REKLAMA

O książce "Sarajewo. Rany są nadal zbyt głębokie" rozmawiają Marta Szpala i Paweł Sulik

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2017-05-25 23:00
Prowadzący:
W studio:
Czas trwania:
53:48 min.
Udostępnij:

Hervé Ghesquière, francuski korespondent wojenny przemierza Bośnię rozmawiając z Muzułmanami bośniackimi, Serbami i Chorwatami, by zrozumieć, jak dziś radzą sobie z przeszłością.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
koło historii w radiu TOK FM w słuchamy Radia TOK FM przyszedł czas na program koło historii dziś historia najnowsza naszym gościem jest Marta Szpala ośrodek studiów wschodnich dobry wieczór dobry wieczór, a na stole w studiu Radia TOK FM książka książka francuskiego autora UR w greckie Sarajewo rany są nadal zbyt głębokie to jest wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego i tę książkę przeczytaliśmy jest to kolejna pozycja, która dotyczy wojny w na Bałkanach na Rozwiń » początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, a dokładnie wojny w Bośni Hercegowinie i reprezentuje taki model literacki, a mianowicie autor będący reporterem, który pracował w trakcie konfliktu powraca po latach, żeby sprawdzić co stało się z krajem, który widział i opisywał relacjonował w trakcie konfliktu zbrojnego mówił też kolejny model, dlatego że w Polsce w ubiegłym roku mieliśmy okazję czytać książkę, którą też w radiu TOK FM mogliśmy kilkakrotnie książkę dla wojennego p t. wojna umarła niech żyje wojna bośniackie rozrachunki i on teraz w zasadzie mamy do czynienia z podobną pozycją, czyli powrotu do Bośni Hercegowiny, jakie pierwsze wrażenia po lekturze książki wydarzeń tytułu oryginału Sarajewo życie po wojnie może jest bardziej adekwatnej bardziej taki niż otwierający pole różnym interpretacjom tutaj w tłumaczeniu, bo w wydawnictwo zdecydowało się na taki tytuł, który sugeruje interpretację, że dane są jednak zbyt głębokie i myślę, że to jest bardzo dobra książka, jeżeli ktoś zaczyna swoją przygodę z Bośnią Hercegowiną albo z albo z Bałkanami w ogóle, bo ona faktycznie dotyka tych wszystkich problemów, które w Bośni są najważniejsze cieczy po wojnie w ogóle na Bałkanach są są bardzo ważne, bo myślę, że mimo, że ta książka z Bośni to ona pokazuje mechanizmy, które są obecne we wszystkich państwach bałkańskich podpowiedział moc Chorwacja Kosowo bardzo dobrze i jest to zwięzły dobry opis właśnie tych najważniejszych problemów czy dotyczących systemu politycznego czy takiego systemu takie takiego zjawiska jak nazywa autor to zinstytucjonalizowany klientelizm, czyli właśnie w jaki sposób nie funkcjonują gospodarki system polityczny na Bałkanach w tym takiego pojednania na pokaz, który jak ramy do lektury, która jest na Bałkanach praktykowane powiedziałabym mnie, więc jeśli już dziś chcemy znaleźć kompozycje Jeana pokazuje to czym jest Bośnia Hercegowina to tor to właśnie można zacząć od tej książki, chociaż auto jest bardzo pesymistyczny jeśli chodzi o przyszłości tego kraju i tego co to zastał w nim prąd po 20 latach od aut tego ogromnego konfliktu, jakim była właśnie wojna w Bośni i dla mnie takim atakom pierś pierwszą rzeczą, która też bardzo mnie uderzyła tutaj myślę, że to to pokazuje jak sprawnie się porusza jednak autor 4 IR w tej tematyce bośniackie było podpisanie kwestii Srebrenicy i tego właśnie, dlaczego ten problem jest problem, dlaczego ta kwestia jest problematyczna dla wszystkich stron konfliktu myślę, że to pokazuje, że tej bardzo bardzo dobre rozeznanie autora w kwestiach bałkańskich w przypomnijmy jeszcze podstawowy fakt mianowicie tłumaczka i też książki do pani Justyna Nowakowska, bo to nie widziałem dla słuchaczy mamy te książki zresztą dzieciom łopatą kropkę FM proszę pisać wieczoru małpa to klub KSM, a ta kwestia Srebrenicy proponuje do niej jeszcze wrócić, bo chciałem zapytać się co to oznacza z punktu widzenia autora, że panuje klientelizm albo taka korupcja, która kilkakrotnie autor opisuje jak rak albo używa takich określeń bardzo barwny, że to jest taka zgnilizny, która toczy Bośni Hercegowiny to dlaczego te zjawiska są tak kluczowe dla popisu dla zrozumienia mrocznych stron czynności powiedział, że właśnie książce autor jednak dotyka albo takich kwestii, które są charakterystyczne dla samej Bośni Hercegowiny, czyli właśnie wojny, która pochłonęła 100  000 ofiar systemu politycznego w Dayton, który bardzo skomplikowane i to są takie rzeczy są szansą u unikatowej to jest byśmy coś co jest bośniacką specjalnością nic, o czym pewnie zapewne poznamy później, ale też właśnie takim systemie klienteli stycznym, które jest charakterystyczne dla wszystkich państw i toczy czy może Chorwat najmniej, ale czy ze czy pojedziemy do Kosowa czy pojedziemy do Serbii czy wejdziemy do Macedonii to wszędzie mamy ten sam systemie nie jest wynikała przede wszystkim z tego, że gospodarki po pas bałkańskie są słabe i ku wraz z bardzo dużą rolę odgrywa w nich e-państwa to znaczy najczęściej mamy bardzo duże przedsiębiorstwa państwowe, które są utrzymywane głównie dzięki dotacjom na bardzo często nie są rentowne, więc one steki powiedział Hans taka zakamuflowany sposób pomocy społecznej to znaczy nie zwalniamy ludzi oni nieprzerwanie oni to FDS pracują, ale pracują społeczeństwo w przedsiębiorstwach, które mają bardzo wielkie przerosty zatrudnienia i i ich istnienie zależy tylko włącznie od tego czy czy to będzie będzie dotacja Państwowa ja nie wiem jak teraz pamiętam dokładnie, ale z potra w, z jaką dana może w kolejach bośniackich pracuje 3000 osób jest to 1 z tylko, że po szkoleniach serbskich znaczy kolejach serbskiej Bośni Hercegowinie brzmi to tak naprawdę to są chyba 2 pociągi dziennie co znaczy w niebyt to są ogromne ogromne przerosty we wszystkich we wszystkich przedsiębiorstwach w całym regionie jak sobie porównamy ile na takich przedsiębiorstwach pracują są na Zachodzie, a w Bośni to teraz to jest test ogromna liczba, więc teraz to jest właśnie torze i te miejsca pracy są zagwarantowane tylko włącznie popleczników politycznym to znaczy bez poparcia politycznego my nie dostaniemy pracy, ale nie wiem sekretarki sprzątaczki i trzeba wciąż się mówi głównie o łapówkach, ale to przecież to bardzo na części to jest taki tak się mówi też na Bałkanach, że to jest etos jest praca za głosy tak się przyjęło mówić, że jedno miejsce pracy 1 etat to 5 głosów, bo to jest cała rodzina, która jest utrzymywana jest z tej pensji tak to właśnie wygląda druga kwestia jest taka to jest kwestia jak do robienia biznesu to znaczy, że tutaj jest to jednak uwarunkowane poparciem politycznym znaczy, że rzecz, że nie ma także, że można tworzyć przedsiębiorstwa szczególnie jakiś lukratywna, bo to odbywać w żalu, bo to waltorni tak, że każdy czy powiedzmy 3 czy są oczywiście branże, które są poza kontrolą, ale to jest bardzo niewiele takich nowoczesnych nowoczesnych przedsiębiorstw mniejszy, choć właśnie czy handel ciało dostęp do rynku to jednak tutaj potrzebna jest ta ten tak nasza polityczna, że ten portret poety to poparcie i to powoduje byłby to powoduje że, że to, że gospodarki są pod kontrolą NIK prócz partii rządzących, ale też to powoduje, że jeżeli partia przegrywa wybory to tak naprawdę momentalnie odcięta znaczy, że właśnie kluczem do zrozumienia Bałkany jest to, że partia razem jest u władzy rozdaje przywileje czy w postaci właśnie dostępu do rynku czy w postaci etatu mecz, kiedy przegrywa tłumaczy się rozsypuje taki przykład myślę, że od Serbii, gdzie partia demokratyczna po przegranych wyborach w 2012 roku z ogromnej masowej partii wczoraj wyrządziła na wiele lat była wiele lat obecna opcja politycznym po prostu teraz nie istnieje właściwie mamy 4 z 1 na jej zgliszczach pozostało jakiś drobne partie kanapowe, które nie dość dostają się uciec z minimalną liczbę głosów wprowadzacie posłów wprowadzają do parlamentu ten system działa w ten sposób, że osoby zatrudnione 3 w administracji publicznej czy firmach, które są państwowe ich rodzin oni muszą głosować akurat na partie, która teraz jest u władzy dlatego życzę straci władzę to oni stracą pracę, o czym już 32 PKT Kik w szachy Marcin i nie da się nigdy tego w pytam o to, dlatego że w część słuchaczy pewnie słyszała o protestach, które miały miejsce swego czasu w Bośni, które ewidentnie wiązał się z tym, że państwo staje się dysfunkcyjne i ktoś może powiedzieć no, więc w przypadku takich napięć społecznych powinien być jakiś ruch następny, czyli zmian zmiana władzy obyczaj dopuszczenia opozycji do władz na czele stał nim tak się nie stało co wynika z 1 strony właśnie z tego bez tego zjawiska, które mówimy były takie badania robione przez amerykańskich badaczy, że bodajże 800  000 osób w Bośni zawdzięcza swoje miejsca pracy właśnie poparciu politycznemu 1 w drugiej partii, więc i to powoduje że, że właśnie ludzie głosują wciąż na na tę partię, że są władze, że zmiana władzy wszędzie na Bałkanach jest bardzo trudna, a zarazem te partie bardzo się bronią przed oddaniem tej władzy bo, tracąc władzę to nie jest tak, że zachodnie z demokracją przejdą do opozycji mogą funkcjonować, ale automatycznie i baza baza poparcia raduje ciała co zagraża właściwie czasami egzystencji tej partii tak jak to jest kwestia czy dzisiejsza Macedonii, gdzie władza może przegrała wybory właściwie nie miał w grudniu zeszłego roku nie chce oddać władzy jak pewnie w tej różnych różne kruczki wykorzystuje roboty władza się utrzymać w Bośni Hercegowinie jest to o tyle trudniejsze w związku z tym, że mamy ten taki wielo stopniowy system polityczny, że mamy Gminny poszerzamy kantony, które mają bardzo dużo dużo kompetencji Otóż nie ma to państwo jest podzielony jeszcze na Republikę serbską federację inny Chorwat koło w federacji Beach, czyli czyn, czyli część, którą zamieszkują Chorwaci muzułmanie to powoduje, że każda partia właściwie gdzieś jest u władzy to znaczy, że nawet, jeżeli przegrywasz kantonach naprzeciw władzy mózgu w gminach i że to nigdy nie jest tak, że ktoś po prostu traci władzę tylko dlatego też ten system się, tym bardziej utrzymuje cały czas, że te partie, nawet jeżeli wyborcy stwierdzają w danej gminie, że partia rząd czuwają od władzy i państwo jest w stanie się zmobilizować elektorat na tym poziomie to partia pozostaje, gdy władze w Kantonie w Kantonie i MO i przerzuca po prostu swoich zatrudnionych do kantonu tak powiem z referatu w gminnych do etatów Canto znanych, ale co więcej pozwala też politykom to by żonglować odpowiedzialnością to znaczy, że zawsze mogą powiedzieć, że to nie oni są winni, bo to nie władze Cantona one są winne, ale władze są centra, a te niesamowicie skomplikowany system, który uniemożliwia praktycznie takie w skuteczne reformy o wielkiej skali to rozproszenie odpowiedzialności to trzeba powiedzieć teraz wyraźnie szkodzi, skąd się wziął czy system ten system polityczny został zostało akredytowanych konstytucją właśnie nadaną przez zachód opisana przez amerykańskich prawników po wojnie 1005 . roku jest jakby integralną częścią porozumienia pokojowego z 1005 . roku podpisanego w Dayton jakże często mówili w Bośni Hercegowinie to były te to była dobra konstytucja ana zakończenie wojny nie jest dobra konstytucja na pokój to znaczy tutaj wprowadzona bardzo wiele takich zabezpieczeń, które miały służyć temu, że narody właśnie brak w tej powojennej atmosferze będą się nawzajem kontrolowała też ich nie przejmie właśnie władzy wszędzie i zawsze nie będzie przegłosowane liczebnie na czym głównie chodziło o to, że jest z tym, że mamy, jakby dominujący nad Nysą Bośniacy, bo nie mamy Serbów, których jest około 3040 % i Chorwatów około 12 % to, że właśnie to był taki system parytet to, że wszędzie będzie 1 Bośniak 1 Serb w 1 Chorwat został powtórzony na na różnych różnych szczeblach zarządu co więcej będą będą takie takie metody jak weto w obronie narodowych interesów czy to żywotnych interesów danego narodu, że właśnie dany naród może zakwestionować daną regulację, powołując się na to żona właśnie Godzisz narodowe interesy i powiedziała, że właśnie tych zabezpieczeń IT każdy z tych rozwiązań ona funkcjonuje w różnych miejscach, gdzie mamy dość duża mniejszość natomiast, że tak po w Bośni stosowano je wszystkie to znaczy i to nagromadzenie tych właśnie bezpieczników powoduje że, że każdy naród może szantażować pozostałe 2 tym, że że właśnie dana regulacja gdzieś tam godzić interesy jak to czasami mówią Bośniacy, że bardzo często jest także, że w 1 kraju wystarczy 1 człowiek, żeby zreformować państwo czy 1 partia polityczna, a że w Bośni Hercegowinie potrzeba 3 to znaczy, że to nie jest także, że trafi się po prostu 1 mąż stanu, który zreformuje państwa należy tu po każdej stronie i Bośniaków Chorwatów i Serbów jest potrzebny ktoś toru będzie ex rozumie że, że w interesie kraju, żeby się rozwijał potrzebne są one są te reformy to się nie zdarza i to też jest bardzo ciekawa Inter też ta obserwacja z tej książki ziem leży to właśnie straszenie pozostałymi narodami i też utrzymywanie Białasa też tak uważam, że trochę trochę o Bałkanach w ogóle, że właśnie paradoksalnie ta zła sytuacja gospodarcza pozwala tym partiom politycznym utrzymywać się utrzymywać się władz, że jeżeli byśmy mieli dobrze wykształcone społeczeństwo z dobrą pracą w sektorze prywatnym to te państwa to te partie zostałyby automatycznie odsunięta od władzy podobnie jest z członkostwa w unii Europejskiej, jeżeli to członkostwo i czy dożyje do członkostwa byłoby brane na sery i reformy były wprowadzane i wymiar sprawiedliwości byłby reformowany wprowadzono regulacje właśnie walczono, by z korupcją też tak naprawdę te partie, które są władzy strzelałby sobie stop 1 i przykładem jest Chorwacja, gdzie i myśleć o takie ostrzeżenie dla elit politycznych, gdzie właśnie Ivo Sanader taki premier Chorwacji Czech, który rządził od 20032008 roku, który właśnie wprowadza w Chorwacji do Unii Europejskiej prowadzi w przeprowadzonym przeproś najwięcej reform i tapety te to przygotowania do członkostwa najbardziej przyspieszyła dziękuję Aleksandrowi jest obecnie więzienia, ponieważ ja to równocześnie czy na samym początku gra też łapówki zapewne za żonę za to daje różnego rodzaju właśnie ustępstwa czy dopuszczania do rynku czy przejęcie koncernu naftowego i właśnie chorwackiego instalację więzień i to jest takie ostrzeżenie, a to grozi każdemu politykowi na Bałkanach w momencie, kiedy był naprawdę wymiar sprawiedliwości zostało zreformowane, ale w recenzji książki mówimy o książce Sarajewo rany są nadal zbyt głębokie francuskiego autora RG skierował wraca z książki w nie jest taka idea, która mówi o tym, że ta dysfunkcyjnych szczere czy czy taki niedowład państwa on po części wynika ze struktury, a po części z tego, że ta struktura też porozumieć się pojawia taka taktyka lidera, a mianowicie ta struktura właśnie miała uniemożliwić konflikt jagody albo przynajmniej zamrozić te konflikty, a nie była w ogóle przewidziana na nas coś takiego jak reformowanie kraju, który z takiej swoistej zamrażarce, ale z drugiej strony jak to możliwe chcę zapytać skoro wciąż pojawiają się takie momenty ingerencji czynnika zewnętrznego w funkcjonowanie Bośni Hercegowiny jest wysoki komisarz i z tych momentów ingerencji w Jasieniu obraz kraju emeryci kraj, który trochę niestety za mocne słowo Kolonia, ale jest pod bardzo takim czułym nadzorem są takie sfery funkcjonowania państwa nie nadążamy za wzór z obronnością albo z jakimiś skrajnie nieodpowiedzialnymi ruchami, gdzie pojawia się taki komisarz i mówi że nie ja się nie zgadzamy na to oczy to jest obraz sprzed lat kilku lat czy teraz też tak to działa co wy czy faktycznie w konstytucji jeszcze w oprócz właśnie tych różnych bezpieczników konstytucję wprowadza takiego ataki tak konstytucję jak i wysokiego komisarza, który dzięki miał bardzo szerokie kompetencje właściwie prawie bogaci się mówi na Bałkanach czy mógł odwoływać się każdego polityka i podważać każdą decyzję, która została podjęta przez ciała ustawodawcze czy te organy wykonawcze w Bośni Hercegowinie natomiast jest to faktycznie obraz sprzed dekad co znaczy, że od 3 kilku lat właściwie w 2008 roku jedno 100  000 wysokiego komisarza z UE bez bardzo straciła naznaczeniu inie ma też poparcia politycznego znaczy syn na taką filozofią reformowania mam w oczy czy właśnie tego nadzorowania tych tradycji właśnie z tego winie, że na początku właśnie interweniowaliśmy zawsze, ale w związku z tym lokalni politycy skupieni zmaga się skupiali na kłótniach i właśnie licytowanie się nacjonalistyczne hasła innych, aby zawsze wiedzieli, że dana decyzja, jeżeli jest niepopularna ona zostanie po prostu podjęta przez wysokiego komisarza i faktycznie tak było to znaczy z 1 strony, iż jest właśnie spory polityczne, a tak naprawdę wszystkie najważniejsze decyzje po ich łupem nadawał, czyli część wysoki komisarz później oddałem zaczęto obchodzić tej filozofii na gwarancji, jakie hasła lokal one Shield, czyli od tego, żeby to właśnie lokalni politycy wzięli odpowiedzialność za swoje państwo, żeby to właśnie zwrócić się z tymi z tymi kompetencjami do parlamentu i powiedział, że troszeczkę podjęto decyzję za późno to znaczy, że rzęs stąd ten eksperyment nie było nie było to nie minie mam pozytywne pozytywnego efektu, że ci politycy byli tak bardzo przyzwyczajeni do tego, że nie muszą podejmować decyzji innych, że faktycznie od 2008 roku na nie podjęto nie będzie podejmowana nie nie podejmuje się tak decyzję, że wiedziałby, że państwo jest takie trochę takie w takim w takim dreszcze znaczy, że spojrzymy ile tam decyzje podejmuje w parlamencie, czyli ustaw przyjmują utrzymuje parlament na różnych szczeblach od tych decyzji jest coraz mniej po PRL był głównym paliwem paliwem dla życia politycznego są właśnie konflikty zmiana koalicji tworzenie rządów, które właśnie ze względu na właśnie te te rozliczne interesy trwa trwa bardzo długo toczyło się zmian właściwie od zeszłego roku, kiedy nie przyjęto jak mamy kolejne podejście do Bośni Hercegowinie znaczy właśnie członkostwo w unii Europejskiej jak Bet przyjęto ten model w Bośni Hercegowiny dość niespodziewanie w zeszłym roku złożyła wniosek o członkostwo w unii Europejskiej i to jest taki też takie kolejne podejście do Bośni, który zakłada, że może nie będziemy zmuszać się wszystkich tych 3 narodów do tego, żeby przyjęły dzieło uzgodniły jakieś wspólne ustawy, ale że każdy naród czy pan Kazio każdy każdy poziom Administracyjny będzie musiał dostosować swoje regulacje do członkostwa w unii Europejskiej chce być jak de facto musiał po prostu podjąć te same decyzje i ta spowoduje, że większość rzeczy na poziomie państwa zostanie zharmonizowana to znaczy, że nie użył zmuszane tych polityków żyły, żeby uzgodnili jedno ustawy na poziomie centralnym, ale każdy dzień każdy poziom Administracyjny musi przyjąć taką redukcja regulacji żona, bo właśnie taka zgodna z z unijnym prawodawstwem co spowoduje, że właśnie to państwo, by te zharmonizowane z ciepłem oddolnie znaczy że, gdy strony, że właśnie po prostu będzie przyjmowało standardy unijne w w swoim systemie, a na razie nie rozmawiamy o reformie systemu politycznego czy właśnie jak to Bośniak ma ma funkcjonować tego już nie ma szansę, bo książka, jakby kończy się troszeczkę wcześniej no zobaczymy zobaczymy jak to wyjdzie na razie na proces proces trwa i tutaj będziemy czekać ma wyznaczać będą efekty w najbliższym czasie wciąż 77 % społeczeństwa uważa, że członkostwo Unii Europejskiej to jest coś do czego Bośnia Hercegowina powinna dążyć żal, że zwalniamy tylko mieszkańców Republiki serbskiej w kwestii mPay działa, nawet jeżeli ma znaczyć oczywiście, że jest to zdecydowanie niższa niż to poparcie jest w Republice serbskiej natomiast jak ona wciąż mieszkańcy Republiki serbskiej też uważają, że Unia Europejska w nas w 2 i jest jest, że tak pewnie mógłbym dać takim obiektem, w którym zazdrości, a może morze morze może w ten sposób natomiast mam tutaj Serbowie mając taki stosunek ambiwalentny, który często wynika z tego że, że żar komend ekonomiczne przewrót są za tym, żeby do Unii wstąpi natomiast jest to też dużo takiego anty unijnego resentymentu uczy się wiąże z tym, że aż to Unia Europejska naciskała, żeby właśnie zbrodnie wojenne rozliczać, a Serbowie wciąż część się raczej swoich polityków przywódców z 290 uważają za za bohaterów i tutaj stąd negatywne i czosnek do Unii Europejskiej czy też jest tak, że jeśli zastanowimy się nad tymi jak wojna, która miała na początku lat dziewięćdziesiątych tak straszliwe skutki dla Bośni Hercegowiny, jaką jest obecna w pamięci to po lekturze książki, a Nowak skierował to wygląda na to, że różne skutki różnych pamięciach, bo nic jest symboliczna scena obchodów w Srebrenicy, gdzie serbskiej MEN premier przyjeżdża nie z Republiki serbskiej Grozer Serb przyjeżdża i żeby być tam mi jakoś odnieść się do tego nie nie wiemy, bo to z nie zostaje przerwana ta uroczystość, dlatego że dochodzi do węży do rozruchów ataków na tego premiera też bardzo słabo symboliczny obraz, bo nam pokazuje, że w zasadzie ta droga do pojednania to może za dużo powiedziane, ale droga do stworzenia w miarę wspólnego obrazu tego co się wydarzyło z bardzo daleka, że im im dalej od wojny tym więcej jest manipulacja oczywiście wszystkie 3 strony konfliktu pokazują różne różne historie i ma pani wrażenie, że wciąż są dziś mówimy to nie jest trochę tak, że patrzymy nie nic się zaś wpływa na OC należy patrzymy głównie od strony tych muzułmańskich mieszkańców Bośni Hercegowiny w oczy wtedy to jest trochę problem z zezwolenia z Bośni czy wojną nawet nie może Bośniak naboru na Bałkanach i z rozliczaniem się tym razem pojednania, że tam wszyscy czują się ofiarami i faktycznie jak spojrzymy NATO na najbliższe przebieg tego konfliktu to to mają prawo, że tak powiem i każdy każdy naród odnosi się do tego 1 moment czuło czy kilku momentów, kiedy właśnie faktycznie byli ofiarami czy, jeżeli mówimy o Serbach to Serbowie zawsze wspominają akcję burza i wypędzeni ich z Chorwacji faktycznie taki moment, który dla tej społeczności serbskiej w Chorwacji nabył tragicznej spowodował inne właściwie trwający exodusu ludności Serbów, że serbskiej z w perspektywie paru lat serów Chorwacji po prostu nie będzie ani my kurs powrotu tamto dodają, że nie oni bardzo mnie bardzo powolne zaś, że w zlote taki problem i który jest obecny i to jest taka podziałem oś nieoficjalna strategia wszystkich państ w bałkańskich, że docelowo chce państwa będą Mono etnicznym to znaczy w rejonach, gdzie mieszka mniejszość nie inwestuje te gminy mniejszościowe bardzo często są mniejsze w dacie finansowane w sposób niewystarczający tych pieniędzy tam mało to są inne rejony właśnie, gdzie nie ma dużych inwestycji ta ma spowodować mnie, jakbym to aktywna polityka państwa przeciwko mniejszościom, ale to jest takie, że to powiedziałabym, że to będzie taki naturalny proces w związku z tym, że te rejony będą słabo rozwiązań rozwieje rozwinięte gospodarczo, gdzie będzie się Porsche będzie żyło trudno ci ludzie po prostu będą wyjeżdżać i najczęściej nie będą wjeżdżać do swoich krajów, że tak powiem będzie dzielić naród jest dominujący, czyli właśnie Serbowie będą zmierzać do Belgradu czy dostosowana czy to czy to właśnie z Chorwacji, a z kolei Albańczycy n p . z Doliny Dreszera w Serbii będą wyjeżdżali do Kosowa czy do Albanii ten proces trwa o nich jak bez obliczony na lata ale, żeby docelowo te państwa po prostu czy też te mniejszości dziś siłą rzeczy po prostu będą nawet nie wracał, bo to najczęściej do sądu są mniejszości tam, które tam to są ludzie, którzy tam żyli przez stulecia, ale ale, że żyją tą sytuacją gospodarczą zostaną zmuszone do dopuszczenia AAII naj to jest tak, a w przypadku tej książki akurat w początek to w podróż między, chyba że miejscowościami w Polsce właśnie między del vento albo z Bosackim grał zwyżki chyba dobry wędkarza tam droga wiedzie przez takie tereny, które co zupełnie bezludne i witamin przed wojną mieszkali jak rozumiem Chorwaci, ale też chyba muzułmanie, a teraz mieszka tam nikt i autostrad, dlaczego już nie wracają i kiedy rozmawia z kilkoma osobami ze swoimi bohaterami w pewien czas czy 2 rodzaje odpowiedzi na znak ciała związana z moją niechęć nasz, żeby z powodu tej traumy wojennej mieszkać wśród albo w ogóle w kraju, bo niektórzy tak to reklamy swoich wrogów, ale też pojawia się bardzo z tego powodu tu nie ma pracy w faktach i PiS, który akurat może w przypadku właśnie teraz to jest mniej strategia, bo te rejony, o których mówimy w szczególnie zachodniej Bośni i wschodniej Bośni, ale po prostu są słabo rozwiniętej tam żyje trudno wszystkim nie tylko nie ten nie tylko, że mniejszością, ale też, ale też Serbom lepiej, ale tak, ale to właśnie dentysty element wzrostowy, a nie ma miejsc pracy wszyscy wyjadą, jakby te tereny będą nasze już całkowicie jak to wygląda z punktu widzenia edukacji, że tak jak dziecko idzie do szkoły w Bośni to czym się różni to żona idzie w tej części serbskiej ulicy serbskiej, o czym się również rzecz w tym federacji Bośni Hercegowiny zam. przez muzułmanów Chorwatów we wszystkim znać czy faktycznie jest tak, że sił w kompetencje edukacyjne w przypadku federacji są na poziomie Cantona innym przypadku w przypadku Republiki serbskiej poproś na poziomie Republiki serbskiej znaczy każde dziecko uczy się czegoś innego na inne inne historie mamy tam przedmioty te 5 przedmiotów narodowych czy rzeczywiście te przedmioty najważniejsze jak, więc właśnie czysty historia geografia inne, gdzie uczą się zupełnie czegoś innego znaczek uzupełnia ten był ofiarą zupełnie ale kto inny był agresorem, więc faktycznie edukacja na jest tym co najbardziej dzieli w tym momencie ludności Bośni Hercegowinie też zagrać bardziej problematyczny jeśli chodzi o przyszłość tego kraju po bo możemy powiedzieć, że przeciwko jedności Bośni Hercegowiny w latach dziewięćdziesiątych się wypowiedziało już w społeczeństwie jest społeczeństwo, które właśnie było redukowane wspólnie i daty jej do tej wspólnoty, bo przyzwyczajona do mieszkania w muldzie etnicznym w społeczeństwie w tym momencie jednak mamy także, że mamy każdy narzeka piłkarz lek. Grażyna et nos każdy naród zachowuje swoje swoją młodzież w zwykłym w ten sposób, że ma nie ma nic wspólnego z pozostałymi najbardziej największym paradoksem jest coś czym się walczy to znaczy takie tanie taki fenomen 2 szkoły pod 1 dachem, która funkcjonuje w i właśnie w tej części i muzułmańską Chorwację tak może powiedzieć, gdzie prowadzi muzułmanie wprawdzie chodzą do 1 szkoła to są 2 odrębne ciepłym administracyjnie organy to znaczy nie miały instytucje i te dzieci i chorwackie czy czy bośniackie wchodzą odrębnymi RO osobnymi wejściami czasami po prostu chodzą na 1 chodzą na rano jadą na popołudnie i oczywiście, że mamy te 5 przelotów narodowych szczurem, który można uczyć osobno, ale przy tym, jakby nie łącznie uczy się na wkład wspólnie nawet lekcje wuefu nasze lekcje WF-u są też osobne lekcje muzyki, jakby i tyle się właściwie niespotykane, a nawet je, nawet jeżeli wchodzą właśnie do do 1 budynku szkolnego i kto to jest być jak najbardziej niepokojące jeśli chodzi o przyszłości no bo po prostu tarty tam młodzież na nie widzi wspólnotę oprócz taką ma jednak wspólnoty językowe NATO jednak to od tej dziedziny, bo uczniami w jakimś fragmencie powinni powoływać się na tych samych autorów klasycznych jeśli był dajmy na to jugosłowiańskiej noblista to co z nim zrobić Wejdź na ja w, że 1 właśnie tej w przywołanej wandali jest taką silnych podziałów nie wygadał dla wszystkich wszystkich postacią, ponieważ właśnie na szlak dla jednych jest za mało serbskie dla niektórych jest za mało chorwacki więcej teraz żadna postać te macie wieje są problematyczne dla wszystkich no i to jest faktycznie tych tez faktycznie wyzwanie, że tutaj nie ma są oczywiście takie inicjatywy w PiS wspólny podręcznik natomiast na to na pewno jest ich jeszcze odległa przyszłość, tym bardziej że właśnie zapowiedziałam, że politykom nie zależy na pojednanie to na czym powiedział tak, że i czytaj tego przykładem jest właśnie ta ta wizyta premiera Serbii Aleksandra wrócić w Srebrenicy to znaczy politycy bałkański angażują się w politykę pojednania tyle, o ile mogą coś się uzyskać w zamian od Unii Europejskiej i właśnie tutaj ta wizyta była dość symptomatyczne znaczy Aleksander do dziś faktycznie pojechał do Srebrenicy i gdzie co miało być takim gestem właśnie dla społeczności muzułmańskiej, że oto serbski premier przyjeżdżam, żeby uczcić ofiary natomiast jego przemówienie w Srebrenicy Noniewicza tt nie było przemówienie w celu właśnie przepraszamy i prosimy o przebaczenie czy popełniliśmy zbrodnie, ale trochę tak jakby nasze znajdował w przypadkowym miejscu, gdzie zginęli przypadkowi ludzie właściwie nie wiadomo dlaczego to znaczy, że to nie było powiedziane, że to armia, którą my wspieraliśmy zamordowała 8000 osób tylko, że zdarzyło się też bardzo trudnego wosk i powiedziałbym tak to atak ten proces pojednania trochę trochę wygląda to znaczy, że my czasami właśnie bardzo takie symptomatyczne gwiazd na bardzo wysokim szczeblu, które są ważne, bo to jest to co na pewno to na pewno to są ważne gesty, jakby bez tego nie można się obrazić polityki i pojednania, ale w momencie kiedy, gdy dany polityk wraca do swojego kraju UE albo na użytek wewnętrzny na 1 używana nacjonalistycznej retoryki i jednak żaden żaden serbski polityk na niej nie użyje słowa ludobójstwo w przypadku tego co się co się wydarzyło w Srebrenicy jednak mówi się o tym, najczęściej mówi się od tych ofiarach i o tym, też autor bardzo dobrze pisze, bo one tak dotykamy ich 33 zjawisk, które się dzieją się, tak więc politykom pojednania czy z polityką pamięci i on oczywiście przeto na przykładzie tych relacji z setką bośniackich, ale to się dzieje w relacjach i bośniacką chorwackiej serduszko kosowskich dla wszystkich płaszczyznach przede wszystkim relatywizacji to znaczy, że nawet, jeżeli zarabialiśmy i to oni też zabijać i tutaj ma się mamy przykład obchodów bratu na co, gdzie to właśnie serbskie ofiary zostaną zostają wyciągnięci na pierwszy plan ziści się właśnie serbski ob miary przypomina się o zbrodniach, które popełniono na naszym narodzie co ma pokazać to, aby tak pewnym usprawiedliwieniem czy właśnie Zuma Press media tak także, że my na zabijali mobilizacja, ale i też zabijali jak nie ma o czym mówić jak to właśnie mówił Aleksander wrócić w Srebrenicy patrzmy w przyszłość czy zapomnimy o przyszłości sympatyczny patrzmy w przyszłość mamy wspólne wyzwania z drugiej takie zjawisko, które ta jest psem na przykładzie muzeum Ford czy Manchesterem rodzaju manipulacja to znaczy jednak wybijanie taki właśnie faktów dla nas ciężarem przedstawiających nasz w nas w dobrym świetle tak pokazujących naszych bohaterów naszą wersję historii i tutaj jak spojrzymy na podręczniki czy chorwackie serbskie to widzimy wszędzie, że po prostu nie jest, gdy Chorwaci pomijają pewne pewne momenty w swojej historii, że tutaj ciągle są problemy z ekspozycją w muzeum jest nowa co, gdzie zabijano Serbów w czasie drugiej wojny światowej, że jakby wbija się te elementy które, które są, jakby na jej dla nas najbardziej korzystna pomija się całkowicie to właśnie jak nasza armia czy 33 czy my sami raczej przy nasi dziadkowie, jakie zbrodnie to popełniali patrzy na trzecie taka wersja też wykaz kraj na bazie całkowicie zanegowanie tego co się dzieje coś, czego co się dzieje Tajster wywiad właśnie z 1 ze zbrodniarzy wojennych, które po prostu mówi nic nie wydarzyło na duże, że wręcz po prostu ujawnienie, zaprzeczając uczył kraść w parkach, które jest niesamowita więź z niesamowitych ten fragment książki muszę przyznać, że zrobił na mnie tak samo duże wrażenie kiedyś w Polsce się ukazać książka z maleńki Drakuli światek tak oni nie skrzywdzić, by nawet Muchy, kiedy autorka próbuje rozgryźć, gdy w tych kluczowych wy po polityków odpowiedzialnych za za to co się działo w Bośni na początku lat dziewięćdziesiątych tak samo tutaj autor, pokazując to postać coś co nigdy nie pokazuje też na jego przykładzie właśnie taki jak to powiedzieć taki mechanizm, który jako wzmogło może dotyczyć każdej ze stron pewnie gdzieś tam dotyczy każdy ze stron, ale jest taka ładna unaocznia, że uświadamia nam absolutny zastój w jakimś takim rozwoju tej sytuacji, bo co coś co się może wydarzyć tak no cóż tak się nie zmieni swojego zdania, a część społeczeństwa nic nie przestanie traktować jako bohatera po prostu to już tak będzie albo będzie gorzej w destrukcję przez następne kwestii, która jest wyłania się z tej książki, a mianowicie co może co można w ogóle zrobić skoro mówimy od początku, że był też wysoki komisarz Jon pełniła taką dość intryg i w jakim interwencyjną rolę w zarządzaniu gość, ale się wycofał po to, żeby oddawać tym ludziom rządzenie własnym krajem NATO zaczęli rządzić w nacjonalizm stało się tak, a inne pędzące, że już wiadomo jak to zatrzymać to co co to można, by zrobić jak rozumiem perspektywa Unii Europejskiej taka włączenia się do grosza, ale też o mężu dom, bo pani mówi z kolei, że żadnemu z tych polityków tak, ale nie zależy na tym, żeby naprawdę wyjść z Unii Europejskiej wtedy skończą tak jak Ivo Sanader w Chorwacji, który po prostu wprowadził kraj do Unii, a w sam z skończy przez to więzienia, więc to jest jakaś taka niesamowicie beznadziejnych sytuacjach czy czy cokolwiek, o czym możemy cokolwiek robić sam autor jest każdy w kilkakrotnie wciąż są dramatycznie w PiS-ie Bośnia Hercegowina dochodzi do siebie 20 lat i nadal liże wojenne rany dzień po dniu kraj niszczeje trawiony przez chorobę zwaną nacjonalizmem staje się czarną dziurą pośrodku naszego kontynentu jedyną deską ratunku jest Europa w UE i się być aż takie pytanie o nagrodę Nobla w 2 co zrobić żeby, żeby Bałkany były już nacjonaliści mylne prostsze rozwiązanie mówią Rambo, bo to jest nienaturalne bogacą się teraz dzieje to wynika z tego owego spisku Międzynarodowego, a trzeba zrobić tak jak powinno być zrobione od początku tak jak chcieli ojcowie założyciele takich Serbii nowoczesnej formacji czy po prostu trzeba podzielić Bośnię pomiędzy Serbii Chorwacji i kawałeczek zostawić muzułmanom no to nacjonaliści mówią tak i wtedy się tarcze skończą znaczy faktycznie MBR widziałem kiedyś wierzyła w trasę teraz może to jest to jest kwestia odległej przyszłości znaczy, że Unia Europejska, w jakich w ten sposób była rozwiązaniem tego co się dzieje to znaczy, że taka właśnie taki taki optymizm jeszcze lat dwutysięcznych przed kryzysem gospodarczym rzezie oczywiście, że te państwa po prostu wstępną wstąpił do Unii Europejskiej granice przestaną mieć znaczenie inne i te mniejszości będą właściwie wspólnie żyły i będziemy wspólnie Zjednoczeni, że jego problem właśnie tego wina, ale też w Macedonii jak dużo dużo mniejsze w czasie kursu sam rozwiąże, bo po prostu te państwa będą funkcjonowały w ramach, jakby tu 1 dużego organizmu, które spowoduje, że dzisiejsze barierę czy przez przestaną żyć przy przynosi liczyć tak nie będzie granic administracyjnych i będzie różnić, więc będzie można robić interesy, by w, jaki sposób teraz to rozwinie prezydenta rozwiąże pewne problemy rzeczywiście w wszyscy mówią, że nadzieją jest nowe pokolenie natomiast tutaj jest to jest taka kwestia, że schody pokolenie przede wszystkim serwery nas okradną i taniec facet o Bośni Hercegowiny, ale kwestia wszystkich rejonów plaży jest na metę mamy to właśnie tą mamy ludzi, którzy są na emeryturze starszych jest na pokolenie, które sama przeżyła wojnę, która nie wierzy politykom mi jak nie wierzy już nic tak naprawdę, bo dobrze wie że, że wojna nie jest rozwiązaniem, ale też nie ma w sobie siłę, żeby jakieś nowe rozwiązanie zaproponować 3 strony my mamy młodzież, która po prostu wyjeżdża i to wyjeżdżam masowo i IT to nie jest tylko przy to nie jest kwestia Bośnia, ale też z Chorwacji po wstąpieniu do z Unii Europejskiej, gdzie Porsche wjechało 40  000 osób, nawet jeżeli odliczymy straty wojenne to co ten to ten to ta ilość ludzi, która wyjechała z Bośni SP jest ogromna tarczy i też jak spojrzymy właśnie to jak wygląda jak diaspora wraca na wakacje to jest taki test rakiety na Bałkany to widzimy, jakie to są te są ogromne ilości ludzi, którzy właściwie to się, mówi że nie z Macedonii wjechała 14 populacji także to nie zwami teraz 1,51 000 000 w BOŚ tak naprawdę nie wiemy ile to jest tak to jak tutaj też, że wspomniana właśnie kwestia Srebrenicy tego, że jest tam był tam wczoraj burmistrz muzułmanin dzięki głosom diaspory niż czekać tam nie mieszka, ale oni wszyscy się mobilizują na wybory przyjeżdżają głosują mnie, że jeżdżą mieszkają wszędzie da Ameryki Szwajcaria krajów skandynawskich czy Czech Francji gdzie, gdzie jest diaspora i tutaj właśnie to są też takie jest taki deszcz smutne dowcip bałkańskich i że naukę ukończy Car czy Bośniacy, ale właśnie dokończy c nie czekają już na Unię Europejską Rosjanie przenoszą nas to powoduje, że faktycznie te perspektywy dla tych krajów pozbawionych tych najbardziej dynamicznej części z Rosji w swej części nowo jest dość pesymistyczna, bo tutaj praktycznie przestaje zależeć Unii Europejskiej i ja też tutaj jest dużo oskarżania co do Unii Europejskiej, że Unia Europejska zajęta swoimi problemami tak naprawdę nie interesuje się Bałkanami interes się z Bośnią ważne jest, żeby było stabilnie zadziała także związane to jest błędne koło obu tych właśnie tutaj ta chęci nie nie ingerowania w sposób taki radykalny spowodowała, że wcale się stabilnie i nie zrobiło nam, że pojawiają się rysy właśnie na tym obrazie stabilność, gdzie powiedział, że na Unię Europejską, by taką politykę w długo prowadziła politykę ręcznego stare sterowania w momencie, kiedy doszła do wniosku, że żeglarze to nie działa się wycofała, a teraz w UE, ale też takie złe nawyki był już tak mocno zakorzenione że, że trudno oczekiwać od polityków tamtych, żeby tamte tam tam lokalne, żeby robić, żeby cokolwiek się ratusz nie zmieni teraz w związku z tym, że szaleje w taki medialnej narracji Rosja jest bardzo zainteresowana wpływami na Bałkanach 4 nie będzie także o to się teraz jednak zmieniają w Europie na nie zmienia się myślenie na ten temat jednak trzeba, aby przynajmniej Jeślinie finansową przy peronie militarnie, a tu trzeba by na szatnie jakoś informacyjnie mocno bycia obecnym nie ma takich głosów z Maciejem ze świadomości zmieniaj faktycznie to Rosja jest takim nasze zaangażowanie Rosji coraz większej i jest takim dzwonkiem alarmowym z jasno widzimy co się dzieje w unii Europejskiej na nie jest jednak wspólnota, która jest w stanie wygenerować po to, po prostu na Bałkanach trzeba by powiedział zaangażować raz na porządki znaczy, że faktycznie nie problem z wieloma interwencjami na przestrzenie w przestrzeni ostatnich DK ostatnia dekada mamy duży 15 lat jest to żołnierz tak trochę zaangażowała w alei tutaj byliśmy tak ostatni taki tekst i trwały rozmowy w Bośni i buty w bazie but Mir i czytaj Amerykanie tak powiedzieć, że przyjedziemy pogadamy i musimy wszystkich do tego, żeby o nich wreszcie coś uzgodnili jako były tam ani politycznie ani merytorycznie nie było dobrze przygotowane rozmowę to waga ryzyka wiara w taką siła Ameryki Unii Europejskiej, że jak Amerykanie przyjadą też powiedzą to lokalni politycy podpiszą i Amerykanie wchodzą znanego z podziemi nie wyjdziemy stąd nic dopóki jej nie zmusimy właśnie Bośniaków do podpisania jakieś nowe nowej konstytucji dlatego, że to są Police zaprawieni w bojach i już niebojących się Amelia aż tak bardzo trochę właśnie grający też tym i tym razem tym rosyjskim rentą czy rosyjskim argumenty miałyby dzielić dobrze to będziemy siedzieć byli gotowi faktycznie siedzieli długo Amerykanie okazali się, że nie są przygotowani na cztero pięcio sześciodniowe negocjacje w i wiesz jak po rozwodzie skończyły chyba po podobnie i IT jest problem, że to się tak trochę wierzy w to, że rzeź właśnie, że zachód jest na tyle teraz już remont dachu po prostu nie jest już na tyle silny a jakby rosyjskim zagrożeniem też się bardzo ładnie grali to też jest, toteż jest, toteż sprawa, że tylko gra naprawdę nie na takie niebezpieczeństwo, że takie nudne ciążą zakreślenia utwory utwory państwowe jak Republika serbska Bośni Hercegowinie, że to będzie w pewnym momencie świetny przyczółek dla federacji rosyjskiej daczy długofalowa na pewno, jeżeli nie spotkaliście żadną unijną kontrolą to tak natomiast na nic to też taka kwestia, że Rosjanie mają dużo takich przyczółków w różnych miejscach Iza, a tys za takim poparciem politycznym to, żeby jednak zbudować mocną pozycję powinnaś iść wsparcie finansowe, a w przypadku państw bałkańskich ona jest niewielkie nasze mamy szczęście, że ceny ropy wciąż są dość niskiej Rosja nie ma tylu pieniędzy, żeby obdarować każdego lokalnego watażka też finansowo to finansowe wsparcie wciąż jest na Zachodzie macie, więc zachód ma instrumenty, żeby jednak naciskać na polityków lokalnych natomiast niż tych narzędzi użyć, ponieważ nawet Millera Dody, czyli przywódca Serbów doskonale sobie zdaje sprawę, że nawet, jeżeli ogłosił niepodległość to 5 za tym ogromne rosyjskie nie pójdą, więc po powiedział, że Rosja nie ma w tym momencie jeszcze z takim zastrzeżeniem, że to mówimy o sytuacji obecnej, jaki potencjał, żeby faktycznie nie jakiś jakiś konflikt wywołać to znaczy lokalni politycy chcą wciąż to oni, a sprawa Czarnogórą, który rozmawia się coś na antenie Radia TOK FM jakiś czas temu, że duża część Czytelników prasy w Polsce plus tworzyła gazetę i pomyślała, że budują właśnie było o krok od wywołania konfliktu w Czarnogórze na 3 Czarnogóra zostanie tak w perspektywie miesiąca na członka Unii euro członkiem NATO więc, że to pokazuje jak nas jak skuteczne są one są działania rosyjskie znaczy, że teraz tego czy rzeczywiście była albo nie było zamach i na czyje zlecenie wszystko co się wydarzyło to właśnie pokazuje, że to jednak lokalni politycy widziałem rozegrali Rosję, ponieważ to Czarnogóra wstąpiła do NATO oskarżenia o współpracy z Rosjanami pozwoliło przywódcom Czarnogóry rozliczyć się z opozycją, a właściwie została zmiażdżona no, więc powiedziałem cele rosyjskiej nie zaznały nie zostało osiągnięte jako ziemniaki, jakie one być niby, jaki VAT, aby nie były wręcz powiedziałbym w Czarnogórze i pozycja Rosji jest teraz zdecydowanie słabsza niższy niż przed tymi wydarzeniami co więcej powiedział Rosjanie dość mocno zdenerwowali cały zachód i jego powtórzenie tych z sytuacji będzie bardzo trudne ponieważ, ponieważ właśnie to to wykorzystuje się jako argument za coraz większym zaangażowaniem na Bałkanach w żaden samorząd Wilanowa Landing w sieci przeciwników, więc zaś to pokazuje, że Rosjanie Rosjanie podobnie jak zachód to oni mają tendencję do obecnie szczególnie do przecenienia swoich sił czy możliwości wpływu nasz wydział może właśnie też wierzą, ale także przyjadą machają rosyjską flagą szczególnie wśród tych narodów, które są mają dość duży sentyment do Rosji, czyli Serbów już na Bałkanach, jakby wszyscy nie ma tego negatywnego obrazu Rosji czy to pozwoli im jest osiągnąć ich cena czy lokalni politycy mają swoje interesy i podobnie się nie uginają przed Unią Europejską, a nie zmienia się także przed Rosją, grając w tym poparciem, jakby nie, odrzucając go oczywiście natomiast, jakby te też sporo sprawnie manewrując powiedziałbym nawet tych taka tradycja nawet zwoje z baśni i tutaj jest często się mówią o rosyjskim zaangażowaniem bądź nie była czy wsparcie dla dla serbskiej strony wojnie Poźniak często było tak jakby tak ważne, by takie historie, że Rosjanie przyjeżdżali w imieniu, jakby zachodniej w z Zachodu negocjowali razem właśnie z Serbami w Bośni Hercegowinie Bośnia Serbia Serbowie, bo odpaść mówi tak tak oczywiście nadmiar, zanim samolot z Wisły wylądował w Moskwie z negocjatorami Juszczenki porozumienie, bo sama jak też lokalni politycy głównie patrzy na własne interesy w tym wsparciem właśnie rosyjskim, grając o odpowiedź odpowiednio też często Rosjan, wyprowadzając w porę na koniec końców naszą rozmowę czy ktoś, kto z sięgnie do literatury związanej z Bośnią Hercegowiną szczególnie z konfliktem na początku lat dziewięćdziesiątych i tym jak właśnie wygląda teraz, a czy może mieć taką nadzieję, że w chwili wszystko potoczy się może między, tak więc jak Polaka między Polakami Niemcami albo Francuzami Niemcami ileś tam lat wcześniej, że to jest kwestia w miarę stabilnego funkcjonowania przez odpowiednio długo, żeby nie dało się takim prostym nacjonalizmem mobilizować ludzi w jakiś dzień działania agresywnych czy przy tym mieć czas tak jak, w którą stronę czas działa zakładając, że nikt z ważnych aktorów więcej sytuacji nic nie zrobi to ważne po naszych wiedziałam, że to jest trudne pytanie jak Prospero datują się dzieje w Europie też może powiedzieć, że wydawałoby się, że leży w Europie trudno jest odwoływać do hasła nacjonalistyczne A1 FOT, a jednak łatwo jednak szczęście, bo po tak po mieliśmy tak długą wojnę światową mieliśmy właśnie Bałkany cieszą się takim jak Sarajewo przestrzega takim bardzo jasnym przykładem dobitnym przykładem tego do czego prowadzą po prowadzi odwoła się do haseł nacjonalistycznych, a jednak okazuje się, że wciąż te hasła mają bardzo taką łatkę właśnie łatwości Derevo rozumu mobilizacji społecznej, toteż powoduje, że trudno teraz wyrokować co się co się wydarzy na Bałkanach powiedziałabym, że właśnie z 1 strony czas działa on na korzyść, bo ma to jak już nie pamiętamy czy brak benzyny Twente te, które to pokolenie, które doświadczyło wojny odchodzi, więc to piękny przykład polsko-niemiecki pokazuje, że po jakimś czasie władzy jest rozliczać czy łatwiej łatwiej jest naszą politykę pojednania nadmiar z drugiej strony właśnie odchodzi też jednocześnie rozpoczął pokolenie, które jak pamięta tę Jugosławię pamięta to, że ich kraj może być wielo etnicznej i można wspólnie żyć z rur z różnymi nacjami to jest artysta wizja Sarajewa, którą też krzywo krzywo JR w książce dla mnie taka bardzo bardzo się do Final Eight, czyli ciekawe podejście, że ze strony mamy tak turecką kawę z drugiej strony na austriackie torty z kremami, które w herbacie w szwedzkim będzie co takim ciekawym pomysłem tak, że jest gorąco jak będzie warte, ale właśnie teściami wszystko podlane takim w taką komunistyczną wizją tymi osiedlami nowego Sarajewa i ty taka to jest taki właśnie miszmasz jest na Ostrowach z drugiej strony Turcja trzeci właśnie taka nam też bliska nie od morza, gdzie tradycja komunistyczna czy czy tego jak drewno funkcjonują takie ataki takie państwa, ale i to odchodzi to znaczy, że mamy jednak coraz bardziej te narody, które nie mają czy krzyczy to młode pokolenie szczególnie nie jest na co dzień konfrontowane nikt nie powiezie jednak to nieprawda, bo nie mają znajomych po prostu po drugiej stronie barykady naftowe słyszą to co słyszą Wojdak rozmawialiśmy o tym musimy kończyć naszą rozmowę o książce, kto zaczął się, że namiot książki Ars legis Skinnera Sarajewo rany są nadal zbyt głęboki to jest książka wydana przez wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego w serii fenomeny tłumaczona przez Justynę Nowakowską jeśli państwo napiszą na adres wieczoru małpa to krótka Fanta kilka egzemplarzy tej książki dla państwa mamy, a naszym gościem była Marta Szpala z ośrodka studiów wschodnich dziękuję bardzo dziękuję bardzo koło historii w radiu TOK w Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WIECZÓR - PAWEŁ SULIK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA