zaczynałem to był temat absolutnie dał, bo to było mniej więcej tak jak słowo Katyń w w czasach mojej szkoły średniej, czyli w latach 50 to jest niezwykła też opowiedzmy myślę, że duża część Polaków nie ma świadomości tego, że trudno jednak przez nich wiele wiele lat w tej części Polski toczyła się cicha wojna na nazwę miejscowości, a cmentarze na krzyże to jest taka opowieść, w której górale z Podhala są osobnikami, czyli wielkiej mszy, kto w gminie nie pokrywa się z tym stereotypem bardzo pozytywnym górala, który by w jest wszechobecny w Polsce i to jest taka opowieść o wielokulturowym w Beskidzie 132, której myślę, że w Polsce wciąż wielu ludzi po prostu nie zna cel bardzo mocno powiedzieć bardzo jasno powiedzieć akcja Wisła i poprzedzającej ją wysiedlenie na Ukrainę sowiecką to była tragedia narodowa wszystkich nie tylko ułamków i Ukraińców, ale również Polaków to było wysiedlenie około 150  000 obywateli Rzeczpospolitej bezprawne bez niego nie poniósł za to do dzisiaj o odpowiedzialności sprawa nie została załatwiona ta tragedia moim zdaniem powinna mieć tak Góral, więc świadomości narodowej w jak Westerplatte jak powstanie w getcie warszawskim jak powstanie w warszawskiej jak Majdanek Oświęcim 3 nad Wisłą Treblinka i inne takie rzeczy, które każdy w miarę wykształcony Polak powinien znać w, jeżeli w czterdziestym siódmym roku arbitralną decyzją można było próbować zniszczyć zasymilować naród i nie było za to odpowiedzialności to znaczy, że jutro można zasiedlić np. kieleckie albo lubelskie takie rzeczy powinny być jasno otwarcie potępione powinny być starania o naprawę powinny być uroczystości rocznicowe z udziałem najwyższych władz teraz już informacja, ale zaraz po nich wracamy państwa gościem będzie cały czas Antoni krąg autor wspomnień łemkowskich p t . za tamtą górą niezwykłe opowieści z wielokulturowego świata Beskidzkiego, którego już niema co tydzień wojna, której wielu z państwa może nie mieć pojęcia, ale też opowieść o ludziach, którzy o pamięć łemkowską walczą, a przede wszystkim wydaje się wzruszająca i pełna humoru opowieść o ułamkowej nie w aut, a świerk lub podgląd itp ich największą przyjemnością zapraszam teraz państwa na drugą część rozmowy z Antonim krachem, którego niesamowite wspomnienia łemkowskie za tamtą górą niedawno zostały nagrodzone nagrodą historyczną polityki tak jak państwu mówiłam z niezwykłą empatią Antoni groch pisze o tym jak poznawał Łemków kulturę łemkowską manko wymiar poprzednią część naszej rozmowy skończyliśmy, gdy moi państwo goście mówił o tym, że pamięć o akcji Wisła, czyli o przymusowym wysiedleniu po drugiej wojnie światowej ponad 140  000 Ukraińców Łemków i Polaków pamięć właśnie o tej akcji Wisła powinna mieć taką rangę naszej pamięci jak cud nad Wisłą powstanie warszawskie czy Treblinka to jedne z tych przykładów, które Antoni trochę wymienił w niepamięć albo brak potępienia tej zbrodni to zwycięstwo poprzedniego systemu to, że znaczna część narodu nie ma o tym, pojęcia no to świadczy o tym, też to zwycięstwo komunizmu zza grobu, że udało się, że tak powiem w głowach ludziom w zapasach nęcić uderzające jest to, że ona trwała jeszcze jednak kilka dekad po wymazywanie pamięci Społem KH przeludnienia w samej akcji Wisła niszczeniem było 6 lat była nie ułamków potem zamówienie Połom kolarską w miejscach publicznych była Niezgoda na formy organizacyjne między czterdziestym siódmym ma 50 DM w szóstym rokiem nie było żadnego życia organizacyjnego była było znaczne utrudnienie życia religijnego mnie mówiąc o oświacie w publikacjach w tej chwili już jest trzecie pokolenie Łemków jest któraś z kolei łemkowska Watra, czyli zlotu łemkowskiej na Dolnym Śląsku nazywa się oficjalnie nad czym żyje mniej znaczy, że nie znali się na obczyźnie jest to opcja jest znak dla ludzi, którzy się tam urodzili niektórzy rodzice się tam urodzili wychowali, a często dziadkowie ciągle się do nas Ewa obcych znał i jest to bardzo ważny sygnał dla instalacji dla ludzi, których cokolwiek obchodzą te sprawy, a powinny obchodzić każdego, bo praworządność poszanowanie prawa równe prawa dla wszystkich bez względu na religię narodowość to powinno być absolutne abecadło poza tym możemy się politycznie różnić taki cytat byłem wśród Łemków na prawach gościa przede wszystkim chciałem słuchać patrzeć, a nie wdawać się spory, ale relacjonuje pan jednak również te spory tak z wielką delikatnością, o czym wielokrotnie pan pisze, że bał się bardziej właśnie urazić któregoś ze swoich znajomych niż cenzury PRL-owskiej, ale pomysł dla jedno z Ernst z barwniejszych było żadnej książki część tej książki jest chyba po prostu zaprawiona ponoć poczuciem humoru to to jest opowieść o niedokończonym niedoszłym bestsellerze, który pan chciał przetłumaczyć Święty Michał to był Tytan tej wielkiej powieści bez pomysłu opowieść z drugiej strony góry, czyli raz ze Słowacji obecnej, którą zamieszkują Rusini chciałem powiedzieć Słowak członkowie, ale się boję, ale dla uproszczenia dla uproszczenia może nadał pojęciu Lucyny różna, a jej teraz to pomysł Kozaka nie dostał zgody PRL-owskich władz, by ją przetłumaczyć, więc opowiadał pan jak pisze swoim znajomym co było źródłem śmiechu i dowcipów pojazdy historie z tej powieści jako propagandowy trzeba powiedzieć napisany oficjalnie już za czasów komunistycznych są niesamowite jak pomyślał, że może, by opowiedział pan słuchaczom takiego opowiadał swoim znajomym opowieść, o ile szkół księdzu książka słabiej Michaluk autorstwa Jana Kozaka Jan Koza, kto nie był byle propagandzie i strat to były członek biura politycznego KC EKPCz w to byłby bardziej innym prezes związku literatów w tzw. okresie normalizacji napisał kilka opowieści jak polował na tygrysy w tajdze syberyjskiej oprócz tego słowa i Michał m. in. był tam motyw księdza to część gruzińska Słowację była Grekom katolicka Unię rozwiązano decyzją są wąskie narożne i rady i ludzie, którzy poszli spać jako grekokatolicy obudzili się jako prawosławni to się nie wszystkim podobało były o pory było wysyłanie ludzi do obozów pracy w głównym bohaterem był tzw. politycznym pracownikiem BlackBerry plebejskiego pochodzenia z awansu z awansu co było bardzo dobrze widziane bieda wiejska potem awans już chyba awans do miasta mieszkanie dostał teczkę, bo został ogarnięty pióro wieczne pióro wieczne wzrastał w ich w komitecie wojewódzkim w kabarecie w Koszycach zebrano takie chyba stoję powiedzieli towarzyszymy zostaniecie księży mniej, więc konsternacja była, ale wierność partii była skoro partia SLD rozliczy to zostaniemy księżmi pojechali na trzytygodniowe kurs do Kijowa i wrócili stamtąd po święceniach i objęli parafie, które były opuszczone przez księży greckokatolickiej, którzy nie zgodzili się na przejście w na prawosławie do osobowego sam fakt czy powieść to jedno z drugiej mają to skrajnie John powieść słabiej niż hal nawiasem mówiąc ja jestem gotów przyjąć tłumaczy ich nadal nadal i to na pewno byłoby w brzmiałoby wielką wartość poznawczą dla tego co się w Czechosłowacji działo w coś się w Czechosłowacji działało jak wyglądała kolektywizację o tym, też jest w powieści słabiej Michael jest jak muzeum i takie, jakie to miało skutki, jakie to miało przebieg gry to jest ogrom oto skończył był najbliższym rosną świat znowu i teraz chyba mamy bohatera Jaśka, który właśnie z awansu społecznego trafił do trafił do fabryki, a potem został wyznaczony, bo z radnych do roli księdza on tak prowadzonego proszę panie w tej chwili nie powieść tylko dane terenowe jest pod Tatrami więź Rosińska nazywa się z, który miał w Jazz wprowadzono takiego księdza, a ludność modliła się na cmentarzu przyjechała milicja i Połomi zabraniała ludzi do kościoła, którzy chwilę zastanowić milicja komunistyczna Zagania pałami ludzi do kościoła kościoła prawosławnego, żeby ci grach radość trwała aż do ulicy się złamali to potem sześćdziesiątym ósmym roku, gdy do bólu wzywało wiernych kościół greckokatolicki dostał wygnanie pełne zezwolenie ale by lekko uchylone drzwi, toteż wywołało kolejne z Kłodzkiej, a po osiemdziesiątym po aksamitnej rewolucji jeszcze kolejne skutki także sprawą jest aktualna do dzisiaj i wciąż dramatyczna, choć opowieści rożki skończyła się szczęśliwie, bo ludzie w końcu z nieprzymuszonej woli przyszli do swojego prawosławnej cerkwi w kiosku ich pokochał i tylko się zastanawiał czy Bartek przerzuci najpierw odcinek od no to Tier tak to opisuje pan głos z Legią mówię, że on był pracownikiem politycznym na wschodniej Słowacji myślę, że realia oddało w sposób wierny starał się być taki jak ktoś się po polsku mówiło i zdatne do lub mecze Bzury ich bliscy mogą się tu udało to nieźle napisana powieść też po głowie się dużej wartości poznawczej jak z Paulem szczerze z mojej perspektywy, by kogoś, kto nie przeżył bardzo niewiele lat przeżył pan z tymi to jest absurdalny śmieszny i przerażające tak jest to absurdalny śmieszny i przerażający, ale my im wolniej niż ja nie doświadczyliśmy tego na własnej skórze bardzo dużo jest też, że w tych pana wspomnieniach co jest w myśl dla mnie bardzo ciekawej czyta się dziś o właśnie mitach założycielskich różnych pisze pan myśmy to byli pierwsi inni dopiero po nas to w naszej części Europy kwestia o zasadniczym znaczeniu i wielu obliczach cicha wojna o poprawę samopoczucia przedmiot ożywionych dyskusji w instytutach naukowych i wiejskich gospodach i w dużej mierze tam przyjmują też czasu taką metodę, że nie próbuje dociec, kto rzeczywiście tam był pierwszy nie próbuje dociec ile jest prawdy w tych mitach założycielskich tylko co te mity mówią o naszych stracha potrzebach i traumach ja nie jestem historykiem średniowiecza i nie próbuje zabierać głosu w UE na temat psy prawdziwości łącznie prawdziwości tych mitów założycielskich mniej interesują ludzie współcześni słucham ludzi współczesnych, jeżeli proszę pani chłopcy z małego sabotażu z pomnika Kopernika odkręcili tablicę niemiecką z narażeniem życia tam był przecież dom zajęty przez Niemców w tyranię pytam czy Kielc czy Kopernik była albo nie był Niemcem albo Polakiem to mu odkłada na boginie jeździł czuje się na siłach decydować o tym, natomiast te mity założycielskie jak one działają dziś dzieli teraz są to tak samo dotyczy to tak samo kultury polskiej, zwłaszcza kultury polskiej w dziewiętnastym wieku to jest to pomysł myślę o 1100 na świecie, którego już niema, czyli w świecie sprzed akcji Wisła od tych wsiach od tych cmentarzach od tych kościołach cerkwiach krzyżach, która albo popadają w ruinę albo były usuwane przez władze albo przez nowych osadników katolickich, ale też opowieść o ludziach, którzy próbują tę pamięć przywrócić, choć dzisiejszych sporach i tam tych sporach Mińsk monety z niezwykle ciekawą Natalka niedużym kawałku Polski opisuje pan wielkie starcia religijne wielkie starcia narodowe, a nawet wielkie starcie imperialny, bo przecież dwudziesty wiek to jest Kijów rozdzielający 2 wielkie płyty tektoniczne także bardzo dziękuję panu za tę opowieść za tamtą górą prostytucja jest za tamtą górą za tamtą górą jest następna Góra 6 lat będziemy NATO w górach poza nią jest druga Góra, a za to drugą już trzecia Góra czyli, czyli trzeba chodzić szukać Antoni krokach autor za tamtą górą był państwa gościem jest czas bardzo dziękuję jeszcze raz bardzo oraz dziękujemy tyle co z Anną Jakubowską dla państwa przygotowałyśmy informacja o nich macie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu w jesiennej promocji. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA