REKLAMA

"Cztery sztandary, jeden adres. Historie ze Spisza". Dr Ludwika Włodek w rozmowie z Karoliną Głowacką (powtórka)

Weekendowy Poranek Radia TOK FM
Data emisji:
2017-06-15 07:00
Audycja:
Weekendowy Poranek Radia TOK FM
Prowadzący:
Czas trwania:
29:39 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
ósma 6 Karolina Głowacka 4 sztandary 1 adres historie ze Spisza brzmieniem należy bajkowo tymczasem MEN spisie jest tuż tuż Ludwika Włodek autorka jest w studiu dzień dobry dzień dobry dr Ludwika Włodek ze studium wschodnie Uniwersytetu Warszawskiego nowa książka Ludwiki właśnie spisie jest tuż tuż po spisie jest tuż-tuż no w takim sensie geograficznym to zależy, gdzie jesteśmy oczywiście metrów w studio w Warszawie mamy mniej więcej 67 godzin jazdy samochodem nastawienie Rozwiń » się za 7 górami ani zmiana nie jest za 7 górami natomiast co ciekawe mam wrażenie, że z PiS jest w Polsce regionem bardzo mało znanym i większość osób takich, które nawet były na Spiszu albo bywały tam parokrotnie nie ma tej świadomości, że to jest Spisz po prostu w Polsce tak się przyjęło uważa, że wszystko to co wokół Tatr to Podhale tymczasem w spisie jest z rzemieni innym regionem mającym swoją odrębną kulturę, a zaczyna się zabijał ku czci wszystko to co za rzeką Białką to już nie jest Podhale to jest Spisz Jurgów czarna Góra Nidzica z tym słynnym zamkiem, na które przecież przyjeżdżają tłumy turystów to wszystko jest pisze, a w Polsce tylko mały kawałeczek Spisza natomiast większa część tego fascynującego regionu jest na Słowacji i ile dla Polski tych właśnie taki region mało znanej właściwie nieważne to dla Słowacji to jest 1 z istotniejszych regionów, który jest taki bardzo bogaty i nie obfituje jego historia historia też, iż istotne dla formowania się Słowacy kości słowackiej narodowości słowackiej jest w świadomości historycznej w tytuły MP 4 i sztandary 1 z adresem po chodzi z pewnej historii historii konkretnego domu tak to znaczy właściwie z toalety ten tytuł po 5 pierwsza część tego tytułu, czyli 4 sztandary to jest z cytatu z sąsiada, dlatego że Janas Fisz jeździ od ponad 30 lat, ponieważ moja ciotka kupiła sobie tam chałupy taką góralską w samym początku lat osiemdziesiątych od tego czasu ja tam spędzam wakacje święta to właściwie ty taki trochę mój drugi dom i w najbliższym naszym sąsiadem byli małżonkowie wówczas jeszcze inne w latach osiemdziesiątych żył dziadek Mazurek, czyli Kuba Mazurek Lech snują był takim uroczym człowiekiem gawędziarzem osobą, która potrafiła naprawdę przywoływać na jakiś z mego punktu widzenia zamierzchłe czasy, ponieważ po opowiadał historie z początku dwudziestego wieku i właśnie te 4 sztandary są z 1 z jego wypowiedzi jest nawet nie pęknięcia to słyszałam sama czy tymi zostało później przekazane jakiś taki opowieści opowieści rodzinnych w każdym razie ta anegdotka weszła do takiego naszego rodzinnego skarbca fajnych powiedzonek i te jest tak, że właśnie on mówił, że przez tyłek jeśli stan na arenie, gdy stery pieniądze, a tak naprawdę jestem Europejczyk i na mnie dziecko to się wydawało w ogóle nie można gdzieś on jest Europejczyk na Europejczyk to może być ktoś, kto przyjeżdża nie wiem z Barcelony mieszka w Paryżu na głos z Paryża, a atuty są też, że PiS także woda ledwo się dojechać niema nawet asfaltowej drogi i Janina Glenn tutaj dziadek Mazurek, mówi że że jest Europejczyka oczywiście później zrozumiałam, że to jest jak najbardziej słuszne i rzeczywiście ten w spisie z takim centrum Europy, w którym się przecinają zazębiają gogle bardzo różne europejskie historie natomiast 1 adres to oczywiście też wyszło od mazurków, którzy właśnie zawsze nim mówili, że też stylista na areszt i pieniądze to chodziło o 4 państwa najpierw Węgry jeszcze będące w ramach cesarstwa austro-węgierskiego później druga Rzeczpospolita później w czasie drugiej wojny światowej i Słowacja ta faszystowska Słowacja księdza Tiso, która z zajęła cały Spisz i włączony został dała do Słowacji ma on na koniec PRL no i hit dziadek Mazurek, że jeszcze trochę dłużej zresztą chyba dożył lat dziewięćdziesiątych z tego co pan tym, kto o to by mógł powiedzieć o 5 i sztandarach, dlatego że no to znowu niby to samo państwo, ale inny ustrój inną słynną tak czy gdy ich natomiast gdy natomiast adres jest ciągle ten sam chodziło tutaj akurat mi konkretnie o adres tej chałupy naszej, która ma ja znalazłam od tego, że to zaczyna ta ta książka byśmy znaleźli nam na strychu różne jakieś szpargały po dawnych właścicielach i tam m. in. był taki dokument, bo po węgiersku, który jest datowany jest chore na dziś i brata, który 1800 siedemdziesiąty ósmy chyba 380 któryś rok to jest ich psychikę teraz mi wypadło z głowy i tam jest później czyta okazał też takie zeznanie podatkowe elit taki wniosek, że z 87970 dziewiąty i tam jest wszystko po węgiersku jedyne co długo nie rozumiałam to było nazwisko Mazurek Bartek tak jeszcze z węgierskim stylem pisany natomiast numer domu był dokładnie ten sam, który jest do dzisiaj i to jest list ma rujnujące to jest takie symboliczne, że rzezie zmieniały się języki oficjalne zmieniały się przynależność Państwowa ustrój, a numer parceli pozostał ten sam w pewnym sensie login cała ta książka jest o tym, że coś trwa, a to takie najbardziej lokalny najbardziej związane z zmieni miejsce z terytorium natomiast etat taka czapa ideologiczna powiedzielibyśmy nadbudowa w Chinach i zmienia i UE z drugiej strony ludzie się do tego też ustosunkowując się oswajają sobie te rzeczy często sami je tworzą tę swoją tożsamość, która jakoś tak mną na przykładzie Spisza widać, że to jest ciągły proces, że nie jest tak, że jest kimś raz na zawsze tylko no w każdym pokoleniu to co się robi od nowa czy przy nim czytelnik się przygląda twoją książkę twarz można się złapać zagłówek różne tam są historie ludzi z różnych klas społecznych można tak powiedzieć na różnych okresów, ale jest też n p. sięgasz do historii swym piętnastego wieku otrębach Krzyżacy mieli coś dopowiedzenia tak to znaczy bardzo ważne dla historii Spisza jest historia zastawu spiskiego to jest zasta w spiski torowisk i historia pożyczki, jakiej Władysław Jagiełło król Polski udzielił Zygmuntowi Luksemburskiemu cesarzowi cesarzowi i jednocześnie królowi Węgier, bo w tym czasie to już było także to by ta sama osoba w imię Jagiełło już tak bym był przy fosie wygrał bitwę pod Grunwaldem i z kontry butli krzyżackich miał dużo gotówki natomiast Zygmunt luksemburski potrzebował pieniędzy na wojnę z Wenecją o Wybrzeże dalmatyńskie w związku z tym dogadał się z Legią, że Jagiełło mu tych pieniędzy pożyczy to było 30  000 Koptów groszy praskich to było bardzo dużo jak na ówczesne stosunki na początku oczywiście, zanim do tej pożyczki doszło były różne negocjacje prowadzone przez pana przez panów reprezentujących obu władców spotykali się w Sromowcach spotykali się na zamku w starej baśni w Lubowli i Nidzicy na koniec Zygmunt luksemburski wydał taki dokument zwany zastawem spiski on jest zresztą oryginał tego dokumentu jest w tej słynnej kolekcji Czartoryskich co to teraz należy do całego narodu i można ją obejrzeć ten można go obejrzeć natomiast jedno ciekawe jest to, że ten wzrasta właśnie gwarancje spłaty tej pożyczki zostało oddanych Jagielle 13 miast spiskich tak naprawdę to było więcej miast, dlatego że właśnie wchodziła jeszcze klubowy las po Dolince i przez kilkaset lat te miasta dochód cały z tych miast wszedł do skarbca polskiego zdało tam utworzone starostwo Spiskie co prawda dyskusje wśród historyków polegają na tym czy to była część polskiej czy tylko terytorium ostrego Polska czerpała po prostu Mann dochody natomiast ciekawe jest to dlaczego no, dlaczego jak i nawet sam luksemburski próbował jeszcze pieniądze oddać Jagiełło jego następcy nie bardzo chcieli przyjąć ten zwrot pożyczki, bo się bardzo szybko zorientowano, że dochody z tych miast znacznie przekraczają kwotę pożyczoną na koniec wszystko się skończyło właściwie jest przez konfederatów Barskich inni później przez już upadek stopniowe rzeczy Rzeczpospolitej ostateczny kres to był pierwszy rozbiór Polski Polski, kiedy jedno w południe Polski przypadła aukcja w spisie całkowicie, czyli razem właśnie ten zasta w po prostu zlikwidowano jej Węgry z powrotem przejęły kontrolę nad całym spiszemy, ale to jest taki ważny moment, bo to weszło do takiej popkultury powiedziałaby mi o historii tego zestawu n p . gdy różni działacze i pro polscy i porosły władcy w bardzo ciekawy sposób ciągle opowiadają i tam dochodzi do takich paradoksów n p. słowacki nacjonalista, dla którego wydawałoby się największym wrogiem powinien być węgierski pan n p. słowackiej pismo żywot publikuje artykuły w tym udowadnia, że tak naprawdę miasta Spiskie zastawie zawsze były węgierskiej zawsze należały do Węgier po to, żeby pokazać dzieje, że nie były polskie, a z kolei, a z kolei Poland polscy nacjonaliści, którzy przecież tak się kochają z Węgrami twierdzą coś się wręcz odwrotnego także tam takich zdarzeń 2 gimnazjalistom dużo w dawne czy w trudnej łatwo, bo jak na względną ta moja książka mam wrażenie jest taką książką, która pokazuje, że od niej nie ma 1 prawdy i że właśnie o tym samym regionie można opowiedzieć na setki różnych sposobów i te same wydarzenia nawet można opisać tak różny sposób w zależności od tego jaki się ma światopogląd, że nadanie temu fascynujące, bo to w dużej mierze właściwy jest książka o opowieściach ani o faktach w tym sensie, że ja pokazuję jak ludzie opowiadają różne różne rzeczy w tym właśnie takie kwestie narodowe co co mnie zawsze interesowała atak kie rzeczy narodowe na pograniczu zawsze są takie mniej oczywistej przez to ciekawsza niż nic nie taki centralnych regionach stąd ten podtytuł historia ze Spisza właśnie tak czy po tytuł jest głównie po to, żeby umieścić słów niż w tytule, bo pewnie każdy, kto kiedykolwiek miał do czynienia z jakimi sprawami redakcyjnymi czy w ogóle z handlem książkami czy promocją czy redakcją wie, że generalnie tytuł z 1 strony powinien zaskakiwać, a z drugiej strony jednak powinni jak najwięcej informacji dotyczących tego, o czym ta książka jest i idei pomysłów na tytuł źródło cieszą nas bardzo dużo ja bardzo długo z redakcją dyskutowała ambitni ostatecznie uznaliśmy, że te Spisz jednak się musi pojawić też same 4 sztandary 1 adres jest zbyt enigmatyczne i w związku z tym jest podtytuł historia ze Spisza po to, żeby jakoś to umiejscowić na ziemię stały się Spisz kupił nowy hangar gwarancja, że akurat zły spodziewam, że nas z miast, gdzie indziej nie, ale na Spiszu ta książka wywoła na pewno wiele kontrowersji w tym sensie, że ja się starał przedstawić wszystkie stanowiska, ale nie znam część osób, która uważa, że tylko ich własne stanowisko jest na prawo bytu w związku z tym nie każdy inny jest po prostu jakimś obrzydliwym świętokradztwem i naginanie rzeczywistości Ludwika Włodek jest studio opowiada swojej najnowszej książce 4 sztandary 1 adres historie ze Spisza skrót informacji za chwilę wrócimy Ludwika Włodek jest w studiu TOK FM dzień dobry czas razowy jeszcze raz autorka książki 4 sztandary 1 adres historie ze Spisza mówiło się przy skrótem informacji o tym, że szczegóły nie są interesujące takie narracje narodowe, tym bardziej dziwią się właśnie trwają dziś na pograniczu na tych terenach, które przechodziły z rąk do rąk o inną narodowość rasa etniczność cech możemy mówić jeśli chodzi o spisie łatwiej powiedzieć o etniczność, dlatego że Nothing IS Jill ma taką takie powiedzonko, że to skrajna 7 kultur i to jest w pewnym sensie bardzo to ładnie brzmi tak dobrze sprzedaje publicystycznie znamy też organizowany taki festiwal muzyczny, który od paru lat się odbywać w Jurgowie właśnie kraina 7 kultur, a o te kultury wspomniane to jest Polska słowacka niemiecka Gruszczyńska cygańska żydowska i węgierska cicha i rzeczywiście no i członkowie wszystkich tych etniczną ości na Spiszu mieszkali do bardzo niedawna niestety w tej chwili już w ogóle nie ma na Spiszu Żydów to znaczy są jakieś naprawdę jednostkowe wypadki nocą oczywiście jest spowodowany Holokaustem i tym, że państwo słowackie faszystowskie państwo słowackie po prostu pozbyło się Żydów zamieszkujących jego terytorium zresztą to takie milczenie w sprawie Żydów na Spiszu dla mnie było chyba 1 z bardziej zaskakujących rzeczy, którą odkryłam w czasie pisania tej książki i szczerze mówiąc ja w pewnym sensie też sama byłam kimś jego Niemczyk produktem czy czy ofiarą, bo szczerze mówiąc też zupełnie wolę nawet nie miał pojęcia, że tam mieszka albo od tylu Żydów i dopiero, pisząc tę książkę rozmawiając z ludźmi mnie, iż czytając różne teksty zbierający literaturę dodam ze sprawy, że rzeczywiście w każdej większej Spiskiej miejscowości w tych miastach, które teraz wszystkie są na terenie Słowacji jak Spiska stara wieś z Kieżmarku było po kilkanaście jak nie po kilkadziesiąt procent ludności żydowskiej i nawet w tych filmach, które są po polskiej stronie też w każdej wsi było co najmniej 23 rodziny żydowskie są n p . na terenie Polski 2 kirkuty, które do niedawna były zupełnie zagubiony w lesie i dopiero kilka lat temu zostały uporządkowane ogrodzone i 1 ten w Łapszach znaczka dzięki wysiłkowi miejscowej nauczycielki pani Eli łuk Kusza i uczniów gimnazjum ten w Nidzicy i jest trochę bardziej dostępne trochę bliżej wsi położonej Ion jest on jest lepszym stanie tam jest więcej zachowanych mace w, ale w ogóle bym ci Żydzi nawet nie przewijali w opowieściach żelazka to ludzie z tymi rozmawiam dopiero w specjalnie zapytani o Żydów no zaczynali coś się zaczynali coś się opowiadać natomiast nogę drugą nóżkę taką ciekawą grupą są Cyganie czy Romowie specjalnie mówi Cyganie, bo jak wszyscy nas piszą mówią Cyganie nawet ci Cyganie, z którymi rozmawiam na Spiszu też o sobie mówią Cyganie i jak nie mają z tym żadnego problemu ja Uznam, że jak na jak mi powiedzą oni sami, że nie wolno być nazywani Cyganami to wtedy będą używać tej nazwy Romowie, ale i tak, ale w Grecji nie spotkam z żadnymi protestami obcy znaczy wzrost tych rozmowach ze mną i w Cyganie w pewnym sensie wymienili się z Niemcami to znaczy dot po drugiej wojnie światowej na Spiszu było bardzo wielu Niemców mało Cyganów natomiast kiedy na pomocy dekretów Benesza wysiedlono Niemców ze Spisza zaczęto w tych poniemieckich wszak czasami to było także 100 % ludności to byli Niemcy i zaczęto tam na siłę osiedlać Cyganów to państwo czechosłowackie, bo takim państwem dużo bardziej totalitarne niż PRL w i często takiej polityki przymusowe były bardziej konsekwentnie wprowadzane w życie ich w to co się stało serialami jest bardzo takim ciekawymi też smutnym procesem, bo no i nikt ich nie pytał czy oni są tam zamieszkać nikt ich nie na nie konsultował tego z nimi oni często to był taki proces wypierania znaczy na początku mieszkali Słowacy razem z Cyganami później i Słowacji się przenosin do tzw. lepszych miejscowości czy taki bez Cyganów i dziś jest także część tych byłych poniemieckich wsi to sąd, owszem w 100 %owo zamieszkane przez Cyganów to jest społeczność bardzo biedna czasami także gości większość osób we wsi żyje z zasiłków państwo słowackie kompletnie sobie inny nie potrafili poradzić z nimi to jest jeszcze wynik różnych patologii też czechosłowackich, ale oni na szabli wszyscy na Słowacji był przymus pracy w związku z tym oni wszyscy pracowali po prostu w różnych zakładach przemysłowych takich na spisie jest sporo, iż dostawali prace najmniej istotne i właściwie nikt nic nie wymaga, żeby cokolwiek robili oni nie mieli zbyt wykształcenia, żeby wykonywać jakieś prace szczególnie istotne no i oczywiście przyszła transformacja no to ich się pozbyto w pierwszej kolejności nikt też nie starał się zapewnić im innego zajęcia jeszcze zamieć wiara podobno były w miarę wysokie zasiłki społeczne później nagle z dnia na dzień one spadły tam kilkaset procent i dziś to są takie enklawy w tej takiej czystej wylizał rany i prawie Słowacji, gdzie wszystkie domki są pomalowane na pastelowe kolory trawniki przystrzyżone to są takie enklawy z szalonej biedy jakiegoś takiego zaniedbania społecznego n p. często jest tak to co my znamy z Polski wykona dużo mniejszą skalę, że matka dzieci cygańskie trafiają do szkół specjalnych, dlatego że nikt nie potrafi n p. je nauczyć języka Słowackiego dziewczynki dniem 12 letnie dni po słowacku umieją powiedzieć kilka innych kilka słów oczywiście są takie miejsca, gdzie ludzie miejscowe jakieś autorytety potrafią zmienić tę sytuację mieszkacie w taki świetny samorządowiec spiskim druhowie i rzeczywiście jest 1 z takich miejscowości, gdzie ta społeczność tzw. białych, bo to też jest straszne, że Słowacy mówią biali Anny i Cyganie, że sami siebie nazywają białymi no no tam wreszcie wszyscy zrozumieli, że żyją razem i muszą jakoś współpracować z kolei Janoszka to PiS sam taką dziś Łomnicka, gdzie jest taka postać zupełnie niesamowitego księdza też na oczach, gdy wszyscy księża byli tacy jak ten jak ten ksiądz Łomnicki to to myślę, że świat państ w katolickich wyglądały jak wyglądałby inaczej i to też spółek, których wbrew Kościołowi właściwie wbre w swojemu środowisku no nie potrafiły pokochać tych ludzi potrafił jakiż on też wciągnąć ich do życia społeczeństwa i do użycia własnej parafii i rzeczywiście tak obserwowałam jego i jego stosunki z tymi jego parafianami to było zupełnie inna zupełnie niesamowite, ale mówię to są wszystko takie wyjątki, w które niestety pokazują no ale ci Cyganie to taki wątek poboczny do spisku na ogół góry Tatry, więc nasza gra bardzo cieszy, że tych Cyganów włączyłam i jak wygląda mi należnej ich miejsce, bo ich jest rzeczywiście na Spiszu po prostu bardzo dużo, ale jest też spory rozdział dotyczący osoby, która jest w gronie tej grupy, która w ostatni czasem historycznie jest mocno promowana tak to ujmijmy chodzi mi od ognia, a tak no ogień na Spiszu ma bardzo złą sławę to znaczy ich ogień to z o funkcjonuje generalnie jako największy bandzior i zachód wie tak Józef Kuraś Partyzant Podhala jak to się szumnie na niego mówi no i dla Spisza i w ogień to jest głównie bandytami, który jest najpier w współpracował z komunistyczną władzą polską późniejsze z nią pokłócił i rzeczywiście ogień nie traktował z Krzyżaków jako kolaborantów współpracowników faszystowskiego reżimu Słowackiego od nich w pierwszej kolejności wymuszał kontrybucje od nich brał w pierwszej kolejności bydło i jedzenie często wykonywał na nich samosądem natomiast trzeba powiedzieć, że to nie tylko ogień co znaczy również polskie władze te już ludowe również miały takie pomysły to znaczy przez to, że Słowacja była włączona do rąk to, że spis był włączony do Słowacji w czasie drugiej wojny światowej rzeczywiście bardzo wielu z wieszaków było niezadowolonych z tego, że Polska ma z powrotem przejąć kontrolę nad tymi Żenia ziemiami taki też prostych przyczyn czysto materialnych, że na Słowacji było dużo większy dobrobyt Słowacja była państwem sojuszniczym zawsze bogatszym od Polski, a to generalne Gubernatorstwo, które było na Podhalu to byłaby bieda i to było bardzo widoczne w czasie wojny często nawet przemycano żywności różne towary z o okupowanej przez Słowaków części dawnej Polski, czyli właśnie Spisza domu w tej okupowanej przez nich między czyni Podhala natomiast no ewidentnie jest także, o ile na Podhalu ogień budzi mieszane uczucia też jest ogromna grupa ludzi, którzy uważają za bandytę przede wszystkim, ale są też ludzie, którzy no uważają go za bohatera natomiast na Spiszu ewidentnie ogień ma bardzo złą prasę zresztą no i w pewnym sensie zasłużenie co znaczy oczywiście część z tych historii jest jakimś takim powielaniem jeszcze peerelowskiego peerelowskiego powiedzmy sobie oczerniania w ogóle tych tzw. żołnierzy wyklętych jako grupy no ale większość jest rzeczywiście gminnych oparta na faktach co wiąże się z tym, że jedno faktycznie w ogień jak powiedziałem traktował z wieszaków jako jako zdrajców, a poza tym ewidentnie no i w był też w pewnym sensie takim owocem ogólnego bezprawia i zdziczenia obyczajów, jakie w, jakie panowało po wojnie nam na tych terenach to jeszcze na koniec Serb poprosić o taką ogólną refleksję właśnie w spisie jest 1 z tych regionów, który jest właśnie tym centrum 7 kultur pogranicza przychodzi z rąk do rąk jak to w końcu jest na takich terenach dominują tendencje takie, że każdy chce udowodnić, że jest Węgrem Polakiem Słowakiem jakimś innym czy jednak dominują też, że ja jestem Lotos Pisza kijem jeśli już kimś to Europejczykiem i tak i tak co znaczy ja chciałam, żeby ta moja książka była w pewnym sensie taką też trochę opowieścią właśnie o formowaniu tych nowoczesnych tożsamości państwowych, ale z drugiej strony są bardzo różnych grup ludności na Spiszu i dzisiaj, kiedy z powrotem nie ma granicy, kiedy można swobodnie sen nawet 5 × dziennie przejeżdżać z 1 miejsca w regionie do drugiego co ja zresztą bardzo często robieniem trasę, by na majówkę na gaz polskie sklepy były zamknięte z powodu z powodu 3 maja no to pojechaliśmy na chleb pochlebna na Słowację natomiast gdy miałam wrażenie, że to wygląda także ludzie, którzy żyją Muzy budowania tych odrębnych państwowych tożsamości w pewnym sensie wspierają antagonizm to znaczy, że się to znaczy, gdy są takimi działaczami właśnie czy n p. związku polskiego Spisza czy Towarzystwa Słowaków w Polsce macie jakimiś lokalnymi publicystami czy często nawet osobami pochodzącymi spoza Spisza i jeżeli chodzi o polskie warunki, ale zaangażowanymi w takie na udowadnianie tego, że spis jest Polski to zwracają uwagę na te rzeczy właśnie takie konfliktowe i w pewnym sensie traktują tę grę Polska Słowacja jako taką grę zero-jedynkowy, że jesteś albo o tym, albo o tym, natomiast jest ogromna grupa ludzi, dla których to jest często Kozdryk kontekstu halny albo jakimiś tam sensie uzupełnia się 1 z Patrykiem 1 z moich ulubionych bohaterów tej książce jest pan Franciszek Majer Chin, który jest inteligentem mieszkał wszyscy swoje już dorosłe życie w Krakowie tam pracował, ale na starość wrócił na emerytury na Spisz i on sam czuje się Polakiem jego cała rodzina mieszka na Słowacji jego gogle od strony ojca oni byli Niemcami spiski inni jego ciotka w Ameryce na ataki odwiedzał jeszcze za PRL-u dom powiedziała, że jesteś Niemcami powinieneś czuć się Niemcem i Leszka to było tak żyjący siedzę z panem Franciszkiem rozmawiamy on mi mówi no cóż niech się skończą wreszcie te targi to jest Polska, więc pracujemy dla Polski i w tym momencie podjeżdża samochód na podwórko ze słowacką rejestracją wychodzi dwójka młodych ludzi pan Franciszek rozpromieniony otwiera drzwi w czystą Suwalszczyznę się z nimi wita Witajcie siadajcie groszy droższy no i nie ma z nimi przedstawia, że to są dzieci mojego brata i okazało się, że właśnie bratanica przejechać się pochwalić doktoratem obronionym w Bratysławie i jedno i widać, że jest to efekt jest świetnie się odnajduję właśnie w tej takiej tożsamości lokalnej także nie wiem potrafi się pojechać na koncert do Zakopanego później w następnym tygodniu jedzie sobie do teatru do do Koszyc, a w międzyczasie robi zakupy w no to po 1 stronie granicy to po drugiej stronie granicy i mam wrażenie, że takich ludzi zwiększać co znaczy, że ten konflikt istnieje w takiej sferze ideologicznej natomiast dla większości ludzi on jest czysto teoretyczny, bo oni sami zupełnie nie mają z tym problemu to znaczy przy 1 stole siada rodzina, w której zdjęcie czuje Słowakiem w teście chowa się czuje nie wiem to walką czasami jest jeszcze jakaś domieszka do nałogu to jest albo Polska Słowacja czasami na Słowacji właśnie ten taki ruch chińską słowacki splot, który też jest bardzo bardzo specyficzny Rosiński ukraińskim jest własnością innych ciekawe, bo część Rusinów uważa się za Ukraińców część z kolei nienawidził Ukraińców uważa, że Ukraińcy próbują odebrać im ich główną tożsamość Jana zwariować można, więc długie godziny na przekonywano, że Rusini to Rusini z Ukraińcami nie mają nic wspólnego, po czym zupełnie przypadkiem na zamku w Wojnowicach we Wrocławiu w trafią na książkę wydaną przez Ukraińców na Słowacji, w której napisane, że ci Rusini, którzy nie rozumieją jeszcze, że są Ukraińcami to, dlatego że są nie uświadomili i że należy im to uzmysłowić i przypomniał z jakiej takiej broszury nacjonalistyczne polskie jeszcze z końca dziewiętnastego wieku, który dokładnie w ten sam sposób traktowały ludność miejscową na nas piszą no co jest o tyle śmieszne, że w 2001. wieku wmawianie ludziom, że są niedostatecznie uświadomienie jest na takim kompletnym brakiem szacunku, bo ile jeszcze rozumiem, że niepiśmiennych chłopów inteligenta owi w dawnych czasach no i mógł się tak wydawać ponieść, bo inne czasy no to teraz to są wszystko ludzie zupełnie świadomi swojego losu często bardzo dobrze wykształceni znający trochę kontakt z mediami internetem miała jak my wszyscy tutaj, więc mówienie za nich nie ma nie ma sensu fascynujący to wszystko 4 sztandary 1 adres historie ze Spisza wydawnictwo literackie sobota małpa TOK krótka FR my Ludwika Włodek jest autorką Ludwika dla państwa te opowiadała to najnowsza książka ner Ludwika Włodek premiera 11 maja dziękuję bardzo dziękuję bardzo ósma 37 słuchają państwo Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WEEKENDOWY PORANEK RADIA TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

40% rabatu w zimowej promocji TOK FM. Nie czekaj - zdobądź swój pakiet "Aplikacja i WWW" z solidną zniżką, aby słuchać wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!